Sinds 3 juli 2021 mag je in Nederland geen wattenstaafjes, bestek, borden, rietjes, roerstaafjes en ballonstokjes van kunststof voor eenmalig gebruik en geen producten van oxo-degradeerbare kunststof meer in de handel brengen. Ook voedsel- en drankverpakkingen en bekers van piepschuim (EPS) zijn verboden. Daarnaast gelden regels voor markering, vastzittende doppen, bekers en bakjes en producentenverantwoordelijkheid. Laat toetsen welke van je producten eronder vallen.
Deze pagina is voor producenten, importeurs, groothandels, webshops, retailers en horeca- en cateringbedrijven die kunststofproducten voor eenmalig gebruik verkopen of verstrekken. Je leest wat onder de SUP-richtlijn valt, welke producten verboden zijn, welke andere eisen gelden, wat de Nederlandse regels voor bekers en bakjes inhouden en hoe de richtlijn zich verhoudt tot de nieuwe verpakkingsverordening.
Wat is een kunststofproduct voor eenmalig gebruik?
Een product dat geheel of gedeeltelijk van kunststof is en niet bedoeld is om meermaals naar een producent terug te gaan voor hervulling of hergebruik (artikel 3 punt 2 Richtlijn (EU) 2019/904). Een papieren beker met kunststof coating valt er dus onder.
Kunststof is een materiaal dat bestaat uit een polymeer in de zin van de REACH-verordening, met mogelijk toegevoegde stoffen, en dat als structureel hoofdbestanddeel van een eindproduct kan dienen. Natuurlijke polymeren die niet chemisch zijn gewijzigd, vallen erbuiten (artikel 3 punt 1 SUP-richtlijn; artikel 1 Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik). Producent is in Nederland onder meer wie hier beroepsmatig kunststofproducten voor eenmalig gebruik vervaardigt, vult, verkoopt of invoert en in de handel brengt, en ook een buitenlandse verkoper die via afstandsverkoop rechtstreeks aan Nederlandse afnemers levert.
Welke kunststofproducten voor eenmalig gebruik zijn verboden?
Verboden zijn kunststof wattenstaafjes, bestek, borden, rietjes, roerstaafjes en ballonstokjes, producten van oxo-degradeerbare kunststof en voedselverpakkingen, drankverpakkingen en drinkbekers van geëxpandeerd polystyreen (artikel 5 en bijlage deel B SUP-richtlijn).
| Product | Uitzondering | Nederlandse regel |
|---|---|---|
| Wattenstaafjes en rietjes | Als het medische hulpmiddelen zijn | artikel 2 lid 1 onder a en d Besluit kunststofproducten |
| Bestek, borden en roerstaafjes | Geen | artikel 2 lid 1 onder b, c en e Besluit kunststofproducten |
| Ballonstokjes en de mechanismen daarvan | Ballonnen voor industriële of andere professionele toepassingen | artikel 2 lid 1 onder f Besluit kunststofproducten |
| Producten van oxo-degradeerbare kunststof | Geen | artikel 2 lid 1 Besluit kunststofproducten; artikel 15b Besluit beheer verpakkingen 2014 |
| Voedsel- en drankverpakkingen en drinkbekers van geëxpandeerd polystyreen (EPS) | Geen; zakjes en wikkels vallen niet onder het voedselverpakkingsverbod | artikel 15b Besluit beheer verpakkingen 2014 |
Het verbod geldt voor het “in de handel brengen”: het voor het eerst beroepsmatig op de markt aanbieden van een product in Nederland (artikel 1 Besluit kunststofproducten). Het richt zich dus op de partij die het product hier als eerste aanbiedt. Koop je zelf in het buitenland in, dan ben jij die partij.
Welke andere eisen gelden voor kunststof wegwerpproducten?
Naast de verboden gelden eisen voor vastzittende doppen, markering, gerecycled materiaal, gescheiden inzameling en producentenverantwoordelijkheid. Welke eis geldt, hangt af van het product.
