De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD, Richtlijn (EU) 2022/2464) verplicht ondernemingen in hun bestuursverslag te rapporteren over hun impact op mens en milieu, volgens de ESRS, met een assurance-oordeel. Na Omnibus I (Richtlijn (EU) 2026/470) gaat het vanaf boekjaar 2027 alleen om ondernemingen en groepen met meer dan 1.000 werknemers én meer dan € 450 mln netto-omzet. Nederland heeft de CSRD nog niet in een geldende wet omgezet.
Wat is het doel en de reikwijdte van de CSRD?
De CSRD bouwt voort op de Non-Financial Reporting Directive (NFRD, Richtlijn 2014/95/EU). Zij wijzigt de jaarrekeningrichtlijn (Richtlijn 2013/34/EU), die eerder door de NFRD was gewijzigd (overweging 7 van de CSRD). De oorspronkelijke CSRD gold voor een veel grotere groep ondernemingen dan de NFRD; na Omnibus I is die groep sterk ingeperkt (zie hieronder). Het doel is consistente en vergelijkbare rapportage over milieu, sociale onderwerpen en governance (ESG).
De CSRD verplicht ondernemingen om op een gedetailleerde en gestandaardiseerde wijze te rapporteren over duurzaamheid, die rapportage op te stellen in een voorgeschreven elektronisch formaat (artikel 29d Richtlijn 2013/34/EU), en er een assurance-oordeel over te laten geven (artikel 34, lid 1, onder aa). Dit betekent dat ondernemingen hun informatiesystemen en processen zodanig moeten inrichten dat er een verifieerbare audittrail ontstaat van de primaire registratie tot en met de informatie die uiteindelijk in de duurzaamheidsrapportage komt.
Daarnaast beschrijft de onderneming in haar bestuursverslag haar bedrijfsmodel en strategie, met haar plannen om die verenigbaar te maken met de beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C, in overeenstemming met de Overeenkomst van Parijs (artikel 19a, lid 2, onder a, iii, Richtlijn 2013/34/EU).
Welke aspecten zijn belangrijk onder de CSRD?
- Jaarlijkse rapportage: Bedrijven moeten jaarlijks publiekelijk rapporteren over hun ESG-prestaties volgens de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) (artikel 19a en 29b Richtlijn 2013/34/EU).
- Dubbele materialiteit: bedrijven rapporteren zowel over hun eigen impact op duurzaamheidskwesties als over de invloed van duurzaamheidskwesties op hun ontwikkeling, resultaten en positie (artikel 19a, lid 1, Richtlijn 2013/34/EU).
- Waardeketen: de rapportage gaat ook over de waardeketen. Ondernemingen in de keten met niet meer dan 1.000 werknemers (“beschermde ondernemingen”) mogen informatieverzoeken weigeren die verder gaan dan de vrijwillige standaard (artikel 29ca Richtlijn 2013/34/EU).
- Audit: een accountant geeft een oordeel over de duurzaamheidsrapportage, op basis van een beperkte mate van zekerheid (artikel 34, lid 1, onder aa, Richtlijn 2013/34/EU).
Vanaf wanneer geldt de CSRD voor jouw onderneming?
De oorspronkelijke fasering van de CSRD is twee keer gewijzigd: door Richtlijn (EU) 2025/794 (“stop-the-clock”) en door Richtlijn (EU) 2026/470 (Omnibus I). Volgens de richtlijn zoals die nu luidt:
- Boekjaren 2024 tot en met 2026: grote organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers (de eerste golf, artikel 5, lid 2, onder a, CSRD). Lidstaten mogen ondernemingen uit deze groep die onder de nieuwe drempel blijven, al voor de boekjaren 2025 en 2026 vrijstellen.
- Boekjaren vanaf 1 januari 2027: alleen ondernemingen en groepen met een netto-omzet van meer dan € 450 mln én gemiddeld meer dan 1.000 werknemers (artikel 19a, lid 1, en 29a, lid 1, Richtlijn 2013/34/EU). De oorspronkelijke tweede golf (alle grote ondernemingen vanaf boekjaar 2025) is eerst uitgesteld naar 2027 en daarna tot deze groep beperkt.
