Transportrecht (ook wel vervoerrecht) regelt de rechten en plichten van afzender, vervoerder en geadresseerde bij het vervoer van goederen. Binnenlands wegvervoer valt onder boek 8 BW (artikel 8:1090 BW); internationaal wegvervoer valt onder het CMR-verdrag (artikel 1 CMR). De vervoerder moet de goederen afleveren in de staat waarin hij ze ontving (artikel 8:1095 BW), maar zijn aansprakelijkheid is in de regel wettelijk beperkt.
In het distributieproces van producten spelen transport en logistiek een belangrijke rol. Goederen worden door de lucht, over zee en over land geïmporteerd en geëxporteerd. Onze advocaten transportrecht kennen de uitdagingen binnen de logistieke keten. Bij nationaal en internationaal zakendoen moeten afspraken duidelijk zijn vastgelegd: hoe worden de verplichtingen verdeeld? Wat zijn de kosten en risico’s bij internationale transacties tussen koper en verkoper in relatie tot het transport, de verzekeringen, vergunningen en douaneformaliteiten? Over deze zaken adviseren onze advocaten je graag.
Waarmee helpen advocaten transportrecht en logistiek?
Goede commerciële overeenkomsten zijn van wezenlijk belang. Zeker wanneer je internationaal actief bent en je business partner niet goed genoeg kent. Hoe zorg je ervoor dat je rechten voldoende gewaarborgd zijn en verhaalsposities afdoende verzekerd? Onze advocaten helpen je graag verder met het opstellen van raamovereenkomsten, betalingsvoorwaarden, het inbouwen van zekerheden in je contracten (zoals eigendomsvoorbehoud) leveringscondities (zoals passende Incoterms) en het opstellen van een sluitende set verkoopvoorwaarden en leveringsvoorwaarden, dan wel inkoopvoorwaarden. Wil je onder een overeenkomst uit, dan wens je een ‘zachte landing’. Als je een commerciële overeenkomst wilt opzeggen of ontbinden, dan staat onze advocaat contractenrecht je graag ter zijde. Niet alle transporten verlopen soepel. Wanneer ergens een kink in de kabel ontstaat kan de schade enorm zijn. Onze advocaten schakelen snel, beschikken over een groot internationaal netwerk en staan direct voor je klaar.
Welke regels gelden in het transportrecht?
Welke regels gelden, hangt af van het vervoermiddel en van de route. Voor binnenlands vervoer over de weg geldt titel 13 van boek 8 BW: de vervoerder verbindt zich tegenover de afzender om met een voertuig zaken uitsluitend over de weg te vervoeren (artikel 8:1090 BW). Voor internationaal wegvervoer geldt het CMR-verdrag, als het vervoer onder bezwarende titel plaatsvindt en de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering volgens de overeenkomst in twee verschillende landen liggen, waarvan ten minste één partij is bij het verdrag (artikel 1 lid 1 CMR). Vervoer volgens internationale postovereenkomsten, het vervoer van lijken en verhuizingen vallen buiten het CMR (artikel 1 lid 4). Voor vervoer over zee, door de lucht, over het spoor en over de binnenwateren gelden andere titels van boek 8 BW en andere verdragen.
Hoe ver gaat de aansprakelijkheid van de vervoerder?
Onder het CMR is de vervoerder aansprakelijk voor geheel of gedeeltelijk verlies en beschadiging van de goederen tussen inontvangstneming en aflevering, en voor vertraging in de aflevering (artikel 17 lid 1 CMR). Hij is ontheven als de schade is veroorzaakt door schuld van de rechthebbende, door een opdracht van de rechthebbende die niet het gevolg is van schuld van de vervoerder, door een eigen gebrek van de goederen of door omstandigheden die hij niet kon vermijden en waarvan hij de gevolgen niet kon verhinderen (artikel 17 lid 2). Ook kan hij ontheven zijn bij verlies of beschadiging door bijzondere gevaren, zoals ontbrekende of gebrekkige verpakking of het laden en lossen door de afzender of de geadresseerde (artikel 17 lid 4 CMR, met inachtneming van artikel 18). Bij verlies wordt de vergoeding berekend naar de waarde van de goederen op de plaats en het tijdstip van inontvangstneming, met een maximum van 8,33 rekeneenheden (bijzondere trekkingsrechten van het IMF) per ontbrekend kilogram brutogewicht (artikel 23 lid 1, 3 en 7 CMR). Daarnaast worden vracht, douanerechten en andere vervoerskosten terugbetaald, bij geheel verlies volledig en bij gedeeltelijk verlies naar verhouding; verdere schadevergoeding is niet verschuldigd (artikel 23 lid 4). Bij vertraging is de vergoeding ten hoogste de vrachtprijs (artikel 23 lid 5). Een hogere vergoeding kan alleen bij een opgegeven waarde of een bijzonder belang bij de aflevering (artikel 23 lid 6). Bij opzet, of schuld die volgens het recht van de rechter met opzet gelijkstaat, kan de vervoerder zich niet op de beperkingen beroepen (artikel 29 lid 1 CMR).
