Een aandeelhoudersovereenkomst is een contract waarin de aandeelhouders van een bv of nv, vaak samen met de vennootschap, hun onderlinge afspraken vastleggen. Je regelt er bijvoorbeeld zeggenschap, de verkoop van aandelen, dividend en conflicten in. De overeenkomst bindt alleen wie haar sluit en verandert de statuten niet. Voor een statutenwijziging is een notariële akte nodig (artikel 2:234 BW voor de bv).
Bij de oprichting van een bv of nv leg je de spelregels van de vennootschap vast in de statuten. Die bevatten in ieder geval de naam, de zetel en het doel van de vennootschap (artikel 2:177 lid 1 BW voor de bv, artikel 2:66 lid 1 BW voor de nv). Daarnaast regelen ze bijvoorbeeld de benoeming van bestuurders en de overdracht van aandelen. Een statutenwijziging vraagt een besluit van de algemene vergadering en een notariële akte (artikel 2:231 en 2:234 BW voor de bv, 2:121 en 2:124 BW voor de nv), en dat kost tijd en geld. Afspraken die vaak veranderen of die niet openbaar hoeven te zijn, leg je daarom meestal vast in een aandeelhoudersovereenkomst. Onze advocaten ondernemingsrecht helpen je bij het opstellen ervan, en treden op bij de rechter als er een geschil ontstaat over de uitleg of uitvoering.
Hoe ziet een voorbeeld aandeelhoudersovereenkomst eruit?
Onderstaand voorbeeld van een aandeelhoudersovereenkomst kan je ondersteunen bij het opstellen van dit contract. Je doet er verstandig aan dit altijd te laten controleren door een ervaren advocaat contractenrecht.
Waarom kiezen aandeelhouders voor een aandeelhoudersovereenkomst?
In een aandeelhoudersovereenkomst leggen aandeelhouders hun onderlinge afspraken vast. Dat is niet verplicht. Vaak is ook de vennootschap zelf partij. De wet stelt geen vormvereiste: je hebt geen notaris nodig. Daardoor kun je de afspraken eenvoudig en goedkoop wijzigen of een nieuwe overeenkomst sluiten, bijvoorbeeld als er een aandeelhouder bijkomt. Let op: spreek je in de overeenkomst een overdracht van aandelen af, dan is voor de levering zelf wel een notariële akte nodig (bij de nv voor aandelen op naam: artikel 2:86 lid 1 BW; bij de bv: artikel 2:196 lid 1 BW). Ook kun je in de aandeelhoudersovereenkomst afspraken maken die niet in de statuten passen of die niet openbaar hoeven te zijn.
Wat kan er in een aandeelhoudersovereenkomst worden geregeld?
Zoals bij elke overeenkomst geldt contractsvrijheid. Partijen mogen afspreken wat ze willen, zolang de afspraak niet in strijd is met dwingend recht, de openbare orde of de goede zeden (artikel 3:40 BW). Daarnaast moeten de vennootschap en haar aandeelhouders zich tegenover elkaar gedragen naar wat redelijkheid en billijkheid vragen (artikel 2:8 BW). Komt een partij de afspraken niet na, dan is er sprake van een tekortkoming en gelden de gewone regels van het overeenkomstenrecht (artikel 6:74 BW). Onderwerpen die je in een aandeelhoudersovereenkomst kunt regelen, zijn onder meer:
- voor welke bestuursbesluiten is goedkeuring van de aandeelhouders nodig;
- de waarderingsgrondslag van de aandelen;
- een drag-alongregeling: de (meerderheids)aandeelhouder die zijn aandelen aan een derde verkoopt, kan de andere aandeelhouders verplichten hun aandelen onder dezelfde voorwaarden mee te verkopen. Stem zo’n regeling af op de blokkeringsregeling: bij een bv moet een aandeelhouder die aandelen wil vervreemden, die eerst aan zijn medeaandeelhouders aanbieden, tenzij de statuten anders bepalen, en een overdracht moet aan die regeling voldoen (artikel 2:195 BW);
- een tag-alongregeling ter bescherming van minderheidsaandeelhouders: verkoopt een meerderheidsaandeelhouder zijn aandelen, dan mogen zij onder dezelfde voorwaarden meeverkopen;
- non-concurrentiebeding en relatiebeding;
- geheimhoudingsbeding;
- wat er gebeurt bij langdurige ziekte van een aandeelhouder;
- andere gevallen waarin aandelen verplicht moeten worden aangeboden.
Statuten zijn openbaar en kunnen door iedereen worden ingezien: de akte van oprichting met de statuten en elke statutenwijziging met de gewijzigde statuten worden bij het handelsregister neergelegd (artikel 2:177 lid 1, 2:180 lid 1 en 2:236 BW; voor de nv artikel 2:66 lid 1, 2:69 lid 1 en 2:126 BW), en die stukken kan iedereen inzien (artikel 21 lid 1 Handelsregisterwet 2007). Dit geldt niet voor de aandeelhoudersovereenkomst. Hierin kunnen dingen worden geregeld die niet voor derden kenbaar zijn.
