Branchevoorwaarden naast eigen algemene voorwaarden

Gepubliceerd · bijgewerkt

Blog delen

WhatsAppLinkedIn

Gebruik je branchevoorwaarden naast je eigen algemene voorwaarden, dan kunnen beide sets tegelijk gelden. Botsen ze, dan bepaalt de uitleg van de overeenkomst welke bepaling voorgaat (HR 24 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1125). Voor maakbedrijven die bijvoorbeeld met de Metaalunievoorwaarden werken, is advies over de rangorde daarom geen luxe: laat beide sets controleren voordat een geschil die vraag voor je beantwoordt.

Branchevoorwaarden worden door een brancheorganisatie voor een hele sector opgesteld en gaan uit van een gemiddeld bedrijf in die branche. Je eigen algemene voorwaarden sluiten daarentegen aan op jouw risico’s, betalingstermijnen, garanties en leveringscondities. Wie beide sets van toepassing verklaart zonder rangorde, loopt het risico dat de minst gunstige bepaling geldt. Hieronder lees je wat de Hoge Raad daarover besliste en hoe je dat voorkomt.

Wanneer gelden branchevoorwaarden naast je eigen voorwaarden?

Branchevoorwaarden gelden naast je eigen algemene voorwaarden als je beide sets van toepassing hebt verklaard en je klant dat zo heeft aanvaard. Ze worden dan allebei deel van de overeenkomst. Daarbij geldt wel een harde eis: je moet je klant een redelijke mogelijkheid geven om van beide sets kennis te nemen (artikel 6:233 onder b BW). Doe je dat niet, dan kan de klant de bepalingen vernietigen.

Die mogelijkheid heb je geboden als je de voorwaarden vóór of bij het sluiten ter hand hebt gesteld, of ze elektronisch zo beschikbaar hebt gesteld dat je klant ze kan opslaan en later raadplegen. Komt de overeenkomst niet elektronisch tot stand, dan is voor die elektronische weg de uitdrukkelijke instemming van je klant nodig. Kon dat redelijkerwijs niet, dan volstaat dat je vooraf meldt dat ze ter inzage liggen of bij een Kamer van Koophandel of griffie zijn gedeponeerd, en dat ze op verzoek worden toegezonden (artikel 6:234 BW). Voor branchevoorwaarden die je niet zelf hebt gedeponeerd, is meesturen dus de veiligste weg.

Twee uitzonderingen zijn belangrijk. Een klant die een rechtspersoon is en bij het sluiten laatstelijk zijn jaarrekening openbaar heeft gemaakt (of waarvoor artikel 2:403 BW is toegepast), of bij wie op dat moment vijftig of meer personen werkzaam zijn of bij wie dat uit het handelsregister blijkt, kan zich niet op deze vernietigingsgronden beroepen; dat geldt ook voor een klant die zelf meermalen dezelfde voorwaarden gebruikt (artikel 6:235 lid 1 en 3 BW). En is je klant niet in Nederland gevestigd, dan geldt de hele wettelijke regeling over algemene voorwaarden niet (artikel 6:247 lid 2 BW). Zie ook algemene voorwaarden van toepassing verklaren en onze pagina over leveringsvoorwaarden.

Hanteert je klant zelf ook voorwaarden, dan speelt nog een derde set mee. Verwijzen aanbod en aanvaarding naar verschillende voorwaarden, dan werkt in beginsel alleen de eerste verwijzing, tenzij de tweede de eerste uitdrukkelijk van de hand wijst (artikel 6:225 lid 3 BW). Meer daarover lees je bij de battle of forms naar Nederlands recht.

Hoe werkt dat bij de Metaalunievoorwaarden?

Stel, je drijft een maakbedrijf in de metaalindustrie. Bij elke overeenkomst verklaar je zowel je eigen algemene voorwaarden als de Metaalunievoorwaarden van toepassing. Een rangorde tussen beide sets leg je echter niet vast. Vervolgens ontstaat na levering een geschil over garantie. Je eigen voorwaarden pakken op dat punt gunstig uit voor je; de Metaalunievoorwaarden juist voor je klant. Welke set gaat dan voor? Die vraag is bepalend voor de uitkomst, want zij beslist wie de schade draagt. Meer over dit specifieke punt lees je in ons artikel over garanties in algemene voorwaarden.

Zijn beide sets voorwaarden tegelijk toepasselijk?

Ja, als je beide sets van toepassing hebt verklaard en je klant dat heeft aanvaard. Anders ligt het als je naar twee sets verwijst zonder aan te geven welke geldt, bijvoorbeeld met “voorwaarden A of voorwaarden B”. Dan maakt geen van beide sets deel uit van de overeenkomst, en kun je dat achteraf niet herstellen door zelf een set te kiezen (HR 28 november 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2507, Visser/Avéro, zoals samengevat in HR 24 april 2015, r.o. 3.3.2).

Wat oordeelde de Hoge Raad over botsende voorwaarden?

