Tegen namaak treed je op met je merkrecht of auteursrecht. Je kunt de inbreukmaker sommeren, de voorzieningenrechter vragen om een verbod of om bewijsbeslag (artikel 1019b Rv) en schadevergoeding of winstafdracht eisen (artikel 2.21 BVIE). Bij invoer van buiten de EU kan de douane verdachte goederen vasthouden (Verordening (EU) nr. 608/2013). Opzettelijke handel in namaak is strafbaar (artikel 337 Wetboek van Strafrecht).
Namaakproducten kunnen je merk, je omzet en de veiligheid van consumenten schaden. Inbreukmakers liften mee op je investeringen in merkopbouw, terwijl inferieure kwaliteit je reputatie kan beschadigen. Effectieve juridische actie vraagt om maatwerk: een advocaat intellectueel eigendomsrecht stelt een strategie op die past bij je situatie. Ook op Europees niveau krijgt namaakbestrijding aandacht: de Europese Commissie heeft in maart 2024 een aanbeveling gedaan met maatregelen om namaak te bestrijden en intellectuele-eigendomsrechten beter te handhaven (Aanbeveling (EU) 2024/915). Onze advocaat merkenrecht helpt je bij acties op nationaal en Europees niveau.
Waarom is namaakbestrijding noodzakelijk voor ondernemers?
De bestrijding tegen namaakproducten beschermt je merkwaarde, voorkomt omzetverlies en waarborgt consumentenveiligheid door inbreuk op intellectuele eigendomsrechten effectief te bestrijden. Deze bescherming vormt de kern van succesvolle merkhandhaving. Bovendien zijn namaakproducten vaak niet getoetst aan de Europese veiligheidsvoorschriften. Ontstaan daardoor gezondheidsrisico’s, dan schrijven consumenten die mogelijk ten onrechte aan je merk toe.
Desondanks onderschatten veel ondernemers de omvang van het probleem. De handel in vervalsingen bereikt consumenten via illegale winkels, straatmarkten en digitale marktplaatsen. Bijgevolg vermindert niet alleen je exclusiviteit, maar daalt ook de gepercipieerde waarde van authentieke producten. Merkhouders in mode, consumentenelektronica, automotive en luxegoederen ervaren dagelijks de gevolgen van deze illegale praktijken.
Namaakhandel opereert doorgaans grensoverschrijdend, met name via online platforms. Daarom vergt effectieve bestrijding samenwerking met douanespecialisten, politie-instanties en internationale collega-advocaten. Specialistische advocaten intellectueel eigendomsrecht coördineren deze samenwerking en schakelen razendsnel om verdere handel te voorkomen. Tevens onderhouden zij nauwe contacten met douanebeambten en opsporingsambtenaren die binnen hun bevoegdheden merkhouders ondersteunen.
Welke juridische instrumenten bestaan tegen namaakproducten?
Als merkhouder of auteursrechthebbende kun je een sommatiebrief sturen, beslag laten leggen, een kort geding of bodemprocedure beginnen, de douane inschakelen en aangifte doen. Bij namaak gaat het meestal om een teken dat gelijk is aan je merk en wordt gebruikt voor dezelfde waren; dan hoef je geen verwarring aan te tonen (artikel 2.20 lid 2 onder a BVIE). In een procedure kun je onder meer een verbod vorderen, schadevergoeding of afdracht van de winst (artikel 2.21 BVIE; voor auteursrecht artikel 27 en 27a Auteurswet) en terugroeping uit het handelsverkeer of vernietiging van de namaak (artikel 2.22 lid 1 BVIE; artikel 28 Auteurswet).
Grensmaatregelen zijn een krachtig preventiemiddel. Vindt de douane goederen die vermoedelijk inbreuk maken op een IE-recht, dan kan zij de vrijgave schorsen of de goederen vasthouden (artikel 17 lid 1 Verordening (EU) nr. 608/2013). Dat werkt alleen voor goederen die onder douanetoezicht staan, bijvoorbeeld omdat ze de EU binnenkomen of verlaten (artikel 1 lid 1), niet voor handel binnen de EU. De douane informeert jou als merkhouder, waarna je met je advocaat de verdere afhandeling regelt. Onder voorwaarden kunnen de goederen onder douanetoezicht worden vernietigd (artikel 23). Zo kun je grote partijen tegenhouden voordat ze de markt bereiken.
