Bestuurdersaansprakelijkheid betekent dat je als bestuurder privé betaalt voor schade of schulden van de rechtspersoon. Dat kan tegenover de rechtspersoon bij onbehoorlijk bestuur met een ernstig verwijt (artikel 2:9 BW), tegenover schuldeisers bij onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) en, bij faillissement van een bv, voor het boedeltekort bij kennelijk onbehoorlijk bestuur (artikel 2:248 BW). Onze advocaat gespecialiseerd in bestuurdersaansprakelijkheid licht de hoofdzaken toe.
Bestuurders van rechtspersonen zoals een bv, nv, vereniging of stichting genieten normaliter bescherming door de afgescheiden aansprakelijkheid. Die bescherming kan wegvallen, bijvoorbeeld als de bestuurder persoonlijk een ernstig verwijt treft. De aansprakelijkheid kan interne of externe vormen aannemen, afhankelijk van wie de schade lijdt en wie de bestuurder aanspreekt.
De financiële gevolgen zijn vaak verstrekkend. Daarom lopen veel aansprakelijkstellingen uit op een minnelijke schikking of wordt afgekocht via een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering. De overige gevallen leiden veelal tot langdurige juridische procedures waarin het privévermogen van de bestuurder op het spel staat.
Hoe ontstaat bestuurdersaansprakelijkheid in Nederland?
Aansprakelijkheid van een bestuurder in Nederland ontstaat als een bestuurder zijn taak niet behoorlijk vervult en hem daarvan een ernstig verwijt kan worden gemaakt (artikel 2:9 BW; HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243, r.o. 3.3.1). Dat is een hoge drempel. Bij faillissement geldt een eigen maatstaf: kennelijk onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 lid 1 BW).
De juridische basis vind je in het Burgerlijk Wetboek. Volgens artikel 2:9 lid 1 BW is elke bestuurder tegenover de rechtspersoon gehouden tot een behoorlijke vervulling van zijn taak. Via de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) kunnen derden een bestuurder persoonlijk aanspreken. Of een bestuurder een ernstig verwijt treft, beoordeelt de rechter aan de hand van alle omstandigheden van het geval. Daartoe horen onder meer de aard van de activiteiten, de risico’s daarvan, de taakverdeling in het bestuur, de informatie waarover de bestuurder beschikte of behoorde te beschikken en het inzicht en de zorgvuldigheid van een bestuurder die voor zijn taak berekend is en die nauwgezet vervult (HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243, Staleman/Van de Ven).
Voorbeelden van gedragingen die onbehoorlijk bestuur kunnen opleveren:
- Ernstige verwaarlozing van de administratieplicht
- Aangaan van leningen tegen buitensporig hoge rentepercentages
- Plegen van fraude of valsheid in geschrifte
- Nemen van grote beslissingen zonder adequate voorbereiding
- Verduisteren van ondernemingsgelden voor privédoeleinden
Daarnaast draagt elke bestuurder verantwoordelijkheid voor de algemene gang van zaken. Een bestuurslid dat passief toekijkt terwijl een medebestuurder fouten maakt, is daarom in beginsel ook aansprakelijk. Dat geldt ook voor ‘papieren bestuurders’ of stromannen. Je ontkomt daar alleen aan als je, mede gelet op de taakverdeling, geen ernstig verwijt treft en je niet nalatig bent geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden (artikel 2:9 lid 2 BW).
Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor persoonlijk juridisch advies over je specifieke situatie als bestuurder van een rechtspersoon.
Welke vormen van bestuurdersaansprakelijkheid bestaan er?
Je kunt op verschillende manieren als bestuurder aansprakelijk worden: tegenover de rechtspersoon zelf (artikel 2:9 BW), bij faillissement tegenover de boedel (artikel 2:248 BW, voor de nv artikel 2:138 BW), tegenover schuldeisers en andere derden (artikel 6:162 BW) en tegenover de Belastingdienst (artikel 36 Invorderingswet 1990). Daarnaast bestaan er bijzondere wettelijke regels, zoals voor uitkeringen aan aandeelhouders (artikel 2:216 lid 3 BW).
Interne bestuurdersaansprakelijkheid volgens artikel 2:9 BW
Interne aansprakelijkheid van een bestuurder betekent dat de rechtspersoon zelf de bestuurder aanspreekt voor onbehoorlijke taakvervulling. Alleen de vennootschap mag deze aansprakelijkheidsgrond inzetten, bij faillissement via de curator; individuele aandeelhouders en derden kunnen dat niet.
