Zakelijke mediation is overleg waarin twee ondernemingen met hulp van een neutrale mediator zelf een oplossing voor hun geschil zoeken. Wat zij afspreken, leggen zij vast in een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW). Overweeg je mediation in een handels- of contractgeschil? Schakel dan een advocaat in die je voorbereidt en de afspraken bewaakt.
Deze pagina gaat over mediation tussen bedrijven, niet over echtscheidings- of arbeidsmediation. MAAK Advocaten N.V. treedt op als advocaat van een partij, niet als mediator. De pagina hoort bij ons overzicht van geschillen en procedures.
Wat is zakelijke mediation?
Zakelijke mediation is een vrijwillig, gestructureerd overleg tussen ondernemingen onder leiding van een onafhankelijke mediator. De mediator beslist niets. Partijen bepalen zelf de uitkomst en zijn alleen gebonden aan wat zij samen vastleggen.
Nederland kent geen algemene wet voor mediation in handelszaken. De wettelijke omschrijving van mediation in burgerlijke en handelszaken staat in de Wet implementatie richtlijn nr. 2008/52/EG, en die wet geldt uitsluitend voor grensoverschrijdende geschillen binnen de EU (artikel 2). Bij een binnenlands geschil rust mediation dus op afspraken in de mediationovereenkomst met de mediator: over vertrouwelijkheid, kosten en het einde van de mediation.
Een zakelijke mediator vind je onder meer in het MfN-register van de Mediatorsfederatie Nederland. Meer routes staan op de pagina over geschillenbeslechting tussen bedrijven.
Wanneer kies je voor mediation, en wanneer niet?
Mediation past als je de wederpartij over een jaar nog nodig hebt. Het past minder als de ander vooral tijd wil winnen, als je eerst beslag of bewijs moet veiligstellen, of als je een richtinggevende uitspraak nodig hebt.
Mediation sluit de weg naar de rechter niet af; een verplichtende mediationclausule kan die hooguit uitstellen. Arbitrage en bindend advies houden de rechter inhoudelijk wel buiten de deur. Bij arbitrage verklaart de rechter zich onbevoegd als een partij zich vóór alle weren op de arbitrageovereenkomst beroept (artikel 1022 Rv).
Mijn eerste vraag aan een ondernemer is niet juridisch: wat wil je over een jaar met deze partij? Heb je elkaar nog nodig, als leverancier, afnemer of mede-aandeelhouder, dan raad ik mediation aan. Daar bepaal je samen de uitkomst, en kan de relatie heel blijven. Ik raad het af als de andere partij vooral tijd wil winnen, als er eerst beslag of bewijs veiliggesteld moet worden, of als je een uitspraak nodig hebt die ook voor andere contracten richting geeft. Dan is een procedure het snellere middel naar je doel.
Ook het moment telt. Ik stel mediation pas voor als de feiten en ons standpunt op papier staan. Dan ga je vanuit een duidelijke positie aan tafel en onderhandel je niet zonder te weten waar je staat.
Wat is het verschil tussen mediation, bindend advies, arbitrage en de rechter?
Bij mediation beslissen partijen zelf. Bij bindend advies, arbitrage en de rechter beslist een derde. Dat verschil bepaalt hoe bindend de uitkomst is, of je in beroep kunt en hoe je de uitkomst afdwingt.
| Mediation | Bindend advies | Arbitrage | Rechter | |
|---|---|---|---|---|
| Wie beslist? | Partijen zelf | De bindend adviseur | Een of meer arbiters | De rechter |
| Grondslag | Mediationovereenkomst; de uitkomst is een vaststellingsovereenkomst (art. 7:900 lid 1 BW) | Vaststelling door een derde (art. 7:900 lid 2 BW) | Overeenkomst tot arbitrage (art. 1020 Rv) | De wet; geen afspraak nodig |
| Hoe bindend? | Alleen wat partijen samen vastleggen | Bindend; vernietigbaar als gebondenheid onaanvaardbaar is (art. 7:904 BW) | Arbitraal vonnis met gezag van gewijsde (art. 1059 Rv) | Vonnis |
| Hoger beroep | Niet van toepassing | Geen hoger beroep; wel vernietiging (art. 7:904 BW) | Alleen als partijen dat zijn overeengekomen (art. 1061b Rv) | Ja, tenzij de vordering niet meer dan € 1.750 beloopt (art. 332 Rv) |
| Afdwingen | Geen executoriale titel, tenzij vastgelegd in een notariële akte (art. 430 Rv) | Idem | Na verlof van de voorzieningenrechter (art. 1062 Rv) | Vonnis is executoriale titel |
Peildatum van het bedrag in art. 332 Rv: 26 oktober 2026.
