Exporteer je goederen, software of technologie die zowel civiel als militair bruikbaar zijn, dan heb je voor uitvoer buiten de EU een vergunning nodig als het product op bijlage I van de Dual-use-verordening (EU) 2021/821 staat (artikel 3). Ook voor producten die niet op de lijst staan, kan een vergunning nodig zijn, bijvoorbeeld bij een militair eindgebruik. Laat je classificatie en je eindgebruikers toetsen voordat je verscheept.
Deze pagina is voor fabrikanten, exporteurs, groothandels en softwarebedrijven met producten of kennis die onder de exportcontrole kunnen vallen: machines, elektronica, sensoren, lasers, telecommunicatie, informatiebeveiliging en bijbehorende technologie. Je leest wat dual-use betekent, wanneer je een vergunning nodig hebt, welke vergunningen er zijn, hoe het in Nederland werkt en wanneer een advocaat zinvol is.
Wat zijn producten voor tweeërlei gebruik?
Producten voor tweeërlei gebruik (dual-use) zijn goederen, software en technologie die zowel voor civiele als voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt, inclusief producten die kunnen bijdragen aan massavernietigingswapens of overbrengingsmiddelen daarvoor (artikel 2 punt 1 Verordening (EU) 2021/821).
Uitvoer is ruimer dan het verschepen van goederen. Ook het elektronisch verzenden van software of technologie naar een bestemming buiten de EU, per e-mail, telefoon of een andere elektronische weg, en het online beschikbaar stellen ervan aan personen buiten de EU, geldt als uitvoer (artikel 2 punt 2 onder d). De exporteur is in de regel de partij die het contract met de ontvanger in het derde land heeft en bepaalt dat de goederen de EU verlaten, of die besluit de software of technologie te verzenden (artikel 2 punt 3).
Wanneer heb je een uitvoervergunning nodig?
Voor alle producten op bijlage I is een vergunning nodig bij uitvoer buiten de EU (artikel 3 lid 1). Voor niet-gelijste producten kan een vergunning nodig zijn bij een verdacht eindgebruik of een nationale maatregel (artikelen 4, 5 en 9).
| Grond | Wanneer | Artikel Vo 2021/821 |
|---|---|---|
| Gelist product | Het product staat op bijlage I | artikel 3 lid 1 |
| Eindgebruik massavernietigingswapens of raketten | De autoriteit informeert je dat het product daarvoor bestemd is of kan zijn | artikel 4 lid 1 onder a |
| Militair eindgebruik bij wapenembargo | De autoriteit informeert je dat het product (mogelijk) bestemd is voor militair eindgebruik in een land met een wapenembargo | artikel 4 lid 1 onder b |
| Je weet van zo’n eindgebruik | Je moet de autoriteit inlichten; die beslist of een vergunning nodig is | artikel 4 lid 2 |
| Cybersurveillance | De autoriteit informeert je dat het product (mogelijk) bestemd is voor binnenlandse repressie of ernstige schendingen van mensenrechten | artikel 5 |
| Nationale maatregel | Een lidstaat stelt om redenen van openbare veiligheid of mensenrechten een vergunningplicht in | artikel 9 |
| Overbrenging binnen de EU | Producten op bijlage IV | artikel 11 lid 1 |
Bijlage I is in tien categorieën ingedeeld: nucleaire materialen, speciale materialen, materiaalbewerking, elektronica, computers, telecommunicatie en informatiebeveiliging, sensoren en lasers, navigatie en luchtvaartelektronica, scheepvaart en luchtvaart en voortstuwing. De Commissie werkt de lijst periodiek bij met een gedelegeerde verordening; de meest recente bijwerking is Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2003 van 8 september 2025; Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1405 heeft daarna onder meer fouten in de Nederlandse taalversie van bijlage I hersteld. Een classificatie die vorig jaar klopte, kan dus vandaag niet meer kloppen.
Welke soorten vergunningen bestaan er?