De drempel ligt hoog: er moet een ernstig verwijt aantoonbaar zijn. De rechter beoordeelt alle omstandigheden, waaronder de aard van de activiteiten, beschikbare informatie en het verwachte inzicht van een behoorlijk functionerend bestuurder. Illustratief voorbeeld. Een bestuurder sluit een contractuele verplichting van € 250.000 zonder marktonderzoek, terwijl vergelijkbare diensten € 80.000 kosten. De vennootschap kan dan stellen € 170.000 schade te hebben geleden en de bestuurder persoonlijk aanspreken. Of dat slaagt, hangt af van de vraag of het ernstig verwijt uit artikel 2:9 BW komt vast te staan. Dit voorbeeld is ter illustratie opgesteld en berust niet op een gepubliceerde uitspraak.
Bij faillissement kan de curator deze vordering op grond van artikel 2:9 BW instellen (artikel 2:248 lid 8 BW). Daarnaast kent het recht de faillissementsaansprakelijkheid van artikel 2:248 BW (voor de nv artikel 2:138 BW). Iedere bestuurder is dan hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort in de boedel als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Alleen de taakvervulling in de drie jaar vóór het faillissement telt mee (lid 6). Heeft het bestuur de administratieplicht (artikel 2:10 BW) of de plicht tot openbaarmaking van de jaarrekening (artikel 2:394 BW) niet nageleefd, dan staat vast dat het zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en wordt vermoed dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is; een onbelangrijk verzuim telt niet mee (lid 2). De bestuurder kan dat vermoeden ontzenuwen door aannemelijk te maken dat andere feiten of omstandigheden dan de onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn geweest (HR 9 juli 2021, ECLI:NL:HR:2021:1099, r.o. 3.2). Een individuele bestuurder is niet aansprakelijk als hij bewijst dat de onbehoorlijke taakvervulling niet aan hem te wijten is en dat hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden (lid 3). De rechter kan het bedrag verminderen als het hem bovenmatig voorkomt (lid 4).
Externe bestuurdersaansprakelijkheid jegens schuldeisers
Schuldeisers en andere derden kunnen bestuurders persoonlijk aanspreken via artikel 6:162 BW wegens onrechtmatige daad. Uitgangspunt is dat alleen de vennootschap aansprakelijk is als zij tekortschiet of onrechtmatig handelt. Een bestuurder is daarnaast alleen aansprakelijk als hem persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt (HR 18 februari 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA4873; HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627, r.o. 4.2).
De rechtspraak onderscheidt twee hoofdgevallen. Ten eerste het Beklamel-criterium: de bestuurder gaat namens de vennootschap een verbintenis aan terwijl hij wist of redelijkerwijs behoorde te begrijpen dat de vennootschap die niet zou kunnen nakomen en geen verhaal zou bieden. Hij is dan aansprakelijk, tenzij hij omstandigheden aanvoert waaruit volgt dat hem persoonlijk geen ernstig verwijt treft (HR 6 oktober 1989, ECLI:NL:HR:1989:AB9521, Beklamel; HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627, r.o. 4.3). Voorbeeld (fictief): een bestuurder bestelt namens de bv voor € 45.000 aan goederen, terwijl de bv nog maar € 3.000 vermogen heeft en een faillissement dreigt. Blijft de factuur onbetaald en onverhaalbaar, dan kan de leverancier de bestuurder persoonlijk aanspreken.
Ten tweede de frustratie van verhaal: de bestuurder bewerkstelligt of laat toe dat de vennootschap haar wettelijke of contractuele verplichtingen niet nakomt. Hij is aansprakelijk als zijn handelen of nalaten zo onzorgvuldig is dat hem daarvan persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Dat kan in ieder geval zo zijn als hij wist of redelijkerwijs had behoren te begrijpen dat de vennootschap daardoor haar verplichtingen niet zou nakomen en geen verhaal zou bieden (HR 8 december 2006, ECLI:NL:HR:2006:AZ0758, Ontvanger/Roelofsen, r.o. 3.5). Opzet is dus niet vereist. Denk aan het wegsluizen van activa kort voor een executie of het bevoordelen van gelieerde partijen terwijl andere schuldeisers onbetaald blijven.
