Arbitrage is geschilbeslechting door een of meer arbiters in plaats van door de overheidsrechter. Dat kan alleen als je dat met je wederpartij bent overeengekomen, vooraf in een arbitraal beding of achteraf in een compromis (artikel 1020 Rv). De arbiters wijzen een bindend arbitraal vonnis. Hoger beroep bij de rechter is er niet; arbitraal hoger beroep alleen als partijen dat afspreken (artikel 1061b Rv). Ons team adviseert ook over misbruik recht.
Begin je toch een zaak bij de rechter terwijl er een overeenkomst tot arbitrage is, dan verklaart de rechter zich onbevoegd als je wederpartij zich vóór alle weren op die overeenkomst beroept, tenzij de overeenkomst ongeldig is (artikel 1022 Rv). De overeenkomst tot arbitrage wordt bewezen door een geschrift. Een verwijzing naar algemene voorwaarden met een arbitraal beding volstaat, als de wederpartij die uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft aanvaard (artikel 1021 Rv). Arbiters moeten onpartijdig en onafhankelijk zijn; bij gerechtvaardigde twijfel daaraan kun je een arbiter wraken. Een arbiter die je zelf hebt benoemd, kun je alleen wraken om redenen die je pas na de benoeming bekend zijn geworden, en een arbiter in wiens benoeming door een derde of de voorzieningenrechter je hebt berust, alleen om een reden die je later bekend is geworden (artikel 1033 Rv). Hoe de procedure en de bewijsvoering verlopen, bepalen partijen binnen de dwingende regels van de wet, en anders het scheidsgerecht (artikelen 1036 en 1039 Rv). Ook de plaats van arbitrage bepalen partijen, en bij gebreke daarvan het scheidsgerecht (artikel 1037 Rv). Ligt die plaats in Nederland, dan geldt de Nederlandse regeling voor arbitrageprocedures (artikel 1073 lid 1 Rv). Wij helpen je ook met civielrechtelijke handhaving concurrenten regels oneerlijke handelspraktijken.
Wat is Arbitrage in juridische zin?
Arbitrage is een vorm van alternatieve geschillenbeslechting waarbij een onafhankelijke arbiter of arbitragepanel een bindende beslissing maakt over een geschil. Deze procedure vindt plaats buiten de traditionele rechtbanken, waardoor het een privaat karakter heeft. Kiezen partijen voor arbitrage, dan oordeelt in beginsel niet de overheidsrechter maar het scheidsgerecht over de zaak zelf (artikel 1022 Rv). Voor beslag of een kort geding kun je wel nog naar de overheidsrechter (artikel 1022a Rv). Bij MAAK Advocaten begrijpen onze arbitrage advocaten de complexiteit van arbitrageprocedures en staan onze arbitrage advocaten klaar om je te ondersteunen. Onze toegewijde arbitrage advocaten hebben uitgebreide ervaring met diverse arbitrageprocedures en zijn vastbesloten om je bij te staan met gedrevenheid en betrokkenheid. Dit hangt nauw samen met conflict aannemer.
Wat zijn de voor- en nadelen van arbitrage ten opzichte van de rechter?
De voor- en nadelen van arbitrage ten opzichte van het inschakelen van de civiele rechter kunnen worden afgeleid uit de principes en jurisprudentie rondom arbitrage. Een voordeel van arbitrage is dat partijen een gespecialiseerde en onpartijdige arbitragecommissie kunnen benoemen, wat kan leiden tot een meer deskundige behandeling van het geschil. Arbitrage kan ook sneller en flexibeler zijn dan een procedure bij de civiele rechter, en de vertrouwelijkheid van de procedure kan als voordeel worden gezien. Daarnaast kan arbitrage internationaal beter erkend en uitvoerbaar zijn dan vonnissen van nationale rechters. Een nadeel kan zijn dat arbitrage kan leiden tot extra kosten, zoals de vergoeding van de arbiters. Ook is er beperkte mogelijkheid tot hoger beroep, wat zowel een voordeel als een nadeel kan zijn, afhankelijk van de situatie. De overheidsrechter kan een arbitraal vonnis alleen op een beperkt aantal gronden vernietigen (artikel 1065 lid 1 Rv), dus je hebt minder mogelijkheden om tegen een arbitraal vonnis op te komen. Worden partijen het niet eens over de arbiters, dan loopt de arbitrage niet vast: zijn de arbiters niet binnen drie maanden nadat de zaak aanhangig is (of binnen een door partijen afgesproken kortere of langere termijn) benoemd, dan benoemt de voorzieningenrechter op verzoek van de meest gerede partij de ontbrekende arbiters (artikel 1027 lid 2 en 3 Rv).