Daarnaast leveren sommatiebrieven vaak snel resultaat op zonder proceskosten. In de brief sommeer je de inbreukmaker de verkoop direct te stoppen, en vaak vraag je hem een onthoudingsverklaring te tekenen. Daarin belooft hij de inbreuk niet te herhalen, meestal op straffe van een boete. Of hij daarin ook aansprakelijkheid voor je schade erkent, hangt af van wat je afspreekt. Weigert de inbreukmaker, dan kun je met verlof van de voorzieningenrechter beslag laten leggen op voorraad, bankrekeningen of andere vermogensbestanddelen (artikel 700 Rv) of een kort geding beginnen.
Opzettelijke handel in waren met een nagebootst merk van een ander is strafbaar met gevangenisstraf van ten hoogste één jaar of een geldboete van de vijfde categorie (artikel 337 lid 1 Wetboek van Strafrecht); wie daarvan zijn beroep of bedrijf maakt, riskeert ten hoogste vier jaar (artikel 337 lid 3). Voor opzettelijke inbreuk op auteursrecht gelden artikel 31 tot en met 31b Auteurswet. Je kunt aangifte doen bij de politie, wat leidt tot opsporingsonderzoek en mogelijk vervolging. Aangifte ligt vooral voor de hand als de namaakhandel grootschalig is of georganiseerde criminaliteit wordt vermoed. Strafrechtelijke sancties kunnen afschrikkender werken dan civiele procedures. Of het Openbaar Ministerie vervolgt, beslist het zelf.
Wat zijn civiele procedures en ex-parte-bevelen tegen namaak?
Civiele procedures geven je controle over timing en strategie. Je start een bodemprocedure om een definitief verbod te verkrijgen, terwijl een kort geding vaak binnen weken een voorlopige voorziening oplevert. In spoedeisende zaken, met name als uitstel onherstelbare schade zou veroorzaken, kan de voorzieningenrechter op verzoek een bevel geven om een dreigende inbreuk te voorkomen, zonder de vermeende inbreukmaker op te roepen (artikel 1019e Rv). Hij kan daarbij zekerheid verlangen, en de wederpartij kan in kort geding herziening vorderen. Ook bewijsbeslag, beschrijving of monsterneming kan zo nodig zonder horen van de wederpartij worden toegestaan, met name bij gevaar voor verduistering of verlies van bewijs (artikel 1019b lid 3 Rv). Na een voorlopige voorziening stelt de rechter een termijn voor de bodemprocedure (artikel 1019i Rv). Deze regels sluiten aan bij de Handhavingsrichtlijn (2004/48/EG): artikel 7 lid 1 (bewijsmaatregelen, zo nodig zonder horen van de wederpartij) en artikel 9 leden 4 tot en met 6 (voorlopige maatregelen zonder horen van de wederpartij, herziening, termijn voor de bodemprocedure en zekerheid).
Hoe werkt samenwerking met douane en opsporingsdiensten bij de bestrijding van namaak?
Als merkhouder dien je bij de douane een verzoek om optreden in (artikel 5 Verordening (EU) nr. 608/2013). Daarin geef je onder meer gegevens waarmee de douane echte producten en namaak kan herkennen (artikel 6 lid 3). Aan het verzoek zijn geen kosten verbonden (artikel 8). Een toegewezen verzoek geldt ten hoogste een jaar en kan op verzoek worden verlengd (artikel 11 en 12). Vindt de douane verdachte goederen, dan schorst zij de vrijgave of houdt zij ze vast. De aangever of houder van de goederen krijgt binnen één werkdag bericht; jij dezelfde dag of kort daarna (artikel 17 lid 3). Ook zonder verzoek kan de douane goederen vasthouden, behalve bederfelijke goederen (artikel 18). Vervolgens beoordeelt je advocaat of daadwerkelijk sprake is van inbreuk.
