Een vonnis is de schriftelijke beslissing van de rechtbank of kantonrechter in een zaak die met een dagvaarding begon. Er zijn tussenvonnissen, eindvonnissen en verstekvonnissen. Tegen een vonnis ga je in de regel binnen drie maanden in hoger beroep, in kort geding binnen vier weken (artikel 339 Rv). Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad, dan mag het na betekening direct worden uitgevoerd (artikel 233 Rv en artikel 430 lid 3 Rv).
Nadat de mondelinge behandeling is geweest, komt een rechtszaak in de meeste gevallen voor vonnis te staan. Partijen hebben schriftelijk in een dagvaarding en conclusie van antwoord (en soms nog bijkomende akten) van standpunten kunnen wisselen en dit tijdens de zitting kunnen toelichten. Daarna is de fase van informatie-inwinning in de regel afgesloten. De procesadvocaten kunnen dan meestal geen stukken meer indienen en het woord is aan de rechter. Soms doet de rechter direct op de zitting mondeling uitspraak (artikel 29a Rv). Op deze pagina lees je wat een vonnis is, welke soorten er zijn en wat je ermee kunt doen.
Wat Is Een Vonnis?
Een vonnis is een gemotiveerde, bindende beslissing van de rechter. In het civiele recht heet de uitspraak van de rechtbank of de kantonrechter in een dagvaardingsprocedure een vonnis. In een verzoekschriftprocedure geeft de rechter een beschikking, en het gerechtshof en de Hoge Raad wijzen arresten (zie bijvoorbeeld artikel 31 Rv en artikel 358 Rv). Ook in strafzaken wijst de rechter vonnissen; deze pagina gaat over civiele zaken. Of je tegen een vonnis in hoger beroep kunt, hangt af van de zaak. Beloopt de vordering waarover de rechter in eerste aanleg moest beslissen, inclusief de rente tot de dag van dagvaarding, niet meer dan € 1.750, of zijn er bij een vordering van onbepaalde waarde duidelijke aanwijzingen dat die niet meer waard is, dan staat geen hoger beroep open, tenzij de wet anders bepaalt (artikel 332 lid 1 Rv). Ben je bij verstek veroordeeld, dan doe je in beginsel verzet en geen hoger beroep; een uitzondering geldt voor een vonnis als bedoeld in artikel 140 lid 3 Rv, mits je eerst aan het vonnis voldoet (artikel 335 lid 1 en 2 Rv).
Wat staat er in een vonnis?
De wet schrijft voor wat een vonnis in elk geval vermeldt (artikel 230 lid 1 Rv):
- Partijen: de namen en woonplaatsen van de partijen en de namen van hun gemachtigden of advocaten.
- Verloop van het geding: welke stukken zijn gewisseld en wanneer de zitting was.
- Standpunten: de slotsom van de dagvaarding en van de conclusies van partijen. Is tegen alle gedaagden verstek verleend en wordt de vordering geheel of gedeeltelijk toegewezen, dan kan voor de partijen, de standpunten, de gronden en de beslissing worden verwezen naar een door de griffier gewaarmerkt afschrift van de dagvaarding (artikel 230 lid 2 Rv).
- Gronden: de motivering van de beslissing, met de feiten waarop die rust.
- Beslissing (dictum): wat de rechter toewijst of afwijst.
- Kostenveroordeling (geen onderdeel van artikel 230 Rv, maar geregeld in artikel 237 Rv): de partij die in het ongelijk wordt gesteld, wordt in de proceskosten veroordeeld. De rechter kan de kosten compenseren, bijvoorbeeld als partijen over en weer op enkele punten in het ongelijk zijn gesteld, en nodeloos gemaakte kosten laten dragen door wie ze veroorzaakte (artikel 237 lid 1 Rv).
- Rechter en datum: de naam van de rechter of rechters en de dag van de uitspraak.
- Ondertekening: het vonnis wordt ondertekend (artikel 230 lid 3 Rv).
Wat is het verschil tussen een tussenvonnis en een eindvonnis?
Een tussenvonnis verschilt van een eindvonnis in de beslissendheid over geschilpunten:
- Tussenvonnis: de rechter beslist nog niet definitief over de zaak (artikel 232 lid 1 Rv). Hij laat bijvoorbeeld eerst bewijs leveren of vraagt partijen om aanvullende informatie.
- Eindvonnis: Hierin staat de definitieve beslissing over alle geschilpunten.