Hoe verschilt arbitrage van een rechtszaak?
Hoewel arbitrage enigszins lijkt op een procedure bij een normale rechtbank, zijn er enkele belangrijke verschillen. Bij arbitrage wordt het geschil niet beslecht door een reguliere (overheids)rechter, maar door één of meer particuliere geschillenbeslechters, zoals advocaten, accountants of oud-rechters. Hun uitspraken zijn bindend voor de partijen, vergelijkbaar met een traditioneel vonnis. Een voordeel van arbitrage is dat partijen kunnen rekenen op de specifieke expertise van de arbiters. Bovendien worden arbitrale uitspraken in de regel niet gepubliceerd, en zijn ze in de staten die partij zijn bij het Verdrag van New York (1958) in beginsel goed ten uitvoer te leggen. Dat maakt arbitrage aantrekkelijk bij internationale samenwerking.
Wanneer ben je gebonden aan arbitrage?
Arbitrage moet zijn overeengekomen, bijvoorbeeld in een contract of in algemene voorwaarden die de wederpartij uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft aanvaard (artikel 1021 Rv). Een overeenkomst tot arbitrage mag niet leiden tot de vaststelling van rechtsgevolgen die niet ter vrije bepaling van partijen staan, zoals een echtscheiding of een faillietverklaring (artikel 1020 lid 3 Rv). Een arbitragebeding is in beginsel bindend. Het werkt niet als de overeenkomst tot arbitrage ongeldig is, of als je wederpartij zelf naar de rechter gaat en jij je niet vóór alle weren op het beding beroept (artikel 1022 Rv). Staat het beding in algemene voorwaarden en ben je consument, dan geldt het als onredelijk bezwarend, tenzij je ten minste een maand krijgt om alsnog voor de bevoegde rechter te kiezen, nadat de gebruiker zich schriftelijk op het beding heeft beroepen (artikel 6:236 onder n BW). Partijen kunnen ook de procedureregels afspreken, zoals het NAI reglement, UNCITRAL, ICDR, of andere specifieke regels. Een reglement waarnaar de overeenkomst verwijst, maakt deel uit van die overeenkomst (artikel 1020 lid 6 Rv).
Waar is arbitrage in de wet geregeld?
De Nederlandse arbitragewet staat in Boek 4 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (artikelen 1020 tot en met 1077 Rv). De regeling is per 1 januari 2015 gemoderniseerd. Titel 1 geldt als de plaats van arbitrage in Nederland ligt; titel 2 gaat over arbitrage buiten Nederland, zoals de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse arbitrale vonnissen (artikel 1075 Rv en artikel 1076 Rv). De wet regelt onder meer de overeenkomst tot arbitrage, de benoeming en wraking van arbiters, het verloop van de procedure, het arbitraal vonnis, de tenuitvoerlegging en de vernietiging.
Waarom Kiezen voor Arbitrage?
Er zijn verschillende redenen om contractueel af te spreken om voor een arbitrage-instituut te kiezen bij het beslechten van een zakelijk geschil. Hieronder een aantal veelvoorkomende redenen:
Geheimhouding: een arbitrage is niet openbaar zoals een rechtszaak. De wet bevat geen algemene geheimhoudingsplicht; hoe vertrouwelijk de procedure is, hangt af van het reglement en van wat partijen afspreken. Van een ter griffie nedergelegd arbitraal vonnis krijgen derden geen afschrift (artikel 1058 lid 4 Rv).