Snel schakelen is nodig. Binnen tien werkdagen na de kennisgeving (drie bij bederfelijke goederen) moet je schriftelijk bevestigen dat volgens jou inbreuk wordt gemaakt en dat je instemt met vernietiging (artikel 23 lid 1). Reageert de aangever of houder van de goederen niet binnen die termijn, dan kan de douane ervan uitgaan dat hij met vernietiging instemt. Maakt hij bezwaar, dan moet je binnen tien werkdagen na de kennisgeving een procedure beginnen om vast te stellen of inbreuk is gemaakt. Die termijn kan in passende gevallen met ten hoogste tien werkdagen worden verlengd, behalve bij bederfelijke goederen (artikel 23 lid 3 en 4). Doe je dat niet, dan worden de goederen vrijgegeven (artikel 23 lid 5). Voor kleine zendingen bestaat een vereenvoudigde vernietigingsprocedure (artikel 26).
Desondanks vergt douanesamenwerking voorbereiding. Merkhouders moeten hun verzoek om optreden tijdig laten verlengen, de gegevens actueel houden en douanebeambten helpen bij het herkennen van authentieke producten. Namelijk blijken subtiele verschillen tussen echt en namaak voor niet-specialisten lastig te onderscheiden. Advocaten organiseren daarom trainingen en verstrekken fotomateriaal ter ondersteuning.
Wat zijn de kosten van juridische namaakbestrijding bij namaakproducten?
De kosten van namaakbestrijding hangen af van de route die je kiest. Veel kantoren werken met vooraf afgesproken tarieven voor terugkerende handelingen, zoals sommatiebrieven en douanezaken. Win je een procedure over een IE-recht, dan kan de rechter de wederpartij veroordelen in je proceskosten (zie hieronder). Zo kun je een deel van de kosten terughalen.
In zaken over intellectuele eigendom wordt de verliezende partij op vordering veroordeeld in de redelijke en evenredige gerechtskosten en andere kosten van de winnaar, tenzij de billijkheid zich daartegen verzet (artikel 1019h Rv). Dat is meer dan de forfaitaire vergoeding die in andere zaken geldt, maar niet altijd alles wat je hebt uitgegeven. Ook in een schikking spreek je vaak af dat de inbreukmaker (een deel van) je juridische kosten vergoedt.
De kosten verschillen per situatie. Een verzoek om optreden bij de douane is kosteloos (artikel 8 Verordening (EU) nr. 608/2013), maar de vernietiging van vastgehouden goederen gebeurt onder jouw verantwoordelijkheid, tenzij het nationale recht anders bepaalt (artikel 23 lid 2). Strafrechtelijke aangiften kosten vooral tijd voor overleg met opsporingsdiensten. Civiele procedures brengen griffierecht en soms deskundigenonderzoek mee; die kosten kun je deels terugkrijgen via een proceskostenveroordeling of schadevergoeding.
Hoe pak je namaak kostenefficiënt aan?
Strategische keuzes beïnvloeden kostenstructuren aanzienlijk. Een advocaat merkenrecht adviseert bijvoorbeeld eerst online marktplaatsen te benaderen met verzoeken tot verwijdering van advertenties. Deze aanpak kost minimaal maar elimineert zichtbaarheid van namaak. Vervolgens volgen sommatiebrieven naar hardnekkige verkopers, terwijl gerechtelijke procedures pas als ultimum remedium dienen.
Welke rol speelt online handhaving tegen digitale namaakhandel?
Online handhaving omvat actief opsporen van namaakverkoop op digitale marktplaatsen, verwijderen van advertenties en juridische stappen tegen platformverkopers. Sociale media en e-commerceplatforms faciliteren helaas grootschalige namaakhandel. Daarom monitoren gespecialiseerde advocaten continu online kanalen en identificeren inbreukmakers via digitaal onderzoek. Tevens infiltreren privéonderzoekers soms in verkoopnetwerken om bewijs te verzamelen voor gerechtelijke procedures.
Platforms reageren meestal snel op meldingen, zeker als die juridisch goed onderbouwd zijn. Een hostingplatform moet een meldsysteem hebben waarmee je illegale inhoud, zoals een advertentie voor namaak, kunt melden (artikel 16 Digitaledienstenverordening (DSA)). Het platform is niet aansprakelijk voor de opgeslagen informatie zolang het geen daadwerkelijke kennis heeft van de illegale inhoud (en, voor schadevorderingen, geen feiten of omstandigheden kent waaruit die blijkt), of als het na zo’n kennisname snel optreedt (artikel 6 DSA). Treedt het niet snel op, dan vervalt die vrijstelling en hangt aansprakelijkheid af van het nationale recht. Een voldoende precieze en onderbouwde melding kan die kennis opleveren (artikel 16 lid 3 DSA). Daarnaast kan de rechter een tussenpersoon bevelen zijn diensten aan de inbreukmaker te staken (artikel 2.22 lid 6 BVIE). Verkopers verschijnen vaak onder nieuwe accounts, waardoor permanente monitoring nodig blijft.
