Beroepsaansprakelijkheid is de aansprakelijkheid van een professional, zoals een advocaat, accountant of adviseur, voor schade door een beroepsfout. Meestal schiet hij dan tekort in de zorg die hij als opdrachtnemer moet betrachten (artikel 7:401 BW en 6:74 BW). De maatstaf is wat een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot zou doen (HR 29 mei 2015). Laat een aansprakelijkstelling beoordelen voordat je erkent of betaalt.
Denk aan een fout van een accountant, advocaat, arts, gerechtsdeurwaarder, notaris of fiscalist in de uitoefening van zijn beroep. Voor een arts geldt de zorg van een goed hulpverlener (artikel 7:453 BW). Of een professional echt aansprakelijk is, hangt af van de omstandigheden van het geval.
Wanneer maakt een beroepsbeoefenaar een fout?
Beroepsaansprakelijkheid is de aansprakelijkheid voor fouten of nalatigheden in de uitoefening van je beroep of bedrijf, waardoor je klant of opdrachtgever financiële schade lijdt. Het gaat om situaties waarin je bijvoorbeeld:
- Een verkeerd advies, analyse, berekening of meting geeft
- Per ongeluk inbreuk maakt op auteursrechten, handelsmerken of licenties
- Een fout maakt in je onderzoek, waardoor je opdrachtgever omzet verliest
- Data van je opdrachtgever verliest
- Een belangrijke deadline mist, bijvoorbeeld doordat het werk niet goed is ingepland
Wat is het verschil met bedrijfsaansprakelijkheid?
Beroepsaansprakelijkheid verschilt van bedrijfsaansprakelijkheid. Bedrijfsaansprakelijkheid gaat over schade of letsel aan personen of zaken tijdens je bedrijfsactiviteiten, zoals een klant die uitglijdt in je bedrijfspand. Beroepsaansprakelijkheid gaat specifiek over fouten in de uitoefening van je beroep of de geleverde diensten.
Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV) dekt, afhankelijk van de polisvoorwaarden, de financiële schade waarvoor je als professional aansprakelijk bent door een beroepsfout, zoals de kosten om de fout te herstellen of gederfde inkomsten van je opdrachtgever. Deze verzekering is vooral relevant voor adviseurs, ontwerpers, accountants en andere dienstverleners waarbij fouten grote financiële gevolgen kunnen hebben voor de opdrachtgever.
Beroepsaansprakelijkheid kan worden voorkomen en beperkt door verschillende maatregelen te nemen. Hier zijn enkele belangrijke stappen die je kunt volgen:
Hoe voorkomt of beperk je beroepsaansprakelijkheid?
1. Beroepsfouten Vermijden
- Training en Instructies: Zorg ervoor dat je personeel goed getraind is en duidelijke instructies en protocollen volgt. Dit helpt om de kans op fouten te minimaliseren.
- Grondige Controle: Voer altijd een grondige check uit voordat je werk aan de klant oplevert. Bij grote projecten is het verstandig om de final check zelf te doen of een expert in te schakelen voor juridische of specialistische zaken.
2. Gebruik van Experts
- Inschakelen van Specialisten: Voor complexe of specialistische taken kun je experts inschakelen om de kans op fouten te verkleinen. Dit is vooral belangrijk in vakgebieden waar de gevolgen van fouten groot kunnen zijn. Onze advocaten voor beroepsaansprakelijkheid in Amsterdam kunnen je daarin bijstaan. Onze ervaren advocaten hebben de kennis en expertise die nodig is bij dergelijke aansprakelijkheidsvraagstukken.
3. Verzekeringen
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV): Sluit een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af om jezelf te beschermen tegen financiële schadeclaims als gevolg van beroepsfouten. Afhankelijk van de polisvoorwaarden dekt deze verzekering ook de kosten van verweer tegen onterechte claims.
4. Duidelijke Communicatie
- Heldere Afspraken: Maak duidelijke afspraken met je klanten over de verwachtingen en leveringsvoorwaarden. Dit helpt om misverstanden te voorkomen die kunnen leiden tot claims.
5. Documentatie en Archivering
- Goede Documentatie: Houd een gedetailleerde administratie bij van alle werkzaamheden en communicatie met klanten. Dit kan helpen om je te verdedigen in geval van een claim.