Fiscale bestuurdersaansprakelijkheid Belastingdienst
Een bestuurder kan hoofdelijk aansprakelijk zijn voor onder meer de loonbelasting en de omzetbelasting die een bv, nv of ander lichaam met rechtspersoonlijkheid dat aan de vennootschapsbelasting is onderworpen, niet betaalt (artikel 36 lid 1 Invorderingswet 1990). Die aansprakelijkheid geldt ook voor bedragen die met die belasting verband houden, zoals rente en kosten, voor zover het oplopen daarvan aan de bestuurder te wijten is (artikel 32 lid 2 Invorderingswet 1990).
De melding van betalingsonmacht speelt een belangrijke rol. Kan het lichaam deze belastingen niet betalen, dan moet het dat onverwijld schriftelijk melden aan de ontvanger (artikel 36 lid 2 Invorderingswet 1990), uiterlijk twee weken na de dag waarop de belasting had moeten worden afgedragen of voldaan (artikel 7 lid 1 Uitvoeringsbesluit Invorderingswet 1990). Gaat het om een naheffingsaanslag die is opgelegd omdat meer belasting verschuldigd is dan volgens de aangifte is of had moeten worden afgedragen of voldaan, dan kan de melding, voor zover dat niet aan opzet of grove schuld van het lichaam is te wijten, worden gedaan tot uiterlijk twee weken na de vervaldag van die aanslag (artikel 7 lid 2 Uitvoeringsbesluit). Is op de juiste wijze gemeld, dan is een bestuurder alleen aansprakelijk als aannemelijk is dat het niet betalen het gevolg is van aan hem te wijten kennelijk onbehoorlijk bestuur in de drie jaar vóór de melding (artikel 36 lid 3). Is niet of niet op de juiste wijze gemeld, dan wordt vermoed dat de niet-betaling aan de bestuurder te wijten is. Dat vermoeden mag hij alleen weerleggen als hij aannemelijk maakt dat het niet aan hem te wijten is dat de melding niet (goed) is gedaan (artikel 36 lid 4). Lukt dat, dan moet hij daarna nog het vermoeden zelf weerleggen. Hij draagt dus een dubbele bewijslast. De periode van drie jaar gaat in dat geval in op het tijdstip waarop het lichaam in gebreke is (artikel 36 lid 4). Voor een gewezen bestuurder geldt de beperking van het tegenbewijs niet (artikel 36 lid 6).
Kennelijk onbehoorlijk bestuur houdt in: duidelijk onverantwoord, roekeloos of verregaand onnadenkend handelen dat ver buiten normaal ondernemersrisico valt. Geen redelijk denkend bestuurder zou onder dezelfde omstandigheden aldus gehandeld hebben. Deze fiscale aansprakelijkheid geldt voor lichamen onderworpen aan Nederlandse vennootschapsbelasting die rechtspersoonlijkheid bezitten en volledig rechtsbevoegd zijn.
Wat zijn concrete voorbeelden van bestuurdersaansprakelijkheid?
Voorbeeld (fictief): een bestuurder van een horecazaak sluit namens de bv een huurovereenkomst van € 8.000 per maand, terwijl de omzet € 12.000 per maand is en de personeelskosten € 5.500 bedragen. Na zes maanden is er een huurschuld van € 48.000.
De verhuurder kan de bestuurder persoonlijk aanspreken als die bij het sluiten van de huurovereenkomst wist of redelijkerwijs behoorde te begrijpen dat de bv de huur niet zou kunnen betalen en geen verhaal zou bieden (het Beklamel-criterium). De bestuurder kan zich verweren met omstandigheden waaruit blijkt dat hem persoonlijk geen ernstig verwijt treft. Of de vordering slaagt, hangt af van alle omstandigheden van het geval. Dit voorbeeld berust niet op een gepubliceerde uitspraak.
