De GPSR (Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid) geldt sinds 13 december 2024. De kern: je mag als marktdeelnemer alleen veilige producten in de handel brengen of op de markt aanbieden (artikel 5 GPSR). De verordening vervangt richtlijn 2001/95/EG en legt verplichtingen op aan fabrikanten, importeurs, distributeurs, fulfilmentdienstverleners en aanbieders van online marktplaatsen.
De GPSR regelt productveiligheid voor non-food consumentenproducten door specifieke eisen te stellen aan marktdeelnemers. Ondernemers die producten verhandelen binnen de Europese Unie moeten voldoen aan deze nieuwe regelgeving, ongeacht hun rol in de distributieketen. De verordening biedt Nederlandse toezichthouders zoals de NVWA versterkte handhavingsmogelijkheden om consumenten effectief te beschermen tegen onveilige producten.
Welke producten vallen onder de GPSR?
De GPSR geldt voor producten die bestemd zijn voor consumenten of die consumenten onder redelijkerwijs voorzienbare omstandigheden waarschijnlijk gebruiken, ook als ze niet voor hen bedoeld zijn (artikel 3, punt 1). Nieuwe, tweedehands, gerepareerde en gereviseerde producten vallen er allemaal onder (artikel 2 lid 3). De GPSR werkt als vangnet: regelt specifieke EU-wetgeving de veiligheid van een product, dan geldt de GPSR alleen voor de risico’s die die wetgeving niet dekt (artikel 2 lid 1).
Denk aan kleding, meubels, sieraden, huishoudelijke artikelen en hobbyspullen. Voor producten met eigen EU-veiligheidsregels, zoals speelgoed en veel elektrische apparaten, vult de GPSR die regels alleen aan. Buiten de GPSR vallen onder meer geneesmiddelen voor mens en dier, levensmiddelen, diervoeders, levende planten en dieren, gewasbeschermingsmiddelen, dierlijke bijproducten, bepaalde luchtvaartuigen, vervoermiddelen die een dienstverlener zelf bedient en antiek (artikel 2 lid 2). Een product dat vooral voor zakelijk gebruik bedoeld is, valt er toch onder als consumenten het redelijkerwijs zullen gebruiken.
De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit houdt toezicht op veel non-food consumentenproducten die op de Nederlandse markt verkrijgbaar zijn. Bijgevolg moet elke marktdeelnemer per product bepalen welke specifieke eisen van toepassing zijn, aangezien productspecifieke wetgeving voorrang krijgt boven algemene GPSR-bepalingen.
Hoe bepaal je je rol als marktdeelnemer?
Ondernemers die producten op de EU-markt brengen, vervullen verschillende rollen met bijbehorende verplichtingen. Een fabrikant ontwerpt en produceert het product, terwijl importeurs producten uit landen buiten de EU invoeren. Distributeurs stellen producten beschikbaar zonder de veiligheidseigenschappen te wijzigen, en fulfilmentdienstverleners verzorgen opslag en verzending voor online verkopers.
Je rol bepaal je per product. Een Nederlandse webwinkel die producten uit Azië zelf invoert en in de EU op de markt brengt, is voor die producten importeur (artikel 3, punt 10). Verkoopt de webwinkel ze onder een eigen naam of merk, dan geldt hij als fabrikant (artikel 13 lid 1). Koopt dezelfde webwinkel andere producten in bij een Europese groothandel, dan is hij voor die producten distributeur (artikel 3, punt 11).
Aanbieders van online marktplaatsen hebben sinds 13 december 2024 eigen verplichtingen. Zij moeten zich registreren bij het Safety Gate-portaal, een contactpunt aanwijzen voor toezichthouders en consumenten en interne processen voor productveiligheid hebben (artikel 22 lid 1 tot en met 3). Verder mag een product alleen in de EU in de handel worden gebracht als er een in de EU gevestigde marktdeelnemer verantwoordelijk voor is: de fabrikant, de importeur, een gemachtigde of, als die er niet zijn, een fulfilmentdienstverlener (artikel 16 lid 1 GPSR en artikel 4 lid 2 Verordening (EU) 2019/1020). De GPSR kent geen algemene uitzondering voor het mkb.
Wat zijn de verplichtingen voor fabrikanten?
