Bodemprocedure

Een bodemprocedure is een gewone civiele procedure waarin de rechter een geschil definitief beslist. Je begint met een dagvaarding (artikel 111 Rv) en de zaak wordt volledig onderzocht, zo nodig met getuigen en deskundigen. Bij de rechtbank heb je een advocaat nodig (artikel 79 Rv). Is snelheid nodig, dan is een kort geding vaak de betere route.

Als advocaten procesrecht wegen we per zaak af of een bodemprocedure of een kort geding past. Een kort geding vraagt een spoedeisend belang, bijvoorbeeld als een contract snel moet worden nagekomen, bij een inbreuk op een intellectueel eigendomsrecht, het opheffen van een conservatoir beslag of een publicatieverbod of rectificatie. Ook verdedigen we partijen tegen wie een vordering is ingesteld. Onze advocaat voor civiele procedures gaat hieronder in op de bodemprocedure en de verschillen met het kort geding. Ons team adviseert ook over mededelingsplicht en onderzoeksplicht.

Met de bodemprocedure wordt een geschil definitief beslecht. Let op verjaring: beroept de gedaagde zich terecht op verjaring, dan wijst de rechter je vordering af (artikel 3:322 BW). Na het uitbrengen van de dagvaarding voert de gedaagde verweer in een conclusie van antwoord. Daarin kan hij ook een tegeneis instellen, de eis in reconventie (artikel 137 Rv). De termijnen staan op de rol; als procesadvocaten bewaken we die voor je. Na het antwoord beveelt de rechter in de regel een mondelinge behandeling (artikel 131 Rv). Een schriftelijke ronde van repliek en dupliek volgt alleen als er geen zitting komt of als dat voor een goede instructie van de zaak nodig is (artikel 132 Rv). Daarna wijst de rechter vonnis, meestal schriftelijk. Als alle partijen op de zitting zijn verschenen, mag de rechter ook direct mondeling uitspraak doen (artikel 29a Rv). Wij helpen je ook met strategieën voor effectieve schuldinvordering.

Wat is het verschil tussen een bodemprocedure en een kort geding?

Een bodemprocedure en een kort geding zijn allebei procedures bij de burgerlijke rechter, maar ze verschillen op belangrijke punten. Cliënten vragen ons vaak om zo snel mogelijk een vonnis te halen. Een kort geding kan echter niet altijd: je hebt een spoedeisend belang nodig (artikel 254 lid 1 Rv). Ontbreekt dat, dan is de bodemprocedure de aangewezen weg, bijvoorbeeld bij schuldinvordering van een betwiste vordering. Hieronder staan de belangrijkste kenmerken van beide procedures.

Bodemprocedure

• Een bodemprocedure is een reguliere, uitgebreide juridische procedure bij de rechtbank.
• Het kan worden gestart met een inleidende dagvaarding.
• In eerste aanleg dient de zaak bij de kantonrechter (onder meer vorderingen tot en met € 25.000, artikel 93 Rv) of bij de rechtbank. In de regel is de rechter van de woonplaats van de gedaagde bevoegd (artikel 99 Rv). Hoger beroep gaat naar het gerechtshof.
• De procedure wordt gebruikt om een juridisch geschil definitief te beslechten.
• De zaak wordt ’tot de bodem’ uitgezocht, er is bijvoorbeeld ruimte voor getuigenverhoren, deskundigeberichten en extra bewijsaanbiedingen etc.
• Er is geen spoedeisend belang vereist.
• Tegen een vonnis in eerste aanleg kun je binnen drie maanden hoger beroep instellen (artikel 339 lid 1 Rv), tenzij de vordering niet meer dan € 1.750 beliep (artikel 332 lid 1 Rv).

