De RoHS-richtlijn (Richtlijn 2011/65/EU) beperkt tien gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur, zoals lood, kwik, cadmium en vier ftalaten. Elk homogeen materiaal moet onder de maximumconcentratie van bijlage II blijven: 0,1 %, en voor cadmium 0,01 % (artikel 4 lid 1 en 2). De fabrikant stelt de EU-conformiteitsverklaring op en brengt de CE-markering aan (artikel 7).
Waarom is de RoHS-regelgeving belangrijk voor elektrische apparatuur? In elektrische en elektronische apparatuur worden vaak stoffen gebruikt die schadelijk zijn voor mens en milieu. De RoHS-richtlijn (Restriction of Hazardous Substances, oftewel Beperking van Gevaarlijke Stoffen) heeft als doel het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen te beperken. In Nederland is deze richtlijn omgezet in de Regeling gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (Rgseea). Artikel 3 Rgseea verbiedt apparatuur in de handel te brengen als een homogeen materiaal de maximumconcentraties van bijlage II bij de richtlijn overschrijdt. De regelgeving zorgt ervoor dat alleen apparatuur die aan de stofbeperkingen voldoet in de handel wordt gebracht en biedt een wettelijk kader voor bedrijven om naleving te waarborgen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is belast met het toezicht op de naleving van deze regelgeving. Door middel van bedrijfscontroles en samenwerkingen met de Douane wordt erop toegezien dat producten die op de markt worden gebracht voldoen aan de RoHS-eisen. Ons team adviseert ook over productregelgeving ce markering.
Hoe controleert de ILT op RoHS-naleving?
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) speelt een centrale rol in het toezicht op de naleving van de RoHS. Dit doet de ILT door:
- Eigen controles bij bedrijven die elektronische apparaten produceren of invoeren.
- Samenwerking met de Douane, waarbij producten bij invoer worden gecontroleerd op stoffen boven de maximumconcentraties van de richtlijn.
Indien een product of de documentatie niet in orde is, treedt de ILT handhavend op. Dit kan bijvoorbeeld leiden tot een verkoopverbod voor het betreffende product in zijn huidige staat. In andere gevallen krijgt het bedrijf de gelegenheid de overtreding te herstellen. Dit biedt bedrijven een kans om de benodigde wijzigingen aan te brengen en alsnog aan de regels te voldoen.
Voor wie geldt de RoHS-regelgeving?
Wie heeft te maken met de RoHS-regelgeving? De regelgeving geldt voor iedereen die elektronische apparaten verhandelt binnen de Europese Unie. Dit betreft de fabrikanten, importeurs, distributeurs en gemachtigden. Elk van deze partijen heeft specifieke verplichtingen onder de RoHS-regels:
- Fabrikanten: zij ontwerpen en produceren de apparatuur volgens de stofbeperkingen, stellen de technische documentatie op, passen interne productiecontrole toe (module A), stellen de EU-conformiteitsverklaring op en brengen de CE-markering aan. De documentatie bewaren zij tien jaar (artikel 7 RoHS-richtlijn).
- Importeurs: zij brengen alleen conforme apparatuur in de handel. Vooraf controleren zij of de fabrikant de conformiteitsbeoordeling heeft uitgevoerd en de technische documentatie heeft opgesteld, of de CE-markering is aangebracht, of de vereiste documenten meegaan en of de identificatie- en adresgegevens van de fabrikant kloppen (artikel 9 onder b). Zij vermelden hun eigen naam en adres en bewaren een kopie van de EU-conformiteitsverklaring tien jaar (artikel 9 onder g).
- Distributeurs: zij handelen met de nodige zorgvuldigheid en controleren de CE-markering, de begeleidende documenten in een begrijpelijke taal en de naam- en adresgegevens van de fabrikant en de importeur (artikel 10 onder a). Gemachtigden voeren de taken uit hun schriftelijke mandaat uit; het ontwerp en de technische documentatie blijven de verantwoordelijkheid van de fabrikant (artikel 8). Verkoopt een importeur of distributeur apparatuur onder eigen naam of wijzigt hij die, dan wordt hij als fabrikant behandeld (artikel 11).
Welke producten vallen onder de RoHS-regelgeving?
Welke soorten producten moeten voldoen aan de RoHS-richtlijn? De RoHS-regelgeving is van toepassing op verschillende categorieën elektrische en elektronische apparaten, zoals:
- Grote en kleine huishoudelijke apparaten
- IT- en telecommunicatieapparatuur
- Verlichtingsapparatuur
- Elektrisch gereedschap
- Medische hulpmiddelen
- Consumentenapparatuur en industriële meet- en regelapparatuur
Dit is geen volledige lijst. Bijlage I bij de richtlijn telt elf categorieën, onder meer ook speelgoed, automaten en categorie 11 “overige elektrische en elektronische apparatuur”. Uitgesloten zijn onder meer grote vaste installaties, grote niet-verplaatsbare industriële gereedschappen, vervoermiddelen en actieve implanteerbare medische hulpmiddelen (artikel 2 lid 4).