| Eis | Voor welke producten | Vanaf (volgens de richtlijn of de Nederlandse regel) | Bron |
|---|---|---|---|
| Dop en deksel moeten tijdens gebruik vast blijven zitten | Kunststof en samengestelde drankverpakkingen tot 3 liter (niet glas of metaal met kunststof dop) | 3 juli 2024 | artikel 15c Besluit beheer verpakkingen 2014; artikel 6 lid 1 SUP-richtlijn |
| Markering over afvalverwijdering en kunststof | Maandverbanden, tampons, vochtige doekjes, tabaksproducten met filter, drinkbekers | 3 juli 2021 | artikel 3 Besluit kunststofproducten; artikel 15e Besluit beheer verpakkingen; Uitvoeringsverordening (EU) 2020/2151 |
| Gerecycled kunststof in drankflessen | PET-drankflessen tot 3 liter ten minste 25 procent vanaf 2025; alle kunststof drankflessen tot 3 liter ten minste 30 procent vanaf 2030; plicht per producent of importeur, gezamenlijke uitvoering toegestaan | 2025 | artikel 6 lid 5 SUP-richtlijn |
| Gescheiden inzameling van kunststof drankflessen tot 3 liter | 90 gewichtsprocent per producent of importeur (onder voorwaarden 85 procent) | per kalenderjaar | artikel 6a Besluit beheer verpakkingen 2014 |
| Producentenverantwoordelijkheid: bijdrage aan opruimen zwerfafval | Onder meer vochtige doekjes, ballonnen, tabaksfilters, voedsel- en drankverpakkingen, zakjes en wikkels, drinkbekers | verpakkingen en tabaksfilters sinds 5 januari 2023; vochtige doekjes en ballonnen volgens de richtlijn uiterlijk 31 december 2024 | artikelen 4 en 5 Besluit kunststofproducten; artikel 3.1 Regeling kunststofproducten; artikel 15f Besluit beheer verpakkingen |
De bijdrage aan het opruimen van zwerfafval betaal je per product dat je in de handel brengt aan een door de minister aangewezen organisatie; de minister stelt de bijdrage jaarlijks vast (artikel 3.1 Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik). Verkoop je als Nederlandse producent vochtige doekjes, ballonnen of tabaksproducten met filter in een andere lidstaat, dan wijs je daar een gemachtigde vertegenwoordiger aan voor de producentenverantwoordelijkheid (artikelen 4 lid 2 en 5 lid 3 Besluit kunststofproducten).
Wat geldt er voor wegwerpbekers en -bakjes in de horeca?
Sinds 1 januari 2024 mag je kunststof wegwerpbekers en -bakjes ter plaatse alleen verstrekken als je ze aantoonbaar inzamelt voor hoogwaardige recycling. Bij meenemen geldt sinds 1 juli 2023 een meerprijs en, als je ter plaatse bereidt, een herbruikbaar alternatief (artikelen 2.1 en 2.2 Regeling).
| Jaar | Minimaal in te zamelen voor hoogwaardige recycling om de uitzondering te gebruiken |
|---|---|
| 2024 | 75 gewichtsprocent |
| 2025 | 80 gewichtsprocent |
| 2026 | 85 gewichtsprocent |
| 2027 en later | 90 gewichtsprocent |
Wil je de uitzondering voor consumptie ter plaatse gebruiken, dan meld je dat eerst aan de minister (artikel 2.1 lid 3 Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik). Er zijn uitzonderingen voor onder meer zorg, maatschappelijke opvang en justitiële inrichtingen, en voor gemeenten met ten minste gelijkwaardige eigen maatregelen. Het herbruikbare alternatief bij meenemen hoeft niet als de klant zijn eigen beker of bakje mag gebruiken of het voedsel zonder verpakking mag meenemen (artikel 2.2 lid 2).
Hoe verhoudt de SUP-richtlijn zich tot de verpakkingsverordening?
De verpakkingsverordening (EU) 2025/40 (PPWR) heeft de SUP-richtlijn per 12 augustus 2026 aangepast. Bij strijd met de oude verpakkingsrichtlijn of de afvalrichtlijn gaat de SUP-richtlijn voor, tenzij de PPWR anders bepaalt (artikel 2 lid 2 SUP-richtlijn, zoals gewijzigd).
Voor kunststof wegwerpverpakkingen in de horeca die onder bijlage V punt 3 van de PPWR vallen, gaan de regels van artikel 25 lid 1 en 6 van de PPWR voor op de consumptieverminderingsplicht van artikel 4 SUP-richtlijn (artikel 2 lid 3 SUP-richtlijn, geconsolideerde tekst van 12 augustus 2026). Wat de PPWR verder voor verpakkingen betekent, lees je op onze pagina over de EU-verpakkingsverordening (PPWR). De geldende tekst van het Besluit beheer verpakkingen 2014 op wetten.overheid.nl is sinds 1 januari 2024 niet gewijzigd; controleer bij nieuwe verpakkingen dus zowel de PPWR als de Nederlandse regels.
Wie handhaaft de regels en wat zijn de gevolgen?
Het Besluit en de Regeling berusten op artikel 9.5.2 van de Wet milieubeheer. De minister van Infrastructuur en Waterstaat is belast met de bestuursrechtelijke handhaving (artikel 18.2b Wm). Overtreding is ook een economisch delict (artikel 1a Wet op de economische delicten).