6. Risicoanalyse
- Regelmatige Risicoanalyse: Voer regelmatig een risicoanalyse uit om potentiële risico’s in kaart te brengen en passende maatregelen te nemen om deze te beheersen.
Door deze stappen te volgen, kun je de kans op beroepsaansprakelijkheid aanzienlijk verkleinen en jezelf beter beschermen tegen mogelijke claims.
Wanneer schakel je een advocaat beroepsaansprakelijkheid in?
Onze advocaten beroepsaansprakelijkheid kennen het juridisch speelveld en hebben een hoge mate van expertise opgebouwd, zowel in hun procespraktijk als in hun contact met de verzekeraar. Veel verzekeraars kiezen voor MAAK Advocaten om bijvoorbeeld een verzochte dekking te pareren als het maar zeer de vraag is of de professional aansprakelijk is (en dus de verzekering dekking moet bieden). We volgen de actualiteit op de voet en staan zowel verzekeraars als professionals bij. Wil je zelf een professional aansprakelijk stellen, dan kijken we samen met je of die vordering terecht is en begeleiden we je in dit traject.
Wat is beroepsaansprakelijkheid?
Bij beroepsaansprakelijkheid gaat het om beroepsfouten van professionals, of hun werknemers (dienstverleners), die financieel nadeel veroorzaken aan de ander. Het kan zowel om een handelen als om een nalaten gaan. Denk bijvoorbeeld aan het geven van onjuiste informatie, verkeerde berekeningen of het niet wijzen van een cliënt op bepaalde risico’s van advocaten, artsen, notarissen of deurwaarders.
Dekt mijn verzekering de schade bij een beroepsaansprakelijkheid?
Je kunt je verzekeren tegen vermogensschade die je als ondernemer of professional in de uitoefening van je beroep veroorzaakt. Dit kan gaan over een fout advies, schending van geheimhouding of bijvoorbeeld een medische misser. Of de verzekering dekking biedt, hangt af van de polisvoorwaarden en van de vraag of je daadwerkelijk aansprakelijk bent. Soms is daarvoor een civiele procedure bij de rechter nodig.
Wat is het criterium voor beroepsaansprakelijkheid?
Meestal is de aansprakelijkheid voor beroepsfouten gebaseerd op een overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 e.v. BW). De opdrachtnemer moet daarbij de zorg van een goed opdrachtnemer in acht nemen (artikel 7:401 BW). Schiet hij daarin tekort en kan hem dat worden toegerekend, dan moet hij de schade vergoeden (artikel 6:74 lid 1 BW). Daarnaast kan de schending van de zorgvuldigheidsnorm een onrechtmatige daad opleveren, bijvoorbeeld tegenover een derde (artikel 6:162 lid 2 BW). De Hoge Raad formuleert de norm voor een advocaat zo: hij moet als beroepsbeoefenaar de zorgvuldigheid betrachten die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht. Een advocaat mag zijn cliënt daarbij niet onnodig blootstellen aan voorzienbare en vermijdbare risico’s. Adviseert hij over een beslissing van de cliënt, dan moet hij de cliënt in staat stellen goed geïnformeerd te beslissen. Of en hoe ver hij moet waarschuwen voor een risico, hangt af van de omstandigheden van het geval (HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406, r.o. 3.4.1–3.4.3). Een beroepsbeoefenaar moet dus over de vereiste kennis en vaardigheden beschikken en mag zich niet altijd beperken tot wat de opdrachtgever uitdrukkelijk vraagt.
Hoe vult de rechtspraak de maatstaf in?
In de rechtspraak wordt nadere invulling gegeven aan het criterium voor beroepsaansprakelijkheid. Een paar voorbeelden:
Gerechtshof ’s-Hertogenbosch, 15-12-2020, ECLI:NL:GHSHE:2020:3891 :
In deze procedure verweet een cliënt zijn advocaat onder meer dat die zijn zaak onvoldoende had onderbouwd en een processtuk (de memorie van grieven) niet tijdig had ingediend. De beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar van de advocaat had de aansprakelijkheid van de hand gewezen. Het hof oordeelde dat de advocaat alleen een beroepsfout had gemaakt door de memorie van grieven niet tijdig in te dienen; de overige verwijten wees het af. Het hof ging uit van de maatstaf van de Hoge Raad (HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406) en werkte die zo uit:
‘Voor de beantwoording van de vraag of [geïntimeerde] een beroepsfout heeft gemaakt dient te worden beoordeeld of [geïntimeerde] [appellant] onnodig heeft blootgesteld aan voorzienbare en vermijdbare risico’s.’
