Een fabrikant buiten de EU zonder importeur in de Unie heeft voor veel CE-producten en consumentenproducten in de praktijk een EU-gemachtigde nodig. Voor die producten moet een in de Unie gevestigde marktdeelnemer verantwoordelijk zijn: een fabrikant in de Unie, de importeur, een gemachtigde of, als vangnet, de fulfilmentdienstverlener. Martin Krüger van MAAK Advocaten in Amsterdam stelt met importeurs en fulfilmentpartijen vast welke rol zij hebben en wat in het mandaat hoort.
Lees ook ons overzicht van het productrecht en wat de GPSR betekent.
Wie moet de verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU zijn?
Een product onder bepaalde CE-regels mag alleen in de handel komen als een in de Unie gevestigde marktdeelnemer ervoor verantwoordelijk is. Dat is de fabrikant in de Unie, de importeur, een gemachtigde of, alleen als vangnet, de fulfilmentdienstverlener (artikel 4 Verordening (EU) 2019/1020).
Tussen importeur en gemachtigde maakt artikel 4 lid 2 geen rangorde; alleen de fulfilmentdienstverlener is subsidiair. Een algemene plicht om een gemachtigde aan te wijzen bestaat niet. Wel heeft een fabrikant buiten de EU zonder importeur in de Unie in de praktijk een gemachtigde nodig. Anders valt de rol op de fulfilmentdienstverlener, of mag het product niet in de handel worden gebracht.
Artikel 4 geldt voor de CE-regels uit lid 5, onder meer voor machines, speelgoed, elektrisch materiaal, radioapparatuur, persoonlijke beschermingsmiddelen en bouwproducten. Voor consumentenproducten onder de GPSR stelt artikel 16 Verordening (EU) 2023/988 sinds 13 december 2024 dezelfde eis. Medische hulpmiddelen en cosmetica hebben eigen regels. Zie ook CE-markering en productregelgeving.
| Situatie | Wie is de verantwoordelijke marktdeelnemer? | Bron |
|---|---|---|
| De fabrikant is in de Unie gevestigd, bijvoorbeeld in Duitsland | de fabrikant zelf | art. 4 lid 2 sub a Vo 2019/1020 |
| De fabrikant zit buiten de EU en jij importeert zijn producten | jij, als importeur (naast een eventuele gemachtigde) | art. 4 lid 2 sub b Vo 2019/1020 |
| De fabrikant buiten de EU wijst jou schriftelijk aan | jij, als gemachtigde, voor de taken uit je mandaat | art. 4 lid 2 sub c en art. 5 Vo 2019/1020 |
| De fabrikant zit buiten de EU, er is geen importeur of gemachtigde in de Unie, en jij slaat op en verzendt | jij, als fulfilmentdienstverlener, voor de producten die je behandelt | art. 4 lid 2 sub d Vo 2019/1020 |
| Het gaat om een consumentenproduct onder de GPSR | dezelfde vier mogelijkheden | art. 16 lid 1 GPSR |
| Je brengt het product onder je eigen naam of merk in de handel, of wijzigt het zo dat de conformiteit in het gedrang kan komen | jij, als fabrikant | art. R6 bijlage I Besluit 768/2008/EG, in de meeste CE-regels overgenomen; art. 4 lid 2 sub a Vo 2019/1020 |
Ben je als importeur of fulfilmentdienstverlener al verantwoordelijk?
Dat kan, ook zonder afspraak. Als importeur van een fabrikant buiten de EU ben je een van de mogelijke verantwoordelijken. Als fulfilmentdienstverlener ben je het wanneer er geen importeur of gemachtigde in de Unie is (artikel 4 lid 2 Verordening (EU) 2019/1020).
Fulfilmentdienstverlener ben je als je in het kader van een handelsactiviteit ten minste twee van deze diensten aanbiedt: opslag, verpakking, adressering en verzending, zonder eigenaar van de producten te zijn. Postdiensten, pakketbezorgdiensten en vrachtvervoersdiensten vallen erbuiten (artikel 3 punt 11).