De bestuursrechtelijke handhaving kan bestaan uit een last onder dwangsom of bestuursdwang, waartegen bezwaar en beroep openstaat. Het strafrechtelijke kader van de Wet op de economische delicten noemen we alleen als kader; MAAK richt zich op de bestuursrechtelijke en civielrechtelijke kant. Meer over de bredere afvalregels lees je op onze pagina over regelgeving over afvalverwerking.
Twijfel je of een product onder het verbod valt, of je producentenbijdrage klopt of hoe je je contracten met leveranciers aanpast? Laat de advocaten product compliance van MAAK je assortiment en je afspraken beoordelen.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Een verpakkingsadviseur weet welke alternatieven er zijn. Een advocaat zet je in als er juridisch iets op het spel staat: de vraag of een product onder een verbod valt, verplichtingen in de keten of een maatregel van de toezichthouder.
| Situatie | Wat er juridisch op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| Je twijfelt of je product “kunststof” of “voor eenmalig gebruik” is | Verbod of producentenverantwoordelijkheid (artikel 3 SUP-richtlijn; artikel 1 Besluit) | Kwalificatie beoordelen en onderbouwen |
| Je leverancier levert producten die niet meer mogen | Risico als eerste aanbieder of importeur | Garanties, vrijwaring en terugname in het inkoopcontract |
| De toezichthouder kondigt een maatregel aan | Last onder dwangsom of bestuursdwang | Zienswijze, bezwaar en beroep |
| Je wilt de horeca-uitzondering voor ter plaatse gebruiken | Inzamelpercentage en melding (artikel 2.1 Regeling) | Melding, contracten met inzamelaars en bewijsvoering |
Praktijkvoorbeeld: een groothandel in feestartikelen
Een groothandel in feest- en cateringartikelen had nog een zelf geïmporteerde voorraad kunststof roerstaafjes en ballonstokjes en een nieuwe lijn “bio”-borden van een Aziatische leverancier.
Dit voorbeeld is geanonimiseerd en vereenvoudigd. Roerstaafjes en ballonstokjes van kunststof mogen sinds 3 juli 2021 niet meer in de handel worden gebracht (artikel 2 lid 1 Besluit kunststofproducten). Voor de borden bleek uit de specificatie dat ze een chemisch gewijzigd polymeer bevatten; ook die vielen dus onder het verbod, ondanks de naam “bio”. De groothandel stopte de verkoop, sprak met de leverancier terugname en vergoeding af op grond van de garantie in het inkoopcontract en stapte over op borden zonder kunststof, met een schriftelijke materiaalverklaring van de leverancier.
Veelgestelde vragen over het verbod op single use plastics
Welke kunststof wegwerpproducten zijn verboden?
Kunststof wattenstaafjes, bestek, borden, rietjes, roerstaafjes en ballonstokjes, producten van oxo-degradeerbare kunststof en voedselverpakkingen, drankverpakkingen en bekers van piepschuim (artikel 2 Besluit kunststofproducten; artikel 15b Besluit beheer verpakkingen 2014).
Vallen papieren bekers met een plastic laagje ook onder de regels?
Ja. Een product dat gedeeltelijk van kunststof is gemaakt, is een kunststofproduct voor eenmalig gebruik (artikel 3 punt 2 SUP-richtlijn).
Sinds wanneer moeten doppen aan flessen vastzitten?
Sinds 3 juli 2024 voor kunststof en samengestelde drankverpakkingen tot 3 liter (artikel 15c Besluit beheer verpakkingen 2014).
Mag ik in mijn restaurant nog wegwerpbekers gebruiken?
Voor consumptie ter plaatse alleen als je ze aantoonbaar inzamelt voor hoogwaardige recycling (85 procent in 2026) en dat eerst aan de minister meldt (artikel 2.1 Regeling kunststofproducten). Voor meenemen geldt een meerprijs en, als je de drank of het voedsel ter plaatse bereidt, een herbruikbaar alternatief (artikel 2.2).
Wanneer schakel ik een advocaat in bij de SUP-regels?
Als je twijfelt of een product onder een verbod valt, bij afspraken met leveranciers over verboden voorraad, bij de producentenbijdrage, en als de toezichthouder een maatregel aankondigt.
Primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op 28 oktober 2026.
- Richtlijn (EU) 2019/904 (SUP-richtlijn), geconsolideerde tekst van 12 augustus 2026, artikelen 2-9 en 17 en bijlage; oorspronkelijke tekst
- Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik, artikelen 1-5 en 9
- Besluit beheer verpakkingen 2014, artikelen 6a en 15a-15f
- Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik, artikelen 2.1, 2.2, 3.1 en 5.2
- Wet milieubeheer, artikelen 9.5.2 en 18.2b; Wet op de economische delicten, artikel 1a
