De herziene richtlijn productaansprakelijkheid, Richtlijn (EU) 2024/2853, geldt voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen. Software en digitale fabricagebestanden worden een product, en naast de fabrikant kunnen ook de importeur, de gemachtigde en de fulfilmentdienstverlener aansprakelijk zijn. Laat je contracten en productdossier vóór die datum toetsen.
Deze pagina is voor fabrikanten, importeurs, softwareleveranciers, webwinkels en fulfilmentbedrijven. Je leest wat er verandert, vanaf wanneer, hoe Nederland de richtlijn omzet en wat je nu in je contracten en dossiers regelt. Hoe productaansprakelijkheid op dit moment werkt, onder de artikelen 6:185 tot en met 6:193 BW, lees je op onze hoofdpagina over productaansprakelijkheid.
Wat verandert er met Richtlijn (EU) 2024/2853?
De richtlijn vervangt de regeling uit 1985. Het begrip product omvat nu ook software, er komen nieuwe aansprakelijke partijen bij, de eiser krijgt toegang tot bewijs en de rechter kan sneller vermoeden dat een product gebrekkig is.
| Onderwerp | Huidige regeling (Richtlijn 85/374/EEG, BW) | Richtlijn (EU) 2024/2853 |
|---|---|---|
| Product | Roerende zaak en elektriciteit (artikel 6:187 lid 1 BW) | Ook software, digitale fabricagebestanden en grondstoffen (artikel 4) |
| Aansprakelijke partijen | Producent, quasi-producent en importeur in de EER (artikel 6:187 BW) | Fabrikant, fabrikant van een gebrekkige component en, bij een fabrikant buiten de EU: importeur, gemachtigde en fulfilmentdienstverlener (artikel 8) |
| Gebrek | Veiligheid die men mag verwachten (artikel 6:186 BW) | Ook veiligheid die het Unie- of nationale recht vereist, met o.a. cyberbeveiliging, zelflerende functies en terugroepacties als omstandigheden (artikel 7) |
| Schade | Letsel en zaakschade in de privésfeer, met een franchise van € 500 (artikel 6:190 BW) | Ook medisch erkende psychische schade en vernietiging of corruptie van niet-zakelijke gegevens (artikel 6) |
| Bewijs | Eiser bewijst gebrek, schade en oorzakelijk verband | Plicht tot openbaarmaking van bewijs en wettelijke vermoedens (artikelen 9 en 10) |
| Vervaltermijn | 10 jaar na het in het verkeer brengen (artikel 6:191 lid 2 BW) | 10 jaar, en 25 jaar bij letsel dat zich pas na lange tijd openbaart (artikel 17) |
De verschuiving zit vooral in de keten. Wie een product ingrijpend wijzigt buiten de controle van de fabrikant en het daarna aanbiedt, geldt zelf als fabrikant (artikel 8 lid 2). Daarnaast blijft een fabrikant aansprakelijk voor gebreken die ontstaan door software-updates of door het ontbreken van updates die nodig zijn om de veiligheid te behouden, zolang hij daarover zeggenschap heeft (artikel 11 lid 2).
Vanaf wanneer geldt de nieuwe richtlijn?
Voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen (artikel 2 lid 1). Voor oudere producten blijft het huidige recht gelden, ook als de schade pas later ontstaat (artikel 21).
| Gebeurtenis | Datum | Bron |
|---|---|---|
| Vaststelling van de richtlijn | 23 oktober 2024 | Richtlijn (EU) 2024/2853 |
| Publicatie in het Publicatieblad | 18 november 2024 | PB L, 2024/2853 |
| Inwerkingtreding | 8 december 2024 (twintigste dag na publicatie) | artikel 23 |
| Uiterste omzettingsdatum | 9 december 2026 | artikel 22 lid 1 |
| Toepassing | producten in de handel of in gebruik na 9 december 2026 | artikel 2 lid 1 |
| Intrekking Richtlijn 85/374/EEG | 9 december 2026, met overgangsregel voor oudere producten | artikel 21 |
| Eerste evaluatie door de Commissie | uiterlijk 9 december 2030 | artikel 20 |
Het moment van in de handel brengen is dus beslissend. Leg daarom per productserie vast wanneer exemplaren zijn geleverd, en bewaar die gegevens ten minste tien jaar; bij producten met een risico op letsel langer, omdat de vervaltermijn dan tot 25 jaar kan lopen (artikel 17 lid 2). Bij een claim over een product uit 2026 moet je kunnen aantonen of het vóór of na de grensdatum in de handel kwam.