Andere situaties die tot aansprakelijkheid kunnen leiden:
- Voortzetten van activiteiten terwijl de boekhouding maanden achterliep
- Betalen van je eigen salaris terwijl de loonbelasting onbetaald blijft
- Aangaan van een aannemingscontract van € 175.000 zonder borging of garanties, wetende dat liquidatie ophanden was
- Leegboeken van de rekening-courant één week voor faillissementsaanvraag
- Nieuwe verplichtingen aangaan terwijl de vennootschap een fors negatief vermogen heeft en geen uitzicht op herstel
Een bijzondere grond geldt bij uitkeringen aan aandeelhouders, zoals dividend. Kan de bv na een uitkering niet voortgaan met het betalen van haar opeisbare schulden, dan zijn de bestuurders die dat bij de uitkering wisten of redelijkerwijs behoorden te voorzien, tegenover de vennootschap hoofdelijk verbonden voor het tekort dat door de uitkering is ontstaan, met de wettelijke rente vanaf de dag van de uitkering. Een bestuurder ontkomt daaraan als hij bewijst dat het niet aan hem te wijten is dat de vennootschap de uitkering heeft gedaan en dat hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden (artikel 2:216 lid 3 BW). Ook de aandeelhouder die de uitkering ontving terwijl hij dat wist of redelijkerwijs behoorde te voorzien, moet het tekort vergoeden, tot ten hoogste het bedrag van zijn uitkering.
Wanneer ben je als bestuurder aansprakelijk?
De maatstaf van het ernstig verwijt
Het ernstig verwijt vereist dat de bestuurder ernstiger tekortgeschoten is dan bij gewone nalatigheid. De rechter beoordeelt dat aan de hand van alle omstandigheden van het geval (HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243, Staleman/Van de Ven).
De maatstaf van het ernstig verwijt komt uit de rechtspraak over artikel 2:9 BW. Ook voor aansprakelijkheid tegenover derden op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) is een persoonlijk ernstig verwijt vereist (HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627, r.o. 4.2). Voor de faillissementsaansprakelijkheid geldt de eigen wettelijke maatstaf van kennelijk onbehoorlijk bestuur (artikel 2:248 lid 1 BW).
Omstandigheden die zwaar kunnen wegen:
- Handelen in strijd met statutaire bepalingen die de rechtspersoon beogen te beschermen; dat vestigt in beginsel de aansprakelijkheid (HR 29 november 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7011, Berghuizer Papierfabriek)
- Herhaald maken van dezelfde fout na eerdere waarschuwing
- Negeren van professioneel advies van accountants of juristen
- Bewust plegen van economische of milieudelicten
- Accepteren of betalen van smeergeld
De bewijslast rust in beginsel bij de partij die de bestuurder aanspreekt: de vennootschap, de curator of de schuldeiser moet de feiten stellen en zo nodig bewijzen waaruit de aansprakelijkheid volgt. Staat bij het Beklamel-criterium vast dat de bestuurder wist of redelijkerwijs behoorde te begrijpen dat de vennootschap niet zou kunnen nakomen en geen verhaal zou bieden, dan ligt het aan hem om omstandigheden aan te voeren waaruit volgt dat hem geen persoonlijk verwijt kan worden gemaakt (HR 8 december 2006, ECLI:NL:HR:2006:AZ0758, r.o. 3.5). Bij artikel 2:248 lid 2 BW kan de bestuurder het vermoeden weerleggen dat de onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak van het faillissement is; om als individuele bestuurder niet aansprakelijk te zijn, moet hij bewijzen dat de onbehoorlijke taakvervulling niet aan hem te wijten is en dat hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden (artikel 2:248 lid 3 BW). Voor aansprakelijkheid van een bestuurder naast de vennootschap geldt een hoge drempel (HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627, r.o. 4.2).
Ben je aansprakelijk voor fouten van een medebestuurder?
Het bestuur draagt collectieve verantwoordelijkheid. Elk bestuurslid is aansprakelijk voor onbehoorlijk bestuur van het hele bestuur, ook als een ander bestuurslid de fout maakte of het om een andere portefeuille ging. Dat is anders als hem, mede gelet op de taakverdeling, geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden (artikel 2:9 lid 2 BW).
Wie erbij stond en ernaar keek, kan zich dus niet zonder meer verschuilen achter de taakverdeling. Om aan aansprakelijkheid te ontkomen, moet je laten zien dat je maatregelen hebt genomen om de gevolgen van het onbehoorlijk bestuur af te wenden. Wat daarvoor nodig is, hangt af van de omstandigheden; denk aan tijdig bezwaar maken, de raad van commissarissen of de aandeelhouders waarschuwen of, als dat niet helpt, aftreden. Druk vanuit aandeelhouders of concernleiding ontslaat je niet van je eigen verantwoordelijkheid. Ook als de statuten bepalen dat het bestuur aanwijzingen van een ander orgaan moet volgen, hoeft het bestuur die niet op te volgen als ze in strijd zijn met het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming (artikel 2:239 lid 4 BW).