Fabrikanten moeten voordat zij een product in de handel brengen een interne risicoanalyse uitvoeren en technische documentatie opstellen (artikel 9 lid 2). Zij houden die documentatie actueel en bewaren haar tien jaar nadat het product in de handel is gebracht, beschikbaar voor de toezichthouder (artikel 9 lid 3).
De interne risicoanalyse beoordeelt voorzienbare risico’s bij normaal gebruik en verkeerd gebruik door consumenten. Hierbij evalueren fabrikanten productkenmerken zoals technische eigenschappen, samenstelling, verpakking en cybersecurityaspecten. Bijvoorbeeld moet een fabrikant van decoratieartikelen die op snoep lijken nagaan of kinderen ze in de mond kunnen stoppen (artikel 6 GPSR).
De technische documentatie bevat ten minste een algemene beschrijving van het product en de kenmerken die van belang zijn voor de veiligheid. Waar de risico’s daarom vragen, bevat zij ook een analyse van de mogelijke risico’s met de gekozen oplossingen, de uitkomsten van tests en een lijst van de toegepaste Europese normen of andere veiligheidseisen (artikel 9 lid 2). Heb je een norm maar gedeeltelijk toegepast, dan geef je aan welke delen.
Daarnaast zet de fabrikant op het product een type-, partij- of serienummer of een ander identificatiemiddel. Laat de omvang of aard van het product dat niet toe, dan mag het op de verpakking of in een begeleidend document (artikel 9 lid 5). Ook vermeldt hij zijn naam of geregistreerde handelsnaam of merk en zijn post- en e-mailadres (artikel 9 lid 6). Instructies en veiligheidsinformatie moeten in een taal zijn die consumenten gemakkelijk begrijpen, zoals bepaald door de lidstaat waar het product wordt aangeboden (artikel 9 lid 7).
Wanneer word je als fabrikant beschouwd?
Je geldt als fabrikant als je een product onder je eigen naam of merk in de handel brengt (artikel 13 lid 1), of als je een product wezenlijk wijzigt (artikel 13 lid 2). Een wijziging is wezenlijk als zij gevolgen heeft voor de veiligheid en aan alle drie deze criteria is voldaan: de wijziging was niet voorzien in de oorspronkelijke risicobeoordeling, door de wijziging is de aard van het gevaar veranderd, een nieuw gevaar ontstaan of het risico toegenomen, en de wijziging is niet door of namens de consument zelf voor eigen gebruik aangebracht (artikel 13 lid 3).
Een voorbeeld: een bedrijf dat producten ombouwt en daarbij een nieuw risico introduceert dat in de oorspronkelijke risicobeoordeling niet was voorzien, wordt voor de GPSR fabrikant. Het moet dan voor het gewijzigde deel, of voor het hele product als de wijziging de veiligheid raakt, de verplichtingen van artikel 9 nakomen, zoals de risicoanalyse en de technische documentatie (artikel 13 lid 2).
Welke verplichtingen gelden voor importeurs en distributeurs?
Importeurs zorgen er voordat zij een product in de handel brengen voor dat het voldoet aan het algemene veiligheidsvereiste en dat de fabrikant de technische documentatie heeft opgesteld en de identificatie- en contactgegevens heeft aangebracht (artikel 11 lid 1).
Twijfelt de importeur of het product voldoet, dan brengt hij het niet in de handel totdat het in orde is (artikel 11 lid 2). Hij vermeldt ook zijn eigen naam en post- en e-mailadres op het product, de verpakking of een begeleidend document (artikel 11 lid 3). Tijdens opslag en vervoer mag de veiligheid niet in gevaar komen (artikel 11 lid 5). Een kopie van de technische documentatie bewaart de importeur tien jaar (artikel 11 lid 6).
Distributeurs, zoals groothandels en winkels, hebben lichtere verplichtingen. Voordat zij een product aanbieden, controleren zij of de fabrikant en de importeur de identificatie- en contactgegevens en de instructies en veiligheidsinformatie hebben aangebracht (artikel 12 lid 1). Zij zorgen ervoor dat opslag en vervoer de veiligheid niet aantasten (artikel 12 lid 2). Een eigen risicoanalyse hoeven zij niet te maken.
