Incoterms zijn standaardleveringscondities van de Internationale Kamer van Koophandel (ICC) die vastleggen wie het vervoer regelt, wie welke kosten draagt en waar het risico overgaat van verkoper naar koper. Ze zijn geen wet: ze gelden in de regel alleen als je ernaar verwijst. Prijs en betaling regel je in je contract en via het toepasselijke recht, zoals het Weens Koopverdrag of het BW; de eigendomsovergang volgt uit het toepasselijke goederenrecht (artikel 4 onder b CISG).
Zoek je juridisch advies over Incoterms van een advocaat met kennis van het nationale én internationale contractenrecht? Ben je bijvoorbeeld fabrikant, distributeur of een andere marktdeelnemer in de producerende keten? Ons advocatenkantoor in Amsterdam is gespecialiseerd in de contractuele vraagstukken van de industrie.
MAAK Advocaten adviseert de maakindustrie over strategische contractkeuzes en dus regelmatig over Incoterms. Kopers, verkopers, distributeurs, importeurs, exporteurs, vervoerders en verzekeraars krijgen namelijk allemaal met internationaal transport te maken. Over dat transport wil je sluitende afspraken maken over elkaars rechten en plichten. Als advocaten contractenrecht sluiten wij bij internationale overeenkomsten daarom vaak aan bij de Incoterms, zowel in leveringsvoorwaarden als in distributiecontracten en inkoopvoorwaarden. Sinds 1 januari 2020 is de meest recente versie in werking, de Incoterms 2020; die gelden tussen partijen als zij ernaar verwijzen. Hieronder lees je wat die regels doen, wat er destijds veranderde en waar het in de praktijk misgaat.
Wat zijn Incoterms en wat regelen ze?
Incoterms zijn gestandaardiseerde leveringscondities van drie letters die bij koop de taken, kosten en risico’s rond de aflevering van de goederen tussen verkoper en koper verdelen. Ze zijn ontstaan voor internationale koop, maar je kunt ze ook in binnenlandse koopovereenkomsten gebruiken. De International Chamber of Commerce publiceerde ze voor het eerst in 1936 en heeft ze sindsdien regelmatig herzien (ICC, Incoterms rules history); de Incoterms 2020 vormen de actuele set. In de Incoterms 2010 onderscheidde de ICC condities voor vervoer over zee en binnenwateren (FAS, FOB, CFR en CIF) van condities voor alle vervoerswijzen; ook in de Incoterms 2020 is CIF volgens de ICC bedoeld voor zeevervoer. In de kern leggen koper en verkoper vier dingen vast: hun wederzijdse contractuele verplichtingen, wie zorgt voor vergunningen, machtigingen, verzekeringen en douaneformaliteiten, wie het transport regelt en tot welk punt, en hoe de kosten worden verdeeld. Juist dat vierde punt levert achteraf de meeste discussie op. Tot 1 januari 2020 hanteerde de ICC de volgende condities:
De onderstaande lijst geeft specifiek de condities zoals die vóór de herziening golden, met de Nederlandse omschrijving erachter. Let daarbij op DAT: die conditie bestaat inmiddels niet meer onder die naam.
- EXW, Ex Works (af fabriek)
- FCA, Free Carrier (vrachtvrij tot vervoerder)
- CPT, Carriage Paid To (vrachtvrij tot)
- CIP, Carriage and Insurance Paid To (vrachtvrij inclusief verzekering tot)
- DAT, Delivered At Terminal (franco terminal), per 1 januari 2020 vervangen door DPU
- DAP, Delivered At Place (franco ter plaatse)
- DDP, Delivered Duty Paid (franco inclusief rechten)
- FAS, Free Alongside Ship (vrij langszij schip)
- FOB, Free On Board (vrij aan boord)
- CFR, Cost and Freight (kostprijs en vracht); CIF, Cost, Insurance and Freight (kostprijs, verzekering en vracht)
Ex Works is daarvan de meest verkopersvriendelijke conditie, omdat vrijwel alle verplichtingen bij de koper liggen. In leveringsvoorwaarden binnen de maakindustrie komt EXW daarom veel voor. Tevens zie je de conditie vaak in een eerste offerte, waarin nog geen kosten zijn inbegrepen. Bij EXW stelt de verkoper de goederen op de afgesproken datum ter beschikking van de koper op de afgesproken plaats, vaak zijn eigen bedrijf. Daarna liggen het risico, de kosten van het vervoer en in de regel ook de douaneformaliteiten bij de koper; wat de verkoper nog moet doen, staat in de ICC-tekst van de conditie. Vermeld bij elke leveringsconditie bovendien altijd de plaats waar de goederen overgaan; zonder die aanduiding blijft juist het beslissende punt onbepaald.