Kort geding

• Een kort geding is een versnelde juridische spoedprocedure in tegenstelling tot een bodemprocedure.
• Het kan worden gestart met een dagvaarding in kort geding.
• Een zittingsdatum vraag je aan met een aanvraagformulier, een (concept-)dagvaarding en de verhinderdata van (de advocaten van) beide partijen over de zes weken na indiening (Landelijk procesreglement kort gedingen rechtbanken, geldend vanaf 1 juli 2025, art. 2.1 en 2.2).
• Het wordt gevoerd bij de voorzieningenrechter van de rechtbank, of bij de kantonrechter als die de zaak ten gronde zou behandelen (artikel 254 lid 1 en 5 Rv).
• De procedure wordt gebruikt voor urgente zaken die onmiddellijke actie vereisen (en waar aldus een voorlopige voorziening voor moet worden getroffen).
• Een veelvoorkomend kort geding is het ‘opheffingskortgeding’, waarmee wordt opgekomen tegen een (onterechte) conservatoire beslaglegging.
• De zaak wordt niet ’tot de bodem’ uitgezocht; er vindt een belangenafweging plaats en de zaak moet niet te complex zijn om de vordering te kunnen toewijzen.
• Er moet een spoedeisend belang zijn bij de vordering en de zaak moet zich dus lenen voor een urgente behandeling.
• Tegen een vonnis in kort geding geldt een beroepstermijn van (slechts) vier weken (artikel 339 lid 2 Rv).

Kortom, het belangrijkste verschil tussen een bodemprocedure en een kort geding is dat een bodemprocedure wordt gebruikt om een juridisch geschil definitief te beslechten, terwijl een kort geding wordt gebruikt voor urgente zaken die onmiddellijke actie in de vorm van een voorlopige voorziening vereisen. Bovendien wordt in een bodemprocedure de zaak ’tot de bodem’ uitgezocht, terwijl dat in een kort geding niet het geval is.

Wat zijn de verschillende stappen in een bodemprocedure?

Een bodemprocedure bestaat uit verschillende stappen. Hier is een overzicht van de belangrijkste stappen in een bodemprocedure volgens de Nederlandse wet:

1. Start van de procedure: De eiser start de procedure door de gedaagde op te roepen om voor de rechtbank te verschijnen. Dit gebeurt meestal door middel van een inleidende dagvaarding.
2. Reageren op de dagvaarding: de gedaagde moet op de roldatum uit de dagvaarding verschijnen, bij de rechtbank via een advocaat. Doet hij dat niet, dan kan de rechter verstek verlenen en de vordering toewijzen (artikel 139 Rv). Is de gedaagde het met de vordering eens, dan kan hij een regeling treffen met de eiser. De eiser kan de zaak dan intrekken door afstand van instantie te doen (artikel 249 Rv).
3. Conclusie van antwoord: wil de gedaagde verweer voeren, dan doet hij dat op de eerste roldatum of op een latere datum die de rechter bepaalt (artikel 128 lid 2 Rv). Hij moet al zijn verweren dan tegelijk naar voren brengen (artikel 128 lid 3 Rv).
4. Mondelinge behandeling: na het antwoord beveelt de rechter in de regel een zitting, waar partijen hun standpunt toelichten en de rechter een schikking kan beproeven (artikel 131 en 87 Rv). Repliek en dupliek volgen alleen als er geen zitting komt, of als dat voor een goede instructie van de zaak nodig is (artikel 132 Rv).
5. Getuigenverhoor en deskundigenonderzoek: zijn feiten betwist, dan kan de rechter getuigen laten horen (artikel 166 Rv) of een deskundigenonderzoek bevelen. Dat gebeurt op de mondelinge behandeling of op een aparte zitting. De bewijslast ligt in beginsel bij de partij die zich op de rechtsgevolgen van de gestelde feiten beroept (artikel 150 Rv).
6. Eindvonnis: Na het doorlopen van alle stappen zal de rechtbank een eindvonnis wijzen. Hierin wordt het geschil definitief beslecht en worden de partijen in het gelijk of ongelijk gesteld.

Het verloop van een bodemprocedure kan lang duren, omdat er vaak verschillende stappen moeten worden doorlopen en er tijd nodig is voor het verzamelen van bewijs en het horen van getuigen en deskundigen.

Wat kost een bodemprocedure?