Ook met een arbitrageclausule kun je de gewone rechter om een bewarende maatregel vragen of een kort geding beginnen (artikel 1022a Rv); zie ook de pagina over arbitrage.
Hoe bereid je een zakelijke mediation voor?
Een goede mediation begint met één A4: de feiten, je doel en je alternatief als de mediation niets oplevert. Daarna volgen de stukken en een helder mandaat voor wie aan tafel zit.
Leg in de mediationovereenkomst vast dat de mediation vertrouwelijk is. Bij een binnenlands geschil regelt de wet dat niet. Een wettelijk verschoningsrecht speciaal voor mediation bestaat alleen bij een grensoverschrijdend geschil: de mediator en de betrokkenen kunnen dan weigeren te getuigen, mits de vertrouwelijkheid uitdrukkelijk is overeengekomen (artikel 5 Wet implementatie richtlijn 2008/52/EG).
Ik werk met drie stappen:
- Eerst één A4 met de feiten, het doel van de cliënt en wat het alternatief is als de mediation niets oplevert.
- Daarna de stukken: het contract, de algemene voorwaarden, de belangrijkste correspondentie en een berekening van wat het geschil de onderneming kost.
- Tot slot het mandaat: wie zit er aan tafel, tot welk bedrag of welke concessie mag hij gaan, en wie tekent.
Daarmee ga je de mediation in met een plan, en hoef je onderweg niet te improviseren.
Aan tafel voer je zelf het woord. Mediation werkt het best als de ondernemers zelf praten. Ik bereid voor, adviseer in de pauzes en bewaak de tekst van de afspraken. Wij nemen het juridische werk over en houden het zakelijke doel in het oog.
Wat leg je vast in de vaststellingsovereenkomst?
In de vaststellingsovereenkomst leg je concreet vast wat partijen hebben afgesproken. Die afspraak bindt partijen, ook waar zij afwijkt van wat eerder tussen hen rechtens gold (artikel 7:900 lid 1 BW).
Het gaat zelden mis aan tafel. Het gaat mis in de voorbereiding en bij het opschrijven. Partijen komen zonder duidelijk doel, of er zit niemand aan tafel die mag tekenen. En de afspraken worden vaag vastgelegd: “partijen gaan in overleg” is geen afspraak. Daarom schrijf ik die tekst zelf mee, met concrete bedragen, data en wat er gebeurt als een termijn wordt gemist.
Een vaststelling over een vermogensrechtelijk geschil blijft geldig, ook in strijd met dwingend recht, tenzij zij in strijd komt met de goede zeden of de openbare orde (artikel 7:902 BW). Komt de wederpartij de afspraken niet na, dan heb je eerst een executoriale titel nodig, zoals een vonnis of een notariële akte (artikel 430 Rv). Meer over de inhoud lees je op de pagina over de vereisten voor een schikking.
Blijven kort geding en beslag mogelijk bij een mediationclausule?
Een kort geding en conservatoir beslag blijven het duidelijkst mogelijk als de mediationclausule dat uitdrukkelijk zegt. Zonder die uitzondering wordt het een vraag van uitleg van de clausule, midden in een spoedzaak.
De voorzieningenrechter kan in spoedeisende zaken een onmiddellijke voorziening geven (artikel 254 Rv); voor conservatoir beslag is zijn verlof nodig (artikel 700 Rv).
Ik schrijf in elke mediationclausule uitdrukkelijk dat een kort geding en conservatoir beslag altijd mogelijk blijven. Staat dat er niet in, dan krijg je midden in een spoedzaak een discussie die je niet wilt voeren. Ik leg daarbij ook vast binnen welke termijn de mediation moet starten, en dat je na afloop van die termijn naar de rechter mag. Zo is de clausule een route naar een oplossing, en geen drempel die de andere partij kan gebruiken om tijd te rekken.