Deze verantwoordelijkheid geldt ook voor:
- Stromannen en papieren bestuurders
- Trustkantoren die formeel bestuurder zijn
- Personen die “als vriendendienst” in het bestuur zitten
- Bestuurders van een rechtspersoon die zelf bestuurder is, zoals een holding (artikel 2:11 BW), en bij faillissement wie het beleid heeft bepaald als ware hij bestuurder (artikel 2:248 lid 7 BW)
Verder blijf je verantwoordelijk voor wat er tijdens je bestuursperiode is gebeurd. Decharge (kwijting) door de algemene vergadering beschermt alleen tegen aansprakelijkheid tegenover de vennootschap. Zij strekt zich niet uit tot gegevens die niet uit de jaarrekening blijken of niet anderszins aan de algemene vergadering zijn bekendgemaakt voordat die de jaarrekening vaststelde (HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243, r.o. 3.4.1). Tegen een vordering van de curator op grond van artikel 2:248 BW helpt kwijting niet (artikel 2:248 lid 6 BW). Snel aftreden beschermt niet voor de periode waarin je bestuurder was; het achterlaten van een vennootschap zonder bestuur kan zelfs als nalatigheid worden aangemerkt.
Wil je zekerheid over je juridische positie als bestuurder? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren je situatie en adviseren over de beste strategie voor bescherming tegen bestuurdersaansprakelijkheid.
Hoe bescherm je je tegen bestuurdersaansprakelijkheid?
Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O-polis)
Een Directors & Officers-verzekering (D&O-polis) biedt financiële bescherming tegen claims wegens bestuurdersaansprakelijkheid. De verzekering dekt doorgaans zowel schadevergoedingsbedragen als juridische proceskosten die vaak hoger uitvallen dan de claim zelf.
Deze verzekering kent echter beperkingen. Polissen sluiten vaak opzettelijke fraude, bewuste wetsovertreding of persoonlijke verrijking uit. Daarnaast gelden meestal een eigen risico en een maximaal verzekerd bedrag, die per polis verschillen. Lees daarom de voorwaarden van je eigen polis goed na.
Belangrijke aandachtspunten bij D&O-polissen:
- Retroactieve dekking voor bestuursperioden vóór afsluiten verzekering
- Run-off clausules die bescherming bieden na beëindiging bestuursfunctie
- Uitsluitingen voor specifieke risico’s in je sector
- Dekkingsomvang voor juridische procedures in meerdere instanties
Trustkantoren en professionele bestuurders hebben vaak een D&O-verzekering. Voor kleine bv’s weegt de premie soms niet op tegen het risico, waardoor lang niet elke bestuurder zo’n polis heeft.
Preventieve maatregelen en zorgvuldig bestuur
Voorkom bestuurdersaansprakelijkheid door deugdelijk bestuur: houd de administratie actueel, neem beslissingen op basis van adequate voorbereiding en documenteer overwegingen schriftelijk. Raadpleeg tijdig specialisten bij complexe vraagstukken.
Concrete beschermende handelingen:
- Houd bestuursvergaderingen met schriftelijke notulen
- Documenteer de afweging van voor- en nadelen bij grote beslissingen
- Stel jaarlijks een liquiditeitsprognose op en actualiseer deze elk kwartaal
- Meld betalingsonmacht aan de ontvanger van de Belastingdienst, uiterlijk twee weken na de dag waarop de belasting had moeten worden betaald (artikel 7 Uitvoeringsbesluit Invorderingswet 1990)
- Ga geen nieuwe verplichtingen aan als je weet of redelijkerwijs behoort te begrijpen dat de vennootschap die niet kan nakomen en geen verhaal biedt, en overweeg tijdig een faillissementsaanvraag of een andere oplossing
- Laat accountants of belastingadviseurs kritisch meekijken bij twijfel
Daarnaast voorkomt het scheiden van rollen dat belangenverstrengeling ontstaat. Laat bij voorkeur niet dezelfde persoon directeur én enig aandeelhouder zijn van meerdere onderling handelende vennootschappen. De curator of schuldeiser zal dit constructie-karakter zwaarder wegen bij aansprakelijkheidsbeoordeling.
