Een eis in reconventie is een tegenvordering van de gedaagde tegen de eiser, in dezelfde procedure. Je moet die eis direct instellen in je conclusie van antwoord (artikel 137 Rv). De rechter beslist daarna over beide vorderingen in één vonnis, tenzij een van beide eerder kan worden afgedaan (artikel 138 Rv). Reconventie kost geen extra griffierecht (artikel 4 lid 2 Wgbz).
De gedaagde ontvangt een dagvaarding die een gerechtsdeurwaarder heeft betekend. De gedaagde neemt zijn conclusie van antwoord op de eerste roldatum of op een latere roldatum die de rechter bepaalt (artikel 128 lid 2 Rv). In dit schriftelijke verweer breng je alle excepties en je inhoudelijke verweer tegelijk naar voren (artikel 128 lid 3 Rv). In diezelfde conclusie stel je ook een eventuele eis in reconventie in.
Als advocaat procesrecht bij MAAK Advocaten in Amsterdam stel ik conclusies van antwoord op voor ondernemers die worden gedagvaard.
Wat houdt de conclusie van antwoord precies in?
De conclusie van antwoord is het formele schriftelijke verweer waarin de gedaagde de vordering van de eiser betwist, juridische argumenten aanvoert en eventueel een tegenvordering instelt binnen de door de rechtbank gestelde termijn.
De rechter stelt de termijnen voor de conclusies vast. Op een eenstemmig verzoek van partijen geeft hij uitstel, tenzij dat tot onredelijke vertraging leidt (artikel 133 Rv). Als gedaagde bij de rechtbank betaal je griffierecht zodra je in het geding verschijnt (artikel 3 lid 1 Wgbz). In 2026 is dat bij een vordering van onbepaalde waarde € 735 voor een rechtspersoon en € 341 voor een natuurlijk persoon, en meer bij hogere vorderingen (tabel bij de Wgbz). Bij de kantonrechter betaalt de gedaagde geen griffierecht (artikel 4 lid 1 onder b Wgbz). Je kunt pas antwoorden als je het verschuldigde griffierecht hebt betaald (artikel 128 lid 2 Rv).
Formele vereisten en structuur
Het processtuk bevat concrete onderdelen. Allereerst formuleert de advocaat verweer tegen specifieke stellingen uit de dagvaarding. Vervolgens onderbouwt hij juridische argumenten met wetsartikelen en jurisprudentie. Bovendien voegt hij bewijsstukken toe die het verhaal ondersteunen. De conclusie van antwoord moet ook vermelden over welke bewijsmiddelen en getuigen je beschikt. Doe je dat niet, dan kan de rechter daaraan de gevolgtrekking verbinden die hij geraden acht (artikel 128 lid 5 Rv). De advocaat volgt daarbij het procesreglement van de rechtspraak.
Hoe werkt een eis in reconventie?
Bij een eis in reconventie stelt de gedaagde een eigen vordering in tegen de oorspronkelijke eiser. Beide partijen zijn dan in dezelfde procedure tegelijk eiser en gedaagde (artikel 136 Rv). Alleen als de eiser optreedt in een hoedanigheid, bijvoorbeeld namens een ander, en de reconventie hem persoonlijk zou betreffen (of omgekeerd), is reconventie uitgesloten.
Een eis in reconventie hoeft niet samen te hangen met de oorspronkelijke eis; de wet stelt die voorwaarde niet (artikel 136 Rv). In de praktijk gaat het wel meestal over dezelfde rechtsverhouding. Kan de ene zaak eerder worden afgedaan dan de andere, dan mag de rechter ze apart beslissen (artikel 138 lid 1 Rv). Reconventie voorkomt onnodige kosten, omdat twee geschillen in één procedure worden afgehandeld.
Juridische grondslag en toepassingsgebied
De wetgever heeft deze mogelijkheid opgenomen in de artikelen 136 tot en met 138 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Daardoor kunnen partijen samenhangende vorderingen efficiënt laten behandelen. Bijvoorbeeld: een leverancier uit Amsterdam vordert € 25.000 voor geleverde diensten. De afnemer betwist niet alleen de kwaliteit, maar stelt tevens een eis in reconventie wegens gebrekkige dienstverlening voor € 15.000. De rechtbank beoordeelt beide vorderingen tijdens dezelfde zittingen.