Waarom gebruiken maakbedrijven Incoterms?
Maakbedrijven gebruiken Incoterms omdat één afkorting van drie letters een hele reeks afspraken vastlegt die anders per contract uitonderhandeld zou moeten worden. Dat schept duidelijkheid over en weer. Bovendien voorkomt het dat een wezenlijk punt onbesproken blijft. De Incoterms 2020 zijn overigens sinds 1 januari van dat jaar in werking, maar ze gelden tussen jou en je wederpartij alleen als jullie ernaar verwijzen. Als advocaat contractenrecht krijg ik daarom vaak de vraag of bestaande verkoopvoorwaarden en distributieovereenkomsten moeten worden aangepast. De Incoterms 2010 blijven weliswaar bruikbaar wanneer partijen daar uitdrukkelijk naar verwijzen, maar werken met de actuele set is verstandiger; je handelspartners doen dat namelijk ook. De Incoterms 2020 zijn bovendien eenvoudiger opgezet: per conditie staan de verplichtingen van verkoper en koper naast elkaar, alle kosten staan per conditie bij elkaar in artikel A9/B9, en een inleiding helpt bij het kiezen van de passende conditie.
Wat veranderde er in de Incoterms 2020?
De herziening van 2020 raakte vooral de verzekeringsdekking, het eigen vervoer en de benaming van één conditie. Voor de dagelijkse praktijk zijn met name de eerste twee punten van belang. Dit zijn de voornaamste wijzigingen:
- duidelijkere verplichtingen rond beveiliging bij het vervoer en de in- en uitklaring (artikelen A4 en A7), met de kosten daarvan in het kostenoverzicht A9/B9
- verschillende dekkingsniveaus voor de verzekering: bij Cost Insurance and Freight (CIF) blijft de standaard een dekking volgens de Institute Cargo Clauses (C), bij Carriage and Insurance Paid To (CIP) is nu een hogere dekking volgens de Institute Cargo Clauses (A) of vergelijkbare clausules vereist
- vervoer met eigen vervoermiddelen is uitdrukkelijk mogelijk bij FCA, DAP, DPU en DDP
- een voorziening voor on-board bills of lading bij de conditie Free Carrier (FCA), waaraan de markt aantoonbaar behoefte had
- Delivered at Terminal (DAT) heet nu Delivered at Place Unloaded (DPU): de plaats van bestemming kan elke plaats zijn, en anders dan bij DAP lost de verkoper bij DPU de goederen
Wil je weten wat deze wijzigingen betekenen voor je eigen verkoop- of inkoopvoorwaarden? Wij lopen ze met je door.
Wat regelen Incoterms niet?
Incoterms verdelen de taken, kosten en risico’s van de aflevering. Ze vormen geen volledige koopovereenkomst. Spreek daarom in je contract of algemene voorwaarden ook af wat de prijs is, wanneer en hoe er betaald wordt, wat er gebeurt bij een tekortkoming en welk recht en welke rechter of arbiter geldt.
Ook de eigendom staat los van de Incoterm: risico en eigendom kunnen op verschillende momenten overgaan. Naar Nederlands recht is de zaak voor risico van de koper vanaf de aflevering, zelfs als de eigendom nog niet is overgedragen (artikel 7:10 lid 1 BW). Voor de overdracht van de eigendom is een levering krachtens geldige titel nodig (artikel 3:84 lid 1 BW). Wil je eigenaar blijven tot er betaald is, spreek dan een eigendomsvoorbehoud af (artikel 3:92 BW). Het Weens Koopverdrag verplicht de verkoper wel de eigendom over te dragen (artikel 30 CISG), maar regelt niet welke gevolgen de koop voor de eigendom heeft (artikel 4 onder b CISG). Dat bepaalt het toepasselijke goederenrecht.
