Het voorstel voor een Richtlijn AI-aansprakelijkheid (COM(2022) 496) is ingetrokken: de Europese Commissie besloot daartoe op 16 juli 2025 en publiceerde de intrekking op 6 oktober 2025. Lijdt iemand schade door een AI-systeem, dan gelden de herziene richtlijn productaansprakelijkheid, de AI-verordening en het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht. Laat je AI-contracten en productdossier toetsen voordat een claim komt.
Deze pagina is voor fabrikanten die AI in hun producten verwerken, softwareleveranciers, bedrijven die AI-systemen inzetten en ondernemers die schade lijden door een AI-toepassing. Je leest wat er met het voorstel is gebeurd, welke regels nu gelden en wat je in contracten en dossiers regelt.
Wat is er met het voorstel voor een richtlijn AI-aansprakelijkheid gebeurd?
De Commissie heeft het voorstel ingetrokken. Zij keurde de intrekking goed op haar vergadering van 16 juli 2025; de lijst van ingetrokken voorstellen staat in het Publicatieblad C/2025/5423 van 6 oktober 2025.
Het voorstel was op 28 september 2022 gepubliceerd (COM(2022) 496, procedure 2022/0303(COD)). Voor de redenen verwijst de intrekkingsmededeling naar bijlage IV bij het werkprogramma van de Commissie voor 2025 (COM(2025) 45 van 11 februari 2025). Een richtlijn AI-aansprakelijkheid komt er dus niet; lidstaten hoeven niets om te zetten. In de officiële bronnen die wij op 28 oktober 2026 nagingen, vonden wij geen nieuw Commissievoorstel over aansprakelijkheid voor AI.
Wat stond er in het ingetrokken voorstel?
Het voorstel wilde het voor benadeelden makkelijker maken om schade door AI te verhalen, met een bevel tot openbaarmaking van bewijs over hoog-risico-AI en weerlegbare vermoedens over schuld en oorzakelijk verband. Het was geen geldend recht en wordt dat ook niet.
Vergelijkbare instrumenten staan wel in geldende regels. De herziene richtlijn productaansprakelijkheid kent een bevel tot openbaarmaking van bewijs en vermoedens van gebrekkigheid en oorzakelijk verband, ook voor software (artikelen 9 en 10 van Richtlijn (EU) 2024/2853). Het verschil: die richtlijn gaat over risicoaansprakelijkheid voor gebrekkige producten, het ingetrokken voorstel ging over schuldaansprakelijkheid.
Welke regels gelden nu voor schade door AI?
Drie sporen: de productaansprakelijkheid voor gebrekkige producten, waaronder software; de gewone regels voor contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid in het Burgerlijk Wetboek; en de verplichtingen uit de AI-verordening, die zelf geen schadevergoedingsregeling bevat.
| Spoor | Wanneer het speelt | Bron |
|---|---|---|
| Productaansprakelijkheid (nieuw) | AI-software of product met AI dat na 9 december 2026 in de handel komt en letsel, zaakschade of verlies van niet-zakelijke gegevens veroorzaakt | Richtlijn (EU) 2024/2853, artikelen 2, 4, 6 en 8, via de Nederlandse omzettingswet (wetsvoorstel 36 906) |
| Productaansprakelijkheid (huidig) | producten die vóór 9 december 2026 in de handel kwamen | artikelen 6:185 tot en met 6:193 BW |
| Tekortkoming in een overeenkomst | een leverancier levert een AI-systeem dat niet werkt zoals afgesproken, of gebruikt een ongeschikt systeem bij de uitvoering | artikelen 6:74 en 6:77 BW |
| Onrechtmatige daad | schade aan een derde door onzorgvuldig ontwerp of gebruik van AI | artikel 6:162 BW |
| Publiekrechtelijke plichten | eisen aan aanbieders en gebruiksverantwoordelijken, met boetes van de toezichthouder | AI-verordening, o.a. artikelen 16, 26 en 99 |
Gebruik je bij de uitvoering van een overeenkomst een AI-systeem dat daarvoor ongeschikt is, dan wordt de tekortkoming in beginsel aan jou toegerekend (artikel 6:77 BW). Tegenover je klant kun je je dus niet verschuilen achter je softwareleverancier; je verhaal op die leverancier hangt af van je contract.
