Voor conservatoir beslag heb je verlof nodig van de voorzieningenrechter. Die beslist na summier onderzoek (artikel 700 lid 2 Rv): uit je stellingen en onderbouwing moet summierlijk blijken dat je vordering deugdelijk is. Een voorlopig oordeel over de gegrondheid is niet nodig. Het gerechtshof Amsterdam vernietigde daarom een weigering die steunde op het feit dat de rechter niet kon beoordelen wie gelijk had.
In zijn beschikking over conservatoir beslag van 13 april 2021 (ECLI:NL:GHAMS:2021:1035) floot het gerechtshof Amsterdam de voorzieningenrechter in de rechtbank Amsterdam terug over de toetsingsmaatstaf voor het verlof tot conservatoir beslag onder derden. Onze advocaten in Amsterdam leggen met enige regelmaat beslag en bespreken hierna de maatstaf van artikel 700 lid 2 Rv en de beschikking.
Welke toetsingsmaatstaf geldt voor verlof tot conservatoir beslag?
Verlof vraag je met een verzoekschrift, ook wel beslagrekest genoemd. Daarin vermeld je de aard van het beslag en van het recht dat je inroept en, bij een geldvordering, het bedrag of, als dat nog niet vaststaat, het maximumbedrag (artikel 700 lid 2 Rv). De voorzieningenrechter beslist na summier onderzoek. Volgens het gerechtshof vereist dat onderzoek dat op grond van de stellingen van de verzoeker en wat hij ter onderbouwing heeft aangevoerd, summierlijk blijkt dat de vordering waarvoor het beslag wordt gelegd, deugdelijk is (r.o. 2.5). Bij een geldvordering stelt de voorzieningenrechter het bedrag vast waarvoor hij verlof geeft, met inbegrip van de kosten waarin de schuldenaar kan worden veroordeeld (artikel 700 lid 2 Rv).
Wat moet je als verzoeker summierlijk aantonen?
De partij die het verzoek tot een conservatoire beslaglegging instelt, dient feiten en omstandigheden aan te dragen, waaruit summierlijk de deugdelijkheid van de door hem gestelde vordering blijkt.
Dit houdt niet in dat de voorzieningenrechter bij de toetsing van het verzoek tot beslaglegging een voorlopig oordeel moet geven over de juistheid van de vordering. Wat wel van belang is, is dat de voorzieningenrechter na het summiere onderzoek de deugdelijkheid daarvan zal moeten kunnen aannemen.
In hoger beroep is het hof aan dezelfde maatstaf gebonden (r.o. 2.5, met verwijzing naar ECLI:NL:GHAMS:2019:3376, r.o. 3.3). In die eerdere zaak oordeelde het hof ook dat de summiere toets van de vordering niet pas plaatsvindt in een kort geding tot opheffing van het beslag, maar al vóór de beslissing over het verlof. Daar bekrachtigde het hof de weigering van het verlof, omdat niet summierlijk bleek van de deugdelijkheid van de vordering op de middellijk bestuurder tegen wie beslag werd gevraagd: artikel 2:9 en 2:11 BW gaven de schuldeisers geen eigen grondslag, en zij hadden onvoldoende feiten gesteld waaruit volgde dat hem persoonlijk een voldoende ernstig verwijt trof (r.o. 3.3-3.8).
Welke andere voorwaarden gelden voor conservatoir beslag?
Wil je conservatoir beslag leggen tot verhaal van een geldvordering op roerende zaken die geen registergoederen zijn, op rechten aan toonder of order, op andere rechten waarvan de executie niet elders in de wet is geregeld, op aandelen of effecten op naam of op onroerende zaken, dan moet je daarnaast aantonen dat er gegronde vrees voor verduistering bestaat (artikel 711 lid 1 en 3, 714 en 725 Rv). Die eis geldt niet voor de houder van een geprotesteerde wissel, orderbiljet of cheque (artikel 711 lid 2 Rv). Voor beslag onder derden, zoals bankbeslag, noemt de wet die eis niet (artikel 718 Rv).