De verordening kent vier soorten uitvoervergunningen: individuele, globale, nationale algemene en Uniale algemene vergunningen (artikel 12 lid 1). Een individuele of globale vergunning is in de regel twee jaar geldig (artikel 12 lid 3).
| Vergunning | Wat het is | Let op |
|---|---|---|
| Individuele vergunning | Voor één exporteur, één eindgebruiker of ontvanger en één of meer producten | Vereist een eindgebruikersverklaring, tenzij de autoriteit daarvan vrijstelt (artikel 12 lid 4) |
| Globale vergunning | Voor één exporteur, voor een type of categorie producten naar een of meer eindgebruikers of landen | Vereist in de regel een intern nalevingsprogramma (ICP) (artikel 12 lid 4) |
| Nationale algemene vergunning | Door een lidstaat vastgesteld voor bepaalde producten en bestemmingen, zoals de Nederlandse NL010 voor items voor informatiebeveiliging | Bestemmingen kunnen worden uitgezonderd (Stcrt. 2026, 11107) |
| Uniale algemene vergunning | Voor bepaalde producten naar bepaalde bestemmingen onder voorwaarden | Secties A tot en met H van bijlage II |
Grote projecten kunnen een vergunning krijgen voor maximaal vier jaar, behalve in gemotiveerde gevallen (artikel 12 lid 3). Een intern nalevingsprogramma is volgens de verordening het geheel van doorlopend effectief, passend en evenredig beleid en procedures om de regels en vergunningsvoorwaarden na te leven, inclusief due diligence naar eindgebruikers en eindgebruik (artikel 2 punt 21). Exporteurs moeten bovendien gedetailleerde registers bijhouden van hun uitvoer, met onder meer een omschrijving, de hoeveelheid, de namen van exporteur en ontvanger en, waar bekend, het eindgebruik (artikel 27).
Hoe werkt exportcontrole in Nederland?
Het Besluit strategische goederen vult haar aan; de Douane voert dat besluit uit. De bewindspersoon voor Buitenlandse Handel kan op grond van artikel 9 van de verordening en artikel 4 van het besluit nationale vergunningplichten instellen en stelt nationale algemene vergunningen vast.
Nederland heeft van die ruimte gebruikgemaakt. Sinds 15 november 2025 geldt de Regeling geavanceerde productieapparatuur voor halfgeleiders met een nieuwe bijlage, terwijl de eerdere aanvullende controlemaatregelen zijn ingetrokken omdat de Europese lijst de betrokken producten nu zelf bevat (Stcrt. 2025, 38653). In maart 2026 zijn Georgië en Kirgizië uitgezonderd van de algemene vergunning NL010 vanwege het risico op omzeiling van de sancties tegen Rusland (Stcrt. 2026, 11107). Elke lidstaat stelt zelf de straffen vast voor overtreding van de verordening (artikel 25 Verordening (EU) 2021/821). Exportcontrole raakt bovendien vaak aan sancties; die vallen buiten deze pagina.
Twijfel je of je product of technologie op bijlage I staat, of heeft de Douane een zending tegengehouden? Laat de advocaten product compliance van MAAK je classificatie, je contracten en je contact met de autoriteiten beoordelen.
Hoe richt je dual-use compliance in?
Begin met een classificatie van je producten, software en technologie tegen bijlage I, screen je eindgebruikers en eindgebruik, vraag tijdig de juiste vergunning aan en leg alles vast. Voor een globale vergunning heb je een intern nalevingsprogramma nodig.
- Classificeer elk product, elke softwareversie en elke technologie tegen de actuele bijlage I (artikel 3).
- Screen klanten, eindgebruikers, eindgebruik en het land van bestemming, ook op wapenembargo’s (artikel 4).
- Meld het bij de autoriteit als je weet dat een niet-gelist product voor een verboden eindgebruik bestemd is (artikel 4 lid 2).
- Kies de vergunning die past: individueel, globaal, nationaal algemeen of Uniaal algemeen (artikel 12).
- Neem exportclausules op in je verkoop- en distributiecontracten: eindgebruikersverklaringen, verbod op wederuitvoer en een ontbindingsrecht bij schending.
- Registreer elke uitvoer met de gegevens van artikel 27 en bewaar die ten minste vijf jaar na afloop van het kalenderjaar van uitvoer (artikel 27 lid 3).