Hoe zet Nederland de richtlijn om?
Met het wetsvoorstel Implementatiewet richtlijn herziening productaansprakelijkheid (Kamerstukken 36 906). Dat wijzigt vooral de artikelen 6:184a tot en met 6:193 BW. De Tweede Kamer nam het voorstel op 15 oktober 2026 aan; het ligt bij de Eerste Kamer.
Het blijft een wetsvoorstel tot het in het Staatsblad staat; de wet treedt in werking op een tijdstip dat bij koninklijk besluit wordt bepaald (artikel IV van het voorstel van wet). Volgens het voorstel zoals ingediend gelden onder meer de volgende wijzigingen:
- een nieuw artikel 6:184a BW met definities, waaronder product (inclusief software en digitale fabricagedossiers), fulfilmentdienstverlener en ingrijpende wijziging;
- artikel 6:187 BW noemt de aansprakelijke marktdeelnemers, met de distributeur als vangnet als hij niet binnen een maand na een verzoek een in de Unie gevestigde marktdeelnemer of zijn eigen distributeur noemt;
- artikel 6:188 BW krijgt de bewijsvermoedens, gekoppeld aan de exhibitieplicht van de artikelen 194 en 195 Rv;
- artikel 6:190 BW noemt de schadesoorten zonder de franchise van € 500;
- artikel 6:191a BW regelt de vervaltermijnen van 10 en 25 jaar;
- een overgangsregel (artikel 189aa Overgangswet nieuw BW): de nieuwe regels gelden niet voor producten die vóór 9 december 2026 in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld.
Het verweer dat het gebrek met de stand van de wetenschap en techniek niet te ontdekken was, blijft in het voorstel bestaan (artikel 6:185 lid 1 onder e BW-nieuw). Gaat het voorstel nog via een amendement of novelle om, dan wijzigen we deze pagina. Wil je weten wat de overgang voor jouw productlijn betekent, laat dan de advocaten product compliance van MAAK je positie in de keten en je contracten beoordelen.
Wie is onder de nieuwe regels aansprakelijk?
In de eerste plaats de fabrikant van het product en van een gebrekkige component. Zit de fabrikant buiten de EU, dan ook de importeur en de gemachtigde, en bij gebrek aan beide de fulfilmentdienstverlener (artikel 8 lid 1).
| Partij | Wanneer aansprakelijk | Artikel |
|---|---|---|
| Fabrikant | Altijd, ook voor geïntegreerde gebrekkige componenten onder zijn zeggenschap | 8 lid 1 onder a |
| Fabrikant van een component | Als de component het product gebrekkig maakte | 8 lid 1 onder b |
| Importeur en gemachtigde | Als de fabrikant buiten de Unie is gevestigd | 8 lid 1 onder c |
| Fulfilmentdienstverlener | Als er geen importeur of gemachtigde in de Unie is | 8 lid 1 onder c |
| Wie een product ingrijpend wijzigt | Geldt als fabrikant van het gewijzigde product | 8 lid 2 |
| Distributeur en onlineplatform | Als vangnet, als zij niet binnen een maand een aansprakelijke partij of hun eigen leverancier noemen | 8 leden 3 en 4 |
Zijn meerdere partijen aansprakelijk, dan zijn zij hoofdelijk aansprakelijk tegenover de benadeelde; onderling regresrecht volgt het nationale recht (artikelen 12 en 14). Tegenover de benadeelde kun je de aansprakelijkheid niet contractueel uitsluiten of beperken (artikel 15). In de keten kan dat wel, en daar zit de winst van goede afspraken. Voor importeurs van buiten de EU, zoals uit het Verenigd Koninkrijk, lees je meer op onze pagina over brexit en productaansprakelijkheid.