De voorzieningenrechter kan het verlof afhankelijk maken van zekerheid voor de schade die het beslag kan veroorzaken (artikel 701 lid 1 Rv). Loopt de hoofdzaak nog niet, dan bepaalt hij een termijn van ten minste acht dagen na het beslag waarbinnen je de eis in de hoofdzaak moet instellen; doe je dat te laat, dan vervalt het beslag (artikel 700 lid 3 Rv). Een afzonderlijke eis dat je de noodzaak van het beslag aantoont, staat niet in de wet; lees daarover onze blog over het noodzakelijkheidsvereiste bij conservatoir beslag.
Waarom wees de voorzieningenrechter het beslagverzoek van Wooncompagnie af?
Stichting Wooncompagnie vroeg op 21 januari 2021 aan de voorzieningenrechter in de rechtbank Amsterdam verlof voor conservatoir beslag onder derden ten laste van Fihuma Isolatie B.V. Volgens Wooncompagnie had Fihuma bij tientallen huurwoningen de daken onvolledig geïsoleerd en minder isolatiemateriaal aangebracht dan waarvoor was betaald. Zij baseerde haar vordering van € 326.223,68 op schadevergoeding, althans onverschuldigde betaling, althans ongerechtvaardigde verrijking. De hoofdzaak liep al: Wooncompagnie had Fihuma op 6 augustus 2020 gedagvaard, en Fihuma had verweer gevoerd en zelf een tegenvordering ingesteld. Op verzoek van de voorzieningenrechter diende Wooncompagnie op 28 januari 2021 een aangepast verzoekschrift met aanvullende producties in (r.o. 2.1-2.3).
De voorzieningenrechter wees het verzoek af. Uit het verzoekschrift en de producties bleek volgens haar dat de standpunten van partijen lijnrecht tegenover elkaar stonden. In het kader van het beslagverlof kon zij niet beoordelen welke partij gelijk had. Daarom kon volgens haar niet worden vastgesteld dat de vordering van Wooncompagnie summierlijk deugdelijk was (r.o. 2.4).
Kun je hoger beroep instellen tegen een afwijzing van beslagverlof?
Ja. Tegen een verleend verlof staat geen hogere voorziening open, maar tegen een afwijzing kun je als verzoeker wel in hoger beroep gaan (artikel 700 lid 2 en 358 Rv). Dat doe je binnen drie maanden, te rekenen van de dag van de uitspraak (artikel 358 lid 2 Rv). Wooncompagnie diende haar beroepschrift op 11 februari 2021 in. Zij stelde dat de voorzieningenrechter haar verzoek met een verkeerde maatstaf had beoordeeld (r.o. 1 en 2.5).
De grief van Wooncompagnie slaagde bij het gerechtshof Amsterdam. Of verlof moet worden verleend, beoordeelt de rechter aan de hand van de maatstaf van artikel 700 lid 2 Rv. Dat brengt niet mee dat de voorzieningenrechter een voorlopig oordeel moet geven over de gegrondheid van de vordering, maar wel dat hij na het summiere onderzoek de deugdelijkheid ervan moet kunnen aannemen (r.o. 2.5). Het hof liet Fihuma niet oproepen en oordeelde op basis van het aangepaste verzoekschrift en de producties dat summierlijk bleek van de deugdelijkheid van de vorderingen van Wooncompagnie (r.o. 1 en 2.6). Het vernietigde de beschikking en verleende verlof voor conservatoir derdenbeslag onder negen derden, waaronder twee banken. De vordering waarvoor het verlof gold, begrootte het hof met rente en kosten op € 424.091 (beslissing).
Hoe laat je conservatoir beslag opheffen?
