De AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) is op 1 augustus 2024 in werking getreden en wordt gefaseerd van toepassing: verboden AI-praktijken en AI-geletterdheid sinds 2 februari 2025, de meeste regels vanaf 2 augustus 2026, en de eisen voor AI-systemen met een hoog risico pas vanaf 2 december 2027 of 2 augustus 2028. Laat tijdig toetsen welke regels voor jouw AI-toepassing gelden.
Deze pagina is voor bedrijven die AI-systemen ontwikkelen, in hun producten inbouwen, importeren of gebruiken, bijvoorbeeld in liften, medische hulpmiddelen of hr-software. Je leest welke data na de wijziging van juli 2026 gelden, hoe de risicogebaseerde aanpak werkt, wie in Nederland toezicht gaat houden en wanneer je een advocaat inschakelt.
Wanneer gelden de verschillende regels van de AI-verordening?
De verordening geldt in fasen. Sinds 2 februari 2025 gelden de algemene bepalingen en de verboden praktijken, sinds 2 augustus 2025 de regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden en de sancties, en vanaf 2 augustus 2026 de rest, met uitzondering van de hoog-risico-eisen (artikel 113).
In juli 2026 is de verordening gewijzigd bij Verordening (EU) 2026/1744 (de “Digital Omnibus on AI”). Daardoor zijn de eisen voor AI-systemen met een hoog risico uitgesteld. Machines staan sindsdien niet meer in deel A van bijlage I; de wijzigingsverordening past daarvoor ook de Machineverordening (EU) 2023/1230 aan. Het overzicht hieronder volgt de geconsolideerde tekst van 27 juli 2026.
| Onderdeel | Van toepassing vanaf | Bron |
|---|---|---|
| Inwerkingtreding | 1 augustus 2024 | artikel 113, eerste alinea |
| Hoofdstukken I en II: algemene bepalingen, AI-geletterdheid (artikel 4) en verboden praktijken (artikel 5) | 2 februari 2025 | artikel 113 onder a |
| Twee nieuwe verboden (artikel 5 lid 1 onder ba en bb: seksuele deepfakes zonder toestemming en kindermisbruikmateriaal) | 2 december 2026 | artikel 113 onder a |
| Aangemelde instanties, AI-modellen voor algemene doeleinden, governance en sancties (hoofdstuk III afdeling 4, hoofdstukken V, VII, XII en artikel 78) | 2 augustus 2025 | artikel 113 onder b |
| Algemene toepassing, waaronder transparantieverplichtingen (artikel 50) | 2 augustus 2026 | artikel 113, tweede alinea |
| Hoog-risico-eisen voor systemen uit bijlage III (zoals werving, onderwijs, kredietwaardigheid) | 2 december 2027 | artikel 113 onder c, punt i |
| Hoog-risico-eisen voor AI als veiligheidscomponent van producten uit bijlage I (zoals speelgoed, liften en medische hulpmiddelen) | 2 augustus 2028 | artikel 113 onder c, punt ii |
Voor systemen die al vóór die data op de markt zijn, gelden overgangsregels. Een hoog-risicosysteem dat vóór de toepassingsdatum in de handel is gebracht, valt alleen onder de verordening als het daarna ingrijpend wordt gewijzigd; systemen voor overheden moeten uiterlijk 2 augustus 2030 voldoen (artikel 111 lid 2). Generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, moeten uiterlijk 2 december 2026 aan de markeringsplicht van artikel 50 lid 2 voldoen (artikel 111 lid 4).
Hoe werkt de risicogebaseerde aanpak?
De verordening onderscheidt verboden praktijken, AI-systemen met een hoog risico, systemen met transparantieverplichtingen en overige systemen. Hoe hoger het risico voor gezondheid, veiligheid en grondrechten, hoe zwaarder de eisen.