Vaak krijg ik deze vraag van een Nederlandse fulfilmentpartij of importeur die van een fabrikant buiten de EU hoort: “Kunnen jullie onze EU-vertegenwoordiger zijn?” Of een marktplaats vraagt om EU-contactgegevens bij het aanbod. Bij MAAK Advocaten is mijn eerste stap dan vaststellen wie in de keten de rol al heeft of moet krijgen: de importeur, een gemachtigde of, als vangnet, de fulfilmentdienstverlener. Pas daarna praten we over ja of nee zeggen.
Welke taken neem je op je als verantwoordelijke marktdeelnemer?
Je bent het aanspreekpunt van de toezichthouder. Je controleert of verklaring en technische documentatie er zijn, levert informatie op verzoek, meldt risico’s en zorgt voor corrigerende maatregelen (artikel 4 lid 3 Verordening (EU) 2019/1020).
- Schrijft de CE-regel een EU-conformiteitsverklaring (bij bouwproducten: prestatieverklaring) en technische documentatie voor, dan verifieer je dat die zijn opgesteld. De verklaring houd je gedurende de voorgeschreven termijn ter beschikking van de markttoezichtautoriteiten. De technische documentatie hoef je niet zelf te hebben; je zorgt dat zij op verzoek kan worden verstrekt.
- Op een met redenen omkleed verzoek lever je alle informatie en documentatie om de conformiteit aan te tonen, in een taal die de autoriteit gemakkelijk kan begrijpen.
- Heb je reden om aan te nemen dat het product een risico vormt, dan informeer je de markttoezichtautoriteiten.
- Je werkt mee en zorgt dat onmiddellijk de nodige corrigerende maatregelen worden genomen.
Je naam en contactgegevens met postadres staan op het product of op de verpakking, het pakket of een begeleidend document (artikel 4 lid 4); onder de GPSR ook je elektronische adres (artikel 16 lid 3).
Voor consumentenproducten voegt de GPSR twee taken toe:
- regelmatig controleren of het product overeenstemt met de technische documentatie en voldoet aan de eisen over identificatie, contactgegevens en instructies (artikel 9 leden 5 tot en met 7), met gedocumenteerd bewijs op verzoek (artikel 16 lid 2);
- is de fabrikant niet in de Unie gevestigd en weet je van een ongeval, dan zorg jij dat de melding via de Safety Business Gateway wordt gedaan (artikel 20 lid 4 en lid 1).
Wordt een consumentenproduct onder de GPSR online of anders op afstand aangeboden en is de fabrikant niet in de Unie gevestigd, dan moet elk aanbod duidelijk en zichtbaar jouw naam en post- en elektronisch adres vermelden (artikel 19 sub b GPSR). Een product dat online wordt aangeboden aan eindgebruikers in de Unie, geldt als op de markt aangeboden (artikel 6 Verordening (EU) 2019/1020).
Als gemachtigde voer je de taken uit die in het mandaat staan. Je legt op verzoek een kopie van het mandaat over, in een taal van de Unie die de autoriteit bepaalt, en je beschikt over passende middelen voor je taken (artikel 5).
Wat zet je in het mandaat als gemachtigde?
Het mandaat is schriftelijk. Het minimum staat voor consumentenproducten in artikel 10 Verordening (EU) 2023/988, voor machines vanaf 20 januari 2027 in artikel 12 Verordening (EU) 2023/1230; de meeste andere CE-regels volgen artikel R3 van Besluit 768/2008/EG.
Onder de GPSR moet je ten minste informatie kunnen geven aan de toezichthouder, de fabrikant inlichten over een gevaarlijk product, maatregelen via de Safety Business Gateway melden als de fabrikant dat niet deed, en samenwerken.