Bevat de overeenkomst twee sets voorwaarden met strijdige bepalingen, dan blijven beide sets gelden en stelt de rechter door uitleg vast welke bepaling voorgaat (HR 24 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1125, r.o. 3.3.3). Dat oordeelde de Hoge Raad in een zaak tussen een leverancier van biologische grondstoffen en diervoederproducent ForFarmers.

In het koopcontract op briefpapier van de leverancier stond achter “Contract Conditions” de afkorting van de branchevoorwaarden voor de graan- en diervoederhandel. Die wezen voor geschillen arbitrage aan. Onderaan het contract verwees een voorgedrukte zin in kleinere letters naar de eigen algemene voorwaarden van de leverancier, met een andere regeling voor geschillen (r.o. 3.1).

Hoe legt de rechter botsende voorwaarden uit?

De rechter kijkt naar wat partijen over en weer redelijkerwijs uit elkaars verklaringen en gedragingen mochten afleiden en van elkaar mochten verwachten. Daarbij mag hij gewicht toekennen aan de manier waarop de bepalingen in de overeenkomst zijn opgenomen (r.o. 3.3.4).

In de ForFarmers-zaak woog mee dat de verwijzing naar de branchevoorwaarden niet was voorgedrukt, maar stond in het deel van het contract dat per transactie werd ingevuld. Het hof liet daarom de arbitrageregeling van de branchevoorwaarden voorgaan. De Hoge Raad liet dat oordeel in stand en verwierp het cassatieberoep. Wat je specifiek per transactie invult, kan dus zwaarder wegen dan wat standaard is voorgedrukt.

Hoe voorkom je discussie over de rangorde?

Je voorkomt discussie door in de overeenkomst zelf een rangorderegeling op te nemen: één bepaling die vastlegt welke set voorgaat zodra bepalingen botsen. Neem die regeling op in het contract en niet uitsluitend in de voorwaarden, want dan is zij voor beide partijen zichtbaar. Communiceer de volgorde bovendien expliciet bij het sluiten van de overeenkomst. Ook zonder vaste wettelijke regel kan onduidelijkheid bij de uitleg in je nadeel uitvallen; de regel dat de voor de wederpartij gunstigste uitleg voorgaat, geldt in de wet alleen tegenover consumenten (artikel 6:238 lid 2 BW). Weet je welke set voorgaat in je eigen contracten? Laat je voorwaarden daarop controleren voordat een geschil de vraag voor je beantwoordt.

Wanneer schakel je een advocaat algemene voorwaarden in?

Schakel een advocaat in als je branchevoorwaarden en eigen voorwaarden naast elkaar gebruikt zonder rangorde, als een klant zich op de voor hem gunstigste set beroept, of als je klant eigen voorwaarden meestuurt. Onze advocaat contractenrecht in Amsterdam toetst beide sets op tegenstrijdigheden, stelt een rangorderegeling op en staat je bij in een geschil.

Veelgestelde vragen over branchevoorwaarden

Wat zijn branchevoorwaarden?

Algemene voorwaarden die een brancheorganisatie voor een hele sector opstelt, zoals de Metaalunievoorwaarden. Ze gelden alleen als je ze in je overeenkomst van toepassing verklaart; voor de geldigheid gelden dezelfde wettelijke regels als voor andere algemene voorwaarden.

Mag ik branchevoorwaarden en mijn eigen voorwaarden tegelijk gebruiken?

Ja. Als je klant beide sets heeft aanvaard, gelden ze allebei (HR 24 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1125). Leg wel vast welke set voorgaat, want anders beslist de rechter dat door uitleg.

Wat gebeurt er als ik verwijs naar de ene of de andere set voorwaarden?

Geef je niet aan welke van twee sets geldt, bijvoorbeeld door “of” te gebruiken, dan maakt geen van beide deel uit van de overeenkomst. Je kunt dat later niet herstellen door zelf te kiezen (Visser/Avéro, HR 28 november 1997).

Moet ik branchevoorwaarden meesturen?

Je moet je klant een redelijke mogelijkheid geven om ervan kennis te nemen, in de regel door ze vóór of bij het sluiten ter hand te stellen of elektronisch zo te verstrekken dat hij ze kan opslaan (artikel 6:233 onder b en 6:234 BW). Grotere klanten (artikel 6:235 lid 1 BW) en klanten die zelf meermalen dezelfde of nagenoeg dezelfde voorwaarden gebruiken (lid 3), kunnen zich niet op het ontbreken daarvan beroepen.

Gelden branchevoorwaarden ook tegenover een buitenlandse klant?

Ze kunnen gelden, maar de Nederlandse wettelijke regeling over algemene voorwaarden is dan niet van toepassing (artikel 6:247 lid 2 BW). Of de voorwaarden deel zijn geworden van de overeenkomst, hangt dan af van het toepasselijke recht, bijvoorbeeld het Weens Koopverdrag.

Primaire bronnen

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
Wie ben je?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?