De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of werkgevers en werknemers zich houden aan de regels voor gezond, veilig en eerlijk werk, zoals de Arbowet, de Arbeidstijdenwet, de Wet minimumloon, de Wet arbeid vreemdelingen en de Waadi. Inspecteurs mogen daarvoor bedrijven betreden, inlichtingen vorderen en documenten inzien (artikelen 5:15 tot en met 5:17 Awb). Bij overtredingen kan de inspectie waarschuwen, werk stilleggen, boetes opleggen of strafbare feiten opsporen. Ons team adviseert ook over productregelgeving ce markering.
Wat controleert de Arbeidsinspectie?
De belangrijkste taak van de Arbeidsinspectie is toezicht houden: controleren of werkgevers, en soms ook werknemers, de arbeidswetten naleven. De toezichthouders zijn ambtenaren die de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid daarvoor heeft aangewezen, bijvoorbeeld op grond van artikel 24 Arbowet. Volgens het organisatiebesluit van de Nederlandse Arbeidsinspectie (artikel 7 lid 2) controleert de inspectie onder meer:
- arbeidsomstandigheden, zoals de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en het voorkomen van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen (artikelen 5 en 6 Arbowet);
- arbeids- en rusttijden (artikel 8:1 Arbeidstijdenwet);
- de betaling van het minimumloon en de minimumvakantiebijslag (artikel 18a Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag);
- illegale tewerkstelling van vreemdelingen (artikel 14 Wet arbeid vreemdelingen);
- het ter beschikking stellen van arbeidskrachten door uitzendbureaus en andere intermediairs (artikel 13 Waadi);
- de uitvoering van de sociale zekerheid: de inspectie houdt toezicht op de doeltreffendheid van de uitvoering door UWV en de SVB en op de samenwerking met gemeenten (artikel 37 Wet SUWI).
Een werkgever moet arbeidsongevallen die leiden tot de dood, blijvend letsel of een ziekenhuisopname direct melden (artikel 9 lid 1 Arbowet). De inspectie kan te allen tijde een onderzoek naar een arbeidsongeval instellen. Vraagt de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging of een vakbond om een onderzoek, dan moet de inspectie daar zo spoedig mogelijk gehoor aan geven (artikel 24 lid 4 en 7 Arbowet).
Spoort de Arbeidsinspectie ook strafbare feiten op?
Ja. De Arbeidsinspectie heeft een directie Opsporing. Die werkt als bijzondere opsporingsdienst onder gezag van de officier van justitie en spoort strafbare feiten op het terrein van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op (artikelen 2 en 3 Wet op de bijzondere opsporingsdiensten; artikel 9 organisatiebesluit). Dit omvat bijvoorbeeld illegale arbeid, malafide arbeidsbemiddeling, arbeidsuitbuiting en uitkeringsfraude. De strafzaak zelf loopt via het Openbaar Ministerie. Door deze misstanden aan te pakken, draagt de Arbeidsinspectie bij aan een eerlijke arbeidsmarkt waar werknemers onder goede omstandigheden kunnen werken.
Welke signalerende taak heeft de Arbeidsinspectie?
Naast toezicht houden en misstanden opsporen, heeft de Arbeidsinspectie ook een signalerende functie. Ze houdt ontwikkelingen en risico’s binnen de arbeidsmarkt in de gaten en stelt jaarlijks een Monitor Arbeidsongevallen op. Deze rapportage biedt inzicht in trends en kan helpen bij het formuleren van beleid ter verbetering van arbeidsomstandigheden. Daarnaast geeft de Arbeidsinspectie voorlichting aan ondernemers over relevante wet- en regelgeving, zodat zij beter geïnformeerd zijn over hun verplichtingen en verantwoordelijkheden. Over haar toezicht op het terrein van werk en inkomen stelt de inspectie jaarlijks vóór 1 mei een verslag op, dat de minister met zijn oordeel aan beide Kamers stuurt (artikel 38 lid 2 Wet SUWI).
Welke bevoegdheden heeft een arbeidsinspecteur?
Een inspecteur is toezichthouder in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Hij mag onder meer:
- elke plaats betreden, met uitzondering van een woning zonder toestemming van de bewoner, en zo nodig de hulp van de politie inroepen (artikel 5:15 Awb). Op grond van de Arbowet en de Waadi mag hij wel een woning binnentreden zonder toestemming, en op grond van de Wet arbeid vreemdelingen als er een redelijk vermoeden is van een overtreding van die wet (artikel 24 lid 3 Arbowet, artikel 17 Wet arbeid vreemdelingen en artikel 14 Waadi);
- inlichtingen vorderen (artikel 5:16 Awb) en bij een onderzoek naar een overtreding iemand staande houden en naar naam, geboortedatum en adres vragen (artikel 24 lid 8 Arbowet);
- inzage vorderen in zakelijke gegevens en bescheiden en daarvan kopieën maken (artikel 5:17 Awb);
- zaken onderzoeken en monsters nemen, en vervoermiddelen en hun lading onderzoeken (artikelen 5:18 en 5:19 Awb); bij toezicht op de Waadi geldt dat niet (artikel 14 Waadi).