Voor machines geldt tot 20 januari 2027 de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Onder de Machineverordening is een gemachtigde optioneel en hoort het opstellen van de technische documentatie niet in het mandaat, net als in het model van artikel R3. Wel moet het mandaat je toelaten de documentatie en de EU-conformiteitsverklaring ten minste tien jaar na het in de handel brengen ter beschikking te houden.
Wat het vaakst misgaat, is een mandaat van één pagina dat de gemachtigde wel noemt, maar hem niet geeft wat hij nodig heeft. Vraagt de toezichthouder om de technische documentatie, dan moet de gemachtigde die eerst bij de fabrikant opvragen en loopt de tijd weg. En niemand heeft afgesproken wie betaalt als een product uit de handel moet. Beide los ik op in het mandaat zelf, vóór het eerste product wordt verzonden. Mijn voorkeur: alleen de wettelijke minimumtaken bij de gemachtigde, de rest bij de fabrikant met een duidelijke escalatieroute.
Deze checklist loop ik bij elk mandaat langs:
- Welke producten eronder vallen, per type of model.
- De taken: minimaal wat de wet vraagt.
- Toegang tot de technische documentatie en de conformiteitsverklaring binnen een vast aantal dagen.
- Wie de kosten van een terugroepactie of van uit de handel nemen draagt, en een vrijwaring door de fabrikant.
- Het recht om het mandaat te beëindigen als de fabrikant niet meewerkt.
Ik raad af dat een gemachtigde belooft dat producten voldoen: hij kan controleren, maar niet garanderen wat een ander maakt.
Vraagt een fabrikant buiten de EU je om zijn gemachtigde te worden? Leg het mandaat aan mij voor voordat je tekent, via de pagina advocaat product compliance in Amsterdam.
Wanneer word je als importeur of handelaar zelf fabrikant?
Breng je een product onder je eigen naam of merk in de handel, of wijzig je het zo dat de conformiteit in het gedrang kan komen, dan word je in de meeste CE-regels als fabrikant beschouwd (Besluit 768/2008/EG, bijlage I, artikel R6).
Je moet dan aan de verplichtingen van de fabrikant voldoen en bent zelf de verantwoordelijke marktdeelnemer (artikel 4 lid 2 sub a Verordening (EU) 2019/1020). Ook civielrechtelijk telt dit: wie zijn naam of merk op het product zet, presenteert zich als producent (artikel 6:187 lid 2 BW). Voor producten die na 8 december 2026 in de handel komen, geldt onder de nieuwe richtlijn bovendien als fabrikant wie een product ingrijpend wijzigt buiten de zeggenschap van de fabrikant en het daarna in de handel brengt of in gebruik stelt (artikel 8 lid 2 Richtlijn (EU) 2024/2853).
Ben je aansprakelijk als het product schade veroorzaakt?
Nu is de importeur in de EER aansprakelijk als producent, de gemachtigde als zodanig niet (artikel 6:187 BW). Voor producten die na 8 december 2026 in de handel komen, moeten de lidstaten ook de gemachtigde van een fabrikant buiten de Unie aansprakelijk maken.
Onder het huidige recht geldt als producent ook wie een product in de Europese Economische Ruimte invoert om het in het kader van zijn commerciële activiteiten te verkopen of anderszins te verstrekken (artikel 6:187 lid 3 BW). De gemachtigde staat niet in het artikel.
Bij een fabrikant buiten de Unie verplicht Richtlijn (EU) 2024/2853 de lidstaten om naast die fabrikant aansprakelijk te maken: de importeur, de gemachtigde en, als er geen importeur of gemachtigde in de Unie is, de fulfilmentdienstverlener (artikel 8 lid 1 sub c). Dat geldt voor producten die na 8 december 2026 in de handel worden gebracht. De omzettingstermijn loopt tot 9 december 2026; het Nederlandse wetsvoorstel (Kamerstukken 36 906) ligt bij de Eerste Kamer. Meer lees je bij de herziening van de richtlijn productaansprakelijkheid.