Geen hoger beroep: tegen een geheel of gedeeltelijk arbitraal eindvonnis staat geen hoger beroep bij de rechter open, alleen vernietiging en herroeping (artikel 1064 Rv). Arbitraal hoger beroep is alleen mogelijk als partijen dat hebben afgesproken (artikel 1061b Rv). Dat kan de procedure korter en goedkoper maken.
Expertise: Arbiters zijn vaak experts in het relevante vakgebied, waardoor geschillen door kenners beoordeeld worden.
Hoe verloopt een arbitrageprocedure?
Een arbitrageprocedure lijkt in veel opzichten op een gewone rechtszaak, met een schriftelijke ronde, bewijsvoering, getuigen en meestal een mondelinge behandeling. Bij een arbitraal beding is de zaak aanhangig op de dag dat je wederpartij een schriftelijke mededeling ontvangt dat je tot arbitrage overgaat, met een omschrijving van wat je aan arbitrage wilt voorleggen (artikel 1025 lid 1 Rv). Partijen of het reglement kunnen een andere manier van aanhangig maken voorschrijven (artikel 1025 lid 2 Rv). Het scheidsgerecht behandelt partijen gelijk en geeft beide de gelegenheid hun standpunten toe te lichten en op elkaars stukken te reageren (artikel 1036 lid 2 Rv).
Is een arbitraal vonnis bindend en hoe laat je het uitvoeren?
Een arbitraal vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, bindt partijen net als een vonnis van de rechter; dat geldt niet voor een beslissing over een voorlopige voorziening (artikel 1059 lid 1 tot en met 3 Rv). Het scheidsgerecht verzendt het vonnis aan partijen; nederlegging ter griffie van de rechtbank gebeurt alleen als partijen dat zijn overeengekomen (artikel 1058 lid 1 Rv). Wil je het vonnis laten executeren, dan heb je verlof (exequatur) nodig van de voorzieningenrechter van de rechtbank van het arrondissement waarin de plaats van arbitrage ligt (artikel 1062 lid 1 Rv). Die kan het verlof alleen weigeren als na een summierlijk onderzoek aannemelijk is dat het vonnis zal worden vernietigd op een van de gronden van artikel 1065 lid 1 Rv of herroepen op een van de gronden van artikel 1068 lid 1 Rv, of als in strijd met artikel 1056 Rv een dwangsom is opgelegd; in dat laatste geval geldt de weigering alleen de dwangsom. Is de termijn voor vernietiging ongebruikt verstreken, dan kan het verlof alleen nog worden geweigerd als aannemelijk is dat het vonnis in strijd is met de openbare orde (artikel 1063 lid 1 en 2 Rv).
Heb je een advocaat nodig bij arbitrage?
In de arbitrage zelf is een advocaat niet verplicht: je kunt in persoon verschijnen of je laten vertegenwoordigen door een advocaat of een schriftelijk gevolmachtigde (artikel 1038 lid 1 Rv). Voor een vordering tot vernietiging bij het gerechtshof, die je bij dagvaarding instelt, is een advocaat wel verplicht (artikel 1064a Rv en artikel 79 lid 2 Rv). Ook in de arbitrage kiezen veel partijen, zeker bij financieel significante geschillen, ervoor om zich te laten bijstaan door een advocaat. Een deskundige advocaat gespecialiseerd in arbitrage kan van onschatbare waarde zijn in het doorlopen van de complexiteiten van arbitrageprocedures.