Zet je je merk op een product dat een ander voor je maakt, dan ben je fabrikant: het begrip omvat ook wie zich als fabrikant presenteert door zijn naam, merk of ander onderscheidingsteken op het product aan te brengen (artikel 4 punt 10 onder b). Dat is niet nieuw. Onder het huidige artikel 6:187 lid 2 BW is zo’n merkhouder al producent. Het Hof van Justitie oordeelde dat het aanbrengen van naam of merk, of de toestemming daarvoor, voldoende is; de merkhouder hoeft zich niet ook op een andere manier als producent te presenteren (HvJ 7 juli 2022, C-264/21, Fennia/Philips). Verkoop je onder eigen merk of private label, regel dan vrijwaring en regres met de werkelijke fabrikant.
Wat betekent de nieuwe bewijslast voor fabrikanten?
De rechter kan je verplichten relevant bewijs te overleggen als de eiser zijn claim aannemelijk maakt (artikel 9). Doe je dat niet, of blijkt een kennelijke storing of een schending van veiligheidseisen, dan wordt het gebrek vermoed (artikel 10 lid 2).
Bij technisch of wetenschappelijk complexe zaken kan de rechter het gebrek of het oorzakelijk verband ook vermoeden als de eiser buitensporige moeilijkheden heeft en het waarschijnlijk maakt (artikel 10 lid 4). Elk vermoeden is weerlegbaar (artikel 10 lid 5). Bedrijfsgeheimen worden beschermd: de rechter kan maatregelen nemen om vertrouwelijke informatie te beschermen (artikel 9 lid 5). Je ontwerpdossier, testrapporten en klachtenregistratie worden daarmee je eerste verdediging. Een dossier dat je nu op orde brengt, kun je later gericht en met bescherming van vertrouwelijke informatie overleggen (artikel 9 leden 4 en 5).
Welke verweren blijven er voor de fabrikant?
De verweren uit artikel 11 lid 1 blijven grotendeels bestaan, zoals: het product niet in de handel gebracht, het gebrek ontstond later, of het gebrek volgt uit dwingende wettelijke voorschriften. Bij software en updates onder je zeggenschap vervalt het verweer dat het gebrek later ontstond.
Ook het ontwikkelingsrisicoverweer blijft (artikel 11 lid 1 onder e). Lidstaten mogen dat verweer onder voorwaarden uitsluiten voor bepaalde productcategorieën (artikel 18); het Nederlandse wetsvoorstel doet dat volgens de tekst zoals ingediend niet. De componentfabrikant kan zich erop beroepen dat het gebrek te wijten is aan het ontwerp van het eindproduct of aan de instructies van de fabrikant daarvan (artikel 11 lid 1 onder f).
Wat moet je als ondernemer nu regelen?
Breng je rol in de keten in kaart, leg vast welke producten wanneer in de handel komen, regel updates en regres in je contracten, en controleer je verzekering. Doe dat vóór 9 december 2026.
- Bepaal per productlijn of je fabrikant, importeur, gemachtigde, fulfilmentdienstverlener of distributeur bent, en of je producten ingrijpend wijzigt.
- Registreer per serie de datum van in de handel brengen, zodat duidelijk is welk regime geldt.
- Leg in contracten met softwareleveranciers vast wie updates levert, hoe lang en wat er gebeurt als een update uitblijft.
- Regel vrijwaring en regres met leveranciers buiten de EU; tegenover de benadeelde kun je niets uitsluiten (artikel 15).
- Laat je verzekeraar bevestigen dat software, dataschade en psychisch letsel onder de dekking vallen.