Wie nu een mandaat tekent, moet dat risico meenemen: vrijwaring door de fabrikant en de vraag of je verzekering dit dekt. Mijn advies: aanvaard het mandaat alleen met vrijwaring en zekerheid van de fabrikant.
Een vrijwaring werkt tussen jou en de fabrikant. Tegenover de benadeelde verandert zij niets aan de aansprakelijkheid die de richtlijn regelt.
Wat doe je als de NVWA vragen stelt over een product?
Antwoord feitelijk en stem je reactie eerst af met de fabrikant. Op een met redenen omkleed verzoek lever je de informatie en documentatie die de conformiteit aantonen (artikel 4 lid 3 Verordening (EU) 2019/1020).
Voor consumentenproducten ligt het toezicht in de regel bij de NVWA; voor bepaalde productgroepen zijn andere toezichthouders bevoegd. Ontbreekt een verantwoordelijke marktdeelnemer in de Unie, dan mag het product niet in de handel worden gebracht (artikel 4 lid 1; artikel 16 lid 1 GPSR) en kan de toezichthouder maatregelen nemen.
Komt er een vraag van de NVWA of een andere toezichthouder, dan begin ik met rust en structuur:
- We noteren precies wat wordt gevraagd en wanneer, en informeren de fabrikant dezelfde dag.
- We verzamelen de technische documentatie en de testrapporten.
- We antwoorden met één afgestemde, feitelijke en volledige reactie, zonder iets toe te geven wat we niet hebben gecontroleerd.
- Blijkt het product onveilig, dan helpen we de fabrikant snel corrigerende maatregelen te nemen.
Moet het product van de markt, lees dan hoe een terugroepactie bij een onveilig product verloopt.
Praktijkvoorbeeld: een fulfilmentbedrijf en bluetooth-speakers
Stel: een fulfilmentbedrijf in Brabant slaat bluetooth-speakers op van een fabrikant buiten de EU en verpakt en verzendt ze naar kopers. Er is geen importeur of gemachtigde in de Unie. De fabrikant vraagt het bedrijf zijn EU-gemachtigde te worden.
Bluetooth-speakers zijn radioapparatuur, en radioapparatuur valt onder artikel 4 Verordening (EU) 2019/1020 (lid 5). Het fulfilmentbedrijf is daarom nu al de verantwoordelijke marktdeelnemer voor de speakers die het behandelt (artikel 4 lid 2 sub d). Zegt het ja, dan wordt het gemachtigde met een schriftelijk mandaat (sub c).
Nee zeggen haalt het risico dus niet vanzelf weg. Regelt de fabrikant geen importeur of gemachtigde in de Unie, dan blijft het bedrijf verantwoordelijk. Voor speakers die na 8 december 2026 in de handel komen, noemt de nieuwe richtlijn het bovendien als aansprakelijke fulfilmentdienstverlener (artikel 8 lid 1 sub c onder iii Richtlijn (EU) 2024/2853); het Nederlandse wetsvoorstel dat dit omzet, ligt bij de Eerste Kamer. Een goed mandaat geeft het wel afspraken over documentatie, kosten en vrijwaring.
Zeg je ja, en wanneer schakel je een advocaat in?
Zeg ja als het mandaat je toegang tot documentatie, afspraken over kosten en een vrijwaring met zekerheid van de fabrikant geeft, en je de middelen voor de taken hebt (artikel 5 lid 3 Verordening (EU) 2019/1020). Laat het mandaat toetsen vóór je tekent.
Het gaat zelden mis met een onveilig product. Het gaat mis met een gemachtigde die een toezichthouder niet op tijd kan antwoorden, omdat de documenten aan de andere kant van de wereld liggen. Daarom staat toegang tot documentatie bovenaan in elk mandaat.
Schakel in elk geval hulp in als:
- een fabrikant je vraagt zijn gemachtigde te worden;
- je ontdekt dat je als importeur of fulfilmentdienstverlener al verantwoordelijk bent;
- je onder eigen merk gaat verkopen of producten aanpast;
- de NVWA of een andere toezichthouder vragen stelt of een maatregel aankondigt;
- er een ongeval of een schadeclaim is.