Bij de start betaal je griffierecht. Het bedrag hangt af van de rechter, de hoogte van de vordering en of je een rechtspersoon of een natuurlijk persoon bent (bijlage bij de Wet griffierechten burgerlijke zaken). Bij de rechtbank betaalt een rechtspersoon (zoals een bv) in 2026 € 3.083 voor een vordering tot en met € 100.000 en € 7.062 voor een vordering tot en met € 1.000.000; voor een natuurlijk persoon is dat € 1.414 en € 2.803. Bij de kantonrechter betaalt een rechtspersoon voor een vordering boven € 12.500 € 1.504 en een natuurlijk persoon € 753.

Daarnaast betaal je je eigen advocaat. Verlies je de zaak, dan word je in de proceskosten van de wederpartij veroordeeld (artikel 237 lid 1 Rv). Die vergoeding is in de praktijk meestal lager dan de werkelijke advocaatkosten.

Veelgestelde vragen over de bodemprocedure

Heb je een advocaat nodig voor een bodemprocedure?

Bij de rechtbank wel: daar kun je alleen via een advocaat procederen (artikel 79 lid 2 Rv). Bij de kantonrechter mag je zelf procederen (artikel 79 lid 1 Rv). De kantonrechter behandelt onder meer vorderingen tot en met € 25.000 en arbeids-, huur- en consumentenkoopzaken (artikel 93 Rv).

Wie moet in een bodemprocedure iets bewijzen?

De partij die zich beroept op de rechtsgevolgen van de feiten die zij stelt, tenzij een bijzondere regel of de redelijkheid en billijkheid een andere verdeling meebrengt (artikel 150 Rv). Feiten die de wederpartij niet of onvoldoende betwist, neemt de rechter als vaststaand aan (artikel 149 lid 1 Rv).

Kun je na een kort geding nog een bodemprocedure beginnen?

Ja. Een vonnis in kort geding is een voorlopige beslissing en brengt geen nadeel toe aan de zaak ten principale (artikel 257 Rv). In een bodemprocedure kan de rechter het geschil daarna definitief en anders beslissen.

Hoe lang heb je om in hoger beroep te gaan tegen een vonnis in een bodemprocedure?

Drie maanden, te rekenen vanaf de dag van de uitspraak (artikel 339 lid 1 Rv). Hoger beroep is niet mogelijk als de vordering niet meer dan € 1.750 beliep (artikel 332 lid 1 Rv). Bij een vonnis in kort geding is de termijn vier weken (artikel 339 lid 2 Rv).

Kun je na het hoger beroep nog naar de Hoge Raad?

Ja, tegen een uitspraak in hoger beroep kun je beroep in cassatie instellen (artikel 398 Rv), binnen drie maanden na de uitspraak (artikel 402 lid 1 Rv).

Primaire bronnen

• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 29a, 79, 87, 93, 99, 111, 128, 131, 132, 137, 139, 149, 150, 166, 237, 249, 254, 257, 332, 339, 398 en 402
• Wet griffierechten burgerlijke zaken, bijlage (tarieven 2026)

Wanneer schakel je een advocaat procesrecht in?

Wanneer je advies wilt inwinnen over een procesrechtelijke vraag, zoals het opstarten van een bodemprocedure of kort geding, of heb je een andere vraag over het Nederlandse procesrecht, dan biedt ons advocatenkantoor in Amsterdam daartoe mogelijkheden. Wij zijn in heel Nederland actief en bieden ook support bij internationale vraagstukken. Ons team van advocaten staat je hierin graag bij. Onze advocaat commercial law en procesrecht Remko Roosjen geeft leiding aan dit team en we horen graag hoe we je het beste kunnen ondersteunen. Ben je op zoek naar andere praktijkgebieden, dan kunnen onze advocaten in Amsterdam je mogelijk ook ondersteunen, of aan een geschikte partner doorverwijzen. Je belang staat bij ons te allen tijde voorop en we zoeken graag naar praktische oplossingen en snel resultaat. Neem contact op met onze advocaat contractenrecht in Amsterdam en ontdek je mogelijkheden.