- Train verkoop, engineering en logistiek, ook op het verzenden van technische tekeningen en software per e-mail of cloud (artikel 2 punt 2 onder d).
Wanneer schakel je een advocaat in?
Een exportcontroleadviseur of douane-expediteur helpt bij de classificatie en de aangifte. Een advocaat zet je in als er bestuursrechtelijk of contractueel iets op het spel staat: een tegengehouden zending, een geweigerde vergunning of een geschil over een contract.
| Situatie | Wat er juridisch op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| De Douane houdt een zending tegen of de vergunning wordt geweigerd | Levering en contract met de afnemer; nationale sancties (artikel 25) | Besluit beoordelen, bezwaar en beroep, overleg met de autoriteit |
| De autoriteit informeert je over een mogelijk verboden eindgebruik | Vergunningplicht voor een niet-gelist product (artikel 4) | Positie bepalen en contact met de autoriteit |
| Je afnemer wil geen eindgebruikersverklaring geven | Risico van levering zonder vergunning | Contractclausules en opschortings- of ontbindingsrecht |
| Je afnemer eist levering terwijl de vergunning nog loopt | Wanprestatie, overmacht en opschorting in het contract | Contractpositie beoordelen en correspondentie met de afnemer |
Praktijkvoorbeeld: technische tekeningen naar een dochter buiten de EU
Een Nederlandse machinebouwer deelde via een clouddienst technische tekeningen van een besturingseenheid met zijn productiebedrijf in Azië. Hij dacht dat er niets werd uitgevoerd, omdat er geen goederen de grens over gingen.
Dit voorbeeld is geanonimiseerd en vereenvoudigd. Het beschikbaar stellen van technologie in elektronische vorm aan een partij buiten de EU is uitvoer (artikel 2 punt 2 onder d). De besturingseenheid en de bijbehorende technologie bleken onder een categorie van bijlage I te vallen, zodat een vergunning nodig was (artikel 3). Het bedrijf stopte het delen, classificeerde zijn technologie, vroeg een globale vergunning aan met een intern nalevingsprogramma en paste de toegangsrechten in de cloud aan.
Veelgestelde vragen over dual-use goederen
Wat zijn dual-use goederen?
Goederen, software en technologie die zowel civiel als militair kunnen worden gebruikt, inclusief producten die kunnen bijdragen aan massavernietigingswapens (artikel 2 punt 1 Verordening (EU) 2021/821).
Heb ik een vergunning nodig voor uitvoer binnen de EU?
Meestal niet. Alleen voor producten op bijlage IV is een vergunning nodig voor overbrenging binnen de EU, en een lidstaat kan in bepaalde gevallen een vergunningplicht opleggen (artikel 11).
Geldt de exportcontrole ook voor software en e-mails?
Ja. Het elektronisch verzenden of online beschikbaar stellen van software of technologie aan personen buiten de EU geldt als uitvoer (artikel 2 punt 2 onder d).
Hoe lang is een uitvoervergunning geldig?
Een individuele of globale vergunning is in de regel twee jaar geldig, tenzij de autoriteit anders beslist; een vergunning voor een groot project hooguit vier jaar, behalve in gemotiveerde gevallen (artikel 12 lid 3).
Wanneer schakel ik een advocaat in bij exportcontrole?
Als een zending wordt tegengehouden of een vergunning wordt geweigerd, als de autoriteit je wijst op een verdacht eindgebruik en bij contractgeschillen over eindgebruik of levertermijnen.
Primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op 28 oktober 2026.
- Verordening (EU) 2021/821 (Dual-use-verordening), geconsolideerde tekst van 21 september 2026, artikelen 2-5, 9, 11, 12, 25, 27 en bijlage I
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2003 van 8 september 2025 (bijwerking bijlage I)
- Stcrt. 2025, 38653 (intrekking aanvullende controlemaatregelen; Regeling geavanceerde productieapparatuur voor halfgeleiders)
- Stcrt. 2026, 11107 (wijziging Nationale Algemene Uitvoervergunning NL010)