Welke bewijsmiddelen ondersteunt de conclusie van antwoord?
De conclusie van antwoord wordt ondersteund door schriftelijke bewijsstukken, getuigenverklaringen en eventueel deskundigenrapporten. Bewijs kan in beginsel door alle middelen worden geleverd (artikel 152 lid 1 Rv).
Betwist je een stelling van de eiser niet of onvoldoende, dan moet de rechter die als vaststaand aannemen (artikel 149 lid 1 Rv). Desondanks moeten advocaten bewijsmiddelen zorgvuldig selecteren. Contracten, correspondentie en facturen vormen kernbewijzen. Schriftelijke getuigenverklaringen versterken feitelijke stellingen. In complexe zaken schakelen partijen deskundigen in voor technische of financiële analyses.
Getuigenverhoren en deskundigenonderzoek
De rechtbank plant extra zittingen voor getuigenverhoren wanneer schriftelijk bewijs ontoereikend is. Wie op wettige wijze als getuige is opgeroepen, is verplicht getuigenis af te leggen (artikel 165 lid 1 Rv). Wie uit hoofde van ambt, beroep of betrekking tot geheimhouding verplicht is, zoals een advocaat, arts of notaris, kan zich wel verschonen (artikel 165 lid 2 Rv). De rechter kan ook een bericht van deskundigen bevelen over specialistische vragen (artikel 186 Rv). Bijvoorbeeld: bij bouwgeschillen bepaalt een bouwkundig expert of werkzaamheden volgens de NEN-normen zijn uitgevoerd.
Voorlopig getuigenverhoor als voorbereidend instrument
Voordat een procedure start, kun je de rechter vragen om een voorlopige bewijsverrichting, zoals een voorlopig getuigenverhoor (artikel 196 Rv). Dit helpt bij het inschatten van de slagingskans. Bovendien voorkomt het dat bewijs verloren gaat als getuigen later niet meer beschikbaar zijn. De rechter wijst het verzoek toe, tenzij bijvoorbeeld de verlangde informatie niet voldoende bepaald is, je onvoldoende belang hebt of sprake is van misbruik (artikel 196 lid 2 Rv). Je hoeft dus niet aan te tonen dat het bewijs dreigt te verdwijnen.
Wanneer kies je voor een reconventionele vordering?
Een reconventionele vordering is strategisch zinvol wanneer de gedaagde een samenhangende tegenvordering heeft die voortvloeit uit dezelfde rechtsverhouding, omdat de rechtbank beide vorderingen gelijktijdig beoordeelt en dit proceskosten bespaart.
Advocaten in Amsterdam adviseren deze route bij contractgeschillen, aansprakelijkheidskwesties en zakelijke geschillen. Namelijk: proceseconomie staat voorop. Twee afzonderlijke procedures kosten meer tijd en geld. De rechtbank beoordeelt alle feiten integraal. Daardoor ontstaat een compleet beeld van de rechtsverhouding tussen partijen.
Praktijkvoorbeeld: leveranciersgeschil
Een distributeur uit Amsterdam ontving een dagvaarding voor € 45.000 wegens niet-betaalde facturen. De advocaat constateerde gebreken in de geleverde producten. Daarom stelde hij in de conclusie van antwoord een eis in reconventie van € 30.000 voor geleden schade. De rechtbank verminderde de oorspronkelijke vordering met de erkende gebreken. Uiteindelijk betaalde de distributeur € 18.000 na verrekening. Beide partijen bespaarden een tweede procedure.
Welke termijnen gelden voor reconventionele vorderingen?
De eis in reconventie moet je dadelijk bij de conclusie van antwoord instellen (artikel 137 Rv). Je hebt dus dezelfde termijn als voor je antwoord: de eerste roldatum of de latere roldatum die de rechter bepaalt (artikel 128 lid 2 Rv).