Wat zijn de belangrijkste aspecten van RoHS?
Doel
Het hoofddoel van de RoHS-richtlijn is tweeledig:
- Het verminderen van vervuiling en milieuschade veroorzaakt door gevaarlijke materialen.
- Het verlagen van gezondheidsrisico’s die gepaard gaan met blootstelling aan deze materialen.
Welke stoffen zijn beperkt onder RoHS?
Welke stoffen zijn onder de RoHS-regelgeving beperkt? Uitzonderingen voor bepaalde toepassingen staan in de bijlagen III en IV (artikel 4 lid 6). Bijlage II bij de RoHS-richtlijn (2011/65/EU) noemt tien beperkte stoffen. De genoemde percentages zijn maximale concentraties per homogeen materiaal, niet per product: elk afzonderlijk materiaal dat mechanisch niet verder te scheiden is, moet op zichzelf onder de grenswaarde blijven.
- Lood (Pb): Maximaal 0,1%
- Kwik (Hg): Maximaal 0,1%
- Cadmium (Cd): Maximaal 0,01%
- Zeswaardig chroom (Cr6+): Maximaal 0,1%
- Polybroombifenylen (PBB’s): Maximaal 0,1%
- Polybroomdifenylethers (PBDE’s): Maximaal 0,1%
- De vier ftalaten DEHP, BBP, DBP en DIBP: elk maximaal 0,1%
De vier ftalaten zijn aan bijlage II toegevoegd bij Gedelegeerde Richtlijn (EU) 2015/863 en gelden sinds 22 juli 2019, voor medische hulpmiddelen (ook in-vitro) en meet- en regelapparatuur (ook industriële) sinds 22 juli 2021. Voor speelgoed blijft voor DEHP, BBP en DBP alleen de beperking uit REACH, bijlage XVII, punt 51 gelden. Deze stoffen mogen alleen in zeer lage concentraties aanwezig zijn, om de risico’s voor het milieu en de gezondheid te beperken. De ILT merkt op dat vooral goedkope producten, zoals kermisspeelgoed en tafelventilatoren, vaak niet voldoen aan deze eisen.
Welke nalevingsverplichtingen gelden onder RoHS?
Voor wie geldt de RoHS en hoe wordt naleving gewaarborgd? RoHS is van toepassing op alle bedrijven die elektronische en elektrische producten willen verkopen, distribueren of produceren in de EU. De naleving van RoHS is wettelijk bindend voor alle EU-lidstaten, maar er is enige ruimte voor verschillen in implementatie en handhaving per lidstaat.
Conformiteit en testen
Wie wat doet, hangt af van je rol in de keten:
- De fabrikant stelt de technische documentatie op, voert de interne productiecontrole uit en bewaart de documentatie tien jaar (artikel 7).
- De fabrikant stelt de EU-conformiteitsverklaring op (artikel 7 onder c); de importeur bewaart daarvan tien jaar een kopie (artikel 9 onder g).
- De fabrikant brengt de CE-markering aan (artikel 7 onder c); importeurs en distributeurs controleren of die er is (artikel 9 onder b en artikel 10 onder a).
Conformiteitstesten voor RoHS zijn een standaardpraktijk geworden voor de meeste elektronicafabrikanten en -distributeurs wereldwijd.
Wat te doen als een product niet voldoet aan RoHS?
Wat zijn de opties als een product niet RoHS-compliant is? Producten die niet voldoen, mogen niet op de markt worden aangeboden (artikel 4 lid 1, artikel 9 onder c en artikel 10 onder b). Twijfelt een importeur of distributeur aan de conformiteit, dan levert hij niet en informeert hij de fabrikant (of de importeur) en de markttoezichthouder (artikel 9 onder c en f, artikel 10 onder b en c). De fabrikant neemt corrigerende maatregelen en informeert de bevoegde autoriteiten (artikel 7 onder i). Je kunt op verschillende manieren de situatie corrigeren:
- Aanpassing van het product: Dit kan betekenen dat de gevaarlijke stoffen worden vervangen door alternatieven.
- Vernietiging: Het product kan vernietigd worden door een WEEELABEX-erkende verwerker.
- Retourneren naar de producent: Het product kan worden teruggestuurd naar de oorspronkelijke fabrikant voor hergebruik of reparatie.