Hoger beroep tegen een vonnis van de rechtbank of de kantonrechter stel je in bij het gerechtshof. Tegen een tussenvonnis kun je in beginsel pas in hoger beroep samen met het eindvonnis, tenzij de rechter anders heeft bepaald. Gaat het om een tussenvonnis waarin een voorlopige voorziening wordt getroffen of geweigerd, dan kan dat wel direct (artikel 337 Rv).
Wat is een verstekvonnis?
Verschijnt de gedaagde niet in de procedure (of stelt hij geen advocaat, of betaalt hij het griffierecht niet op tijd terwijl dat bij dagvaarding was aangezegd) en zijn de voorgeschreven termijnen en formaliteiten in acht genomen, dan verleent de rechter verstek en wijst hij de vordering toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt (artikel 139 Rv). Tegen zo’n verstekvonnis doe je verzet bij dezelfde rechter. De termijn is vier weken na betekening van het vonnis (of van een akte ter uitvoering daarvan) aan jou in persoon, of nadat je iets hebt gedaan waaruit noodzakelijk volgt dat je het vonnis of de begonnen executie kent. Heb je dan geen bekende woonplaats of verblijfplaats in Nederland, maar wel een bekende in het buitenland, dan is de termijn acht weken. In andere gevallen begint de termijn op de dag waarop het vonnis ten uitvoer is gelegd (artikel 143 lid 2 en 3 Rv).
Hoe lang heb je om in hoger beroep te gaan tegen een vonnis?
Er gelden verschillende termijnen voor het instellen van hoger beroep tegen een vonnis. Hierbij dient een onderscheid te worden gemaakt tussen een bodemprocedure en een kort geding.
In een bodemprocedure is de termijn voor hoger beroep drie maanden (artikel 339 lid 1 Rv). Tegen een vonnis in kort geding is de termijn vier weken (artikel 339 lid 2 Rv). De termijn begint op de dag van de uitspraak, niet op de dag dat je het vonnis ontvangt. Ook tegen een beschikking in een verzoekschriftprocedure geldt in de regel een termijn van drie maanden (artikel 358 lid 2 Rv).
Wanneer kun je in cassatie bij de Hoge Raad?
Tegen een arrest van het gerechtshof kun je beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad (artikel 398 Rv). Komen partijen na een vonnis op tegenspraak samen overeen het hoger beroep over te slaan, dan kan cassatie direct tegen dat vonnis. De termijn is drie maanden na de uitspraak (artikel 402 lid 1 Rv). Is de appeltermijn korter, zoals in kort geding, dan is de cassatietermijn het dubbele daarvan, dus acht weken (artikel 402 lid 2 Rv). De Hoge Raad beoordeelt de zaak niet opnieuw. Hij vernietigt een uitspraak alleen wegens schending van het recht, met uitzondering van het recht van vreemde staten, of wegens verzuim van vormen, voor zover de niet-naleving daarvan uitdrukkelijk met nietigheid is bedreigd of de nietigheid voortvloeit uit de aard van de vorm (artikel 79 Wet op de rechterlijke organisatie) en is gebonden aan de feiten die de rechter heeft vastgesteld (artikel 419 lid 3 Rv).
Wanneer is hoger beroep niet meer mogelijk?
Een vonnis wordt onherroepelijk (het gaat ‘in kracht van gewijsde’) als er geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat: de termijnen voor verzet, hoger beroep en cassatie zijn verstreken, of de rechtsmiddelen zijn gebruikt. Wie in een vonnis heeft berust, kan daartegen geen verzet en geen cassatie meer instellen (artikel 143 lid 4 en artikel 400 Rv). Beslissingen over de rechtsbetrekking in geschil in zo’n vonnis hebben in een ander geding tussen dezelfde partijen bindende kracht: het gezag van gewijsde (artikel 236 Rv). Een kennelijke schrijf- of rekenfout kan de rechter altijd verbeteren, op verzoek of uit zichzelf (artikel 31 Rv).
Wat betekent uitvoerbaar bij voorraad?
Een vonnis dat uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, mag na betekening direct worden uitgevoerd, ook als de wederpartij een rechtsmiddel instelt. De rechter kan dat verklaren als het wordt gevorderd, tenzij uit de wet of de aard van de zaak anders voortvloeit. Hij kan daarbij als voorwaarde stellen dat eerst zekerheid wordt gesteld (artikel 233 lid 1 en 3 Rv).