Termijnen zijn strikt. Verricht je een proceshandeling niet op tijd en krijg je geen uitstel, dan vervalt het recht om die handeling te verrichten (artikel 133 lid 4 Rv). Na je conclusie van antwoord kun je in die instantie geen eis in reconventie meer instellen. Op een eenstemmig verzoek van partijen geeft de rechter uitstel, tenzij dat tot onredelijke vertraging leidt (artikel 133 lid 2 Rv). Ook een gemotiveerd verzoek van één partij kan tot uitstel leiden, bijvoorbeeld als belangrijke bewijsstukken nog niet beschikbaar zijn.
Procesverloop na instelling
Na de conclusie van antwoord met reconventie krijgt de oorspronkelijke eiser in de regel gelegenheid om schriftelijk op de eis in reconventie te antwoorden (conclusie van antwoord in reconventie). Daarna beveelt de rechter meestal een mondelinge behandeling (artikel 131 Rv). Repliek en dupliek volgen alleen als er geen mondelinge behandeling komt, of als dat nodig is voor een goede instructie van de zaak (artikel 132 Rv). Tijdens de mondelinge behandeling kan de rechter een schikking beproeven (artikel 87 lid 2 Rv). In veel zaken leidt dit tot een vergelijk.
Welke rol speelt een legal opinion in de procedure?
Een legal opinion is een schriftelijke juridische analyse van een gespecialiseerde advocaat, vaak over buitenlands recht. Strikt genomen is het geen bewijsmiddel: de rechter moet het recht dat de regels van internationaal privaatrecht aanwijzen ambtshalve toepassen (artikel 10:2 BW). Een legal opinion helpt de rechter wel om de inhoud van dat buitenlandse recht vast te stellen.
Deze expertverklaringen zijn waardevol bij grensoverschrijdende handelstransacties. Advocaten met specialistische kennis analyseren juridische vraagstukken die buiten de expertise van de behandelend rechter vallen. Nederlandse rechtbanken in Amsterdam waarderen legal opinions bij interpretatie van buitenlands recht. Een opinion overtuigt meer als die is ondertekend en met bronnen is onderbouwd.
Toepassing in complexe geschillen
Internationale handelsovereenkomsten bevatten vaak rechtskeuzes voor buitenlandse jurisdicties. Bijvoorbeeld: een Nederlands bedrijf sluit een distributieovereenkomst onder Duits recht. Bij geschillen legt een legal opinion van een Duitse advocaat uit hoe Duitse rechters bepaalde contractbepalingen interpreteren. Dat kan de procedure versnellen. De Nederlandse rechter blijft wel zelf verantwoordelijk voor de toepassing van het buitenlandse recht (artikel 10:2 BW).
Wat gebeurt na conclusie van antwoord in de procedure?
Na de conclusie van antwoord beveelt de rechter in de regel een mondelinge behandeling, tenzij hij de zaak daarvoor niet geschikt vindt. Hij beslist daarover uiterlijk twee weken na de conclusie van antwoord (artikel 131 Rv). Alleen als er geen mondelinge behandeling komt, krijgt de eiser gelegenheid voor een conclusie van repliek en de gedaagde daarna voor een conclusie van dupliek (artikel 132 lid 1 Rv). Tijdens de mondelinge behandeling kan de rechter partijen om inlichtingen vragen en een schikking beproeven (artikel 87 lid 2 Rv). Rechters stimuleren minnelijke regelingen omdat dit procedures verkort.
Mondelinge behandeling als schikkingsmoment
Tijdens de mondelinge behandeling bevraagt de rechter partijen over hun standpunten. Hij peilt de mogelijkheden voor een compromis. In de praktijk eindigen veel zaken daarna in een schikking. Partijen besparen daarmee een eindvonnis en mogelijke appelprocedures. Bovendien houden zij zelf controle over de uitkomst, in plaats van een vonnis af te wachten.
Wil je zekerheid over je positie als gedaagde in een civiele procedure? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren de dagvaarding, beoordelen mogelijkheden voor reconventie en formuleren een strategische conclusie van antwoord die je belangen optimaal beschermt.
Welke rol speelt bewijs in reconventionele procedures?
Bewijs vormt de ruggengraat van succesvolle reconventie. Gedaagden moeten hun tegenvordering even stevig onderbouwen als eisers hun oorspronkelijke vordering. Contracten bewijzen afspraken. E-mailcorrespondentie toont communicatie over geschilpunten. Facturen en betaalbewijzen documenteren financiële transacties. Deskundigenrapporten ondersteunen technische stellingen.
