De herstructureringsdeskundige is een deskundige die de rechtbank onder de WHOA aanwijst om de schuldeisers en aandeelhouders van een onderneming in financiële problemen een akkoord aan te bieden (artikel 371 lid 1 Faillissementswet). Een schuldeiser, een aandeelhouder, de ondernemingsraad of de schuldenaar zelf kan om de aanwijzing vragen. Hij voert zijn taak doeltreffend, onpartijdig en onafhankelijk uit (artikel 371 lid 6 Fw).
De WHOA geldt sinds 1 januari 2021. Een korte omschrijving van de inhoud van de WHOA, de voordelen daarvan en de belangrijkste jurisprudentie vind je in de blog “Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA)”. De WHOA kent twee functionarissen die de rechtbank kan inschakelen: de herstructureringsdeskundige en de observator. In deze blog staat de herstructureringsdeskundige centraal. Onze advocaat ondernemingsrecht Faranaz Ishak bespreekt wie de aanwijzing kan vragen, wat de herstructureringsdeskundige doet en wie hem betaalt.
Wie kan een herstructureringsdeskundige laten aanwijzen?
De rechtbank wijst de herstructureringsdeskundige aan. Iedere schuldeiser of aandeelhouder, de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging en de schuldenaar zelf kan daarom verzoeken (artikel 371 lid 1 Fw). De rechtbank wijst het verzoek toe als de schuldenaar verkeert in een toestand waarin het redelijkerwijs aannemelijk is dat hij met het betalen van zijn schulden niet zal kunnen voortgaan (artikel 370 lid 1 Fw), tenzij summierlijk blijkt dat de belangen van de gezamenlijke schuldeisers daarmee niet zijn gediend (artikel 371 lid 3 Fw). Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn als het verzoek alleen bedoeld is om een bijna geslaagd herstructureringstraject te vertragen. Een verzoek van de schuldenaar zelf wordt in ieder geval toegewezen. Een verzoek dat de meerderheid van de schuldeisers steunt, wordt in beginsel ook toegewezen, maar dan geldt wel de mkb-regel hieronder.
Drijft de schuldenaar een mkb-onderneming en heeft hij nog geen startverklaring gedeponeerd (artikel 370 lid 3 Fw), dan wijst de rechtbank een herstructureringsdeskundige op verzoek van een ander alleen aan als de schuldenaar daarmee instemt. Aandeelhouders mogen het bestuur niet op onredelijke wijze belemmeren om die instemming te geven. Heeft het bestuur geen goede reden om te weigeren, dan kan de rechtbank bepalen dat haar beslissing dezelfde kracht heeft als de instemming van het bestuur (artikel 371 lid 15 Fw). Een mkb-onderneming is een onderneming waar minder dan 250 personen werken en waarvan de jaaromzet in het voorgaande boekjaar € 50 miljoen of het balanstotaal aan het eind van dat boekjaar € 43 miljoen niet overschreed (artikel 369 lid 1 Fw).
Bij de aanwijzing houdt de rechtbank rekening met de kenmerken van de zaak en de ervaring en deskundigheid van de kandidaat. Is er een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, dan moet de herstructureringsdeskundige die zo snel mogelijk over zijn aanwijzing informeren (artikel 371 lid 3 Fw). Voordat de rechtbank beslist, krijgen de verzoeker, de schuldenaar en een eventuele observator de gelegenheid hun zienswijze te geven (artikel 371 lid 5 Fw).
Wat doet een herstructureringsdeskundige?
De herstructureringsdeskundige bereidt een akkoord voor, legt het ter stemming voor aan de schuldeisers en aandeelhouders en kan, als ten minste één klasse van schuldeisers instemt, de rechtbank om homologatie vragen (artikel 371 lid 1 en artikel 383 lid 1 Fw). Wijzigt het akkoord de rechten van schuldeisers die bij een faillissement naar verwachting geheel of gedeeltelijk betaald zouden worden, dan moet die klasse uit zulke schuldeisers bestaan. Zolang hij is aangewezen, kan de schuldenaar zelf geen akkoord aanbieden. De schuldenaar kan wel een eigen akkoord aan de herstructureringsdeskundige geven met het verzoek het aan de stemgerechtigden voor te leggen; de deskundige bepaalt dan hoe en binnen welke termijn hij dat doet (artikel 371 lid 1 Fw). Drijft de schuldenaar een mkb-onderneming en hebben niet alle klassen ingestemd, dan kan de herstructureringsdeskundige alleen met instemming van de schuldenaar homologatie vragen (artikel 383 lid 2 Fw).
