Een statutair bestuurder kan te allen tijde worden ontslagen door het orgaan dat bevoegd is tot benoeming, meestal de algemene vergadering van aandeelhouders. Het ontslagbesluit beëindigt zowel de vennootschapsrechtelijke band als de arbeidsovereenkomst, mits aan alle wettelijke en statutaire formaliteiten wordt voldaan volgens artikel 2:242 BW. Onze advocaat corporate law gaat in op de wijze waarop een bestuurder kan worden ontslagen, en wat daarbij komt kijken.
Statutair bestuurders beschikken over een dubbele rechtsbetrekking: naast de arbeidsovereenkomst bestaat er een vennootschapsrechtelijke band door de formele benoeming. Deze bijzondere positie maakt ontslag complexer dan bij gewone werknemers, omdat beide banden correct verbroken moeten worden. Ondernemers maken regelmatig kostbare fouten bij het ontslaan van bestuurders, met vergoedingen tot € 141.500 als gevolg van ernstig verwijtbaar handelen.
Wat is een statutair bestuurder precies?
Een statutair bestuurder is formeel benoemd door de algemene vergadering van aandeelhouders volgens de statuten van de rechtspersoon en staat als zodanig ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Deze bestuurder vertegenwoordigt de vennootschap intern en extern met bindende bevoegdheid.
Binnen acht dagen na benoeming dient inschrijving bij het Handelsregister plaats te vinden. Een geldig benoemingsbesluit vormt de juridische basis voor het bestuurderschap. Ontbreekt dit besluit? Dan beschouwt de rechter de persoon enkel als werknemer met volledige ontslagbescherming, inclusief preventieve toetsing door de kantonrechter.
Titulair directeuren lijken op statutair bestuurders maar missen de formele bevoegdheid om de vennootschap te vertegenwoordigen. Daarom controleert u altijd eerst het Handelsregister voordat u een ontslagprocedure start. Verwarring hierover leidt tot onnodige juridische procedures en aanzienlijke kosten.
Welke procedure geldt voor ontslag van een bestuurder?
Het bevoegde benoemingsorgaan roept een vergadering bijeen met een wettelijke termijn van acht dagen, agendeert het ontslag expliciet, hoort de bestuurder en biedt overige bestuurders en commissarissen gelegenheid tot advisering. Het ontslagbesluit eindigt vervolgens beide rechtsbetrekkingen.
Echter, meerdere stappen zijn essentieel. Controleer vooraf de statuten grondig, omdat deze vaak afwijkende procedures bevatten. Namelijk, sommige ondernemingen kennen een raad van commissarissen of prioriteitsaandeelhouders toe het benoemingsrecht. Bij structuurvennootschappen benoemt en ontslaat de raad van commissarissen het bestuur.
Kritische formaliteiten bij de ontslagprocedure
Bovendien vereist artikel 30 WOR tijdig advies van de ondernemingsraad bij aanwezigheid daarvan. Dit adviesrecht zonder beroepsmogelijkheid moet op een moment worden aangevraagd dat het nog wezenlijke invloed kan uitoefenen. Desondanks kan de algemene vergadering afwijken van dit advies.
Daarnaast staat de bestuurder het recht toe gehoord te worden tijdens de vergadering. Deze hoorplicht biedt de bestuurder gelegenheid zijn zienswijze te geven en zich adequaat voor te bereiden op het ontslag. Onvoldoende voorbereidingstijd maakt het besluit vernietigbaar volgens vaste rechtspraak.
Tevens beschikken alle bestuurders en commissarissen over een raadgevende stem in de ontslagvergadering. Dit recht waarborgt dat verschillende perspectieven worden meegewogen voordat het definitieve besluit valt. Vervolgens moet het ontslagbesluit schriftelijk worden vastgesteld en gedeeld met de bestuurder.
Hoe verhoudt vennootschapsrechtelijk ontslag zich tot arbeidsrecht?