Welke fouten worden vaak gemaakt bij RoHS-naleving?
Wat zijn de meest voorkomende problemen bij naleving van RoHS? De ILT constateert regelmatig overtredingen, met name bij goedkope producten. Veelvoorkomende fouten zijn:
- Gebruik van loodhoudend soldeer: Met meer dan 0,1 % lood in het homogene materiaal, tenzij een uitzondering uit bijlage III geldt, vaak te vinden bij handmatig aangebracht soldeer.
- Zeswaardig chroom: Dit wordt veel gebruikt als corrosiewerende laag op metalen en komt vaak voor bij motorbehuizingen van ventilatoren.
- Ftalaten: Deze weekmakers, gebruikt voor het flexibel maken van harde kunststoffen zoals PVC, mogen sinds 22 juli 2019 niet boven 0,1 % per homogeen materiaal voorkomen in apparatuur die in de handel wordt gebracht. Voor medische hulpmiddelen en meet- en regelapparatuur geldt dat sinds 22 juli 2021.
Daarnaast maken fabrikanten vaak fouten in de documentatie. EU-conformiteitsverklaringen zijn niet altijd volledig, en analyserapporten kunnen onjuist of vervalst zijn. Het is wezenlijk om steekproefsgewijs producten te inspecteren en gebruik te maken van betrouwbare analysemethoden, zoals XRF-apparatuur voor snelle detectie.
Wat is de wereldwijde impact van RoHS?
Heeft de RoHS-regelgeving ook impact buiten de EU? Hoewel RoHS een EU-richtlijn is, heeft het een wereldwijde impact gehad. Veel landen buiten de EU, zoals China, hebben vergelijkbare regelgeving ingevoerd, vaak aangeduid als hun eigen versie van RoHS. De EU-regelgeving wordt echter beschouwd als de strengste tot nu toe. Hierdoor is de elektronica-industrie gedwongen om milieuvriendelijkere alternatieven te vinden voor gevaarlijke stoffen, wat bijdraagt aan een duurzamere en veiligere productie van elektrische en elektronische apparatuur.
Veelgestelde vragen over RoHS
Wat betekent RoHS-compliant?
Dat geen enkel homogeen materiaal in de apparatuur meer van een van de tien stoffen uit bijlage II bevat dan de maximumconcentratie: 0,1 %, en 0,01 % voor cadmium, tenzij een uitzondering uit bijlage III of IV geldt (artikel 4 lid 1, 2 en 6 RoHS-richtlijn).
Wat is een RoHS-verklaring?
Meestal wordt de EU-conformiteitsverklaring bedoeld. Die stelt de fabrikant op voordat hij de CE-markering aanbrengt (artikel 7 onder c). Een importeur bewaart tien jaar een kopie (artikel 9 onder g). Een distributeur of importeur stelt zelf geen verklaring op, tenzij hij als fabrikant wordt behandeld (artikel 11).
Is RoHS een keurmerk of certificaat?
Nee. RoHS is een EU-richtlijn. De fabrikant past interne productiecontrole toe (module A) en brengt zelf de CE-markering aan (artikel 7).
Geldt RoHS ook voor importeurs en distributeurs?
Ja. De importeur brengt alleen conforme apparatuur in de handel en controleert onder meer de CE-markering en de technische documentatie (artikel 9). De distributeur controleert de CE-markering en de documenten (artikel 10). Bij twijfel leveren zij niet en informeren zij de markttoezichthouder.
Waar is RoHS in Nederland geregeld?
In de Regeling gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (Rgseea). Artikel 3 verbiedt het in de handel brengen van apparatuur, met inbegrip van kabels en reserveonderdelen, als een homogeen materiaal de maximumconcentraties van bijlage II overschrijdt.
Primaire bronnen
- Richtlijn 2011/65/EU (RoHS), artikelen 2, 4, 7, 8, 9, 10 en 11, bijlagen I-IV
- Gedelegeerde Richtlijn (EU) 2015/863, artikel 2 en bijlage
- Verordening (EG) nr. 1907/2006 (REACH), bijlage XVII, punt 51
- Regeling gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur, artikel 3
Hoe kan MAAK Advocaten je helpen?
Waarom juridisch advies over RoHS van MAAK Advocaten? De naleving van de RoHS-regelgeving is belangrijk om boetes en verkoopverboden te voorkomen. Bij MAAK Advocaten helpen wij bedrijven met juridisch advies over productregelgeving, productaansprakelijkheid, en CE-markeringen. Heb je vragen over je verplichtingen als fabrikant, importeur, distributeur of gemachtigde? Onze specialisten staan voor je klaar met deskundig advies en begeleiding, zodat je aan alle eisen voldoet en je risico’s beperkt.
