Griffierechten zijn een belangrijk onderdeel van het rechtsstelsel in Nederland. Dit zijn de kosten die moeten worden betaald aan de rechtbank om een rechtszaak te starten of om in een rechtszaak betrokken te blijven. Hoewel het griffierecht relatief eenvoudig klinkt, kan het voor veel mensen een onverwachte last zijn, zeker in gevallen waar de kosten snel oplopen. In deze bijdrage duik ik dieper in de veranderingen die we in 2026 kunnen verwachten in de griffierechten voor civiele zaken. Wat betekent dit voor bedrijven, particulieren en de rol van griffierechten in het juridische proces?
Wat zijn griffierechten?
Griffierechten zijn de kosten die zowel de eiser (degene die de zaak start) als de gedaagde (degene die zich verdedigt) aan de rechtbank moeten betalen in civiele zaken. Dit geldt voor verschillende soorten rechtszaken, zoals handelszaken, familiezaken, kort gedingen (behalve in kanton) en insolventiezaken. Het griffierecht varieert afhankelijk van de waarde van de zaak, de aard van de betrokken partijen (natuurlijke personen of rechtspersonen) en of de partij in kwestie een laag inkomen heeft.
De griffierechten dienen als een bijdrage in de kosten van de rechtbank. Ze zorgen ervoor dat de rechterlijke macht kan functioneren en dat het proces eerlijk wordt uitgevoerd. Het betalen van het griffierecht is een noodzakelijke stap voor zowel particulieren als bedrijven die juridische stappen willen ondernemen. Maar de tarieven kunnen aanzienlijk variëren, vooral als de zaak een hoge waarde vertegenwoordigt.
Griffierechten in 2026: De nieuwe tarieven
Voor 2026 zijn de griffierecht-tarieven voor civiele zaken opnieuw geïndexeerd. De tarieven voor verschillende soorten zaken zijn als volgt (bij benadering):
| Soort zaak | Griffierecht niet-natuurlijke personen | Griffierecht natuurlijke personen | Griffierecht onvermogenden |
|---|---|---|---|
| Zaken van onbepaalde waarde (bijvoorbeeld verzoek tot conservatoir beslag) | €735 | €341 | €93 |
| Zaken met vordering tot €100.000 | €3.083 | €1.414 | €93 |
| Zaken met vordering tussen €100.000 en €1.000.000 | €7.062 | €2.803 | €93 |
| Zaken met vordering boven €1.000.000 | €10.487 | €2.803 | €93 |
| Depot eerste uitdelingslijst of homologatie van akkoord | €820 | €820 | €820 |
| Akte nalatenschap | €165 | €165 | €165 |
Wie betaalt de griffierechten?
In civiele zaken zijn zowel de eiser als de gedaagde verantwoordelijk voor het betalen van griffierechten. De hoogte van het griffierecht hangt af van de waarde van de vordering of het verzoek, zoals hierboven weergegeven. Een belangrijk punt is dat de kosten voor bedrijven vaak veel hoger zijn dan voor natuurlijke personen, omdat ze in de categorie “niet-natuurlijke personen” vallen. Het griffierecht voor bedrijven kan dus aanzienlijk oplopen, vooral in zaken met een hoge waarde.
Daarnaast bestaat er de mogelijkheid om als “onvermogende” een lager griffierecht te betalen, mits men voldoet aan de voorwaarden van de sociale zekerheid. Dit geldt voor zowel natuurlijke personen als rechtspersonen die kunnen aantonen dat zij in financiële problemen verkeren.
Specifieke veranderingen griffierechten voor 2026
De veranderingen die in 2026 zullen plaatsvinden zijn onder meer een verhoging van de griffierechten, vooral voor grotere vorderingen. Zo kunnen bedrijven en particulieren die betrokken zijn bij zaken met een waarde van meer dan €100.000 hogere kosten verwachten, vooral als de zaak tot boven de €1.000.000 komt.
Wat zijn de redenen voor deze verhogingen?