Volgens de 15 april-arresten van de Hoge Raad uit 2005 beëindigt een rechtsgeldig vennootschapsrechtelijk ontslagbesluit automatisch ook de arbeidsovereenkomst. Preventieve toetsing door het UWV of de kantonrechter is daarom niet vereist.
Desondanks blijven wettelijke verplichtingen bestaan. De werkgever respecteert de contractuele opzegtermijn, tenzij ontslag op staande voet gerechtvaardigd is. Uiteraard heeft de bestuurder in de meeste gevallen recht op de transitievergoeding volgens artikel 7:673 BW.
Opzegtermijnen en vergoedingen
Contractuele opzegtermijnen variëren doorgaans tussen één en drie maanden voor bestuurders. Bestuurders met langjarige dienstverbanden ontvangen vaak langere termijnen. Daarom plant u het ontslag ruim van tevoren, zodat het besluit doordacht en redelijk oogt bij eventuele rechterlijke toetsing.
Naast de transitievergoeding kan de kantonrechter een billijke vergoeding toekennen bij ernstig verwijtbaar handelen. Deze aanvullende vergoeding loopt snel op tot tienduizenden euro’s. Bijvoorbeeld, een Amsterdams advocatenkantoor zag een cliënt € 141.500 vergoeding ontvangen wegens buitengewoon onfatsoenlijk optreden door de werkgever.
Wanneer eindigt alleen de vennootschapsrechtelijke band?
Bij wettelijke ontslagverboden zoals ziekte of zwangerschap beëindigt het vennootschapsrechtelijk ontslag uitsluitend de statutaire positie. De arbeidsovereenkomst blijft bestaan totdat het verbod vervalt of partijen anderszins overeenkomen.
Echter, een belangrijke uitzondering geldt: meldt de bestuurder zich ziek nádat de vergadering is opgeroepen én het ontslag geagendeerd, dan kan het ontslag doorgang vinden. Dit voorkomt dat bestuurders strategisch gebruik maken van het ziekteverzuim om ontslag te blokkeren.
Tevens kunnen partijen contractueel afspreken dat het vennootschapsrechtelijk ontslag niet automatisch de arbeidsovereenkomst beëindigt. Dergelijke afspraken komen voor bij bestuurders met langdurige binding aan de onderneming of bij familievennootschappen met bijzondere verhoudingen.
Bovendien ontstaat complexiteit bij holdings met meerdere vennootschappen. Is de bestuurder statutair bij BV A maar in dienst bij dochteronderneming B? Dan beëindigt het ontslag bij BV A niet automatisch de arbeidsovereenkomst met BV B. Hierdoor zijn aparte ontslagprocedures noodzakelijk.
Welke gronden rechtvaardigen bestuurderontslag?
Bedrijfseconomische gronden, disfunctioneren, verstoorde verhoudingen en reorganisaties vormen legitieme redenen voor ontslag. Kan de vennootschap het ontslag baseren op artikel 7:669 BW, dan vervalt het recht op een redelijke vergoeding naast de transitievergoeding.
Daarom onderbouwt u het ontslag met concrete feiten en gebeurtenissen. Vage verwijzingen naar “verschil van inzicht” volstaan onvoldoende. Verzamel documentatie zoals e-mailcorrespondentie, financiële cijfers of gespreksverslagen die de ontslaggrond ondersteunen.
Herplaatsingsmogelijkheden
Vervolgens onderzoekt u herplaatsingsmogelijkheden binnen de organisatie. Voor bestuurders blijkt dit doorgaans lastig vanwege hun seniore positie. Desondanks toont dit onderzoek aan dat de werkgever redelijk handelt. Documenteer dit onderzoek zorgvuldig.
