Welke juridische kaders gelden voor producenten?
Een producent is aansprakelijk voor schade door een gebrekkig product, ook zonder dat hem een verwijt treft. Daarnaast blijven de wegen van wanprestatie en onrechtmatige daad open. Fabrikanten, importeurs en verkopers van private label moeten weten welke route een gedupeerde kan kiezen. Laat je aansprakelijkheidspositie en verzekering toetsen.
Er gelden enkele uitzonderingen. De producent is niet aansprakelijk als het product niet in het verkeer is gebracht, het gebrek op dat moment nog niet bestond of pas later ontstond. Ook wanneer het product zonder economisch oogmerk is verspreid, vervalt de aansprakelijkheid. Tot slot kan een beroep worden gedaan op overheidsvoorschriften of een gebrek aan wetenschappelijke kennis op dat moment. Als de schade mede is veroorzaakt door de benadeelde zelf of iemand voor wie hij aansprakelijk is, kan dat de aansprakelijkheid beperken. De invloed van derden doet daar niet aan af.
Is een producent ook aansprakelijk zonder directe overeenkomst?
Vaak krijgen wij de vraag of een producent aansprakelijk is wanneer er geen directe koopovereenkomst is met de benadeelde. Het antwoord is: ja. Een bedrijf kan de producent aansprakelijk stellen, ook als het product via een distributeur is geleverd. Denk aan een onrechtmatige daad in de zin van artikel 6:162 BW. Dit moet echter niet worden verward met productaansprakelijkheid, waarbij een benadeelde een fabrikant aanspreekt. In veel B2B-productclaims ontbreekt een directe contractuele relatie.
Hoe pakt dat uit in de praktijk?
Een producent levert een precisieonderdeel aan een toeleverancier in de medische technologie. Dit onderdeel komt terecht in een diagnostisch apparaat dat wereldwijd wordt ingezet. Na gebruik blijkt het onderdeel te corroderen, waardoor patiëntdata verloren gaan. Het ziekenhuis koopt dit apparaat via een tussenpartij, maar stelt de producent aansprakelijk. De vordering is in dit geval niet gebaseerd op een koopcontract, maar op onrechtmatige daad. Dergelijke zaken leiden regelmatig tot claims van meer dan een miljoen euro.
Wanneer is een product ‘in het verkeer gebracht’?
Een product geldt als ‘in het verkeer gebracht’ zodra het productieproces is afgerond en het de distributieketen betreedt. Daarbij maakt het niet uit of de producent direct aan de eindgebruiker levert of via tussenhandelaren.
Welke twee routes staan open bij schade?
Wanneer een gebrekkige machine of grondstof schade veroorzaakt, zijn er twee opties. De afnemer kan zich beroepen op contractuele aansprakelijkheid of een vordering instellen op grond van onrechtmatige daad. Vaak kiest men voor het laatste. In veel zakelijke schadeclaims richt men zich direct tot de producent, zonder tussenkomst van de verkopende partij.
Is er sprake van wanprestatie of overmacht?
Levert een producent een product te laat, gebrekkig of helemaal niet? Dan is er sprake van wanprestatie. De producent is dan aansprakelijk, mits de tekortkoming hem is toe te rekenen. Bij overmacht vervalt deze aansprakelijkheid. Denk aan productieproblemen door COVID-19. Of er daadwerkelijk sprake is van overmacht, hangt af van de omstandigheden. Laat je daarover adviseren door een ervaren advocaat contractenrecht.
Vallen zakelijke transacties eronder?
De wettelijke regeling voor productaansprakelijkheid geldt alleen voor schade in de privésfeer. Bij verkoop van machines of industriële installaties aan bedrijven is het algemene aansprakelijkheidsrecht van toepassing. Producenten worden dan niet aangesproken op grond van productaansprakelijkheid, maar op basis van wanprestatie of onrechtmatige daad. In veel zakelijke claims verwijzen juristen niet naar de specifieke productaansprakelijkheidsregels uit het Burgerlijk Wetboek.
Wanneer biedt onrechtmatige daad uitkomst?
Een producent is ook aansprakelijk als een product bij normaal gebruik schade veroorzaakt. Dit geldt ook voor halffabricaten en losse onderdelen. Als de producent een onveilig product in omloop brengt, is dat onrechtmatig tegenover de gebruiker. Bij veel schadegevallen is deze juridische grondslag van toepassing.
Welke schade moet de producent vergoeden?
Handelt een producent onzorgvuldig en veroorzaakt dit schade? Dan volgt schadeplichtigheid. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer de producent onvoldoende veiligheidsmaatregelen treft of gebrekkige controles uitvoert. De schade is dan toe te rekenen aan zijn handelen. In Nederland bedraagt de gemiddelde schadevergoeding bij dit soort zaken ongeveer €89.000 per incident.
Waarom draagt de producent het risico?
Wie actief produceert met het oog op winst, roept automatisch risico’s in het leven. De wet stelt dan ook: wie voordeel haalt uit productie, moet ook verantwoordelijkheid nemen als dat fout gaat. Daarom is het belangrijk om je contracten, risicobeheer en productveiligheid juridisch goed af te stemmen.
Wanneer schakel je een advocaat productaansprakelijkheid in?
MAAK Advocaten ondersteunt producenten, distributeurs en afnemers uit de maakindustrie bij vragen over productaansprakelijkheid. De juridische kaders bij productaansprakelijkheid zijn vaak niet voor iedereen eenvoudig te doorgronden. Toch is het actueler dan ooit, denk bijvoorbeeld aan het intreden van de WAMCA waarmee collectieve acties kunnen worden gestart door benadeelden. Wij adviseren over productaansprakelijkheid, schadevergoedingen, contractuele risico’s en onrechtmatige daad. Ook begeleiden wij bij geschillen en claims over gebrekkige producten.