Bovendien vergt internationale namaakhandel via buitenlandse platforms samenwerking met advocaten in andere jurisdicties. Nederlandse advocaten intellectueel eigendomsrecht coördineren deze samenwerking en zorgen voor uniforme handhavingsstrategie. Uiteindelijk leidt gecoördineerde actie tot effectievere bestrijding dan gefragmenteerde nationale procedures.
Hoe start je een namaakbestrijdingsstrategie?
Begin met consultatie van een advocaat intellectueel eigendomsrecht die je merkrechten analyseert, risico’s inventariseert en een maatwerkstrategie ontwikkelt voor kostenefficiënte handhaving. Vroege betrokkenheid van juridische expertise maximaliseert successkansen. De advocaat beoordeelt eerst of je merkregistraties actueel en dekkend zijn, aangezien onduidelijke of verlopen registraties handhaving bemoeilijken.
Vervolgens inventariseert de specialist waar en hoe namaak van je producten circuleert. Bijvoorbeeld blijkt namaak van modemerken vooral via straatmarkten en sociale media te gaan, terwijl technische producten vaker via webshops worden aangeboden. Daarom verschilt de aanpak per sector en distributiekanaal. Tevens beoordeelt de advocaat of strafrechtelijke of civiele route prioriteit verdient.
Daarnaast ontwikkelt de advocaat een tijdlijn met concrete stappen: verzoek om optreden bij de douane, versturen sommatiebrieven, aanvragen van voorlopige maatregelen, starten procedures. Deze gefaseerde aanpak voorkomt onnodige kosten door eerst laagdrempelige maatregelen in te zetten. Namelijk stoppen veel inbreukmakers vrijwillig na sommatie, waardoor gerechtelijke procedures overbodig worden.
Hoe verzamel je bewijs tegen namaak?
Grondige documentatie vormt de basis van succesvolle handhaving. Verzamel foto’s van namaakproducten, koopbewijzen, screenshots van online advertenties en getuigenverklaringen. Advocaten organiseren soms marktonderzoeken waarbij mystery shoppers namaak aankopen ter bewijsvoering. Bovendien kunnen technische expertises aantonen dat producten niet voldoen aan veiligheidsnormen of merktechnisch inferieur zijn. Maak je voldoende aannemelijk dat inbreuk is gemaakt of dreigt, dan kan de voorzieningenrechter verlof geven voor bewijsbeslag, een gedetailleerde beschrijving of monsterneming (artikel 1019b lid 1 Rv).
Wat gebeurt er na ontdekking van namaakproducten?
Na ontdekking volgen onmiddellijk sommatie, beslaglegging of douanemelding om verdere distributie te stoppen en bewijsmateriaal veilig te stellen. Snelheid bepaalt effectiviteit: vertraagde actie geeft inbreukmakers tijd voorraden te verplaatsen of bewijzen te vernietigen. Daarom is het verstandig direct te handelen.
De sommatie bevat concrete eisen: onmiddellijke staking van de verkoop, vernietiging van de voorraad, gegevens over leveranciers en afnemers en betaling van schadevergoeding. Meestal gaat er een onthoudingsverklaring mee die de inbreukmaker moet tekenen. Wil hij geen gegevens over herkomst en distributiekanalen geven, dan kan de rechter hem daartoe bevelen (artikel 2.22 lid 4 BVIE). Weigert hij te tekenen, dan kun je met verlof van de voorzieningenrechter beslag laten leggen of een kort geding beginnen.
Desondanks verkiezen veel advocaten eerst onderhandeling boven directe gerechtelijke stappen. Namelijk leiden buitengerechtelijke schikkingen vaak tot snellere resultaten tegen lagere kosten. Een inbreukmaker kan bijvoorbeeld instemmen met vernietiging van de voorraad en betaling van een schadevergoeding, waardoor een langdurige procedure niet meer nodig is. Uiteindelijk bepaalt de specifieke situatie of harde of zachte aanpak effectiever is.