Een fulfilmentdienstverlener biedt ten minste twee van de volgende diensten aan: opslag, verpakking, adressering en verzending, zonder eigenaar van de producten te zijn (artikel 3, punt 12). Is er geen fabrikant, importeur of gemachtigde in de EU gevestigd, dan is de fulfilmentdienstverlener voor de producten die hij behandelt de verantwoordelijke marktdeelnemer (artikel 16 lid 1 GPSR en artikel 4 lid 2, onder d, Verordening (EU) 2019/1020).
Wat moet je melden bij ongevallen?
De fabrikant zorgt ervoor dat een ongeval met zijn product zonder onnodige vertraging via de Safety Business Gateway wordt gemeld aan de autoriteiten van de lidstaat waar het ongeval plaatsvond (artikel 20 lid 1). Het gaat om ongevallen die tot de dood hebben geleid of tot ernstige, blijvende of tijdelijke, nadelige gevolgen voor de gezondheid en veiligheid, zoals letsel of ziekte (artikel 20 lid 2). Importeurs en distributeurs die van een ongeval horen, informeren de fabrikant zonder onnodige vertraging; de fabrikant meldt zelf of draagt een van hen op te melden (artikel 20 lid 3). Is de fabrikant niet in de EU gevestigd, dan zorgt de verantwoordelijke persoon voor de melding (artikel 20 lid 4).
Hoe voldoe je aan eisen voor online verkoop?
Verkoop je online of op een andere manier op afstand, dan moet je aanbod duidelijk en zichtbaar vermelden: naam en post- en e-mailadres van de fabrikant, bij een fabrikant buiten de EU de gegevens van de verantwoordelijke persoon in de EU, gegevens om het product te identificeren met een afbeelding, en alle waarschuwingen en veiligheidsinformatie (artikel 19).
Een Nederlandse webwinkel die babyproducten verkoopt, toont bij elk artikel de fabrikantinformatie inclusief postadres en e-mailadres. Is de fabrikant buiten de EU gevestigd, dan staan er ook de naam en het post- en e-mailadres van de verantwoordelijke persoon in de EU bij (artikel 19, onder b). Tevens integreert de webwinkel alle veiligheidswaarschuwingen uit productdocumentatie in de online productbeschrijving.
Vervolgens stellen online verkopers informatie beschikbaar in talen die consumenten in doelmarkten begrijpen. Een bedrijf dat verzendt naar België, Frankrijk en Duitsland, vertaalt waarschuwingen naar Nederlands, Frans en Duits. Deze informatieverplichting volgens artikel 19 voorkomt misverstanden over veilig productgebruik en vermindert risico’s bij grensoverschrijdende e-commerce.
Aanbieders van online marktplaatsen moeten een bevel van de toezichthouder om een gevaarlijk aanbod te verwijderen binnen twee werkdagen uitvoeren (artikel 22 lid 4). Meldingen over productveiligheid verwerken zij binnen drie werkdagen (artikel 22 lid 8). Bij een terugroepactie waarvan zij daadwerkelijk op de hoogte zijn, informeren zij alle getroffen consumenten die het product via hun platform kochten rechtstreeks (artikel 22 lid 12).
Wat gebeurt bij terugroepacties?
Bij een terugroepactie biedt de marktdeelnemer die terugroept de consument een doeltreffende, kosteloze en tijdige remedie (artikel 37 lid 1). De consument kiest uit ten minste twee van deze drie: reparatie, vervanging door een veilig product van hetzelfde type en ten minste dezelfde waarde en kwaliteit, of terugbetaling van ten minste de betaalde prijs (artikel 37 lid 2). Alleen als de andere remedies onmogelijk of onevenredig kostbaar zijn, mag de marktdeelnemer er één aanbieden. De consument betaalt geen verzend- of retourkosten (artikel 37 lid 5).
Een meubelzaak in Amsterdam die gevaarlijke stoelen terughaalt, stelt klanten in staat te kiezen tussen professionele reparatie ter plaatse, levering van nieuwe stoelen, of volledige restitutie van € 450 per stoel. Daarnaast draagt de verkoper alle kosten voor ophalen, repareren of vervangen zonder financiële consequenties voor de consument.