De verhoging van de griffierechten is een gevolg van de jaarlijkse indexering, die de kosten van het juridische proces in lijn brengt met de inflatie en andere economische factoren. Daarnaast worden de extra inkomsten uit de griffierechten ook gebruikt om de toegankelijkheid van het rechtssysteem te behouden. Door de tarieven te verhogen, kunnen de kosten van de rechtspraak op een verantwoorde manier worden verdeeld.
Hoe kunt u griffierechten verlagen of vermijden?
Er zijn een aantal manieren waarop het griffierecht kan worden verlaagd of zelfs geheel vermeden.
1. Verzoek tot verlaging griffierecht:
Als u een laag inkomen heeft, kunt u in aanmerking komen voor het lagere griffierecht voor “onvermogenden”. Dit kan bijvoorbeeld via een toevoeging of een inkomensverklaring. De advocaat kan u hierin ondersteunen.
2. Toevoeging aanvragen:
Wanneer u in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand (de toevoeging), kan de advocaat het griffierecht voor u verlagen. Dit betekent dat u alleen de eigen bijdrage hoeft te betalen, afhankelijk van uw inkomen.
3. Verlagen tijdens de procedure:
Als u pas na het starten van de procedure ontdekt dat u in aanmerking komt voor een verlaagd griffierecht, kunt u dit alsnog aanvragen. Dit kan tot de einduitspraak, mits u dit snel meldt bij de griffie van de rechtbank. De griffie kan in sommige gevallen het griffierecht alsnog verlagen.
Het belang van tijdige betaling van griffirechten
Het is belangrijk om het griffierecht op tijd te betalen, anders kan de rechtbank de zaak niet inhoudelijk in behandeling nemen. De betalingstermijn begint op de dag na de eerste zitting (bij dagvaardingszaken) of vanaf het moment dat het verzoekschrift is ingediend. Als u de betaling niet op tijd doet, kan de rechter de zaak afwijzen of een beslissing nemen zonder rekening te houden met uw verweer.
Betaling na de zitting:
Bij dagvaardingszaken start de termijn voor betaling van het griffierecht de dag na de eerste zitting. Bij verzoekschriften geldt de termijn vanaf het moment van indiening. Het griffierecht moet binnen 4 weken zijn betaald om complicaties te voorkomen.
Griffierechten in kort geding en internationale geschillen
Een bijzonder aspect van griffierechten is de toepassing ervan in kort geding procedures. Als u in kort geding een toevoeging heeft, dient u dit uiterlijk tijdens de mondelinge behandeling te melden. Dit voorkomt dat het volledige griffierecht in rekening wordt gebracht.
Voor internationale zaken is het mogelijk om griffierechten te betalen bij de Netherlands Commercial Court (NCC). Dit geldt voor internationale zakelijke geschillen, die vaak extra complexe regelgeving en hogere kosten met zich meebrengen.
Conclusie
Griffierechten vormen een onmiskenbaar onderdeel van het rechtsproces in civiele zaken. In 2026 zullen de tarieven voor griffierechten opnieuw worden aangepast, vooral voor grotere zaken. Zowel bedrijven als particulieren moeten zich bewust zijn van deze wijzigingen en het belang van het tijdig betalen van griffierechten om juridische complicaties te voorkomen.
Voor degenen die financieel in een lastige situatie verkeren, biedt het rechtssysteem mogelijkheden om de kosten te verlagen, bijvoorbeeld door een toevoeging aan te vragen of door in aanmerking te komen voor het griffierecht voor “onvermogenden”. Met de juiste kennis en voorbereiding kunnen de kosten van het proces beter beheersbaar worden.
Voor hulp en advies over griffierechten en het starten van een rechtszaak, kunt u altijd terecht bij een gespecialiseerde advocaat. Als advocaat bij MAAK Advocaten sta ik klaar om u te ondersteunen bij juridische vragen rondom griffierechten, vooral wanneer u vragen heeft over de specifieke tarieven in 2026 of als u hulp nodig heeft bij het aanvragen van een toevoeging.