Mijn voorkeur is daarom een verplichte mediationclausule met een vaste termijn en een uitdrukkelijke uitzondering voor kort geding en beslag. Dat is concreet en voorspelbaar: je weet vooraf welke stap wanneer komt.
De uitzondering voor beslag heeft een praktische reden: na een conservatoir beslag moet je de procedure in de hoofdzaak beginnen binnen een termijn die de voorzieningenrechter bepaalt, van ten minste acht dagen na het beslag, tenzij die procedure al loopt (artikel 700 lid 3 Rv). Lees meer over conservatoir beslag, het kort geding en over de vraag of een mediationclausule verplicht tot mediation.
Let op de verjaring
Bij een binnenlands geschil stuit mediation de verjaring niet vanzelf. Alleen bij een grensoverschrijdend geschil binnen de EU stuit de aanvang van de mediation de verjaring (artikel 6 Wet implementatie richtlijn 2008/52/EG).
Stuur bij de start een schriftelijke aanmaning of een brief waarin je je recht op nakoming ondubbelzinnig voorbehoudt (artikel 3:317 lid 1 BW). Dat geldt ook voor een vordering tot schadevergoeding in geld (HR 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:766). Voor andere vorderingen, zoals ontbinding, stuit een aanmaning alleen als binnen zes maanden daarna een stuitingshandeling als een dagvaarding volgt (lid 2). Bij bindend advies stuit ook de handeling om het advies te krijgen de verjaring, mits je die met bekwame spoed aan de wederpartij meldt en zij tot een bindend advies leidt (artikel 3:316 lid 3 BW). Zie ook de pagina over het stuiten van de verjaringstermijn.
Wat doe je als de wederpartij of de rechter mediation voorstelt?
Zeg niet direct ja of nee. Bepaal eerst wat je wilt bereiken, wat je alternatief is en welke termijnen intussen doorlopen.
Ook de rechter kan op de mondelinge behandeling een schikking beproeven (artikel 87 lid 2 sub c Rv). In een kort geding over de stukken van een vastgoedvennootschap gaf de Amsterdamse voorzieningenrechter partijen in overweging samen naar de stukken te kijken, “eventueel in samenspraak met een mediator en/of hun adviseurs” (Rb. Amsterdam 27 augustus 2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:10432, r.o. 4.11).
Zo pak je het aan:
- Zet de feiten, je doel en je alternatief op één A4, zodat je weet waar je staat.
- Stuit tijdig de verjaring (artikel 3:317 BW).
- Spreek af wie de mediator is, wie diens kosten draagt, dat de mediation vertrouwelijk is en wanneer zij eindigt zonder resultaat.
- Regel het mandaat: wie zit er aan tafel, tot welk bedrag of welke concessie mag hij gaan, en wie tekent.
Twijfel je of mediation in jouw situatie verstandig is? Laat je positie beoordelen door een advocaat voor procedures voordat je instemt.
Praktijkvoorbeeld: mediation tijdens een hoger beroep
In een hoger beroep over een technische installatie, waarin ik een partij bijstond, hielden partijen de procedure een jaar aan voor een mediation. Daarna besliste het hof toch zelf (Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch 12 juli 2022, ECLI:NL:GHSHE:2022:2336, r.o. 2.1 en 3.5.2).
Mijn les: mediation in een vergevorderde procedure vraagt dat beide partijen vooraf weten wat zij willen bereiken. Anders kost het vooral tijd. Daarom stel ik de vraag “wat wil je over een jaar met deze partij?” zo vroeg mogelijk.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Schakel een advocaat in bij het opstellen van een mediationclausule, voordat je instemt met mediation en zeker voordat je een vaststellingsovereenkomst tekent. Die overeenkomst bindt je, ook waar zij afwijkt van je eerdere rechtspositie (artikel 7:900 lid 1 BW).
Hoe werkt MAAK Advocaten bij zakelijke mediation?
MAAK Advocaten staat ondernemingen bij als advocaat van één partij, vóór, tijdens en na de mediation. Strandt de mediation, dan procederen wij in eerste aanleg en zo nodig in hoger beroep (artikel 332 Rv).