Is het beslag gelegd, dan kan elke belanghebbende in kort geding opheffing vorderen bij de voorzieningenrechter die het verlof gaf; ook de gewone rechter is bevoegd (artikel 705 lid 1 Rv). De opheffing wordt onder meer uitgesproken bij verzuim van vormen die op straffe van nietigheid zijn voorgeschreven, als summierlijk blijkt dat het ingeroepen recht ondeugdelijk of het beslag onnodig is, of, bij een beslag voor een geldvordering, als voor die vordering voldoende zekerheid wordt gesteld (artikel 705 lid 2 Rv). In dat kort geding kan de beslagene zijn verweer tegen de vordering voeren. Verkrijgt de beslaglegger in de hoofdzaak een executoriale titel die voor tenuitvoerlegging vatbaar is, dan gaat het conservatoir beslag over in een executoriaal beslag zodra je die titel hebt betekend aan de beslagene en, bij beslag onder een derde, ook aan die derde (artikel 704 lid 1 Rv).
Veelgestelde vragen over de toetsingsmaatstaf voor conservatoir beslag
Wat betekent summierlijk bij conservatoir beslag?
Summier betekent beknopt. De voorzieningenrechter beslist over het verlof na een beknopt onderzoek (artikel 700 lid 2 Rv). Uit je stellingen en onderbouwing moet summierlijk blijken dat je vordering deugdelijk is; een voorlopig oordeel over de gegrondheid is niet nodig, maar de rechter moet de deugdelijkheid wel kunnen aannemen (hof Amsterdam 13 april 2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:1035, r.o. 2.5).
Wat is een beslagrekest?
Het verzoekschrift waarmee je de voorzieningenrechter om verlof voor conservatoir beslag vraagt. Je vermeldt daarin de aard van het beslag, het recht dat je inroept en bij een geldvordering het (maximum)bedrag (artikel 700 lid 2 Rv). Omdat je het niet bij de kantonrechter indient, moet een advocaat het ondertekenen, tenzij een bijzondere wettelijke bepaling anders zegt (artikel 278 lid 3 Rv).
Bij welke rechtbank vraag je conservatoir beslag in Amsterdam aan?
Bevoegd is de voorzieningenrechter van de rechtbank waar een of meer van de zaken liggen waarop je beslag wilt leggen. Gaat het beslag niet over zaken, zoals bij bankbeslag, dan is dat de rechtbank van de woonplaats van de schuldenaar of van (een van) degenen onder wie je beslag legt (artikel 700 lid 1 Rv). Liggen de zaken in het arrondissement Amsterdam, of gaat het om beslag op iets anders dan zaken en woont de schuldenaar of een van de derden daar, dan vraag je verlof bij de rechtbank Amsterdam.
Welk wetsartikel regelt conservatoir beslag?
De hoofdregel staat in artikel 700 Rv: verlof van de voorzieningenrechter, summier onderzoek en de termijn voor de eis in de hoofdzaak. Andere kernartikelen zijn artikel 701 (zekerheid), 704 (overgang naar executoriaal beslag) en 705 Rv (opheffing). Per soort beslag gelden extra regels, zoals artikel 711 (vrees voor verduistering) en 718 Rv (beslag onder derden).
Kun je in hoger beroep als je beslagverlof wordt geweigerd?
Ja. Tegen een verleend verlof staat geen hogere voorziening open, maar tegen een afwijzing kun je als verzoeker binnen drie maanden na de uitspraak hoger beroep instellen bij het gerechtshof (artikel 700 lid 2 en 358 lid 2 Rv). Het hof toetst aan dezelfde maatstaf (ECLI:NL:GHAMS:2019:3376, r.o. 3.3).
Primaire bronnen
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (geldend vanaf 14 juli 2026): artikel 278, 358, 700, 701, 704, 705, 711, 714, 718 en 725
- Gerechtshof Amsterdam 13 april 2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:1035 (Wooncompagnie/Fihuma), r.o. 2.1-2.6 en beslissing
- Gerechtshof Amsterdam 10 september 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:3376, r.o. 3.3-3.8
Advocaat nodig voor conservatoir beslag?
Wil je advies over het leggen of opheffen van conservatoir beslag, of wil je sparren over de vraag of je zaak zich leent voor conservatoir beslag? Neem dan contact op met onze advocaat voor beslag- en contractenrecht, Remko Roosjen.