Aandeelhoudersovereenkomst in strijd met statuten?
Spreken de aandeelhoudersovereenkomst en de statuten elkaar tegen, dan gaan voor de vennootschap de statuten voor. De overeenkomst bindt alleen de partijen die haar hebben gesloten en verandert de statuten niet. Een besluit dat in strijd is met de statuten, is afhankelijk van de aard van de strijd nietig (artikel 2:14 lid 1 BW) of vernietigbaar (artikel 2:15 lid 1 onder a BW). Een clausule dat de overeenkomst “voorgaat” op de statuten, werkt dus alleen tussen de partijen. Houdt een partij zich niet aan de overeenkomst, dan schiet zij tekort tegenover de andere partijen en kan zij schadeplichtig zijn. Wil je dat een afspraak voor iedere aandeelhouder geldt, dan kun je die in de statuten opnemen, bijvoorbeeld als statutaire verplichting of aanbiedingsplicht; bij een bv kan zo’n verplichting niet, ook niet onder voorwaarde of tijdsbepaling, tegen de wil van een aandeelhouder worden opgelegd (artikel 2:192 lid 1 BW). Daarnaast moeten de vennootschap en haar aandeelhouders zich tegenover elkaar redelijk en billijk gedragen (artikel 2:8 BW).
Hoe laat je een aandeelhoudersovereenkomst opstellen?
Het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst is maatwerk. Om een aandeelhoudersovereenkomst goed op papier te zetten, is het van belang om goed te bespreken hoe partijen de verhouding voor ogen hebben. Het gebeurt regelmatig dat een aandeelhoudersovereenkomst niet duidelijk (genoeg) is en daarmee een voedingsbodem voor de nodige discussie. Laat je altijd bijstaan door een advocaat of professionele partij die veel ervaring heeft met dergelijke overeenkomsten. In een later stadium kan dat veel ellende voorkomen. Ook worden je kansen daarmee beter benut.
Hoe los je een geschil over de aandeelhoudersovereenkomst op?
Houdt een aandeelhouder zich niet aan de overeenkomst, dan kun je bij de rechter nakoming vorderen (artikel 3:296 BW) of schadevergoeding (artikel 6:74 BW). Veel overeenkomsten bevatten een boetebeding (artikel 6:91 BW). De boete komt dan in de plaats van de wettelijke schadevergoeding (artikel 6:92 lid 2 BW), en de rechter kan haar op verlangen van de schuldenaar matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist, maar niet tot minder dan de schadevergoeding op grond van de wet (artikel 6:94 lid 1 BW).
Je kunt in de overeenkomst ook een eigen geschillenregeling opnemen, zoals mediation, bindend advies of arbitrage. Voor geschillen over uitstoting en uittreding mag je arbitrage voorschrijven (artikel 2:337 lid 2 BW). Op een afwijking van de wettelijke geschillenregeling kun je je echter niet beroepen voor zover die de overdracht van aandelen onmogelijk of uiterst bezwaarlijk maakt (artikel 2:337 lid 1 BW).
Lopen de verhoudingen zo vast dat aandeelhouders uit elkaar moeten, dan biedt de wet de geschillenregeling. Aandeelhouders met samen ten minste een derde van het geplaatste kapitaal kunnen de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam verzoeken een andere aandeelhouder te bevelen zijn aandelen over te dragen, als die het belang van de vennootschap zodanig schaadt of heeft geschaad dat het voortduren van zijn aandeelhouderschap in redelijkheid niet kan worden geduld (artikel 2:336a lid 1 BW). Omgekeerd kan een aandeelhouder die door medeaandeelhouders zo in zijn rechten of belangen is geschaad dat het voortduren van zijn aandeelhouderschap in redelijkheid niet meer van hem kan worden gevergd, de Ondernemingskamer vragen te bevelen dat zijn aandelen worden overgenomen (artikel 2:343 lid 1 BW). Meer hierover lees je bij geschil tussen aandeelhouders en aandeelhoudersgeschil oplossen.
Veelgestelde vragen over de aandeelhoudersovereenkomst
Wat is een aandeelhoudersovereenkomst?
Een overeenkomst waarin de aandeelhouders van een bv of nv, vaak samen met de vennootschap, hun onderlinge afspraken vastleggen, bijvoorbeeld over zeggenschap, dividend, financiering en de verkoop van aandelen. De overeenkomst vult de statuten aan, maar bindt alleen de partijen die haar hebben gesloten.
Wat regel je in een aandeelhoudersovereenkomst?