Gerechtshof Amsterdam, 15-01-2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:67 :
Deze zaak ging over verzekeringsrecht, beroepsaansprakelijkheid en de positie van de assurantietussenpersoon. Hierbij ging het over de situatie dat tussen verzekerde en Mevas een overeenkomst tot stand gekomen is op grond waarvan Mevas ten behoeve van de verzekerde een inventaris- en goederenverzekeringsovereenkomst met Delta Lloyd zou sluiten. Deze verzekeringsovereenkomst is niet afgesloten en Delta Lloyd is niet tot uitkering overgegaan. Vraag daarbij was onder meer of Mevas toerekenbaar tekortgeschoten is in de nakoming van de overeenkomst.
‘Het hof stelt voorop dat uit vaste jurisprudentie van de Hoge Raad (naar welke jurisprudentie [appellant] ook verwijst) een assurantietussenpersoon tegenover zijn opdrachtgever de zorg dient te betrachten die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsgenoot mag worden verwacht. Tot zijn taak, het waken voor de belangen van de verzekeringnemers bij de tot zijn portefeuille behorende verzekeringen, behoort in beginsel ook dat hij de verzekeringnemer tijdig opmerkzaam maakt op de gevolgen die hem bekend geworden feiten voor de dekking van de tot zijn portefeuille behorende verzekeringen kunnen hebben.’
Verzekering bij een beroepsaansprakelijkheid
Een verzekering bij een beroepsaansprakelijkheid kan soelaas bieden en een professionaliseringslag voor de ondernemer betekenen. Het is mogelijk en voor sommige beroepen verplicht, om een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten. Opdrachtgevers stellen tegenwoordig ook steeds vaker de eis dat de opdrachtnemer verzekerd is voor beroepsfouten. Afhankelijk van de polisvoorwaarden dekt deze verzekering de schade door beroepsfouten waarvoor je aansprakelijk bent, en vaak ook de kosten voor het voeren van verweer. Wat er precies allemaal onder de dekking valt, kun je terugvinden in de polisvoorwaarden. Onze advocaten helpen je hierbij graag verder.
Moet een beroepsbeoefenaar ook rekening houden met derden?
In sommige gevallen moet een beroepsbeoefenaar ook rekening houden met de belangen van derden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij notarissen, die de belangen van alle betrokken partijen bij een akte moeten meenemen. Of er sprake is van een schending van de zorgvuldigheidsnorm, hangt af van de omstandigheden van het geval. Er wordt onder andere een onderscheid gemaakt tussen verschillende beroepsgroepen, dus de uitkomst kan per geval verschillen.
Wanneer verjaart je schadevordering?
Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar na de dag waarop je zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend bent geworden, en in ieder geval twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (artikel 3:310 lid 1 BW). Bij schade door letsel of overlijden geldt de termijn van twintig jaar niet; dan verjaart de vordering alleen vijf jaar na bekendheid met de schade en de aansprakelijke persoon (artikel 3:310 lid 5 BW). Je stuit de verjaring met een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin je je recht ondubbelzinnig voorbehoudt (artikel 3:317 lid 1 BW).
Hoe helpen we verzekeraars bij beroepsaansprakelijkheid?
Wanneer je als verzekeraar te maken krijgt met een geschil over beroepsaansprakelijkheid kunnen we je daarover adviseren. MAAK Advocaten heeft een team van specialisten op het gebied van het aansprakelijkheidsrecht en kent het spanningsveld waar verzekeraars mee te maken hebben. Door in een vroegtijdig stadium een goede inschatting te maken van het geschil, kunnen hoge kosten en aansprakelijkheden zo goed mogelijk worden beperkt en beheersbaar worden gemaakt. We adviseren en onderhandelen waar het kan, en procederen als het moet. Onze procesrechtadvocaten hebben allemaal een jarenlange proceservaring bij de civiele rechter.