Bewijslast en stelplicht
Wie zich beroept op de rechtsgevolgen van de feiten die hij stelt, moet die feiten bewijzen (artikel 150 Rv). Voor de eis in reconventie draag je als gedaagde dus de bewijslast. De waardering van het bewijs is aan de rechter overgelaten, tenzij de wet anders bepaalt (artikel 152 lid 2 Rv). Hij weegt alle bewijsmiddelen in onderlinge samenhang. Alleen aan bepaalde stukken, zoals akten, verbindt de wet dwingende bewijskracht (artikel 151 en 157 Rv). Een getuigenverklaring heeft dus geen vaste lagere waarde; een overtuigende verklaring kan doorslaggevend zijn.
Rol van schriftelijke getuigenverklaringen
Partijen vragen getuigen vaak om schriftelijke verklaringen. Deze verklaringen beschrijven concrete waarnemingen en feiten. Nederlandse rechtbanken accepteren dergelijke verklaringen als bewijs. Wordt de betrouwbaarheid betwist, dan kan de rechter de getuigen oproepen voor een getuigenverhoor. Partijen en hun advocaten kunnen de getuigen dan zelf vragen stellen (artikel 179 lid 2 Rv). Getuigen leggen vooraf de eed of belofte af (artikel 177 lid 2 Rv).
Wat zijn veelvoorkomende valkuilen bij reconventie?
Advocaten signaleren regelmatig fouten bij het instellen van reconventionele vorderingen. Ten eerste: de verkeerde hoedanigheid. Treedt de eiser op namens een ander, bijvoorbeeld als curator, dan kun je hem in die procedure niet persoonlijk in reconventie aanspreken, en omgekeerd (artikel 136 Rv). Ten tweede: onvoldoende onderbouwing. Vage stellingen zonder bewijs falen. Ten derde: het missen van termijnen. Daarom moeten advocaten deadlines strikt bewaken.
Processuele consequenties van fouten
Niet-ontvankelijkverklaring betekent dat de reconventie niet inhoudelijk wordt behandeld. De gedaagde verliest daarmee kansen op verrekening of compensatie. Bovendien kan hij proceskosten krijgen opgelegd. Nederlandse rechters waarderen zorgvuldige processtukken. Slordige conclusies schaden de geloofwaardigheid. Advocaten met expertise in procesrecht voorkomen dergelijke valkuilen.
Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor persoonlijk juridisch advies over je specifieke situatie. Wij begeleiden gedaagden door het complete procesverloop en optimaliseren je kansen op succesvolle reconventie met gedegen juridische strategie.
Hoe beïnvloedt reconventie de proceskostenveroordeling?
Proceskostenveroordelingen worden complexer bij reconventie. Rechtbanken beoordelen beide vorderingen afzonderlijk. De verliezende partij per vordering betaalt kosten. Worden partijen over en weer op enkele punten in het ongelijk gesteld, dan kan de rechter de kosten geheel of gedeeltelijk compenseren (artikel 237 lid 1 Rv). Het salaris van de advocaat wordt daarbij forfaitair vastgesteld volgens het liquidatietarief van de rechtspraak, niet volgens de werkelijke kosten. Je werkelijke advocaatkosten hangen af van het belang en de complexiteit van de zaak.
Verrekening bij gedeeltelijk gelijk
Wanneer beide partijen gedeeltelijk slagen, kan de rechter de kosten geheel of gedeeltelijk compenseren. Bijvoorbeeld: de eiser krijgt € 20.000 toegewezen van € 30.000 gevorderd. De gedaagde krijgt € 8.000 toegewezen van € 12.000 reconventie. Dan berekent de rechtbank per vordering wie overwegend slaagt. Dit systeem stimuleert realistische vorderingen. Buitensporige eisen verhogen procesrisico’s.
Wat is het verschil tussen eis in conventie en reconventie?
