Bij een NVWA-inspectie, ook een onaangekondigd bezoek, moet je de inspecteurs binnenlaten, inlichtingen geven en je administratie laten inzien (artikelen 5:15-5:20 Awb). Je mag wel om hun legitimatie vragen, waar mogelijk een tweede monster verlangen en, als een boete dreigt, zwijgen over de overtreding. Schakel bij een bezoek met mogelijke gevolgen direct een advocaat in.
Deze pagina is voor producenten, importeurs, groothandels, horecabedrijven en andere ondernemers die toezicht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) krijgen. Je leest wat de inspecteurs mogen, wat jij moet en mag, wat je tijdens en na het bezoek doet en hoe je je verweert tegen een maatregel of boete.
Wat mag een NVWA-inspecteur tijdens een inspectie?
Een NVWA-inspecteur is toezichthouder in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Hij mag elke plaats betreden behalve een woning zonder toestemming, inlichtingen vorderen, zakelijke gegevens inzien en kopiëren, zaken onderzoeken en monsters nemen, en vervoermiddelen en lading onderzoeken (artikelen 5:15-5:19 Awb).
| Bevoegdheid | Wat het inhoudt | Artikel |
|---|---|---|
| Legitimatie | De inspecteur draagt een legitimatiebewijs en toont dat desgevraagd direct | artikel 5:12 Awb |
| Plaatsen betreden | Met de benodigde apparatuur, zo nodig met hulp van de politie; een woning niet zonder toestemming van de bewoner | artikel 5:15 Awb |
| Inlichtingen vorderen | Vragen stellen die je moet beantwoorden | artikel 5:16 Awb |
| Zakelijke gegevens | Inzien, kopiëren en zo nodig kort meenemen tegen een schriftelijk bewijs | artikel 5:17 Awb |
| Zaken en monsters | Onderzoeken, verpakkingen openen, monsters nemen; op verzoek indien mogelijk een tweede monster | artikel 5:18 Awb |
| Vervoermiddelen | Vervoermiddelen en hun lading onderzoeken | artikel 5:19 Awb |
Een inspectie kan onaangekondigd plaatsvinden: de bevoegdheid om plaatsen te betreden hangt niet af van een aankondiging. Een toezichthouder mag zijn bevoegdheden alleen gebruiken voor zover dat redelijkerwijs nodig is voor zijn taak (artikel 5:13 Awb). Vraagt een inspecteur om stukken die niets met het onderwerp van de inspectie te maken hebben, dan mag je vragen waarom die nodig zijn. Bijzondere wetten kunnen extra bevoegdheden geven; vraag bij twijfel op welke wet de inspecteur zich baseert.
Ben je verplicht mee te werken aan een NVWA-inspectie?
Ja. Iedereen moet een toezichthouder binnen een redelijke termijn alle medewerking geven die hij redelijkerwijs kan vorderen (artikel 5:20 Awb). Niet meewerken is een overtreding van die wettelijke plicht en kan tot een sanctie leiden.
Wie uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift tot geheimhouding verplicht is, kan medewerking weigeren voor zover die geheimhouding dat vereist (artikel 5:20 lid 2 Awb). Dat geldt bijvoorbeeld voor je advocaat. Of je correspondentie met je advocaat die bij je bedrijf ligt mag weigeren, volgt niet rechtstreeks uit die bepaling; maak daar direct een voorbehoud over en overleg met je advocaat. Medewerking betekent niet dat je zelf het bewijs tegen jezelf moet leveren: wordt je verhoord met het oog op een boete, dan ben je niet verplicht een verklaring over de overtreding af te leggen, en moet de inspecteur je dat vooraf meedelen (artikel 5:10a Awb). Gaat het om een strafrechtelijk onderzoek, bijvoorbeeld door de opsporingsdienst van de NVWA, dan gelden andere regels; die behandelen we op deze pagina niet.
Wat doe je tijdens het bezoek van de NVWA?
Werk mee, blijf feitelijk en houd zelf bij wat er gebeurt. Vraag de legitimatie, laat één vaste medewerker de inspecteurs begeleiden, vraag om een tweede monster en geef geen inschattingen of meningen over mogelijke overtredingen.
- Legitimatie en grondslag: vraag om het legitimatiebewijs (artikel 5:12 Awb) en vraag waar de inspectie over gaat.
- Eén aanspreekpunt: laat één medewerker die het bedrijf kent de inspecteurs begeleiden, en bel direct je jurist of advocaat als het bezoek gevolgen kan hebben.
- Documenteer: noteer welke ruimten zijn bezocht, welke vragen zijn gesteld, welke stukken zijn ingezien of meegenomen en welke monsters zijn genomen. Vraag een schriftelijk bewijs van meegenomen stukken (artikel 5:17 lid 3 Awb).
- Tweede monster: vraag om een tweede monster, zodat je de analyse kunt laten controleren (artikel 5:18 lid 3 Awb).
- Feitelijk antwoorden: beantwoord feitelijke vragen, maar speculeer niet. Een zin als “soms vergeten we te registreren” komt snel in een rapport als bewijs van een structurele overtreding.
- Boete in zicht: merkt de inspecteur op dat een boete kan volgen, dan heb je het recht om niet te verklaren over de overtreding (artikel 5:10a Awb). Vraag dan om vragen schriftelijk te stellen.