Verder kan tijdig professioneel advies bescherming bieden. Raadpleegde je een accountant, advocaat of belastingadviseur en volgde je dat advies, dan kan dat meewegen bij de vraag of je een ernstig verwijt treft.
Wat gebeurt er bij een aansprakelijkheidsclaim tegen je als bestuurder?
Het juridische proces van aansprakelijkstelling
De schuldeiser of rechtspersoon stuurt eerst een aansprakelijkstellingsbrief waarin het verwijt wordt geformuleerd en een schadebedrag wordt genoemd. Deze brief bevat meestal een termijn van 14 dagen voor reactie en aanbod tot schikking.
Reageert de bestuurder niet of wijst hij aansprakelijkheid af, dan kan de eiser hem dagvaarden bij de rechtbank. De gedaagde neemt daarna een conclusie van antwoord (artikel 128 Rv). Vervolgens beveelt de rechter in de regel een mondelinge behandeling (artikel 131 Rv). Repliek en dupliek volgen alleen als er geen mondelinge behandeling is of als dat nodig is (artikel 132 Rv). Daarna volgt het vonnis. Hoe lang een procedure duurt, verschilt sterk per zaak.
Financiële aspecten tijdens het proces:
- Griffierecht bij de rechtbank in 2026, buiten kantonzaken: voor een rechtspersoon € 735 bij een vordering van onbepaalde waarde tot € 10.487 bij een vordering boven € 1 miljoen, voor een natuurlijk persoon € 341 tot € 2.803. Is een natuurlijk persoon partij, zoals de bestuurder, dan betalen alle partijen bij een vordering boven € 1 miljoen het tarief van de categorie daaronder; voor een rechtspersoon is dat € 7.062 (artikel 3 lid 6 Wet griffierechten burgerlijke zaken en bijlage)
- Advocaatkosten, die per zaak sterk verschillen; de partij die in het ongelijk wordt gesteld, wordt in de proceskosten veroordeeld (artikel 237 lid 1 Rv), maar die vergoeding dekt vaak niet alle advocaatkosten
- Deskundigenkosten wanneer financiële analyses nodig zijn
- Wettelijke rente over de vordering vanaf het moment dat de bestuurder in verzuim is (artikel 6:119 BW)
- Mogelijk conservatoir beslag op privévermogen tijdens procedure
Wordt de bestuurder veroordeeld en betaalt hij niet, dan kan de schuldeiser het vonnis laten betekenen en executoriaal beslag leggen op bankrekeningen, een woning of andere bezittingen. Een eerder gelegd conservatoir beslag gaat dan over in een executoriaal beslag (artikel 704 lid 1 Rv). Met de opbrengst van de executoriale verkoop wordt de schuld voldaan. Volstaat dat niet, dan kan ook een persoonlijk faillissement volgen.
Reputatieschade en toekomstige beperkingen
Een veroordeling kan je reputatie en je toegang tot financiering schaden. Na een faillissement kan de rechtbank je bovendien op vordering van de curator of op verzoek van het openbaar ministerie een bestuursverbod opleggen, onder meer als onherroepelijk is geoordeeld dat je aansprakelijk bent op grond van artikel 2:248 BW (artikel 106a lid 1 Faillissementswet). Je kunt dan vijf jaar, of zoveel korter als de rechter bepaalt, geen bestuurder of commissaris van een rechtspersoon worden (artikel 106b lid 1 Faillissementswet).
Banken en andere financiers kunnen bij een kredietaanvraag naar je financiële verleden vragen. Een eerdere aansprakelijkheid kan dan leiden tot afwijzing of strengere voorwaarden. Een bestuursverbod wordt bovendien voor de duur ervan geregistreerd in het handelsregister (artikel 106b lid 3 Faillissementswet).
Langetermijngevolgen omvatten:
- Arbeidsmarktpositie verslechtert door reputatieschade
- Moeite met verkrijgen van commercieel krediet
- Uitsluiting van commissariaten en toezichthoudende functies
- Hogere verzekeringspremies voor eventuele toekomstige D&O-polissen
- Mogelijke strafrechtelijke vervolging bij fraude-elementen
Strafrechtelijke veroordeling resulteert in een strafblad met vergelijkbare consequenties. Werkgevers in financiële sectoren, overheid en gereguleerde sectoren vereisen Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) die geweigerd wordt bij relevante strafrechtelijke veroordelingen.