Met name bij kennelijk onredelijk ontslag kan de rechter een schadevergoeding toekennen. Kennelijke onredelijkheid ontstaat bijvoorbeeld bij ontbreken van een redelijke afvloeiingsregeling. In 85% van de gevallen speelt de hoogte van deze regeling een cruciale rol in de beoordeling.
Hoe neemt een bestuurder zelf ontslag?
Een statutair bestuurder legt eenzijdig zijn functie neer door een schriftelijke verklaring aan de vennootschap te richten. Aanvaarding door de algemene vergadering is niet vereist volgens het Hoge Raad-arrest van 8 december 1989 (Bartelink/Ciris).
De ontslagverklaring krijgt effect zodra deze de vennootschap bereikt of redelijkerwijs had kunnen bereiken. Verstandig is deze verklaring te richten aan zowel het bestuur als de algemene vergadering van aandeelhouders. Hierdoor voorkomt u discussie over het moment van ontvangst.
Daarnaast blijft de inschrijving bij het Handelsregister relevant voor derden die hierop vertrouwen. Echter, volgens het Hoge Raad-arrest van 1 oktober 2010 is de daadwerkelijke juridische situatie bepalend, niet de registratie. Een bestuurder die per 29 februari 2000 ontslag nam maar pas op 11 december 2000 werd uitgeschreven, gold juridisch vanaf februari als niet-bestuurder.
Wat gebeurt er bij stichtingen en verenigingen?
Ook bestuurders van stichtingen en verenigingen kunnen door het benoemingsorgaan worden ontslagen met beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Bij één bestuurder kan de rechtbank op verzoek van belanghebbenden of het openbaar ministerie tot ontslag besluiten.
Deze procedure verschilt enigszins van de BV-regeling. Namelijk, bij stichtingen ontbreekt vaak een algemene vergadering als besluitvormend orgaan. De statuten bepalen dan welk orgaan bevoegd is tot benoeming en ontslag. Controleer deze bepalingen vooraf grondig.
Verenigingen kennen doorgaans een ledenvergadering als hoogste orgaan. Deze vergadering neemt ontslagbesluiten met gekwalificeerde meerderheid. Desondanks blijven dezelfde zorgvuldigheidseisen gelden: hoorrecht, advisering en correcte notulen.
Welke rol speelt de raad van commissarissen?
Bij volledige structuurvennootschappen benoemt en ontslaat de raad van commissarissen het bestuur volgens artikel 2:162 en 2:272 BW. De algemene vergadering behoudt het recht commissarissen te benoemen die vervolgens over het bestuur beslissen.
Hierdoor ontstaat een tweelagenstructuur. De aandeelhouders beïnvloeden het bestuur indirect via de benoeming van commissarissen. Deze constructie beschermt het bestuur tegen directe druk van aandeelhouders en garandeert continuïteit.
Tevens heeft de ondernemingsraad bij structuurvennootschappen uitgebreide bevoegdheden. Artikel 31a WOR kent een versterkt aanbevelingsrecht voor één derde van de commissarissen. Hierdoor verkrijgt de ondernemingsraad invloed op het orgaan dat het bestuur benoemt en ontslaat.
Hoe voorkomt u dure fouten bij bestuurderontslag?
Volg een gestructureerd stappenplan: controleer het benoemingsbesluit, raadpleeg statuten, betrek de ondernemingsraad tijdig, roep de vergadering rechtsgeldig bijeen, hoor de bestuurder, documenteer alles en bevestig het ontslag schriftelijk.
Daarom investeert u tijd in voorbereiding. Het lijkt efficiënt om snel te handelen, maar haast leidt tot procedurefouten. Volgens onderzoek krijgt 75% van betwiste bestuurdersontslagen gedeeltelijk of volledig ongelijk doordat formaliteiten werden genegeerd.
Bovendien voorkomt grondige documentatie misverstanden. Notuleer de vergadering woordelijk of laat deze transcriberen. Deze notulen dienen als bewijs dat alle procedures correct zijn gevolgd. Bij gebreke daarvan krijgt de bestuurder in geschillen het voordeel van de twijfel.