Dreigt er na het bezoek een blokkade van een partij, een last of een boete? Laat de NVWA-advocaten van MAAK direct meekijken, zodat je zienswijze op tijd en op de juiste punten wordt ingediend.
Wat gebeurt er na de inspectie?
De NVWA kan volstaan met een advies of waarschuwing, maar ook een last onder dwangsom, bestuurlijke boete of andere maatregel opleggen. Is een boete boven 340 euro mogelijk, dan maakt zij altijd een rapport op en mag je je zienswijze geven (artikel 5:53 Awb).
Welke maatregel mogelijk is, hangt af van de wet waarop de inspectie is gebaseerd, zoals de Warenwet of een EU-verordening. Een bestuurlijke boete is een bestraffende sanctie, een last onder dwangsom dient om een overtreding te beëindigen. Lees het rapport en het voornemen nauwkeurig: controleer of de feiten kloppen, of de juiste regel is toegepast en of de inspecteur binnen zijn bevoegdheid bleef. Meer over het handhavingsinstrumentarium van de NVWA lees je bij handhaving door de NVWA.
Hoe verweer je je tegen een besluit van de NVWA?
Met een zienswijze tegen het voornemen, daarna bezwaar binnen zes weken tegen het besluit, en zo nodig beroep bij de bestuursrechter. Raakt een maatregel je bedrijf direct, dan kun je de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening vragen (artikelen 6:7 en 8:81 Awb).
| Fase | Wat je doet | Termijn of grondslag |
|---|---|---|
| Voornemen | Zienswijze: feiten betwisten, juridische kwalificatie en evenredigheid aanvechten | termijn in het voornemen; artikel 5:53 Awb als een boete boven 340 euro mogelijk is |
| Besluit | Bezwaarschrift indienen | zes weken, artikel 6:7 Awb |
| Spoed | Voorlopige voorziening vragen, bijvoorbeeld tegen een blokkade, nadat je bezwaar hebt gemaakt | artikel 8:81 Awb |
| Beslissing op bezwaar | Beroep bij de bestuursrechter | zes weken, artikel 6:7 Awb |
Hoe een procedure over een NVWA-boete inhoudelijk verloopt, lees je op de pagina’s betwisten van een boete van de NVWA en geschil met de NVWA.
Wat kun je zelf voorbereiden en wanneer schakel je een advocaat in?
Een goede voorbereiding is praktisch: een actueel productdossier, registraties op orde en een intern protocol voor inspecties. Een advocaat is nodig zodra een maatregel of boete dreigt, bij een blokkade van producten, en bij vragen over wat je wel en niet hoeft te verklaren.
| Situatie | Wat er op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| De NVWA staat onaangekondigd voor de deur | Verklaringen en bewijs die later tegen je worden gebruikt | Telefonisch bijstaan, grenzen van de bevoegdheden bewaken |
| Een partij wordt geblokkeerd of teruggeroepen | Omzet en relaties met afnemers | Zienswijze, overleg met de NVWA, voorlopige voorziening |
| Een boetevoornemen | Bestuurlijke boete | Zienswijze en bezwaar, beroep bij de bestuursrechter |
| De oorzaak ligt bij een leverancier | Kosten en schade | Verhaal in de keten; zie productregelgeving |
Op de pagina advocaat product compliance Amsterdam lees je hoe MAAK producenten, importeurs en handelaren bijstaat tegenover toezichthouders.
Praktijkvoorbeeld: een importeur van noten
Bij een importeur van noten neemt de NVWA monsters van een partij en blokkeert die in afwachting van de uitslag. De importeur vraagt bij de monsterneming om een tweede monster.
Dit voorbeeld is geanonimiseerd en vereenvoudigd. Omdat de importeur een tweede monster heeft gevraagd (artikel 5:18 lid 3 Awb), kan hij de analyse door een eigen laboratorium laten controleren. Wijkt die uitslag af, dan vormt dat de kern van de zienswijze tegen een maatregel. Tegelijk wordt nagegaan of het leverancierscontract een garantie en vrijwaring bevat voor de kosten van de blokkade, zodat de importeur die kan verhalen.
Veelgestelde vragen over een NVWA-inspectie
Mag de NVWA zonder aankondiging binnenkomen?
Ja. Een toezichthouder mag elke plaats betreden, met uitzondering van een woning zonder toestemming van de bewoner (artikel 5:15 Awb). Een aankondiging is daarvoor niet nodig.
Moet ik alle vragen van de inspecteur beantwoorden?
Je moet inlichtingen geven en meewerken (artikelen 5:16 en 5:20 Awb). Word je verhoord met het oog op een boete, dan hoef je geen verklaring over de overtreding af te leggen (artikel 5:10a Awb).
Mag de NVWA mijn administratie meenemen?
De inspecteur mag zakelijke gegevens inzien en kopiëren. Kan dat niet ter plaatse, dan mag hij ze voor korte tijd meenemen tegen een schriftelijk bewijs (artikel 5:17 Awb).
Hoe lang heb ik om bezwaar te maken tegen een NVWA-besluit?
Zes weken na de bekendmaking van het besluit (artikel 6:7 Awb). Tegen een voornemen dien je eerst een zienswijze in, binnen de termijn die in het voornemen staat.
Wanneer schakel ik een advocaat in bij een NVWA-inspectie?
Zodra een boete, last of blokkade dreigt, of als je twijfelt wat je moet verklaren. Een advocaat kan ook tijdens het bezoek telefonisch bijstaan.
Primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op 28 oktober 2026.
