Wettelijke rente is verschuldigd zodra je schuldenaar in verzuim is met het betalen van een geldsom (artikel 6:119 BW). Meestal moet je hem daarvoor eerst schriftelijk in gebreke stellen. Bij een handelsovereenkomst tussen ondernemingen loopt de hogere handelsrente zonder aanmaning vanaf de dag na de afgesproken betaaldatum, of 30 dagen na ontvangst van de factuur (artikel 6:119a BW).
Ons team adviseert ook over Conservatoir beslag leggen: verlof, termijnen en beslagtypen.
Wat is wettelijke rente?
Wettelijke rente is de rente die een schuldeiser volgens de wet kan vorderen van een schuldenaar die nalatig is gebleven bij het nakomen van een betalingsverplichting. Het dient als een vorm van schadevergoeding voor de schuldeiser, die schade lijdt doordat de debiteur niet op tijd betaalt. Er zijn twee soorten wettelijke rente:
- Gewone wettelijke rente (artikel 6:119 BW): deze geldt in alle gevallen die geen handelsovereenkomst zijn. Bijvoorbeeld als een consument te laat betaalt, of bij schadevergoeding na een onrechtmatige daad. De overheid stelt het percentage vast bij algemene maatregel van bestuur (artikel 6:120 lid 1 BW). Sinds 1 januari 2026 is het 4% per jaar (Besluit vaststelling wettelijke rente).
- Wettelijke handelsrente (artikel 6:119a BW): deze geldt bij een handelsovereenkomst, een overeenkomst tussen ondernemers of rechtspersonen. Betaalt een overheidsinstantie te laat, dan geldt artikel 6:119b BW. De handelsrente is de herfinancieringsrente van de Europese Centrale Bank plus acht procentpunten en wordt elk halfjaar opnieuw vastgesteld (artikel 6:120 lid 2 BW). Sinds 1 juli 2026 is zij 10,4% per jaar.
Welk percentage geldt, hangt dus af van de vraag of het om een handelsovereenkomst gaat. Dat bepaalt ook vanaf wanneer de rente loopt.
Vanaf wanneer is wettelijke rente verschuldigd?
- Gewone wettelijke rente loopt vanaf het moment dat je schuldenaar in verzuim is (artikel 6:119 lid 1 BW). Verzuim treedt meestal pas in als je hem schriftelijk in gebreke stelt met een redelijke termijn en hij binnen die termijn niet betaalt (artikel 6:82 lid 1 BW).
- Een ingebrekestelling is niet nodig als een afgesproken uiterste betaaldatum verstrijkt, tenzij die termijn een andere strekking heeft. Ook niet als je uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat hij niet zal betalen, of als het gaat om schadevergoeding wegens een onrechtmatige daad of een tekortkoming die niet meteen wordt betaald (artikel 6:83 BW).
- De handelsrente loopt zonder ingebrekestelling vanaf de dag na de afgesproken uiterste betaaldatum (artikel 6:119a lid 1 BW). Is geen betaaldatum afgesproken, dan loopt zij van rechtswege vanaf 30 dagen na ontvangst van de factuur. Staat de ontvangstdatum niet vast of kwam de factuur vóór de prestatie, dan telt de ontvangst van de prestatie (artikel 6:119a lid 2 BW).
Tussen ondernemers mag je een betaaltermijn van ten hoogste 60 dagen afspreken. Een langere termijn kan alleen als je die uitdrukkelijk afspreekt en die niet kennelijk onbillijk is voor de schuldeiser (artikel 6:119a lid 5 BW). Is de schuldenaar een grote rechtspersoon en de schuldeiser een mkb-onderneming, dan is een termijn van meer dan 30 dagen nietig (artikel 6:119a lid 6 BW).
Na elk jaar wordt de rente over dat jaar bij de hoofdsom opgeteld. Daarna betaalt de schuldenaar dus rente over rente: samengestelde rente (artikel 6:119 lid 2 en 6:119a lid 3 BW). Handelsrente is niet verschuldigd voor zover de vertraging de schuldenaar niet kan worden toegerekend, of als jij als schuldeiser zelf in verzuim bent (artikel 6:119a lid 7 en 8 BW).
Wat is het verschil tussen wettelijke rente en contractuele rente?
Het verschil tussen wettelijke rente en contractuele rente ligt in hun oorsprong, toepassingsgebied, en de mate van vrijheid die partijen hebben bij het vaststellen ervan.
Wettelijke Rente
Wettelijke rente is de rente die een schuldeiser volgens de wet kan vorderen van een schuldenaar die nalatig is gebleven bij het nakomen van een betalingsverplichting. Deze rente is bedoeld als een vorm van schadevergoeding voor de schuldeiser en is geregeld in de wet, specifiek in artikel 6:119 BW. Er zijn twee soorten wettelijke rente:
- Wettelijke rente voor niet-handelstransacties: Dit geldt voor transacties met consumenten en particulieren. De wettelijke rente bedraagt sinds 1 januari 2026 4% per jaar.