Praktijkvoorbeeld: ontslag directeur Amsterdamse BV
Een Amsterdamse BV wilde haar directeur ontslaan wegens verstoorde verhoudingen. De aandeelhouders riepen binnen vijf dagen een vergadering bijeen en informeerden de directeur twee dagen van tevoren. Deze korte termijn week af van de wettelijke acht dagen. Daarnaast ontbrak advisering door de mede-bestuurder omdat deze niet werd uitgenodigd.
De kantonrechter vernietigde het ontslagbesluit en kende de directeur € 85.000 schadevergoeding toe voor gederfde inkomsten gedurende twaalf maanden. De BV had bovendien de wettelijke opzegtermijn van drie maanden niet gerespecteerd. Uiteindelijk kostte dit gebrek aan zorgvuldigheid de onderneming meer dan € 110.000.
Wat zijn de gevolgen van decharge?
Decharge ontslaat de bestuurder van aansprakelijkheid voor het gevoerde beleid, mits hij de vennootschap ondubbelzinnig heeft geïnformeerd over zijn handelingen. Zonder decharge blijft de ex-bestuurder aansprakelijk voor eventueel wanbeleid.
Verleen daarom uitsluitend decharge na grondig onderzoek van de bestuursperiode. Controleer financiële verslagen, contracten en strategische beslissingen. Onvolledige informatie bij dechargeverlening maakt deze aantastbaar.
Tevens verloopt decharge via een formeel besluit van de algemene vergadering. De statuten bepalen de precieze procedure. Sommige vennootschappen koppelen decharge aan goedkeuring van de jaarrekening, terwijl andere een separaat besluit vereisen.
Wilt u zekerheid over de juiste ontslagprocedure voor uw specifieke situatie? Gespecialiseerde advocaten in ondernemingsrecht analyseren uw statuten, adviseren over de strategie en begeleiden de volledige procedure voor een rechtsgeldig ontslag.
Welke kosten brengt bestuurderontslag met zich mee?
Naast de transitievergoeding en doorbetaling tijdens de opzegtermijn kunnen bestuurders aanspraak maken op billijke vergoedingen bij ernstig verwijtbaar handelen of procedurefouten. Deze bedragen kunnen (met een slag om de arm) variëren tussen € 25.000 en € 150.000 afhankelijk van salaris en omstandigheden.
Berekening van de transitievergoeding volgt artikel 7:673 BW: één zesde maandsalaris per gewerkt halfjaar tot maximum € 89.000 in 2025. Voor bestuurders met jarenlange dienstverbanden loopt dit bedrag snel op. Een bestuurder met tien jaar dienstverband en € 150.000 jaarsalaris ontvangt minimaal € 50.000 transitievergoeding.
Daarnaast komen griffierechten en advocaatkosten bij procedures, en advocaatkosten (doorgaans op uurtarief bepaald).
Hoe gaat u om met managementovereenkomsten?
Bestuurders zonder arbeidsovereenkomst maar met managementovereenkomst tussen hun BV en de werkmaatschappij vallen niet onder arbeidsrecht. Het ontslag verloopt dan uitsluitend vennootschapsrechtelijk met beëindiging van de managementovereenkomst volgens burgerrechtelijke regels.
Deze constructie komt voor bij ondernemers die via hun eigen BV diensten leveren. Hierdoor ontbreekt de arbeidsrechtelijke bescherming volledig. Desondanks blijven contractuele vergoedingen en opzegtermijnen uit de managementovereenkomst van toepassing.
Vervolgens bepaalt de overeenkomst of eenzijdige opzegging mogelijk is en onder welke voorwaarden. Sommige managementovereenkomsten bevatten boetebedingen bij voortijdige beëindiging. Controleer deze bepalingen vooraf om onverwachte kosten te voorkomen.