- Groepen van buiten de EU: die vallen eronder bij een omzet in de EU van meer dan € 450 mln; voor de EU-dochter of het EU-filiaal geldt daarnaast een omzetdrempel van € 200 mln (artikel 40a Richtlijn 2013/34/EU).
- Beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen: de geplande derde golf (eerst vanaf boekjaar 2026, daarna uitgesteld naar 2028) is geschrapt; artikel 5, lid 2, onder c, CSRD is vervallen.
Een richtlijn werkt via nationale wetgeving. Nederland heeft de CSRD nog niet omgezet in een wet die in werking is: het wetsvoorstel Wet implementatie richtlijn duurzaamheidsrapportering (36678) staat op wetten.overheid.nl als aanhangig (stand 25 oktober 2026). De Europese Commissie is een inbreukprocedure begonnen wegens te late omzetting. De wijzigingen van Omnibus I moeten de lidstaten uiterlijk 19 maart 2027 omzetten. Ons team adviseert ook over Productregelgeving & CE-Markering.
Welke sancties een onderneming riskeert als zij niet of niet goed rapporteert, volgt uit het nationale recht van de lidstaat. Voor accountants voegt de CSRD wel sancties toe aan de auditrichtlijn, waaronder een tijdelijk verbod van maximaal drie jaar om assurance bij duurzaamheidsrapportage te verstrekken (artikel 30a, lid 1, onder ca, Richtlijn 2006/43/EG).
De ESRS moeten ervoor zorgen dat de gerapporteerde informatie begrijpelijk, relevant, verifieerbaar en vergelijkbaar is en getrouw wordt weergegeven (artikel 29b, lid 2, Richtlijn 2013/34/EU). De CSRD kiest voor een assurance-opdracht met een beperkte mate van zekerheid (artikel 34, lid 1, onder aa, Richtlijn 2013/34/EU). De eerder geplande overstap naar een redelijke mate van zekerheid is met Omnibus I geschrapt.
Wat zijn de gevolgen van niet-naleving?
De CSRD laat de sancties voor ondernemingen aan de lidstaten over. In Nederland is de omzettingswet nog niet in werking, dus welke sancties hier gaan gelden, staat nog niet vast. Voor accountants bevat de CSRD wel eigen sancties (zie hierboven).
Tot slot, de CSRD heeft ook invloed op M&A-processen, aangezien kopers bescherming willen bedingen tegen bekende problemen en mogelijke risico’s door garanties en/of vrijwaringen te eisen dat de onderneming aan de CSRD-verplichtingen heeft voldaan.
Samenvattend: de CSRD legt rapportageverplichtingen op aan ondernemingen en groepen met meer dan 1.000 werknemers en meer dan € 450 mln netto-omzet, en tot en met boekjaar 2026 aan de eerste golf. Zij vereist gedetailleerde en gestandaardiseerde duurzaamheidsrapportages met assurance, en laat de sancties aan de lidstaten over. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de interne processen van ondernemingen, de rol van accountants en auditors, en M&A-transacties.
Veelgestelde vragen over de CSRD
Wat is het verschil tussen de CSRD en de NFRD?
De NFRD (Richtlijn 2014/95/EU) en de CSRD (Richtlijn (EU) 2022/2464) wijzigen allebei de jaarrekeningrichtlijn 2013/34/EU; de CSRD bouwt voort op de NFRD. Onder de CSRD rapporteer je volgens de ESRS (artikel 29b), op basis van dubbele materialiteit (artikel 19a, lid 1), in een elektronisch formaat (artikel 29d) en met een assurance-oordeel (artikel 34, lid 1, onder aa).
Voor welke ondernemingen geldt de CSRD na Omnibus I?
