CMR is de afkorting voor het Verdrag betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg. Het verdrag geldt voor het wegvervoer van goederen onder bezwarende titel tussen twee landen, waarvan ten minste één verdragsstaat is, ongeacht de woonplaats en de nationaliteit van partijen (artikel 1 lid 1 CMR). Het regelt onder meer de vrachtbrief, de aansprakelijkheid van de vervoerder en de verjaring.
Internationale vervoerders en handelspartijen zien de naam CMR dagelijks voorbijkomen op een CMR-vrachtbrief. Minder bekend is hoe groot de invloed van het CMR op hun juridische positie is. Vaak komt een partij daar pas achter als er al een geschil is met een andere partij in het internationale vervoer.
Een gemiste kans, zo stelt onze advocaat aansprakelijkheidsrecht. In deze blog licht zij eerst toe wat het CMR is en wanneer het CMR van toepassing is. In een tweetal volgende blogs wordt ingegaan op gemiste kansen of ‘game changers’.
Wat is het CMR en wat is daarin geregeld?
Het CMR is een internationaal verdrag dat van toepassing is op internationale overeenkomsten voor het vervoer van goederen over de weg. Het CMR regelt onder meer wanneer de vervoerder aansprakelijk is voor verlies of beschadiging van de goederen en voor vertraging in de aflevering (artikel 17 lid 1 CMR), en tot welk bedrag (artikel 23 CMR). Ook staat erin dat de rechthebbende over de schadevergoeding rente van 5% per jaar kan vorderen (artikel 27 lid 1 CMR), en binnen welke termijn je een vordering moet instellen (artikel 32 CMR).
Wanneer is het CMR op mijn bedrijf van toepassing?
Het CMR is van toepassing op iedere overeenkomst onder bezwarende titel voor het vervoer van goederen over de weg met voertuigen, wanneer de plaats van inontvangstneming van de goederen en de plaats bestemd voor de aflevering, zoals deze zijn aangegeven in de overeenkomst, in twee verschillende landen liggen. Ten minste één van die twee landen moet partij zijn bij het CMR (artikel 1 lid 1 CMR). Waar partijen gevestigd zijn en welke nationaliteit zij hebben, is niet relevant: het verdrag geldt “ongeacht de woonplaats en de nationaliteit van partijen”.
Het CMR geldt niet voor vervoer volgens internationale postovereenkomsten, voor het vervoer van lijken en voor verhuizingen (artikel 1 lid 4 CMR). Wordt het voertuig met de goederen voor een deel van het traject over zee, per spoor, over de binnenwateren of door de lucht vervoerd zonder dat de goederen worden uitgeladen, dan blijft het CMR in beginsel op het hele vervoer van toepassing (artikel 2 lid 1 CMR).
De CMR in vergelijking tot het Nederlandse recht
Het CMR is een verdrag. Dit betekent dat de bepalingen van het CMR in beginsel voorgaan op de Nederlandse wet- en regelgeving, als het CMR van toepassing is op een vervoerovereenkomst. Een beding dat direct of indirect afwijkt van het CMR is nietig; de rest van de overeenkomst blijft wel gelden (artikel 41 lid 1 CMR). Alleen opvolgende vervoerders mogen onderling afwijken van de regels in artikel 37 en 38 over hun onderlinge verhaal (artikel 40 CMR).
Welke verjaringstermijnen gelden onder het CMR?
Rechtsvorderingen uit vervoer onder het CMR verjaren na één jaar. Bij opzet, of schuld die volgens het recht van de rechter waar de zaak loopt met opzet gelijkstaat, is de termijn drie jaar (artikel 32 lid 1 CMR). Bij gedeeltelijk verlies, beschadiging of vertraging loopt de termijn vanaf de dag van aflevering; bij volledig verlies vanaf de dertigste dag na afloop van de bedongen termijn of, zonder zo’n termijn, vanaf de zestigste dag na de inontvangstneming; in alle andere gevallen na drie maanden na het sluiten van de vervoerovereenkomst. Een schriftelijke vordering bij de vervoerder schorst de verjaring tot de dag waarop de vervoerder de vordering schriftelijk afwijst en de stukken terugstuurt (artikel 32 lid 2 CMR).
Die termijn is veel korter dan de algemene Nederlandse verjaringstermijn van vijf jaar voor nakoming van een overeenkomst of voor schadevergoeding (artikel 3:307 lid 1 BW en artikel 3:310 lid 1 BW). Bij binnenlands wegvervoer geldt overigens in beginsel ook een termijn van één jaar (artikel 8:1711 BW). De korte CMR-termijn geldt zowel voor vorderingen van de vervoerder (meestal onbetaalde vrachtfacturen) als voor vorderingen tegen de vervoerder (schadevergoeding). Wie te laat is, kan de vordering niet meer afdwingen bij de rechter. Een verjaarde vordering kan ook niet meer als tegenvordering of als verweer worden ingezet (artikel 32 lid 4 CMR).