Hoe helpt de herziene richtlijn productaansprakelijkheid bij AI-schade?
Software, ook AI-software, is onder Richtlijn (EU) 2024/2853 een product. De fabrikant blijft aansprakelijk voor gebreken door updates of het uitblijven van veiligheidsupdates die onder zijn zeggenschap vallen (artikel 11 lid 2).
De richtlijn geldt voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen (artikel 2 lid 1). Bij technisch complexe zaken, zoals AI, moet de rechter het gebrek of het oorzakelijk verband vermoeden als de benadeelde, ook na openbaarmaking van bewijs, buitensporige moeilijkheden heeft om dat te bewijzen en aantoont dat het gebrek of het verband waarschijnlijk is (artikel 10 lid 4). Elk vermoeden is weerlegbaar (artikel 10 lid 5). Nederland zet de richtlijn om met wetsvoorstel 36 906; de stand en de nieuwe BW-artikelen lees je op onze pagina over de herziene richtlijn productaansprakelijkheid. Hoe productaansprakelijkheid nu werkt, staat op onze pagina over productaansprakelijkheid.
Welke rol speelt de AI-verordening bij aansprakelijkheid?
De AI-verordening stelt eisen aan aanbieders en gebruiksverantwoordelijken en laat toezichthouders boetes opleggen, maar regelt geen schadevergoeding. Wie de verordening schendt, loopt wel het risico dat de rechter dat meeweegt bij een claim op grond van het Burgerlijk Wetboek.
Als onrechtmatige daad geldt onder meer een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht (artikel 6:162 lid 2 BW). Of een geschonden plicht uit de AI-verordening ook de benadeelde wil beschermen, beoordeelt de rechter per geval (artikel 6:163 BW). De verordening geldt grotendeels sinds 2 augustus 2026; de hoog-risico-eisen gelden vanaf 2 december 2027 voor toepassingen uit bijlage III en vanaf 2 augustus 2028 voor AI in producten uit bijlage I (artikel 113 van de AI-verordening, geconsolideerd 27 juli 2026, na Verordening (EU) 2026/1744). Welke rol jij hebt, aanbieder of gebruiksverantwoordelijke, lees je op onze pagina over de rollen onder de AI-verordening; de data staan op onze pagina over de AI-verordening.
Twijfel je of een AI-toepassing in je product of bedrijfsvoering tot aansprakelijkheid kan leiden? Leg je vraag voor aan de advocaten product compliance van MAAK. We beginnen bij je rol in de keten en de contracten die je al hebt.
Wat regel je in contracten over AI?
Leg vast wat het AI-systeem moet kunnen, wie updates levert en hoe lang, wie welke plichten uit de AI-verordening draagt, hoe logs en documentatie beschikbaar komen bij een claim, en hoe aansprakelijkheid, vrijwaring en regres zijn verdeeld.
- Beschrijf het beoogde gebruik en de prestaties van het systeem; daaraan meet je later een tekortkoming.
- Spreek af wie veiligheidsupdates levert en voor welke periode; onder de nieuwe richtlijn blijft de fabrikant daarvoor aansprakelijk zolang hij zeggenschap heeft.
- Leg vast wie aanbieder en wie gebruiksverantwoordelijke is onder de AI-verordening, en wie de documentatie en logs bewaart.
- Regel toegang tot technische documentatie als een rechter openbaarmaking van bewijs beveelt, met bescherming van bedrijfsgeheimen.
- Regel vrijwaring en regres met de softwareleverancier; tegenover een benadeelde kun je productaansprakelijkheid niet uitsluiten (artikel 15 Richtlijn 2024/2853).
- Laat je verzekeraar bevestigen dat schade door software en AI onder de dekking valt.