Hoe verhouden Incoterms zich tot het Weens Koopverdrag en het BW?
Incoterms zijn geen wet, maar contractsbepalingen. Ze gelden in de regel alleen als je ernaar verwijst, met de conditie, de plaats en de versie (bijvoorbeeld de Incoterms 2020). Onder het Weens Koopverdrag zijn partijen gebonden aan gewoonten waarmee zij hebben ingestemd en aan handelwijzen die tussen hen gebruikelijk zijn. Een gewoonte die zij kenden of behoorden te kennen en die in de internationale handel in hun branche op grote schaal bekend is en regelmatig wordt nageleefd, kan ook zonder verwijzing gelden, tenzij anders is afgesproken (artikel 9 CISG). Reken daar niet op en verwijs uitdrukkelijk.
Het Weens Koopverdrag geldt in beginsel voor de koop van roerende zaken tussen partijen die in verschillende verdragsstaten zijn gevestigd (artikel 1 lid 1 onder a CISG), ook als je Nederlands recht kiest, tenzij je het verdrag uitsluit (artikel 6 CISG). Partijen mogen van het verdrag afwijken. Een afgesproken Incoterm bepaalt dan in de regel de plaats van aflevering en het moment van de risico-overgang. Zonder Incoterm geldt het verdrag. Omvat de koop ook het vervoer en hoeft de verkoper de zaken niet op een bepaalde plaats af te geven, dan levert hij af door de zaken aan de eerste vervoerder af te geven (artikel 31 onder a CISG). Het risico gaat dan over, mits de zaken duidelijk voor de overeenkomst zijn bestemd (artikel 67 CISG). Bij zaken die onderweg worden verkocht, gaat het risico in beginsel over bij het sluiten van de overeenkomst (artikel 68 CISG). In andere gevallen gaat het risico over als de koper de zaken overneemt of, als hij dat niet tijdig doet, vanaf het moment dat ze hem ter beschikking zijn gesteld en het niet in ontvangst nemen een tekortkoming oplevert. Moet de koper de zaken elders dan bij de verkoper overnemen, dan gaat het risico over als de aflevering verschuldigd is en de koper weet dat de zaken daar voor hem klaarstaan (artikel 69 CISG). Na de risico-overgang blijft de koper de prijs verschuldigd, ook bij verlies of schade, tenzij die te wijten is aan een handeling of nalatigheid van de verkoper (artikel 66 CISG).
Geldt het verdrag niet, bijvoorbeeld bij een binnenlandse koop of omdat partijen het hebben uitgesloten, en is Nederlands recht van toepassing, dan geldt het BW. Zonder andere afspraak gaat het risico over bij de aflevering: het stellen van de zaak in het bezit van de koper, of bij een eigendomsvoorbehoud in zijn macht (artikel 7:9 lid 2 en 3 en 7:10 lid 1 BW). Tussen bedrijven kun je dat moment met een Incoterm anders regelen. Bij een consumentenkoop kan dat niet ten nadele van de koper (artikel 7:6 lid 1 BW); wordt de zaak bij de consument bezorgd, dan gaat het risico in beginsel pas bij ontvangst over (artikel 7:11 BW).
Veelgestelde vragen over Incoterms
Is franco een Incoterm?
Nee. “Franco” en “franco huis” zijn geen Incoterms; de Incoterms 2020 bestaan uit elf condities van drie letters. Het BW geeft ook geen omschrijving van “franco”. Wat partijen ermee bedoelen, hangt af van de uitleg van hun afspraken: wat zij over en weer redelijkerwijs mochten verwachten (HR 13 maart 1981, ECLI:NL:HR:1981:AG4158, Haviltex) en, onder het Weens Koopverdrag, artikel 8 CISG. Zo kan onduidelijk blijven of “franco” alleen over de vrachtkosten gaat of ook over het risico. Kies daarom liever een Incoterm, zoals DAP of DDP, met de plaats van bestemming.