Is het vonnis niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan schorst hoger beroep de tenuitvoerlegging in beginsel; dat geldt niet voor hoger beroep tegen een tussenvonnis waartegen nog geen hoger beroep openstond of voor hoger beroep met de nieuwe termijn van artikel 340 Rv (artikel 350 lid 1 en 2 Rv). Tijdig verzet tegen een verstekvonnis heeft hetzelfde effect (artikel 145 Rv). Is het vonnis wel uitvoerbaar bij voorraad, dan kan de rechter in hoger beroep de tenuitvoerlegging op vordering alsnog schorsen (artikel 351 Rv).
Hoe wordt een vonnis ten uitvoer gelegd?
De partij die het vonnis mag laten uitvoeren, krijgt van de griffier een afschrift van het eindvonnis in executoriale vorm, de grosse (artikel 231 lid 1 Rv). Zo’n grosse kan in heel Nederland ten uitvoer worden gelegd, maar pas nadat het vonnis aan de veroordeelde partij is betekend (artikel 430 lid 1 en 3 Rv). Dat doet een deurwaarder, die daarna bijvoorbeeld beslag kan leggen. Ontstaat er een geschil over de executie, dan kun je dat in kort geding aan de voorzieningenrechter voorleggen, die de tenuitvoerlegging kan schorsen (artikel 438 lid 2 en 3 Rv). Voor een vonnis uit het buitenland gelden andere regels; zie buitenlands vonnis executeren.
Veelgestelde vragen over een vonnis
Wat is een vonnis van de rechter?
Een vonnis is de schriftelijke, gemotiveerde beslissing van de rechtbank of de kantonrechter in een zaak die met een dagvaarding is begonnen. Het vermeldt onder meer de partijen, de gronden en de beslissing (artikel 230 Rv). Het gerechtshof en de Hoge Raad wijzen arresten; in verzoekschriftprocedures geeft de rechter een beschikking.
Wat is een verstekvonnis en wat kun je ertegen doen?
Een verstekvonnis volgt als de gedaagde niet in de procedure verschijnt; de rechter wijst de vordering dan toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt (artikel 139 Rv). Je kunt verzet doen binnen vier weken na betekening aan jou in persoon of nadat uit je handelen noodzakelijk volgt dat je het vonnis kent; acht weken als je alleen een bekende woonplaats in het buitenland hebt; in andere gevallen vanaf de dag waarop het vonnis ten uitvoer is gelegd (artikel 143 lid 2 en 3 Rv).
Binnen welke termijn moet je in hoger beroep tegen een vonnis?
Binnen drie maanden na de dag van de uitspraak; tegen een vonnis in kort geding binnen vier weken (artikel 339 lid 1 en 2 Rv). Bij een vordering van niet meer dan € 1.750 staat in beginsel geen hoger beroep open (artikel 332 Rv).
Mag een vonnis worden uitgevoerd als er hoger beroep loopt?
In beginsel alleen als het uitvoerbaar bij voorraad is verklaard (artikel 233 Rv). Anders schorst het hoger beroep de tenuitvoerlegging (artikel 350 lid 1 Rv). De rechter in hoger beroep kan de uitvoering van een uitvoerbaar-bij-voorraad-vonnis op vordering alsnog schorsen (artikel 351 Rv).
Wanneer gaat een vonnis in kracht van gewijsde?
Als er geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat, bijvoorbeeld omdat de termijnen voor verzet, hoger beroep en cassatie zijn verstreken. Beslissingen over de rechtsbetrekking in geschil binden partijen dan ook in een latere procedure (artikel 236 Rv).
Primaire bronnen
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 31, 29a, 139, 143, 145, 230, 231, 232, 233, 236, 237, 254, 332, 335, 337, 339, 350, 351, 358, 398, 400, 402, 419, 430 en 438
- Wet op de rechterlijke organisatie, artikel 79
Advocatenkantoor in Amsterdam gespecialiseerd in procedures
MAAK Advocaten behartigt graag je belangen en onze advocaten hebben de kennis en ervaring die je zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al je vragen rondom civiele procedures staan we je dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, sta je graag als eerste te woord en hij bespreekt met je de zaak en de uitdagingen die voorliggen.
Heb je een andere juridische vraag of een ander, dan kunnen onze advocaten in Amsterdam je mogelijk ook ondersteunen, of aan een geschikte partner doorverwijzen. Je belang staat bij ons te allen tijde voorop en we zoeken graag naar praktische oplossingen en snel resultaat. Neem contact op met onze advocaat contractenrecht in Amsterdam en ontdek je mogelijkheden.