| Categorie | Voorbeelden | Gevolg | Artikel |
|---|---|---|---|
| Verboden praktijk | Manipulatieve technieken, uitbuiten van kwetsbaarheden, sociale scoring | Niet toegestaan | artikel 5 |
| Hoog risico | Veiligheidscomponent van een product uit bijlage I waarvoor een conformiteitsbeoordeling door een derde nodig is; toepassingen uit bijlage III, zoals werving en selectie | Risicobeheer, data, documentatie, menselijk toezicht, conformiteitsbeoordeling | artikelen 6-49 |
| Transparantie | Chatbots, synthetische beelden en tekst, deepfakes | Informeren en markeren | artikel 50 |
| Overig | Spamfilters, voorspellend onderhoud zonder hoog risico | Geen specifieke eisen; wel AI-geletterdheid | artikel 4 |
Een AI-systeem is een machinaal systeem dat met een zekere autonomie werkt en uit de input die het ontvangt afleidt hoe het output genereert, zoals voorspellingen, inhoud, aanbevelingen of beslissingen (artikel 3, punt 1). Niet elke software is dus AI in de zin van de verordening. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken moeten al sinds 2 februari 2025 maatregelen nemen voor de AI-geletterdheid van hun personeel (artikel 4).
Ben je aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?
De aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of laat het ontwikkelen en brengt het onder eigen naam op de markt; de gebruiksverantwoordelijke gebruikt het onder eigen verantwoordelijkheid. De zwaarste verplichtingen rusten op de aanbieder (artikelen 16 en 26).
Ook importeurs (artikel 23) en distributeurs (artikel 24) hebben eigen plichten. Een maakbedrijf dat een AI-systeem laat ontwikkelen en onder eigen naam op de markt brengt, is aanbieder (artikel 3, punt 3). Een distributeur, importeur of gebruiksverantwoordelijke die zijn naam of merk op een hoog-risicosysteem zet of het ingrijpend wijzigt, wordt voor de verordening als aanbieder beschouwd (artikel 25 lid 1). Alleen bij het aanbrengen van naam of merk kan een contract de verplichtingen anders verdelen; bij een ingrijpende wijziging kan dat niet. Meer over die rolverdeling lees je op onze pagina over aanbieders en gebruiksverantwoordelijken onder de AI-verordening.
Hoe wordt de AI-verordening in Nederland gehandhaafd?
De verordening geldt rechtstreeks, maar de toezichthouders worden in een Nederlandse uitvoeringswet aangewezen. Die uitvoeringswet is nog een wetsvoorstel: volgens het kabinet gaat zij na advies van de Raad van State naar het parlement.
Het kabinet schreef dit in 2026 in zijn reactie op een initiatiefnota over AI (Kamerstukken II 2026/27, 36 974, nr. 3). De Autoriteit Persoonsgegevens verwacht te worden aangewezen als markttoezichthouder voor onder meer verboden AI en transparantie, en om samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur het toezicht te coördineren (AP, Toezicht en coördinatie AI en algoritmes, oktober 2026). Controleer de stand van de uitvoeringswet voordat je een toezichthouder benadert.
De verordening zelf stelt de maximale boetes vast: tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet voor verboden praktijken, tot 15 miljoen euro of 3 procent voor onder meer de verplichtingen van aanbieders, importeurs, distributeurs en gebruiksverantwoordelijken, en tot 7,5 miljoen euro of 1 procent voor onjuiste informatie aan toezichthouders; voor het mkb geldt het laagste van beide bedragen (artikel 99 leden 3-6).
Wil je weten of jouw toepassing onder hoog risico valt of welke rol je hebt? De advocaten van MAAK in Amsterdam toetsen je AI-toepassing en je contracten met leveranciers en afnemers aan de verordening.
Wat doe je als je AI inkoopt of inbouwt in je product?
Stel eerst vast of het systeem onder de verordening valt en in welke categorie, en welke rol jij hebt. Leg daarna in het contract met de leverancier vast wie de documentatie, de conformiteitsbeoordeling en de informatie aan gebruikers verzorgt.
- Inventariseer je AI-toepassingen en bepaal per toepassing of het een AI-systeem is (artikel 3) en in welke risicocategorie het valt.
- Stel je rol vast: aanbieder, importeur, distributeur of gebruiksverantwoordelijke (artikelen 16, 23, 24 en 26).
- Regel AI-geletterdheid van je medewerkers; die plicht geldt al (artikel 4).
- Leg in inkoop- en leveringscontracten vast wie welke verplichting draagt, welke informatie de leverancier levert en wie aansprakelijk is bij non-conformiteit.