In de eerste dagen beoordelen wij de rolverdeling en het mandaat of de vraag van de toezichthouder. Bij een geschil met de fabrikant of een afnemer onderhandelen we en procederen we in eerste aanleg en hoger beroep.
Veelgestelde vragen over de EU-gemachtigde
Moet een fabrikant buiten de EU een gemachtigde aanwijzen?
Er is geen algemene plicht. Voor CE-producten uit artikel 4 lid 5 Verordening (EU) 2019/1020 en voor consumentenproducten onder de GPSR moet wel een in de Unie gevestigde marktdeelnemer verantwoordelijk zijn: bij een fabrikant buiten de EU de importeur, een gemachtigde of, als vangnet, de fulfilmentdienstverlener. Zonder importeur in de Unie is een gemachtigde in de praktijk de weg.
Moet de EU-gemachtigde in Nederland gevestigd zijn?
Nee. De gemachtigde moet in de Unie gevestigd zijn (artikel 3 punt 12 Verordening (EU) 2019/1020). Een gemachtigde in een andere lidstaat volstaat ook voor de Nederlandse markt, als zijn naam en adres bij het product staan.
Moet de gemachtigde de technische documentatie zelf bewaren?
Onder artikel 4 Verordening (EU) 2019/1020 niet: hij zorgt dat zij op verzoek kan worden verstrekt. In de meeste CE-regels (model: artikel R3 Besluit 768/2008/EG) moet het mandaat hem wel toelaten de conformiteitsverklaring en de technische documentatie ter beschikking te houden. Voor machines is dat vanaf 20 januari 2027 ten minste tien jaar (artikel 12 Machineverordening).
Is een gemachtigde aansprakelijk voor schade door het product?
Onder het huidige artikel 6:187 BW niet; de importeur in de EER wel. Voor producten die na 8 december 2026 in de handel komen, moeten de lidstaten de gemachtigde van een fabrikant buiten de Unie aansprakelijk maken (artikel 8 lid 1 sub c Richtlijn (EU) 2024/2853). Het Nederlandse wetsvoorstel daarvoor ligt bij de Eerste Kamer.
Wanneer heb je een advocaat nodig als EU-gemachtigde?
Vóórdat je het mandaat tekent, en zodra een toezichthouder vragen stelt of er een ongeval is. Bij MAAK Advocaten in Amsterdam stellen wij het mandaat op of toetsen we het, en begeleiden we het contact met de toezichthouder.
Primaire bronnen
- Verordening (EU) 2019/1020 (markttoezicht), CELEX 32019R1020: artikel 3 punten 11 en 12, artikelen 4, 5 en 6; van toepassing sinds 16 juli 2021 (artikel 44)
- Verordening (EU) 2023/988 (algemene productveiligheid, GPSR), CELEX 32023R0988: artikelen 10, 16, 19 en 20; van toepassing sinds 13 december 2024 (artikel 52)
- Besluit 768/2008/EG, bijlage I, artikelen R3 en R6 (referentiekader)
- Verordening (EU) 2023/1230 (machines), artikel 12; van toepassing vanaf 20 januari 2027
- Richtlijn (EU) 2024/2853 (productaansprakelijkheid), artikel 8; voor producten die na 8 december 2026 in de handel worden gebracht; Nederlands wetsvoorstel Kamerstukken 36 906, bij de Eerste Kamer
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 187
Laatst gecontroleerd op 4 november 2026 · volgende relevante datum: 9 december 2026 (nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn)
Vraagt een fabrikant je om zijn EU-gemachtigde te worden, of stelt de NVWA vragen over een product dat jij verzendt? Leg je situatie aan mij voor: bel 020 210 31 38 of stuur je vraag via de pagina advocaat product compliance in Amsterdam. — Martin Krüger