- Wettelijke rente voor handelstransacties: Dit geldt voor transacties tussen bedrijven of tussen bedrijven en overheidsinstanties en is geregeld in artikel 6:119a BW. De wettelijke handelsrente bedraagt sinds 1 juli 2026 10,4% per jaar.
Gewone wettelijke rente is verschuldigd vanaf het moment dat de schuldenaar in verzuim is. Dat is meestal na een ingebrekestelling of na het verstrijken van een afgesproken fatale termijn. Voor de handelsrente is geen ingebrekestelling nodig.
Contractuele Rente
Contractuele rente is de rente die partijen onderling afspreken in een contract, bijvoorbeeld voor het geval van te late betaling. Partijen hebben veel vrijheid om de hoogte en de voorwaarden te bepalen, zolang die niet in strijd zijn met de openbare orde of de goede zeden. Is de afgesproken rente hoger dan de wettelijke rente, dan loopt die na het verzuim door in plaats van de wettelijke rente (artikel 6:119 lid 3 BW). Bij een handelsovereenkomst geldt een afgesproken rente in de plaats van de handelsrente (artikel 6:119a lid 9 BW).
- Vrijheid in afspraken: Partijen kunnen bijvoorbeeld afspreken dat de schuldenaar bij te late betaling 10% rente per jaar verschuldigd is, of zelfs een rente per maand of kwartaal.
- Hogere rente: In de praktijk is de contractuele rente vaak hoger dan de wettelijke rente, omdat deze specifiek is afgestemd op de risico’s en afspraken tussen de partijen.
Samenvatting
- Oorsprong: Wettelijke rente is vastgelegd in de wet, terwijl contractuele rente voortkomt uit afspraken tussen partijen.
- Toepassingsgebied: Wettelijke rente geldt als er geen specifieke afspraken zijn gemaakt, terwijl contractuele rente geldt als deze expliciet is overeengekomen.
- Flexibiliteit: het percentage van de wettelijke rente stelt de overheid vast. De gewone rente bij algemene maatregel van bestuur, de handelsrente elk halfjaar op basis van de ECB-rente (artikel 6:120 BW). Contractuele rente bepalen partijen zelf.
Deze verschillen maken dat wettelijke rente een standaard compensatie biedt bij te late betalingen, terwijl contractuele rente meer maatwerk mogelijk maakt afhankelijk van de specifieke afspraken tussen de betrokken partijen.
Veelgestelde vragen over wettelijke rente
Moet ik een ingebrekestelling sturen voordat wettelijke rente gaat lopen?
Voor de gewone wettelijke rente meestal wel: de rente loopt pas als je schuldenaar in verzuim is, en dat is meestal na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (artikel 6:119 lid 1 en 6:82 BW). Dat hoeft niet als een fatale betaaldatum verstrijkt (artikel 6:83 BW). Voor de handelsrente is nooit een ingebrekestelling nodig (artikel 6:119a lid 1 en 2 BW).
Hoe hoog is de wettelijke rente in 2026?
De gewone wettelijke rente is sinds 1 januari 2026 4% per jaar (Besluit vaststelling wettelijke rente). De handelsrente is de herfinancieringsrente van de ECB plus acht procentpunten en wordt per halfjaar vastgesteld (artikel 6:120 lid 2 BW). Sinds 1 juli 2026 is zij 10,4% per jaar.
Wat is samengestelde rente?
Na elk jaar wordt de verschuldigde rente bij de hoofdsom opgeteld. Over het volgende jaar betaalt de schuldenaar dan rente over dat hogere bedrag (artikel 6:119 lid 2 BW). Voor de handelsrente geldt hetzelfde (artikel 6:119a lid 3 BW).
Vanaf wanneer loopt de handelsrente als er geen betaaltermijn is afgesproken?
Dan loopt de handelsrente van rechtswege vanaf 30 dagen na de dag waarop de schuldenaar de factuur heeft ontvangen. Staat die datum niet vast, of kwam de factuur vóór de prestatie, dan telt de dag waarop hij de prestatie ontving (artikel 6:119a lid 2 BW).
Mag ik een hogere rente afspreken dan de wettelijke rente?
Ja. Is de afgesproken rente hoger dan de wettelijke rente, dan loopt die na het verzuim door in plaats van de wettelijke rente (artikel 6:119 lid 3 BW). Bij een handelsovereenkomst geldt de afgesproken rente in de plaats van de handelsrente (artikel 6:119a lid 9 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:81, 6:82, 6:83, 6:119, 6:119a, 6:119b en 6:120
- Besluit vaststelling wettelijke rente, artikel 1 (geldend vanaf 1 januari 2026)
- Europese Centrale Bank, Key ECB interest rates (herfinancieringsrente, basis voor de handelsrente)
Wanneer schakel je een advocaat incasso in?
Ons advocatenkantoor helpt je graag verder bij al je vragen rondom wettelijke rente. Wanneer je juridisch advies wilt inwinnen, dan biedt ons kantoor daartoe mogelijkheden.