Advocatenkantoor voor arbitrage
Arbitrage biedt een flexibel, efficiënt en deskundig alternatief voor traditionele rechtszaken. Met de juiste voorbereiding en ondersteuning kan arbitrage een effectieve manier zijn om geschillen te beslechten, met respect voor de privacy en belangen van alle betrokken partijen. Ben je verwikkeld in een geschil en overweeg je arbitrage? Neem contact op met MAAK Advocaten voor deskundig advies en begeleiding gedurende het gehele arbitrageproces.
Waarom arbitrage in plaats van een civiele procedure?
Een arbitrageprocedure is een goed alternatief voor een procedure bij de civiele rechter. Een voordeel is bijvoorbeeld dat een arbitraal vonnis buiten Europa vaak makkelijker ten uitvoer kan worden gelegd dan een vonnis van de rechter. De staten die partij zijn bij het Verdrag van New York (1958) erkennen arbitrale vonnissen als bindend en leggen ze ten uitvoer; zij kunnen dat alleen weigeren op de gronden die het verdrag noemt (artikelen III en V van het verdrag). Een ander voordeel is dat een arbitrage niet openbaar is en de uitspraak in de regel niet wordt gepubliceerd, zoals bij een civiele zaak wel kan gebeuren. Verder kunnen partijen zelf een arbiter aanwijzen. Dat kan evenwichtiger zijn dan kiezen voor de rechter in het land (of arrondissement) van een van de partijen.
Een arbitrageprocedure bij een zakelijk geschil
Wanneer een zaak is geëscaleerd, brengen we in kaart welk forum bevoegd is om een oordeel te geven over hetgeen partijen verdeeld houdt. Dit kan leiden tot een bevoegdheid van de civiele rechter, maar ook tot een bevoegd arbitrage-instituut. In algemene voorwaarden wordt vaker verwezen naar deze vorm van geschilbeslechting.
Welke arbitrage-instituten zijn er?
Wereldwijd bestaan verschillende arbitrage-instituten met hun eigen reglementen. In Nederland zijn bijvoorbeeld het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI) en de Raad van Arbitrage voor de Bouw (RvA) bekend. Internationaal worden instituten zoals de London Court of International Arbitration (LCIA) in Londen en het International Court of Arbitration (ICC) in Parijs veel gebruikt voor commerciële geschillen. Hierna wordt een aantal instituten nader toegelicht.
Raad van Arbitrage voor de Bouw
De Raad van Arbitrage voor de Bouw is een bekend arbitrage-instituut in Nederland. In arbitragezaken bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw kun je je laten vertegenwoordigen door een arbitrage advocaat. Dat is niet verplicht. In een bouwovereenkomst wordt vaak de toepasselijkheid van de Raad van Arbitrage voor de Bouw vastgelegd. Wanneer dit het geval is zijn de door de Raad van Arbitrage voor de Bouw opgestelde regels op je handelsgeschil van toepassing. De Raad van Arbitrage voor de Bouw kent bijvoorbeeld een Arbitragereglement en een Rolreglement.
Het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI)
Het Nederlands Arbitrage Instituut is eveneens een bekend en onafhankelijk arbitrage-instituut. Het NAI biedt naast arbitrage ook bindend advies en mediation. Het Nederlands Arbitrage Instituut is gevestigd in Rotterdam. Wanneer voor de NAI een arbitrageprocedure moet worden opgestart is dat niet onderworpen aan een bepaalde vorm (zoals een dagvaarding bij de civiele rechter). De arbitrageovereenkomst, of hoe dat is afgesproken, moet wel bij de aanvraag worden gevoegd.
Wanneer het verzoek is binnengekomen bij het Nederlands Arbitrage Instituut zendt het NAI de arbitrageaanvraag per e-mail aan de andere partij, die daar dan kort op mag reageren. Nadat de arbiter(s) zijn aangesteld krijgen de eiser en de verweerder de gelegenheid een memorie van eis respectievelijk een memorie van antwoord te verzorgen. Het kan zijn dat er nog een schriftelijke ronde wordt verlangd. Aansluitend is er een mondelinge behandeling. In zoverre lijkt de structuur op een civiele procedure bij de overheidsrechter.