Welke verdediging bestaat tegen beschuldigingen van namaakhandel?
Verdediging tegen namaakbeschuldigingen omvat betwisting van merkrechten, parallel import-verweer, bewijs van eigen ontwerp of aantonen van toestemming door merkhouder. Ontvang je een sommatie wegens vermeende merkschending? Schakel onmiddellijk een advocaat intellectueel eigendomsrecht in. Namelijk kunnen overhaaste reacties zoals ondertekening van onthoudingsverklaringen je juridische positie verzwakken.
Parallelle import kan een legitiem verweer zijn. Producten die de merkhouder zelf of met zijn toestemming in de Europese Economische Ruimte onder het merk in de handel heeft gebracht, mogen in beginsel worden doorverkocht (artikel 2.23 lid 3 BVIE). Dat geldt niet voor producten die buiten de EER in de handel zijn gebracht. Ook binnen de EER kan de merkhouder zich verzetten als hij gegronde redenen heeft, met name als de toestand van de waren is gewijzigd of verslechterd. Je advocaat beoordeelt of de producten authentiek zijn en rechtmatig zijn verkregen.
Bovendien kan het zijn dat je onbewust namaak heeft ingekocht via een leverancier die authenticiteit garandeerde. In dat geval draagt mogelijk je leverancier aansprakelijkheid. De advocaat onderzoekt contractuele afspraken en reclaimeert schade bij de leverancier. Toch moet je als verkoper direct stoppen met het aanbieden van vervalsingen zodra je van de merkinbreuk op de hoogte bent. Een verbod kan ook worden opgelegd als je niet wist dat het om namaak ging. Winstafdracht wijst de rechter wel af als het gebruik niet te kwader trouw was of de omstandigheden er geen aanleiding toe geven (artikel 2.21 lid 4 BVIE).
Wat zijn de procesrisico’s en bewijslast bij de bestrijding van namaak?
Merkhouders dragen de bewijslast dat je inbreuk maakt op hun rechten. Je advocaat analyseert of zij voldoende bewijs leveren en of hun merkrechten daadwerkelijk geldigheid hebben. Bijvoorbeeld kunnen merkregistraties vervallen zijn of onvoldoende onderscheidend vermogen bezitten. Gebruikt de ander een overeenstemmend teken of gaat het om soortgelijke waren, dan moet de merkhouder gevaar voor verwarring aannemelijk maken (artikel 2.20 lid 2 onder b BVIE). Bij een gelijk teken voor dezelfde waren, de typische namaaksituatie, hoeft dat niet (artikel 2.20 lid 2 onder a BVIE).
Hoe voorkom je toekomstige namaakproblematiek?
Preventie omvat merkregistratie, contractuele bescherming in distributieovereenkomsten, een verzoek om optreden bij de douane, merkmonitoring en training van medewerkers. Proactieve maatregelen voorkomen dat namaak überhaupt de markt bereikt. Begin met uitgebreide merkregistratie: dek alle relevante productklassen af en registreer zowel woordmerken als beeldmerken. Kies bovendien de juiste reikwijdte: een Beneluxmerk geldt in België, Nederland en Luxemburg, een Uniemerk in de hele EU. Verkoop je ook daarbuiten, overweeg dan inschrijving in die landen.
Contractuele afspraken met distributeurs en retailers bevatten idealiter expliciete verplichtingen aangaande authenticiteit. Bijvoorbeeld verbied je uitdrukkelijk verkoop via ongeautoriseerde kanalen en leg je sancties op bij schending. Bovendien reserveer je contractueel het recht op inspectie van voorraden en verkooppunten. Dergelijke clausules faciliteren handhaving en creëren afschrikking.
Daarnaast implementeer je interne monitoring: periodiek doorzoeken van online marktplaatsen, mystery shopping bij retailers, en analyse van afwijkende verkooppatronen die op namaakconcurrentie kunnen duiden. Gespecialiseerde bureaus bieden geautomatiseerde monitoringdiensten die verdachte aanbiedingen signaleren. Tevens train je medewerkers in herkenning van namaak zodat zij verdachte aanbiedingen rapporteren.