De eis in conventie vormt de oorspronkelijke vordering waarmee de procedure start. Deze staat vermeld in de dagvaarding. De eiser formuleert zijn vordering met onderbouwing. Daarentegen ontstaat de eis in reconventie als reactie tijdens de procedure. De gedaagde stelt deze in via de conclusie van antwoord. Beide vorderingen behandelt dezelfde rechtbank.
Juridische verschillen en mogelijkheden
Procedureel onderscheiden beide vorderingen zich in timing en initiatief. De eiser bepaalt wanneer hij dagvaardt. De gedaagde reageert binnen gestelde termijnen. Inhoudelijk hoeft reconventie niet samen te hangen met de eis in conventie (artikel 136 Rv), al is dat in de praktijk vaak wel zo. Bijvoorbeeld: bij een koopovereenkomst vordert de verkoper betaling. De koper stelt reconventie in wegens verborgen gebreken. Beide vorderingen vloeien voort uit dezelfde koopovereenkomst. Nederlandse rechters beoordelen de gehele rechtsverhouding.
Veelgestelde vragen over eis in reconventie en conclusie van antwoord
Wat is het verschil tussen een conclusie van antwoord en een eis in reconventie?
De conclusie van antwoord is je schriftelijke verweer tegen de vordering van de eiser (artikel 128 Rv). Een eis in reconventie is een eigen vordering die je als gedaagde in diezelfde conclusie instelt (artikel 136 en 137 Rv). De rechter beslist in beginsel over beide in één vonnis (artikel 138 Rv).
Wanneer moet je een eis in reconventie instellen?
Dadelijk bij je conclusie van antwoord (artikel 137 Rv). Dat is op de eerste roldatum of op de latere roldatum die de rechter bepaalt (artikel 128 lid 2 Rv). Op een eenstemmig verzoek van partijen geeft de rechter uitstel, tenzij dat tot onredelijke vertraging leidt (artikel 133 lid 2 Rv). Na je antwoord kun je in die instantie geen reconventie meer instellen.
Moet de eis in reconventie samenhangen met de vordering van de eiser?
Nee. De wet stelt geen eis van samenhang. Reconventie is alleen uitgesloten als de eiser optreedt in een hoedanigheid, bijvoorbeeld namens een ander, en de reconventie hem persoonlijk zou betreffen, of omgekeerd (artikel 136 Rv). Kan een van beide zaken eerder worden afgedaan, dan mag de rechter die apart beslissen (artikel 138 lid 1 Rv).
Betaal je griffierecht voor een eis in reconventie?
Nee, voor het instellen van een eis in reconventie wordt geen griffierecht geheven (artikel 4 lid 2 onder b Wgbz). Als gedaagde bij de rechtbank betaal je wel het gewone griffierecht zodra je verschijnt (artikel 3 lid 1 Wgbz): in 2026 bij een vordering van onbepaalde waarde € 735 voor een rechtspersoon en € 341 voor een natuurlijk persoon. Bij de kantonrechter betaalt de gedaagde geen griffierecht (artikel 4 lid 1 onder b Wgbz).
Wat gebeurt er na een conclusie van antwoord met een eis in reconventie?
De eiser krijgt in de regel gelegenheid om schriftelijk op de reconventie te antwoorden. Daarna beveelt de rechter meestal een mondelinge behandeling (artikel 131 Rv). Repliek en dupliek volgen alleen als er geen mondelinge behandeling komt of als dat nodig is (artikel 132 Rv). Tijdens de mondelinge behandeling kan de rechter een schikking beproeven (artikel 87 lid 2 Rv).
Wanneer schakel je een advocaat in bij een eis in reconventie?
Zodra je wordt gedagvaard. De termijn voor je conclusie van antwoord is kort, en een eis in reconventie moet je direct in die conclusie instellen. Bij de rechtbank, buiten de kantonrechter, kun je bovendien alleen via een advocaat procederen. Samen beoordelen we of een tegenvordering je positie versterkt.
Primaire bronnen
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikelen 87, 128, 131, 132, 133, 136, 137, 138, 149, 150, 151, 152, 157, 165, 177, 179, 186, 196 en 237
- Burgerlijk Wetboek Boek 10: artikel 10:2
- Wet griffierechten burgerlijke zaken: artikel 3, artikel 4 en de tabel 2026