Om zijn taak goed te doen, mag de herstructureringsdeskundige de boeken en andere gegevens van de schuldenaar raadplegen die hij nodig heeft (artikel 371 lid 7 Fw). De schuldenaar, zijn bestuurders, aandeelhouders, commissarissen en werknemers moeten hem op verzoek alle inlichtingen geven, hem uit eigen beweging inlichten over wat voor zijn taak van belang is en alle medewerking verlenen (artikel 371 lid 8 Fw). Wat hij zo te weten komt, deelt hij niet met derden, behalve voor de toepassing van de WHOA (artikel 371 lid 9 Fw). De herstructureringsdeskundige kan de rechtbank ook vóór de stemming om een uitspraak vragen, bijvoorbeeld over de klassenindeling of de stemprocedure (artikel 378 lid 1 Fw).
Wat kost een herstructureringsdeskundige en wie betaalt?
De rechtbank bepaalt het salaris van de herstructureringsdeskundige en stelt een maximum vast voor de kosten van zijn werkzaamheden en van de derden die hij raadpleegt. Dat maximum kan de rechtbank op zijn verzoek verhogen. Tenzij anders is afgesproken, betaalt de schuldenaar deze kosten. Wordt het verzoek gesteund door de meerderheid van de schuldeisers, dan dragen de schuldeisers de kosten. De rechtbank kan als voorwaarde stellen dat zekerheid wordt gesteld of een voorschot wordt betaald (artikel 371 lid 10 Fw).
Wanneer eindigt de aanwijzing en is de herstructureringsdeskundige aansprakelijk?
Blijkt dat er geen akkoord tot stand kan komen, dan meldt de herstructureringsdeskundige dat aan de rechtbank en vraagt hij om intrekking van zijn aanwijzing (artikel 371 lid 12 Fw). Homologeert de rechtbank het akkoord, dan eindigt de aanwijzing van rechtswege, tenzij de rechtbank bepaalt dat zij nog een bepaalde termijn doorloopt. De rechtbank kan de herstructureringsdeskundige ook altijd ontslaan en vervangen, op zijn eigen verzoek, op verzoek van schuldeisers of ambtshalve (artikel 371 lid 13 Fw).
De herstructureringsdeskundige is niet aansprakelijk voor schade die volgt uit de poging om een akkoord tot stand te brengen, tenzij hem een persoonlijk ernstig verwijt treft dat hij niet heeft gehandeld zoals in redelijkheid mag worden verwacht van een herstructureringsdeskundige met voldoende inzicht en ervaring die zijn taak nauwgezet en met inzet uitvoert (artikel 371 lid 11 Fw).
Wat is het verschil tussen een herstructureringsdeskundige en een observator?
De herstructureringsdeskundige biedt zelf het akkoord aan. Een observator doet dat niet: de rechtbank kan hem aanstellen als de schuldenaar het akkoord zelf voorbereidt, om toezicht te houden op de totstandkoming van het akkoord met oog voor de belangen van de gezamenlijke schuldeisers. Lukt het de schuldenaar niet of worden die belangen geschaad, dan meldt de observator dat aan de rechtbank, die dan onder meer alsnog een herstructureringsdeskundige kan aanwijzen. Wijst de rechtbank een herstructureringsdeskundige aan, dan trekt zij de aanstelling van de observator in (artikel 380 lid 1-3 Fw).
Wat zegt de rechtspraak over de aanwijzing van een herstructureringsdeskundige?