Welke rol speelt de CMR-vrachtbrief?
Wanneer wij als advocaat met cliënten over de CMR-vrachtbrief spreken, zien we dat de juridische waarde ervan vaak wordt onderschat. De vrachtbrief legt de vervoerovereenkomst vast. Ontbreekt hij, dan blijft de overeenkomst wel geldig en blijft het CMR van toepassing (artikel 4 CMR). De vrachtbrief levert, behoudens tegenbewijs, bewijs van de voorwaarden van de overeenkomst en van de ontvangst van de goederen door de vervoerder (artikel 9 lid 1 CMR).
Voorbehouden van de vervoerder over het aantal colli of de uiterlijke staat van de goederen en de verpakking tekent hij met redenen aan in de vrachtbrief; de afzender is daar alleen aan gebonden als hij ze uitdrukkelijk in de vrachtbrief heeft aanvaard (artikel 8 lid 2 CMR). Staan er geen gemotiveerde voorbehouden in, dan wordt vermoed dat de goederen en de verpakking in uiterlijk goede staat waren (artikel 9 lid 2 CMR). Ontdekt de geadresseerde schade, dan moet hij een voorbehoud ter kennis van de vervoerder brengen: bij zichtbare schade uiterlijk bij de aflevering, bij onzichtbare schade schriftelijk binnen zeven dagen, zon- en feestdagen niet meegerekend (artikel 30 lid 1 CMR). Wie dit nalaat, kan in een procedure in een zwakke bewijspositie komen. Onze advocaten maken je graag wegwijs hierin.
Veelgestelde vragen over het CMR
Wat betekent CMR?
CMR is de gangbare afkorting voor het Verdrag betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg, gesloten in Genève op 19 mei 1956. Het verdrag regelt onder meer de vrachtbrief, de aansprakelijkheid van de vervoerder en de verjaring van vorderingen (artikel 1, 4, 17 en 32 CMR).
Speelt de nationaliteit van partijen een rol bij het CMR?
Nee. Het CMR is van toepassing als de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering volgens de overeenkomst in twee verschillende landen liggen, waarvan ten minste één verdragsstaat is, “ongeacht de woonplaats en de nationaliteit van partijen” (artikel 1 lid 1 CMR).
Is een CMR-vrachtbrief verplicht?
De vervoerovereenkomst wordt vastgelegd in een vrachtbrief, maar als die ontbreekt, onregelmatig is of verloren gaat, blijft de overeenkomst geldig en blijft het CMR van toepassing (artikel 4 CMR). De vrachtbrief is wel belangrijk als bewijs, behoudens tegenbewijs, van de voorwaarden van de overeenkomst en van de ontvangst van de goederen (artikel 9 lid 1 CMR).
Hoeveel moet de vervoerder vergoeden bij verlies van de lading?
De vergoeding wordt berekend naar de waarde van de goederen op de plaats en het tijdstip van inontvangstneming, met een maximum van 8,33 rekeneenheden (bijzondere trekkingsrechten van het IMF) per ontbrekend kilogram brutogewicht. Daarnaast worden vracht, douanerechten en andere vervoerskosten terugbetaald (artikel 23 lid 1, 3, 4 en 7 CMR). Een hogere vergoeding is mogelijk bij een opgegeven waarde of bijzonder belang in de vrachtbrief (artikel 24 en 26 CMR) en bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 29 CMR).
Hoe lang heb je om een CMR-vordering in te stellen?
Een vordering uit vervoer onder het CMR verjaart in beginsel na één jaar, en na drie jaar bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 32 lid 1 CMR). Een schriftelijke vordering bij de vervoerder schorst de verjaring tot hij die schriftelijk afwijst en de stukken terugstuurt (artikel 32 lid 2 CMR).
Primaire bronnen
- Verdrag betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg (CMR): artikel 1, 2, 4, 8, 9, 17, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 32, 37, 38, 40 en 41
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:307 en 3:310
- Burgerlijk Wetboek Boek 8: artikel 8:1711
Zoek je een advocaat gespecialiseerd in CMR?
MAAK Advocaten is gespecialiseerd in het transportrecht en het contracten- en aansprakelijkheidsrecht. Wil je advies inwinnen over het CMR dan helpt onze advocaat gespecialiseerd in het CMR, je daar graag mee verder. Wil je weten waar je onderneming op zou moeten letten bij het contracteren of vervoeren onder het CMR? Of heb je een geschil met een speler in het internationale vervoer? Ook dan denken we graag met je mee. Wij brengen graag je juridische positie in beeld, om je vervolgens van een praktisch advies te voorzien en/of je onderneming bij te staan in een gerechtelijke procedure. Neem gerust contact op, of met een van onze andere advocaten in Amsterdam.