Gebruikelijk zijn afspraken over goedkeuring van belangrijke bestuursbesluiten, de waardering van aandelen, een aanbiedingsplicht bij vertrek, drag-along en tag-along, een concurrentie- en relatiebeding, geheimhouding, dividend en een geschillenregeling. Partijen zijn daarin vrij, zolang de afspraken niet in strijd zijn met dwingend recht, de openbare orde of de goede zeden (artikel 3:40 BW).
Wat gaat voor: de statuten of de aandeelhoudersovereenkomst?
Voor de vennootschap gaan de statuten voor. Een besluit in strijd met de statuten kan nietig of vernietigbaar zijn (artikel 2:14 en 2:15 BW). De aandeelhoudersovereenkomst werkt alleen tussen de partijen: wie zich er niet aan houdt, kan wel aansprakelijk zijn tegenover de andere partijen. Een voorrangsclausule in de overeenkomst verandert de statuten niet.
Moet een aandeelhoudersovereenkomst bij de notaris worden gesloten?
Nee. De wet verplicht niet tot een aandeelhoudersovereenkomst en stelt er geen vormvereiste aan; een onderhandse overeenkomst volstaat. Bij een bv is een notariële akte wel nodig voor de uitgifte en levering van aandelen, behalve voor aandelen die bij de oprichting worden geplaatst (artikel 2:196 lid 1 BW), en voor een statutenwijziging (artikel 2:234 BW). Voor de nv gelden artikel 2:86 lid 1 BW (aandelen op naam) en artikel 2:124 BW.
Wat kun je doen als een aandeelhouder zich niet aan de aandeelhoudersovereenkomst houdt?
Je kunt nakoming vorderen (artikel 3:296 BW), schadevergoeding (artikel 6:74 BW) of een afgesproken boete (artikel 6:91 BW), die de rechter op verlangen van de schuldenaar kan matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 lid 1 BW). Bevat de overeenkomst een eigen geschillenregeling, zoals mediation of arbitrage, dan volg je in beginsel eerst die regeling. Moeten aandeelhouders uit elkaar, dan kan de Ondernemingskamer een uitstoting of uittreding bevelen (artikel 2:336a en 2:343 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 2: artikel 2:8, 2:14, 2:15, 2:66, 2:121, 2:124, 2:177, 2:192, 2:195, 2:196, 2:231, 2:234, 2:336a, 2:337 en 2:343
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:40 en 3:296
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:74, 6:91, 6:92 en 6:94
Wanneer schakel je een advocaat aandeelhoudersovereenkomsten in?
Ons advocatenkantoor in Amsterdam heeft een team van advocaten dat een sterke reputatie heeft in het opstellen en beoordelen van aandeelhoudersovereenkomsten . Wil je advies inwinnen over een aandeelhoudersovereenkomst, of wil je een procedure starten over een zakelijk geschil? Neem dan contact op met een advocaat gespecialiseerd in aandeelhoudersovereenkomsten. Onze advocaten in Amsterdam helpen je graag verder.
Waarom schakel je ons in bij een aandeelhoudersovereenkomst?
Heb je een aandeelhoudersovereenkomst nodig, of twijfel je of de bestaande afspraken je positie nog dekken? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam. Wij staan oprichters, investeerders, familiebedrijven en bestuurders bij met advies dat aansluit op de verhoudingen binnen hun vennootschap. Een aandeelhoudersovereenkomst regelt vaak wat de statuten niet of niet volledig regelen: stemafspraken, een aanbiedingsplicht bij vertrek, een lock-up, drag along en tag along, een geschillenregeling en de verdeling van winst en zeggenschap. Juist die bepalingen bepalen wat er gebeurt zodra de verhoudingen veranderen.
Wij kijken niet alleen naar wat juridisch mogelijk is, maar ook naar de commerciële gevolgen. Wat betekent een blokkeringsregeling voor je exitmogelijkheden? Hoe voorkom je een impasse bij een 50/50-verhouding? Welke boete maakt een afspraak werkelijk afdwingbaar? Op die vragen geven wij helder antwoord, voordat het conflict ontstaat.
Loopt er al een geschil tussen aandeelhouders, dan behartigen onze procesadvocaten je belangen bij de rechter of de Ondernemingskamer. Vaak is procederen niet de snelste route: onderhandeling, mediation of een gestructureerde uitkoop leveren regelmatig een beter resultaat op. Wij wegen die opties met je af.
Daarnaast stellen wij aandeelhoudersovereenkomsten op, beoordelen wij concepten van de wederpartij en onderhandelen wij namens je over de voorwaarden. Van een eenvoudige afspraak tussen twee oprichters tot een uitgewerkte overeenkomst met investeerders en converteerbare leningen.
Wil je weten waar je staat? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor een gesprek met een specialist ondernemingsrecht.