De rechtbank Noord-Nederland wees op 19 januari 2021 op verzoek van twee schuldenaren een herstructureringsdeskundige aan in een besloten akkoordprocedure (uitspraak, ECLI:NL:RBNNE:2021:111). De rechtbank stelde voorop dat de herstructureringsdeskundige zijn taak doeltreffend, onpartijdig en onafhankelijk moet uitvoeren (artikel 371 lid 6 Fw). De verzoekers hadden, in lijn met het Landelijk Procesreglement WHOA zaken rechtbanken, offertes van twee kandidaten overgelegd. De rechtbank koos de kandidaat die over de competenties beschikte die voor deze zaak van belang leken, een plan van aanpak op hoofdlijnen had gegeven en verklaarde volledig vrij te staan tegenover alle betrokkenen (r.o. 2.10-2.14). Hij moest binnen een week een plan van aanpak en een kostenbegroting indienen; de kosten kwamen voor rekening van de verzoekers, die vooraf zekerheid moesten stellen. Vraag je als schuldenaar zelf om een herstructureringsdeskundige, let dan op deze punten.
Veelgestelde vragen over de herstructureringsdeskundige
Wat is een herstructureringsdeskundige?
Een herstructureringsdeskundige is een door de rechtbank aangewezen deskundige die onder de WHOA een akkoord aanbiedt aan de schuldeisers en aandeelhouders van een onderneming in financiële problemen, en de rechtbank om homologatie kan vragen (artikel 371 lid 1 en 383 lid 1 Faillissementswet). Hij werkt doeltreffend, onpartijdig en onafhankelijk (artikel 371 lid 6 Fw).
Wie kan een herstructureringsdeskundige aanvragen?
Iedere schuldeiser of aandeelhouder, de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging en de schuldenaar zelf (artikel 371 lid 1 Fw). De rechtbank wijst het verzoek toe als het redelijkerwijs aannemelijk is dat de schuldenaar niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden, tenzij summierlijk blijkt dat de gezamenlijke schuldeisers er niet mee zijn gediend (artikel 371 lid 3 Fw).
Kan een schuldeiser een herstructureringsdeskundige aanvragen bij een mkb-onderneming?
Ja, maar heeft de mkb-schuldenaar nog geen startverklaring gedeponeerd, dan wijst de rechtbank het verzoek alleen toe als de schuldenaar instemt. De rechtbank kan een weigering zonder goede reden vervangen door haar eigen beslissing (artikel 371 lid 15 Fw). Mkb betekent minder dan 250 werkenden en een omzet van niet meer dan € 50 miljoen of een balanstotaal van niet meer dan € 43 miljoen (artikel 369 lid 1 Fw).
Wie betaalt de herstructureringsdeskundige?
Tenzij anders is afgesproken de schuldenaar. Steunt de meerderheid van de schuldeisers het verzoek, dan dragen de schuldeisers de kosten. De rechtbank stelt het salaris en een kostenmaximum vast (artikel 371 lid 10 Fw).
Kan de schuldenaar nog zelf een WHOA-akkoord aanbieden als er een herstructureringsdeskundige is?
Nee, zolang de aanwijzing duurt niet. De schuldenaar kan wel een akkoord aan de herstructureringsdeskundige geven met het verzoek het aan de stemgerechtigde schuldeisers en aandeelhouders voor te leggen (artikel 371 lid 1 Fw). De homologatie vraagt dan de herstructureringsdeskundige aan (artikel 383 lid 1 Fw).
Primaire bronnen
- Faillissementswet (geldend vanaf 1 september 2026): artikel 369, 370, 371, 378, 380 en 383
- Rechtbank Noord-Nederland 19 januari 2021, ECLI:NL:RBNNE:2021:111
Welke advocaat helpt bij de aanwijzing van een herstructureringsdeskundige?
MAAK Advocaten heeft een team van ervaren advocaten die je onderneming bij een schuldeisersakkoord of aanwijzing van een herstructureringsdeskundige kunnen bijstaan. Onze advocaten helpen je graag bij de totstandbrenging van een akkoord, de beoordeling hiervan en adviseren je graag over je mogelijkheden met betrekking tot de aanwijzing van een herstructureringsdeskundige. Neem voor vragen gerust contact op met Faranaz Ishak, advocaat ondernemingsrecht.