Waarom is continue handhaving van je merk nodig?
Namaakbestrijding vormt geen eenmalige actie maar een continu proces. Merkhouders die structureel handhaven bouwen reputatie op van strenge bescherming, waardoor inbreukmakers ontmoedigd worden. Daarom adviseren advocaten periodieke evaluatie van handhavingsstrategie en aanpassing aan nieuwe distributiekanalen. Bijvoorbeeld vereist de opkomst van sociale media-commerce andere monitoringtechnieken dan traditionele webshops.
Desondanks blijft flexibiliteit wezenlijk. Elk namaakgeval vergt maatwerk: wat werkt tegen grootschalige Chinese importeurs verschilt van aanpak tegen lokale marktverkopers. Gespecialiseerde advocaten intellectueel eigendomsrecht in Amsterdam beschikken over jarenlange ervaring met diverse inbreuksituaties en adviseren over de meest effectieve route voor je specifieke problematiek. Uiteindelijk bepaalt gedegen juridische expertise het verschil tussen effectieve merkbescherming en kostbare frustratie.
Veelgestelde vragen over het bestrijden van namaak
Kan de douane namaak tegenhouden als ik geen verzoek heb ingediend?
Ja. Ook zonder verzoek om optreden kan de douane de vrijgave van verdachte goederen schorsen of ze vasthouden, behalve bij bederfelijke goederen (artikel 18 Verordening (EU) nr. 608/2013). Wil je dat de goederen vastgehouden blijven, dan moet je binnen vier werkdagen na de kennisgeving alsnog een verzoek indienen (artikel 5 lid 3).
Is het verkopen van namaak strafbaar?
Ja, als het opzettelijk gebeurt. Wie waren met een nagebootst merk van een ander verkoopt, te koop aanbiedt, invoert of in voorraad heeft, riskeert ten hoogste één jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie; bij beroeps- of bedrijfsmatige handel ten hoogste vier jaar (artikel 337 lid 1 en 3 Wetboek van Strafrecht). Voorraad uitsluitend voor eigen gebruik is niet strafbaar (artikel 337 lid 2).
Moet ik verwarring aantonen als iemand namaak van mijn merk verkoopt?
Niet als het teken gelijk is aan je merk en wordt gebruikt voor dezelfde waren als waarvoor je merk is ingeschreven (artikel 2.20 lid 2 onder a BVIE). Alleen bij een overeenstemmend teken of soortgelijke waren moet er gevaar voor verwarring zijn (onder b).
Krijg ik mijn advocaatkosten terug als ik win?
In een IE-zaak veroordeelt de rechter de verliezer op vordering in de redelijke en evenredige gerechtskosten en andere kosten van de winnaar, tenzij de billijkheid zich daartegen verzet (artikel 1019h Rv). Vaak is dat een groot deel, maar niet altijd alles.
Hoe lang geldt een verzoek om optreden bij de douane?
De douane bepaalt de termijn bij toewijzing; die is ten hoogste een jaar (artikel 11 lid 1 Verordening (EU) nr. 608/2013). Je kunt verlenging vragen; doe dat ruim op tijd, want een verzoek dat minder dan dertig werkdagen voor het einde binnenkomt, mag worden geweigerd (artikel 12). Aan het verzoek zijn geen kosten verbonden (artikel 8).
Primaire bronnen
- Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom (merken en tekeningen of modellen): artikel 2.20, 2.21, 2.22 en 2.23
- Auteurswet: artikel 27, 27a, 28, 31, 31a en 31b
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 700, 1019b, 1019e, 1019h en 1019i
- Wetboek van Strafrecht: artikel 337
- Verordening (EU) nr. 608/2013 inzake de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten door de douane, artikel 1, 5, 6, 8, 11, 12, 17, 18, 23 en 26
- Richtlijn 2004/48/EG betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, artikel 7 en 9
- Verordening (EU) 2022/2065 (Digitaledienstenverordening), artikel 6 en 16
- Verordening (EU) 2017/1001 inzake het Uniemerk
- Aanbeveling (EU) 2024/915 van de Commissie van 19 maart 2024 over maatregelen ter bestrijding van namaak