Marktdeelnemers en online marktplaatsen informeren alle getroffen consumenten die zij kunnen identificeren rechtstreeks en zonder onnodige vertraging, en gebruiken daarvoor de klantgegevens die zij al hebben (artikel 35 lid 1). Hebben zij een productregistratie- of klantenkaartsysteem, dan moeten klanten apart contactgegevens kunnen opgeven die alleen voor veiligheidsberichten worden gebruikt (artikel 35 lid 2). Een schriftelijk terugroepbericht heeft een voorgeschreven kop en bevat onder meer een beschrijving van het product, het gevaar, wat de consument moet doen en de beschikbare remedies (artikel 36 lid 2).
Welke producten vereisen extra traceerbaarheid?
De Europese Commissie kan voor specifieke productcategorieën met ernstige gezondheids- en veiligheidsrisico’s een verplicht traceerbaarheidssysteem instellen. Dit systeem registreert en bewaart elektronisch data over producten, componenten en betrokken marktdeelnemers gedurende de volledige distributieketen.
Zo’n systeem geldt pas als de Commissie de betrokken producten of productcategorieën bij gedelegeerde handeling heeft aangewezen en heeft bepaald welke gegevens je moet vastleggen (artikel 18 lid 3).
Los daarvan moet elke marktdeelnemer de toezichthouder op verzoek laten weten van wie hij een product of onderdeel heeft gekregen en aan wie hij het heeft geleverd (artikel 15 lid 3). Die gegevens moet je zes jaar kunnen tonen (artikel 15 lid 5).
Wat zijn de sancties bij niet-naleving?
De lidstaten bepalen de sancties; die moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn (artikel 44 GPSR). In Nederland houdt onder meer de NVWA toezicht, en de Warenwet geeft de bevoegdheden. Zo mogen toezichthouders ter uitvoering van de GPSR onder een andere identiteit producten kopen (artikel 32e Warenwet) en kan de minister bij een ernstig risico een last opleggen om een aanbod van een gevaarlijk product van een online interface te verwijderen of de toegang ertoe te beperken (artikel 32g Warenwet).
Daarnaast riskeer je dat producten uit de handel moeten worden genomen of teruggeroepen, dat een platform je aanbod op bevel van de toezichthouder verwijdert (artikel 22 lid 4) en dat een platform zijn diensten tijdelijk opschort als je herhaaldelijk producten aanbiedt die niet voldoen (artikel 22 lid 11). Wij helpen je ook met Productregelgeving & CE-Markering.
Terugroepacties kosten geld door verloren voorraad, logistiek en remedies voor consumenten, en kunnen je reputatie schaden.
Hoe bereid je je voor op handhaving?
Implementeer systematisch alle GPSR-vereisten voordat toezichthouders controles uitvoeren. Start met identificatie van je precieze rol per product en stel documentatie samen die risicoanalyses, technische specificaties en veiligheidsinformatie bevat. Vervolgens controleer je of alle producten correcte identificatielabels dragen en online aanbiedingen volledige informatie tonen.
Wil je zekerheid over je juridische positie onder de GPSR? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren je producten en distributieprocessen, adviseren over compliance-maatregelen en ondersteunen bij implementatie van documentatievereisten volgens de nieuwe Europese regelgeving.
Welke criteria bepalen productveiligheid?
Artikel 6 lid 1 GPSR noemt de aspecten waarmee je beoordeelt of een product veilig is. Denk aan de kenmerken van het product (ontwerp, technische eigenschappen, samenstelling, verpakking en instructies), het effect op en van andere producten, de presentatie en etikettering inclusief leeftijdsaanduiding, de groepen consumenten die het gebruiken, zoals kinderen en ouderen, en waar nodig cyberbeveiliging.
Bovendien beoordeel je of het productontwerp consumenten misleidt tot onjuist gebruik. Een vloeibaar wasmiddel in felgekleurde verpakking die lijkt op een drankkarton, creëert gevaar doordat kinderen het product kunnen verwarren met sap. Met name onderzoekt de fabrikant of vorm en kleur corresponderen met de beoogde functie zonder verwarring te wekken.
Bij slimme en verbonden producten weeg je ook de cyberbeveiliging mee die nodig is om het product te beschermen tegen invloeden van buitenaf, voor zover die de veiligheid kunnen raken (artikel 6 lid 1, onder g). Daarnaast kijk je, als het product dat vraagt, naar evoluerende, lerende en voorspellende functies (artikel 6 lid 1, onder h). Privacyregels, zoals de AVG, staan daar los van.