Het arbitraal kort geding
Het arbitraal kort geding toont veel gelijkenis met het ‘normale’ kort geding bij de civiele rechter. Een kort geding wordt ingesteld wanneer er behoefte bestaat aan een zogeheten voorlopige voorziening. Er is dus met spoed een oordeel van een arbitrage-instituut gewenst. De arbiters dienen dan binnen een kort tijdsbestek een uitspraak te doen. Tijdens een lopende arbitrage kan het scheidsgerecht op verzoek van een partij een voorlopige voorziening treffen die samenhangt met de vordering, maar geen bewarende maatregel zoals beslag (artikel 1043b lid 1 Rv). Partijen kunnen ook een apart scheidsgerecht voor voorlopige voorzieningen afspreken (artikel 1043b lid 2 Rv). Een arbitragebeding belet bovendien niet dat je een kort geding bij de voorzieningenrechter begint (artikel 1022a Rv).
Ervaren advocaat in arbitrage
Ons advocatenkantoor in Amsterdam heeft een sterke nationale en internationale focus op arbitrage. Wij weten hoe arbitrage moet worden ingeleid, bijvoorbeeld bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw, het Nederlands Arbitrage Instituut, de International Chamber of Commerce (ICC) of in een arbitrage onder het UNCITRAL-arbitragereglement. Vanwege onze specialistische kennis kunnen we snel en efficiënt de koers bepalen voor het opstarten van de arbitrageprocedure.
Dankzij onze ruime expertise in zowel nationale als internationale arbitrageprocedures (waaronder ICC, UNCITRAL, NAI, Raad van Arbitrage voor de Bouw) kunnen wij je in verschillende arbitrageprocedures en branches bijstaan. Onze aanpak is pragmatisch en effectief. Veelvoorkomende arbitrageprocedures zijn bijvoorbeeld een kort geding over de opzegging van een duurovereenkomst, zoals een distributiecontract. Maar ook een geschillen over bouwprojecten en de in- en verkoop van producten kan voorwerp van een discussie zijn dat zich leent voor een arbitrageprocedure.
Hoe vraag je vernietiging of herroeping van een arbitraal vonnis aan?
Onze Amsterdamse procesadvocaten hebben veel ervaring in procedures over de vernietiging en herroeping van een arbitraal vonnis. De Nederlandse regeling geldt alleen als de plaats van arbitrage in Nederland ligt (artikel 1073 lid 1 Rv). Je vordert de vernietiging bij het gerechtshof van het ressort waarin de plaats van arbitrage ligt (artikel 1064a lid 1 Rv). Vernietiging kan alleen als een geldige overeenkomst tot arbitrage ontbreekt, het scheidsgerecht in strijd met de daarvoor geldende regels is samengesteld, het scheidsgerecht zich niet aan zijn opdracht heeft gehouden, het vonnis niet overeenkomstig artikel 1057 Rv is ondertekend of niet met redenen is omkleed, of het vonnis of de totstandkoming ervan in strijd is met de openbare orde (artikel 1065 lid 1 Rv). Voor sommige gronden gelden beperkingen, bijvoorbeeld als je niet tijdig bezwaar hebt gemaakt (artikel 1065 lid 2 tot en met 4 Rv).
Je moet de vernietiging vorderen binnen drie maanden na de dag van verzending van het vonnis. Zijn partijen nederlegging ter griffie overeengekomen, dan loopt de termijn vanaf de nederlegging. Wordt het vonnis met verlof tot tenuitvoerlegging aan je betekend, dan kun je alsnog binnen drie maanden na die betekening vernietiging vorderen (artikel 1064a lid 2 Rv). Anders dan bij hoger beroep in een bodemprocedure beoordeelt de rechter de zaak niet opnieuw. De vordering tot vernietiging schorst de tenuitvoerlegging niet, maar het hof kan de tenuitvoerlegging op verzoek schorsen (artikel 1066 Rv). Herroeping vorder je bij het gerechtshof van het ressort waarin de plaats van arbitrage ligt, als het vonnis geheel of ten dele berust op na de uitspraak ontdekt bedrog door of met medeweten van de wederpartij, of op stukken die na de uitspraak vals blijken, of als je na de uitspraak stukken in handen krijgt die door toedoen van de wederpartij zijn achtergehouden en die van invloed op de beslissing zouden zijn geweest. Dat moet binnen drie maanden nadat het bedrog of de valsheid bekend is geworden of je de stukken in handen hebt gekregen (artikel 1068 Rv). Wil je gedetailleerd advies hierover, dan helpen onze advocaten gespecialiseerd in arbitrage je graag verder.