- Plan de hoog-risico-eisen naar 2 december 2027 of 2 augustus 2028, afhankelijk van de categorie (artikel 113).
Wanneer schakel je een advocaat in?
Technische documentatie en risicobeheer zijn werk voor je ontwikkelaars en compliance-team. Een advocaat is nodig bij de vraag welke rol je hebt, bij contracten in de keten, en zodra een toezichthouder of afnemer je aanspreekt.
| Situatie | Wat er op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| Je bouwt AI in een product dat je onder eigen naam verkoopt | Aanbiederverplichtingen en mogelijk hoog risico (artikelen 6, 16 en 25) | Rol en categorie vaststellen, contracten met de AI-leverancier inrichten |
| Een afnemer eist garanties over naleving | Aansprakelijkheid in de keten | Garanties afbakenen en onderhandelen |
| Een toezichthouder stelt vragen of kondigt een maatregel aan | Maatregelen en boetes (artikel 99) | Reactie voorbereiden, zienswijze en bezwaar |
Meer over het Nederlandse toezicht lees je op toezicht op AI in Nederland. Raakt je AI-toepassing een machine of medisch hulpmiddel, kijk dan ook bij advocaat productregelgeving.
Praktijkvoorbeeld: een liftenfabrikant met een AI-module
Een liftenfabrikant koopt een AI-module voor beeldherkenning in en bouwt die als veiligheidscomponent in zijn liften, die hij onder eigen naam verkoopt.
Dit voorbeeld is geanonimiseerd en vereenvoudigd. De module is een veiligheidscomponent van een product dat onder harmonisatiewetgeving uit bijlage I valt. Moet dat product een conformiteitsbeoordeling door een derde ondergaan, dan is de module een hoog-risicosysteem (artikel 6 lid 1). De hoog-risico-eisen gelden dan vanaf 2 augustus 2028 (artikel 113 onder c, punt ii). De liftenfabrikant is fabrikant van de lift en, als hij het systeem samen met de lift onder eigen naam in de handel brengt, ook aanbieder van het AI-systeem (artikel 25 lid 3). In het inkoopcontract wordt vastgelegd dat de leverancier de technische documentatie en de informatie voor de conformiteitsbeoordeling levert, binnen welke termijnen, en wie aansprakelijk is als de module niet voldoet.
Veelgestelde vragen over de AI-verordening
Wanneer is de AI-verordening in werking getreden?
Op 1 augustus 2024. De regels gelden gefaseerd: verboden praktijken en AI-geletterdheid sinds 2 februari 2025, de meeste regels vanaf 2 augustus 2026 en de hoog-risico-eisen vanaf 2 december 2027 of 2 augustus 2028 (artikel 113).
Zijn de hoog-risico-eisen uitgesteld?
Ja. Bij Verordening (EU) 2026/1744 zijn ze uitgesteld tot 2 december 2027 voor systemen uit bijlage III en tot 2 augustus 2028 voor AI in producten uit bijlage I.
Geldt de AI-verordening ook als ik AI alleen gebruik?
Ja. Als gebruiksverantwoordelijke heb je eigen verplichtingen, zoals AI-geletterdheid van je personeel (artikel 4) en, bij hoog-risicosystemen, de verplichtingen van artikel 26.
Wie houdt in Nederland toezicht op de AI-verordening?
Dat regelt een Nederlandse uitvoeringswet die nog een wetsvoorstel is. De Autoriteit Persoonsgegevens verwacht markttoezichthouder te worden voor onder meer verboden AI en transparantie, en samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur te coördineren.
Wanneer schakel ik een advocaat in bij de AI-verordening?
Als je AI inbouwt in een product dat je onder eigen naam verkoopt, als je contracten sluit over AI-systemen, of als een toezichthouder of afnemer je aanspreekt. Dan gaat het om rollen, aansprakelijkheid en termijnen.
Primaire bronnen
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), geconsolideerde tekst van 27 juli 2026, artikelen 3-6, 16, 23-26, 50, 99, 111 en 113 (CELEX 02024R1689-20260727)
- Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI)
- Kabinetsreactie op de initiatiefnota “Hoe de politiek richting moet geven aan AI” (2026), over de uitvoeringswet