Hoe ondersteunt Nederland je bij GPSR-naleving?
De Europese Commissie geeft marktdeelnemers kosteloos algemene informatie over de GPSR en stelt richtsnoeren op, met aandacht voor het mkb. Lidstaten geven je op verzoek kosteloos specifieke informatie over de toepassing in Nederland (artikel 17). Op Ondernemersplein.nl vind je informatie van de Nederlandse overheid.
Ook de NVWA publiceert op haar website informatie over productveiligheid en het melden van onveilige producten.
Europese instanties faciliteren grensoverschrijdende samenwerking via het Safety Gate-portaal, waar veiligheidsmeldingen tussen lidstaten gedeeld worden. Nederlandse bedrijven raadplegen dit systeem om informatie te verkrijgen over teruggeroepen producten en actuele veiligheidsproblemen in hun sector. Hierdoor anticiperen zij proactief op potentiële risico’s voordat deze Nederlandse consumenten bereiken.
Wat doe je als leverancier niet voldoet?
Heb je als distributeur reden om aan te nemen dat een product niet voldoet, dan bied je het niet aan totdat het in orde is (artikel 12 lid 3). Voor importeurs geldt hetzelfde bij het in de handel brengen (artikel 11 lid 2). Blijkt een product dat je al hebt verkocht gevaarlijk, dan informeer je direct de fabrikant of importeur, zorg je voor corrigerende maatregelen zoals uit de handel nemen of terugroepen, en zorg je dat de toezichthouders via de Safety Business Gateway worden ingelicht (artikel 12 lid 4).
Melden is bij gevaarlijke producten dus een verplichting, geen keuze (artikel 11 lid 8 en artikel 12 lid 4). Een melding sluit civiele aansprakelijkheid tegenover afnemers of consumenten niet uit. Leg daarom ook in je inkoopcontracten vast welke informatie je leverancier moet aanleveren.
Veelgestelde vragen over de GPSR
Sinds wanneer geldt de GPSR?
De GPSR is van toepassing sinds 13 december 2024 (artikel 52). Producten die vóór die datum in de handel zijn gebracht en voldeden aan de oude richtlijn 2001/95/EG, mogen nog worden aangeboden (artikel 51).
Geldt de GPSR ook voor tweedehands producten?
Ja. De GPSR geldt voor nieuwe, gebruikte, gerepareerde en gereviseerde producten. Een uitzondering geldt voor producten die vóór gebruik nog gerepareerd of gereviseerd moeten worden en duidelijk zo zijn aangeduid (artikel 2 lid 3).
Heb ik een verantwoordelijke persoon in de EU nodig?
Ja. Een product mag alleen in de EU in de handel worden gebracht als er een in de EU gevestigde marktdeelnemer verantwoordelijk voor is (artikel 16 lid 1). Zijn naam en contactgegevens staan op het product, de verpakking, het pakket of een begeleidend document (artikel 16 lid 3).
Welke informatie moet ik tonen bij online verkoop?
Je vermeldt de naam en het post- en e-mailadres van de fabrikant, bij een fabrikant buiten de EU ook die van de verantwoordelijke persoon, gegevens om het product te identificeren met een afbeelding, en alle waarschuwingen en veiligheidsinformatie in de taal van het land waar je verkoopt (artikel 19).
Welke ongevallen moet een fabrikant melden?
Ongevallen die tot de dood hebben geleid of tot ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid en veiligheid, zoals letsel of ziekte. De melding gaat zonder onnodige vertraging via de Safety Business Gateway naar de autoriteiten van het land waar het ongeval gebeurde (artikel 20 lid 1 en 2).
Primaire bronnen
- Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR), artikelen 2, 3, 5, 6, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 35, 36, 37, 44, 51 en 52
- Verordening (EU) 2019/1020 betreffende markttoezicht en conformiteit van producten, artikel 4 lid 2
- Warenwet: artikel 32e en 32g
GPSR Advocaat in Amsterdam
Ons advocatenkantoor in Amsterdam biedt gespecialiseerd juridisch advies over je specifieke situatie onder de GPSR. Wij ondersteunen bij contractonderhandelingen met leveranciers, beoordeling van compliance-risico’s en voorbereiding op controles door Nederlandse markttoezichthouders.