- Richt je technisch dossier zo in dat je het bij een openbaarmakingsbevel kunt overleggen zonder bedrijfsgeheimen prijs te geven.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Als je contracten in de keten moet aanpassen aan de nieuwe aansprakelijkheid, als je twijfelt over je rol, of als je een claim of een verzoek om bewijs ontvangt. Dan bepalen termijnen en bewijspositie de uitkomst.
| Situatie | Wat er juridisch op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| Je importeert producten van een fabrikant buiten de EU | Eigen aansprakelijkheid als importeur (artikel 8 lid 1 onder c) | Rol vaststellen, vrijwaring en verzekering met de fabrikant regelen |
| Je integreert software van derden | Aansprakelijkheid voor updates en componenten (artikelen 8 en 11 lid 2) | Update- en regresafspraken in de leverancierscontracten |
| Een benadeelde vraagt in een procedure om openbaarmaking van bewijs | Vermoeden van een gebrek als je een bevel tot openbaarmaking niet nakomt (artikelen 9 lid 1 en 10 lid 2 onder a) | Verweer, bescherming van bedrijfsgeheimen, reactie op het verzoek |
| Een afnemer verhaalt een claim op jou | Regres in de keten volgens Nederlands recht (artikel 14) | Verweer of verhaal, procedure in eerste aanleg en hoger beroep |
Leg je vraag over de nieuwe richtlijn voor aan de advocaten product compliance van MAAK. We kijken dan eerst naar je rol in de keten en naar de contracten die vóór 9 december 2026 moeten worden aangepast.
Praktijkvoorbeeld: een fabrikant van slimme thermostaten
Stel: een Nederlandse fabrikant verkoopt slimme thermostaten met software van een externe leverancier. Na 9 december 2026 komt een nieuwe serie op de markt, en een update veroorzaakt oververhitting.
Dit voorbeeld is geanonimiseerd en vereenvoudigd. Voor de nieuwe serie geldt de nieuwe regeling: de software is een component, de fabrikant blijft aansprakelijk voor gebreken door updates onder zijn zeggenschap (artikel 11 lid 2), en de softwareleverancier is als componentfabrikant ook aansprakelijk (artikel 8 lid 1 onder b). De fabrikant laat vooraf in het leverancierscontract vastleggen dat de leverancier veiligheidsupdates levert, dat hij de fabrikant vrijwaart en dat de verzekering dit dekt. Voor de serie die vóór 9 december 2026 in de handel kwam, blijft het oude recht gelden.
Veelgestelde vragen over de herziene richtlijn productaansprakelijkheid
Wanneer geldt de nieuwe richtlijn productaansprakelijkheid?
Voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen (artikel 2 lid 1 Richtlijn (EU) 2024/2853). Voor oudere producten blijft het huidige recht van toepassing.
Is software een product onder de nieuwe richtlijn?
Ja. Software, digitale fabricagebestanden en grondstoffen vallen onder het productbegrip (artikel 4). Vrije en open source software buiten een handelsactiviteit is uitgezonderd (artikel 2 lid 2).
Is de Nederlandse implementatiewet al aangenomen?
De Tweede Kamer nam wetsvoorstel 36 906 op 15 oktober 2026 aan; het ligt bij de Eerste Kamer. De wet treedt in werking op een tijdstip dat bij koninklijk besluit wordt bepaald.
Kan ik productaansprakelijkheid uitsluiten in mijn voorwaarden?
Niet tegenover de benadeelde (artikel 15; nu artikel 6:192 BW). In contracten met leveranciers en afnemers kun je wel regres en vrijwaring regelen.
Wanneer schakel ik een advocaat in over de nieuwe richtlijn?
Als je ketencontracten moet aanpassen, als je twijfelt of je importeur of fabrikant bent, of als je een claim of een verzoek om bewijs ontvangt.
Primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op 28 oktober 2026 · volgende relevante datum: 9 december 2026 (toepassing en omzettingstermijn).
- Richtlijn (EU) 2024/2853 inzake aansprakelijkheid voor producten met gebreken: artikelen 2, 4, 6-12, 14, 15, 17, 18 en 20-23
- Kamerstukken 36 906, nr. 2: voorstel van wet Implementatiewet richtlijn herziening productaansprakelijkheid (artikelen I, III en IV)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikelen 6:185-6:193 (geldende tekst)
- HvJ 7 juli 2022, C-264/21, Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia tegen Koninklijke Philips (begrip producent, artikel 3 lid 1 Richtlijn 85/374/EEG)