Iedereen moet binnen een redelijke termijn alle medewerking verlenen die de inspecteur redelijkerwijs kan vorderen (artikel 5:20 lid 1 Awb). Daar staat tegenover dat de inspecteur zijn bevoegdheden alleen mag gebruiken voor zover dat redelijkerwijs nodig is (artikel 5:13 Awb), en dat hij zijn legitimatiebewijs desgevraagd meteen moet tonen (artikel 5:12 lid 2 Awb). Word je verhoord met het oog op een boete, dan hoef je geen verklaring over de overtreding af te leggen (artikel 5:10a Awb).
Welke maatregelen kan de Arbeidsinspectie nemen?
Stelt de inspectie een overtreding vast, dan kan zij onder meer:
- een waarschuwing geven of een eis stellen over de manier waarop je de regels moet naleven, met een termijn (artikel 27 Arbowet);
- werk direct laten stilleggen als het naar het redelijk oordeel van de inspecteur ernstig gevaar oplevert voor personen (artikel 28 Arbowet), en na een schriftelijke waarschuwing bij herhaling werk voor ten hoogste drie maanden stilleggen (artikel 28a Arbowet);
- een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom opleggen, bijvoorbeeld om een stilleggingsbevel af te dwingen (artikel 28b Arbowet en artikel 5:32 Awb);
- een bestuurlijke boete opleggen; de voorwaarden en de hoogte lees je op onze pagina Wat zijn de voorwaarden voor het opleggen van een bestuurlijke boete door de Arbeidsinspectie?;
- bij strafbare feiten een proces-verbaal opmaken, waarna het Openbaar Ministerie beslist over vervolging.
De focus ligt hierbij vooral op sectoren met hoge risico’s voor gezondheid en veiligheid, en op het bestrijden van arbeidsmarktfraude.
Door deze taken uit te voeren, draagt de Arbeidsinspectie bij aan een veilige, eerlijke en gezonde werkplek voor iedereen in Nederland.
Veelgestelde vragen over de taken van de Arbeidsinspectie
Wat is de taak van de Arbeidsinspectie?
De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de naleving van onder meer de Arbowet, de Arbeidstijdenwet, de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, de Wet arbeid vreemdelingen en de Waadi, en op de uitvoering van de sociale zekerheid door UWV en de SVB (artikel 37 Wet SUWI). Daarnaast spoort zij als bijzondere opsporingsdienst strafbare feiten op (artikel 3 Wet op de bijzondere opsporingsdiensten).
Wat mag de Arbeidsinspectie doen tijdens een controle?
Een inspecteur mag plaatsen betreden, inlichtingen vorderen, zakelijke gegevens inzien en kopiëren, zaken onderzoeken en monsters nemen (artikelen 5:15 tot en met 5:18 Awb). Een woning mag hij in beginsel alleen met toestemming van de bewoner betreden; de Arbowet en de Waadi maken daarop een uitzondering, en de Wet arbeid vreemdelingen bij een redelijk vermoeden van een overtreding (artikel 17 Wav). Hij gebruikt zijn bevoegdheden alleen voor zover dat redelijkerwijs nodig is (artikel 5:13 Awb).
Moet je meewerken aan een controle van de Arbeidsinspectie?
Ja. Iedereen moet de medewerking verlenen die de inspecteur redelijkerwijs kan vorderen (artikel 5:20 lid 1 Awb). Wie een wettelijke geheimhoudingsplicht heeft, kan medewerking weigeren voor zover die plicht dat vereist (lid 2). Word je verhoord met het oog op een boete, dan hoef je geen verklaring over de overtreding af te leggen (artikel 5:10a Awb).
Wanneer kun je de Arbeidsinspectie inschakelen?
Vraagt de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging of een vakbond die in de onderneming of bedrijfstak actief is om een onderzoek naar de arbeidsomstandigheden, dan moet de inspectie daar zo spoedig mogelijk gehoor aan geven (artikel 24 lid 7 Arbowet). Een werkgever moet een ernstig arbeidsongeval zelf direct melden (artikel 9 lid 1 Arbowet).
Mag de Arbeidsinspectie een bedrijf stilleggen?
De inspecteur kan bevelen dat werkzaamheden worden gestaakt of niet mogen beginnen als die naar zijn redelijk oordeel ernstig gevaar opleveren voor personen (artikel 28 Arbowet). Bij herhaling van een overtreding na een schriftelijke waarschuwing kan werk voor ten hoogste drie maanden worden stilgelegd (artikel 28a Arbowet).
Primaire bronnen
- Algemene wet bestuursrecht: artikel 5:10a, 5:12, 5:13, 5:15, 5:16, 5:17, 5:18, 5:19, 5:20 en 5:32
- Arbeidsomstandighedenwet: artikel 5, 6, 9, 24, 27, 28, 28a en 28b
- Arbeidstijdenwet, artikel 8:1
- Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, artikel 18a
- Wet arbeid vreemdelingen, artikel 14 en 17
- Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs, artikel 13 en 14
- Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, artikel 37 en 38
- Wet op de bijzondere opsporingsdiensten, artikel 2 en 3
- Organisatie-, mandaat- en volmachtbesluit inspecteur-generaal Nederlandse Arbeidsinspectie, artikelen 7 en 9
Advocatenkantoor in Amsterdam voor vragen over de Arbeidsinspectie
MAAK Advocaten behartigt graag je belangen en onze advocaten hebben de kennis en ervaring die je zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al je vragen rondom arbeidsinspectie staan we je dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, sta je graag als eerste te woord en hij bespreekt met je de zaak en de uitdagingen die voorliggen.