Vanaf boekjaar 2027 alleen voor ondernemingen en groepen met meer dan 1.000 werknemers én meer dan € 450 mln netto-omzet, en voor groepen van buiten de EU met meer dan € 450 mln omzet in de EU (artikel 19a, 29a en 40a Richtlijn 2013/34/EU, zoals gewijzigd door Richtlijn (EU) 2026/470). De eerste golf (grote organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers) rapporteert over de boekjaren 2024 tot en met 2026; lidstaten mogen ondernemingen uit die groep die onder de nieuwe drempel blijven, voor 2025 en 2026 vrijstellen.
Is een audit van de CSRD-rapportage verplicht?
Ja. Een accountant geeft een oordeel over de duurzaamheidsrapportage op basis van een beperkte mate van zekerheid (artikel 34, lid 1, onder aa, Richtlijn 2013/34/EU). De eerder geplande overstap naar een redelijke mate van zekerheid is met Omnibus I geschrapt.
Is de CSRD al omgezet in Nederlandse wetgeving?
Nee. Het wetsvoorstel Wet implementatie richtlijn duurzaamheidsrapportering (36678) staat op wetten.overheid.nl als aanhangig (stand 25 oktober 2026). De Europese Commissie is een inbreukprocedure begonnen wegens te late omzetting. De wijzigingen van Omnibus I moeten uiterlijk 19 maart 2027 zijn omgezet.
Moet een mkb-onderneming aan de CSRD voldoen?
In de regel niet. De rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-ondernemingen is geschrapt (artikel 5, lid 2, onder c, CSRD is vervallen). Ben je leverancier van een rapporterende onderneming en heb je niet meer dan 1.000 werknemers, dan mag je informatieverzoeken weigeren die verder gaan dan de vrijwillige standaard (artikel 29ca Richtlijn 2013/34/EU).
Primaire bronnen
- Richtlijn (EU) 2022/2464 (CSRD), artikel 5 en overweging 7
- Richtlijn (EU) 2025/794 (stop-the-clock), artikel 1
- Richtlijn (EU) 2026/470 (Omnibus I), artikel 3 en 5 en overweging 5
- Richtlijn 2013/34/EU (jaarrekeningrichtlijn), zoals gewijzigd: artikel 19a, 29a, 29b, 29ca, 29d, 34 en 40a
- Richtlijn 2006/43/EG (auditrichtlijn): artikel 30a
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, wijzigingenoverzicht op wetten.overheid.nl (dossier 36678, aanhangig)
Wanneer schakel je een advocaat CSRD in?
MAAK Advocaten behartigt graag je belangen en onze advocaten hebben de kennis en ervaring die je zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al je vragen rondom de CSRD staan we je dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, sta je graag als eerste te woord en hij bespreekt met je de zaak en de uitdagingen die voorliggen.
Wat kan ons advocatenkantoor betekenen bij de CSRD?
Valt je onderneming onder de duurzaamheidsrapportage, of twijfel je daarover? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam. Wij adviseren bestuurders, finance- en compliance-verantwoordelijken over de vraag welke verplichtingen op hen rusten en hoe zij die aantoonbaar invullen.
De reikwijdte en de invoeringstermijnen zijn de afgelopen jaren meermaals bijgesteld. Dat maakt de eerste vraag niet inhoudelijk maar feitelijk: val je er nu onder, vanaf wanneer, en op welk niveau in de groep wordt gerapporteerd? Wij stellen dat vast voordat je een rapportageproces inricht dat mogelijk niet op je van toepassing is.
Vervolgens gaat het om de juridische kant van de rapportage. Wat je publiceert, bind je. Een duurzaamheidsclaim in je verslag die je niet kunt onderbouwen, kan doorwerken in een discussie over misleiding of in bestuurdersaansprakelijkheid. Wij toetsen de formuleringen en de onderbouwing.
Ook je keten telt mee. Informatie die je van leveranciers nodig hebt, moet contractueel zijn geregeld, met auditrechten en garanties. Wij vertalen je rapportageverplichting naar afdwingbare afspraken met je toeleveranciers.
Wil je weten waar je onderneming staat? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor een gesprek met een specialist ondernemingsrecht.