Veelgestelde vragen over bestuurdersaansprakelijkheid
Wat is bestuurdersaansprakelijkheid?
Bestuurdersaansprakelijkheid is de persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder voor schade of schulden van de rechtspersoon. Tegenover de rechtspersoon is daarvoor onbehoorlijk bestuur met een ernstig verwijt nodig (artikel 2:9 BW), tegenover schuldeisers een persoonlijk ernstig verwijt op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW; HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627). Bij faillissement van een bv kan de curator een bestuurder aanspreken voor het tekort bij kennelijk onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 BW).
Wat is het verschil tussen interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid?
Bij interne aansprakelijkheid spreekt de rechtspersoon zelf, of bij faillissement de curator, de bestuurder aan voor onbehoorlijke taakvervulling (artikel 2:9 en 2:248 lid 8 BW). Bij externe aansprakelijkheid spreekt een schuldeiser of andere derde de bestuurder aan op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Uitgangspunt is dan dat alleen de vennootschap aansprakelijk is; de bestuurder is daarnaast alleen aansprakelijk als hem persoonlijk een ernstig verwijt treft.
Kan een bestuurder zich beroepen op instructies van aandeelhouders?
Niet zonder meer. Bepalen de statuten dat het bestuur zich moet gedragen naar de aanwijzingen van een ander orgaan, dan is het bestuur gehouden die op te volgen, tenzij ze in strijd zijn met het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming (artikel 2:239 lid 4 BW). Een aanwijzing die met dat belang in strijd is, ontslaat je dus niet van je eigen verantwoordelijkheid. Wie bij faillissement het beleid heeft bepaald als ware hij bestuurder, kan zelf ook aansprakelijk zijn (artikel 2:248 lid 7 BW).
Hoe lang blijft een ex-bestuurder aansprakelijk?
Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar nadat de benadeelde zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend is geworden, en in ieder geval twintig jaar na de gebeurtenis (artikel 3:310 lid 1 BW). Voor vorderingen van de rechtspersoon op haar bestuurder geldt een verlenging: een termijn die zou aflopen terwijl je nog bestuurder bent of binnen zes maanden daarna, loopt door tot zes maanden na je vertrek als bestuurder (artikel 3:321 lid 1 onder d en 3:320 BW). Voor de vordering op grond van artikel 2:248 BW kan de curator alleen onbehoorlijke taakvervulling in de drie jaar vóór het faillissement aanvoeren (artikel 2:248 lid 6 BW). Die beperking geldt niet voor de vordering op grond van artikel 2:9 BW, die de curator ook kan instellen (artikel 2:248 lid 8 BW).
Wat moet je doen bij dreigende betalingsonmacht?
Kan de vennootschap loonbelasting of omzetbelasting niet betalen, meld dat dan schriftelijk aan de ontvanger, uiterlijk twee weken na de dag waarop de belasting had moeten worden betaald (artikel 36 lid 2 Invorderingswet 1990 en artikel 7 Uitvoeringsbesluit Invorderingswet 1990). Zonder juiste melding wordt vermoed dat de niet-betaling aan jou als bestuurder te wijten is (artikel 36 lid 4). Ga daarnaast geen nieuwe verplichtingen aan waarvan je weet of redelijkerwijs behoort te begrijpen dat de vennootschap ze niet kan nakomen.
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 2: artikel 2:9, 2:10, 2:11, 2:138, 2:216, 2:239, 2:248 en 2:394
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:310, 3:320 en 3:321
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:119 en 6:162
- Invorderingswet 1990: artikel 32 en 36; Uitvoeringsbesluit Invorderingswet 1990, artikel 7
- Faillissementswet: artikel 106a en 106b
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 128, 131, 132, 237 en 704
- Wet griffierechten burgerlijke zaken, artikel 3 en bijlage (tarieven 2026)
- HR 6 oktober 1989, ECLI:NL:HR:1989:AB9521 (Beklamel)
- HR 10 januari 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2243 (Staleman/Van de Ven)
- HR 18 februari 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA4873
- HR 29 november 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7011 (Berghuizer Papierfabriek)
- HR 8 december 2006, ECLI:NL:HR:2006:AZ0758 (Ontvanger/Roelofsen)
- HR 5 september 2014, ECLI:NL:HR:2014:2627 (Hezemans Air)
Advocaten gespecialiseerd in bestuurdersaansprakelijkheid