Praktijkvoorbeeld: een machinebouwer met een AI-visiemodule
Stel: een Nederlandse machinebouwer bouwt een camerasysteem met zelflerende software van een externe leverancier in een sorteermachine. Na een update herkent het systeem een veiligheidszone niet meer en raakt een monteur van de klant gewond.
Dit is een fictief, vereenvoudigd voorbeeld. Kwam de machine na 9 december 2026 in de handel, dan kan de gewonde monteur de machinebouwer als fabrikant aanspreken onder de nieuwe productaansprakelijkheidsregels in het BW, zodra de Nederlandse omzettingswet (wetsvoorstel 36 906) geldt. De softwareleverancier is daarnaast aansprakelijk als fabrikant van een gebrekkige component als zijn software de machine gebrekkig maakte (artikel 8 lid 1 onder a en b Richtlijn 2024/2853). De klant kan de machinebouwer daarnaast aanspreken op grond van de overeenkomst (artikel 6:74 BW). Of de machinebouwer de schade op de softwareleverancier kan verhalen, hangt af van hun contract. Daarom regelt hij vooraf de updateplicht, de toegang tot logs en een vrijwaring.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Als je AI in producten verwerkt of AI-diensten inkoopt en de contracten aansprakelijkheid niet regelen, als je een claim krijgt over schade door AI, of als je zelf schade lijdt door een AI-systeem van een leverancier.
| Situatie | Wat er juridisch op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| Je verwerkt AI-software van derden in je product | aansprakelijkheid als fabrikant en regres op de leverancier | leveranciers- en updatecontract opstellen of beoordelen |
| Een klant claimt schade door je AI-dienst | tekortkoming (artikel 6:74 BW) of onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) | positie bepalen, verweer, verhaal op je leverancier |
| Een benadeelde vraagt in een procedure om technische documentatie | vermoeden van een gebrek als je een bevel niet nakomt (artikel 10 lid 2 Richtlijn 2024/2853) | reactie, bescherming van bedrijfsgeheimen |
| Je lijdt schade door een AI-systeem van je leverancier | schadevergoeding uit de overeenkomst | ingebrekestelling, onderhandeling, procedure |
Veelgestelde vragen over AI-aansprakelijkheid
Is de richtlijn AI-aansprakelijkheid ingetrokken?
Ja. De Commissie keurde de intrekking van voorstel COM(2022) 496 goed op 16 juli 2025; de intrekking staat in het Publicatieblad C/2025/5423 van 6 oktober 2025.
Wie is aansprakelijk als AI schade veroorzaakt?
Dat hangt af van het spoor: de fabrikant voor een gebrekkig product, de contractspartij bij een tekortkoming (artikel 6:74 BW) en wie onrechtmatig handelt bij schade aan derden (artikel 6:162 BW).
Valt AI-software onder productaansprakelijkheid?
Ja, onder Richtlijn (EU) 2024/2853 is software een product. Die regels gelden voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen.
Regelt de AI-verordening schadevergoeding?
Nee. De AI-verordening stelt eisen en geeft toezichthouders boetebevoegdheden; schadevergoeding loopt via het Burgerlijk Wetboek en de productaansprakelijkheid.
Wanneer schakel ik een advocaat in over AI-aansprakelijkheid?
Als je AI in producten of diensten gebruikt zonder heldere contractafspraken over updates en aansprakelijkheid, of als je een claim krijgt of zelf schade lijdt door AI.
Primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op 28 oktober 2026 · volgende relevante datum: 9 december 2026 (herziene richtlijn productaansprakelijkheid).
- Intrekking van Commissievoorstellen, PB C/2025/5423 van 6 oktober 2025 (o.a. COM(2022) 496)
- Voorstel voor een richtlijn AI-aansprakelijkheid, COM(2022) 496 (ingetrokken)
- Richtlijn (EU) 2024/2853 (productaansprakelijkheid): artikelen 2, 4, 6, 8 tot en met 11 en 15
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), geconsolideerd 27 juli 2026: artikelen 16, 26, 99 en 113
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikelen 6:74, 6:77, 6:162, 6:163 en 6:185 tot en met 6:193