Mijn rol is die van adviseur naast de ondernemer. Ik bereid voor, toets voorstellen aan zijn doel en zijn juridische positie, en zorg dat wat is afgesproken goed op papier komt. De mediator is neutraal; ik niet. Lukt het niet, dan staan we klaar voor de procedure, in eerste aanleg en zo nodig in hoger beroep. Het werk uit de voorbereiding gaat dan niet verloren: de feiten en stukken liggen er al.
In de eerste dagen beoordelen wij het contract en de correspondentie, zetten wij feiten, doel en alternatief op een rij, bewaken wij de verjaring en kijken wij of een kort geding of beslag nodig is. Schrijft het contract arbitrage voor, dan voeren wij ook de arbitrage.
De kosten van onze bijstand hangen af van de omvang van het geschil en de vraag of na de mediation geprocedeerd moet worden; de kosten van de mediator komen daar los bij.
Veelgestelde vragen over zakelijke mediation
Is zakelijke mediation verplicht?
Zakelijke mediation is vrijwillig, tenzij je in een contract een mediationclausule hebt afgesproken. Of zo’n clausule je verplicht eerst te mediëren voordat je naar de rechter gaat, hangt af van de formulering. Een kort geding blijft het duidelijkst mogelijk als de clausule dat uitdrukkelijk zegt.
Wie betaalt de kosten van mediation?
Wie de kosten van de mediator draagt, spreken partijen af in de mediationovereenkomst; voor zakelijke mediation regelt de wet dat niet. De kosten van je eigen advocaat staan daar los van. Ze hangen af van de omvang van het geschil en van de voorbereiding.
Is mediation vertrouwelijk?
Mediation is vertrouwelijk als partijen dat afspreken. Bij een binnenlands geschil regelt de wet het niet, dus leg het vast in de mediationovereenkomst. Bij een grensoverschrijdend geschil binnen de EU kunnen de mediator en de betrokkenen weigeren te getuigen, als de vertrouwelijkheid uitdrukkelijk is overeengekomen.
Kun je na een mislukte mediation nog naar de rechter?
Na een mislukte mediation kun je naar de rechter, of naar arbitrage als je contract dat voorschrijft. Let wel op de verjaring: bij een binnenlands geschil stuit mediation die niet vanzelf. Stuur daarom tijdig een schriftelijke aanmaning of voorbehoud (artikel 3:317 BW).
Wat is het verschil tussen mediation en arbitrage?
Bij mediation zoeken partijen zelf een oplossing en beslist de mediator niets. Bij arbitrage beslissen een of meer arbiters bindend over het geschil (artikel 1020 Rv). Een arbitraal vonnis kun je ten uitvoer leggen na verlof van de voorzieningenrechter (artikel 1062 Rv).
Primaire bronnen
- Artikel 7:900 BW, artikel 7:902 BW en artikel 7:904 BW: vaststellingsovereenkomst en bindend advies
- Artikel 3:316 BW en artikel 3:317 BW: stuiting van de verjaring
- Artikel 87 Rv: mondelinge behandeling en schikking
- Artikel 254 Rv: kort geding
- Artikel 332 Rv: hoger beroep
- Artikel 430 Rv: executoriale titel
- Artikel 700 Rv: conservatoir beslag
- Artikel 1020, 1022, 1022a, 1059, 1061b en 1062 Rv: arbitrage
- Wet implementatie richtlijn nr. 2008/52/EG, artikelen 1, 2, 5 en 6: grensoverschrijdende mediation
- Richtlijn 2008/52/EG betreffende bepaalde aspecten van bemiddeling/mediation in burgerlijke en handelszaken, CELEX 32008L0052
- HR 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:766
- Rb. Amsterdam (vzr.) 27 augustus 2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:10432
- Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch 12 juli 2022, ECLI:NL:GHSHE:2022:2336
Gepubliceerd op [datum publicatie] · Laatst inhoudelijk gecontroleerd op [datum review]
Stelt je wederpartij mediation voor, of loopt een samenwerking vast? Leg je situatie aan mij voor: bel 020 210 31 38 of stuur je vraag via de pagina advocaat voor procedures. — Remko Roosjen