Second opinion door een advocaat bij beroepsaansprakelijkheid
Wanneer een professionele dienstverlener (advocaat, arts, fiscalist etc.) aansprakelijk wordt gesteld, dient ook de verzekeraar zich een beeld te vormen van de zaak en dekking op basis van de zaak en polisvoorwaarden toe of af te wijzen. Een second opinion door een advocaat bij beroepsaansprakelijkheid is dan een verstandige zet. Wij houden de actualiteit scherp in de gaten en staan verzekeraars doorlopend bij in vragen of de aansprakelijkheid gegrond is, of dat een verweer daartegen in een civiele procedure kansrijk is. Die kwalificatie moet snel plaatsvinden en een reactie richting de eisende partij moet duidelijk zijn. Op die manier kan mogelijk worden voorkomen dat een procedure daadwerkelijk moet plaatsvinden. Wanneer de eisende partij voet bij stuk houdt, hebben wij gespecialiseerde procesadvocaten die de verzekeraar bijstaan in een civiele procedure.
Veelgestelde vragen over beroepsaansprakelijkheid
Welke maatstaf geldt bij een beroepsfout?
De beroepsbeoefenaar moet de zorgvuldigheid betrachten die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht (HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406). Bij een overeenkomst van opdracht volgt dat uit de zorg van een goed opdrachtnemer (artikel 7:401 BW). Niet elke fout of elk slecht resultaat is dus een beroepsfout.
Moet ik een beroepsbeoefenaar eerst in gebreke stellen?
Voor zover nakoming nog mogelijk is, wel: schadevergoeding wegens een tekortkoming vereist dan verzuim (artikel 6:74 lid 2 BW), meestal na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (artikel 6:82 lid 1 BW). Is nakoming blijvend onmogelijk, bijvoorbeeld omdat een termijn voor een procedure al is verstreken, dan is verzuim niet nodig.
Wanneer verjaart een vordering wegens een beroepsfout?
Vijf jaar na de dag waarop je zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend bent geworden, en in ieder geval twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (artikel 3:310 lid 1 BW). Bij schade door letsel of overlijden geldt de termijn van twintig jaar niet (artikel 3:310 lid 5 BW). Een schriftelijke aanmaning of een ondubbelzinnig voorbehoud van je recht stuit de verjaring (artikel 3:317 lid 1 BW).
Kan een derde een beroepsbeoefenaar aansprakelijk stellen?
Soms wel. Een derde heeft geen overeenkomst met de beroepsbeoefenaar, maar kan zich beroepen op een onrechtmatige daad als de beroepsbeoefenaar in strijd handelde met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt (artikel 6:162 lid 2 BW). Of dat zo is, hangt af van de omstandigheden en het beroep, zoals bij een notaris die ook rekening moet houden met de belangen van alle partijen bij een akte.
Dekt een beroepsaansprakelijkheidsverzekering altijd de schade?
Nee. Wat de verzekering dekt, staat in de polisvoorwaarden. Bovendien vergoedt de verzekeraar in de regel alleen schade waarvoor de verzekerde aansprakelijk is. Beoordeel daarom eerst of er een beroepsfout is, of de schade daardoor is veroorzaakt en of de polis die schade dekt.
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikelen 3:310 en 3:317
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikelen 6:74, 6:82 en 6:162
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikelen 7:400, 7:401 en 7:453
- HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406
- Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch 15 december 2020, ECLI:NL:GHSHE:2020:3891
- Gerechtshof Amsterdam 15 januari 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:67
Advocaat voor professionele aansprakelijkheid nodig?
Ons advocatenkantoor helpt je graag verder bij al je vragen rondom beroepsaansprakelijkheid. Wanneer je advies wilt inwinnen over een contractrechtelijke vraag, dan biedt ons kantoor daartoe mogelijkheden. Wij zijn in heel Nederland actief en bieden ook support bij internationale vraagstukken, ook wanneer het gaat om beroepsaansprakelijkheden.