Welke Incoterms gelden bij zeevracht?
In de Incoterms 2010 onderscheidde de ICC condities voor alle vervoerswijzen van condities voor vervoer over zee en binnenwateren: FAS, FOB, CFR en CIF. Ook in de Incoterms 2020 is CIF volgens de ICC bedoeld voor zeevervoer. Bij CIF regelt de verkoper ook een verzekering; de standaard is een dekking volgens de Institute Cargo Clauses (C), en partijen kunnen een hogere dekking afspreken. Volgens de ICC-toelichting bij de Incoterms 2010 kun je de condities voor alle vervoerswijzen, zoals FCA en CIP, ook gebruiken als een deel van het vervoer over zee gaat.
Hoe kies je de juiste Incoterm?
Kijk wie het vervoer, de verzekering en de douaneformaliteiten het best kan regelen en wie het risico onderweg kan dragen. Bij EXW ligt vrijwel alles bij de koper, bij DDP (Delivered Duty Paid) draagt de verkoper, zoals de naam aangeeft, in de regel ook de invoerrechten; controleer de precieze verdeling in de ICC-tekst. Noem altijd de plaats en de versie (Incoterms 2020). Stem de conditie af op je betalingsafspraken en je eigendomsvoorbehoud, want die regelt de Incoterm niet.
Gelden Incoterms automatisch?
In de regel niet. Incoterms zijn geen wet, maar contractsbepalingen die gelden als je ernaar verwijst, in je overeenkomst of in algemene voorwaarden die van toepassing zijn. Onder het Weens Koopverdrag kan een algemeen bekende en regelmatig nageleefde handelsgewoonte ook zonder verwijzing gelden (artikel 9 lid 2 CISG). Daar kun je beter niet op vertrouwen.
Wat betekent EXW?
EXW (Ex Works, af fabriek) is de conditie waarbij de verkoper de goederen op de afgesproken datum ter beschikking van de koper stelt op de afgesproken plaats, vaak zijn eigen bedrijf. Daarna liggen het risico en de kosten van het vervoer en in de regel ook de douaneformaliteiten bij de koper. Het is daarmee de meest verkopersvriendelijke conditie. Vermeld altijd de plaats van afhaling.
Primaire bronnen
- Weens Koopverdrag (CISG): artikel 1, 4, 6, 8, 9, 19, 30, 31, 66, 67 en 69
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:84 en 3:92
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:225
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:6, 7:9, 7:10 en 7:11
- HR 13 maart 1981, ECLI:NL:HR:1981:AG4158 (Haviltex)
- ICC: Incoterms 2020, Incoterms rules history en Incoterms rules 2010
Wanneer schakel je een advocaat in voor Incoterms?
De juiste Incoterm kiezen scheelt je bedrijf uiteindelijk discussie én geld. Twijfel je tussen twee condities, of wil je contractpartij een andere conditie bedingen? Laat je dan vooraf informeren over de gevolgen. Achteraf corrigeren kan namelijk alleen met instemming van je wederpartij. Verwijs je in algemene voorwaarden naar een Incoterm, zorg dan bovendien dat je voorwaarden ook werkelijk gelden en niet zijn verdrongen door die van je wederpartij. Naar Nederlands recht werkt bij verwijzingen over en weer de tweede verwijzing niet, als die de voorwaarden uit de eerste verwijzing niet uitdrukkelijk van de hand wijst (artikel 6:225 lid 3 BW). Valt de koop onder het Weens Koopverdrag, kijk dan ook naar de regels over een aanvaarding met afwijkingen (artikel 19 CISG). Datzelfde geldt overigens voor afwijkende afspraken in een distributieovereenkomst of importeurscontract. Wil je juridisch advies over Incoterms? Neem contact op met onze advocaat contractenrecht Remko Roosjen, advocaat voor de maakindustrie in Amsterdam.