Veelgestelde vragen over arbitrage
Wat is arbitrage?
Arbitrage is een manier om een geschil te laten beslissen door een of meer arbiters in plaats van door de rechter. Daarvoor is een overeenkomst tot arbitrage nodig: een arbitraal beding (vooraf) of een compromis (achteraf) (artikel 1020 Rv). De regels staan in Boek 4 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Is een arbitraal vonnis bindend?
Ja. Een arbitraal vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, bindt partijen net als een vonnis van de rechter (artikel 1059 Rv). Voor executie heb je wel verlof (exequatur) van de voorzieningenrechter nodig (artikel 1062 Rv).
Kun je in hoger beroep tegen een arbitraal vonnis?
Niet bij de rechter. Tegen een arbitraal eindvonnis staan alleen vernietiging en herroeping open (artikel 1064 Rv). Arbitraal hoger beroep bij andere arbiters is alleen mogelijk als partijen dat hebben afgesproken (artikel 1061b Rv).
Hoe lang heb je om een arbitraal vonnis te laten vernietigen?
Drie maanden na de dag van verzending van het vonnis, of na de nederlegging als partijen nederlegging zijn overeengekomen. Wordt het vonnis met exequatur aan je betekend, dan heb je nog drie maanden na die betekening (artikel 1064a lid 2 Rv). Je dient de vordering in bij het gerechtshof.
Geldt een arbitragebeding in algemene voorwaarden ook voor een consument?
Alleen onder voorwaarden. Een beding in algemene voorwaarden dat een geschil aan een ander dan de bevoegde rechter voorlegt, geldt tegenover een consument als onredelijk bezwarend, tenzij de consument ten minste een maand krijgt om alsnog voor de rechter te kiezen nadat de gebruiker zich schriftelijk op het beding heeft beroepen (artikel 6:236 onder n BW).
Primaire bronnen
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, Boek 4 (arbitrage): artikel 1020, 1021, 1022, 1022a, 1025, 1027, 1033, 1036, 1037, 1039, 1043b, 1058, 1059, 1061b, 1062, 1063, 1064, 1064a, 1065, 1066, 1068, 1073, 1075 en 1076
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:236 onder n
- Verdrag over de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse scheidsrechterlijke uitspraken (New York, 1958)
MAAK Advocaten – Je Partner in Arbitragezaken
Bij MAAK Advocaten staan we klaar om je bij te staan in alle aspecten van arbitrage. Onze gespecialiseerde procesrecht-advocaten hebben ruime ervaring in het voeren van nationale en internationale arbitrageprocedures, en dienen ook regelmatig als arbiter in commerciële geschillen. We denken graag met je mee, met oog voor de kosten, om ervoor te zorgen dat je de best mogelijke vertegenwoordiging krijgt. Neem vandaag nog contact met ons op voor deskundig advies en ondersteuning.
Ons advocatenkantoor in Amsterdam heeft een team van advocaten dat een sterke reputatie heeft in het voeren van arbitragezaken. Wil je advies inwinnen over een te starten arbitrageprocedure, vernietiging of tenuitvoerlegging van een arbitraal vonnis, of wil je meer weten over het beste arbitraal beding? Neem dan contact op met Sander van Someren Gréve of met een van onze andere advocaten in Amsterdam.