Bij binnenlands wegvervoer is de vervoerder niet aansprakelijk voor schade door een omstandigheid die een zorgvuldig vervoerder niet heeft kunnen vermijden en waarvan hij de gevolgen niet heeft kunnen verhinderen (artikel 8:1098 lid 1 BW). Zijn aansprakelijkheid is beperkt tot bedragen die bij algemene maatregel van bestuur zijn vastgesteld (artikel 8:1105 BW): voor schade aan of verlies van de zaken € 3,40 per kilogram (artikel 1 Besluit ex artikel 1105 van Boek 8 BW). Op die beperking kan de vervoerder zich niet beroepen als de schade is ontstaan uit zijn eigen handelen of nalaten, met opzet of roekeloos en met de wetenschap dat de schade waarschijnlijk zou ontstaan (artikel 8:1108 lid 1 BW).
Wat kun je doen als een transport misgaat?
Denk aan bedrijfsstagnatie, een handelsrelatie die beschadigd raakt omdat je niet kunt doorleveren, of zelfs het risico van een faillissement. Ook de verhaalsmogelijkheden worden dan direct actueel: kun je je goederen nog terughalen? Ben je eigenaar gebleven? Kun je alsnog beslag leggen in Nederland om zoveel mogelijk zekerheden in te bouwen in een onzekere tijd? Onze advocaten kennen de klappen van de zweep en hebben een gedegen kennis van het Nederlandse procesrecht.
Komen producten niet, niet volledig of beschadigd op de plaats van bestemming aan, dan ontstaat vaak discussie over gevolgschade, zoals gederfde winst. Tegenover de vervoerder is die schade beperkt te verhalen. Bij verlies onder het CMR vergoedt hij de waarde van de goederen tot de limiet en betaalt hij vracht, douanerechten en andere vervoerskosten terug; verdere schadevergoeding is niet verschuldigd (artikel 23 lid 4 CMR). Dat is anders bij een opgegeven waarde of een bijzonder belang bij de aflevering (artikel 23 lid 6) en bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 29). Tussen koper en verkoper bepalen vooral de overeenkomst en de algemene voorwaarden wie de schade draagt.
Verwijzen jij en je wederpartij elk naar eigen voorwaarden, bijvoorbeeld je inkoopvoorwaarden tegenover haar verkoopvoorwaarden? Naar Nederlands recht heeft de tweede verwijzing dan geen werking, tenzij daarin de toepasselijkheid van de eerst genoemde voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen (artikel 6:225 lid 3 BW). Bij een koop van roerende zaken tussen partijen in verschillende verdragsstaten geldt in de regel het Weens Koopverdrag (artikel 1 lid 1 CISG), tenzij partijen dat hebben uitgesloten (artikel 6 CISG). Dan gelden de regels van dat verdrag voor het sluiten van de overeenkomst, zoals artikel 19 CISG over een aanvaarding met afwijkingen. Wie de schade en de omvang ervan moet bewijzen? In beginsel de partij die zich erop beroept, tenzij een bijzondere regel of de redelijkheid en billijkheid tot een andere verdeling leidt (artikel 150 Rv). MAAK Advocaten heeft veel ervaring in dergelijke kwesties en begrijpt de belangen van beide partijen daardoor als geen ander.
Welke termijnen gelden bij transportschade?
Onder het CMR meld je zichtbare schade of zichtbaar verlies uiterlijk bij de aflevering aan de vervoerder. Onzichtbare schade meld je schriftelijk binnen zeven dagen na de aflevering, zon- en feestdagen niet meegerekend. Doe je dat niet, dan word je behoudens tegenbewijs geacht de goederen te hebben ontvangen in de staat die in de vrachtbrief staat (artikel 30 lid 1 CMR). Bij vertraging is alleen schadevergoeding verschuldigd als je binnen 21 dagen nadat de goederen ter beschikking zijn gesteld schriftelijk voorbehoud maakt (artikel 30 lid 3).
Vorderingen uit CMR-vervoer verjaren na één jaar, en na drie jaar bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 32 lid 1 CMR). Een schriftelijke vordering bij de vervoerder schorst de verjaring tot de dag waarop hij de vordering schriftelijk afwijst en de stukken terugstuurt (artikel 32 lid 2). Bij binnenlands vervoer verjaart een rechtsvordering uit de vervoerovereenkomst in beginsel door verloop van één jaar (artikel 8:1711 BW).
Veelgestelde vragen over transportrecht
Wat is transportrecht?
Transportrecht, ook vervoerrecht genoemd, regelt de rechten en plichten van afzender, vervoerder en geadresseerde bij het vervoer van goederen. Binnenlands wegvervoer valt onder titel 13 van boek 8 BW (artikel 8:1090 BW), internationaal wegvervoer onder het CMR-verdrag (artikel 1 CMR). Voor zee-, lucht-, spoor- en binnenvaartvervoer gelden andere regels.
Wanneer is het CMR-verdrag van toepassing?
Het CMR geldt voor iedere overeenkomst onder bezwarende titel voor het vervoer van goederen over de weg met voertuigen, als de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering in twee verschillende landen liggen en ten minste één daarvan partij is bij het verdrag (artikel 1 lid 1 CMR). Postvervoer onder internationale postovereenkomsten, het vervoer van lijken en verhuizingen vallen erbuiten (artikel 1 lid 4).
Hoeveel moet een vervoerder vergoeden bij verlies van de lading?
Onder het CMR ten hoogste 8,33 rekeneenheden (bijzondere trekkingsrechten) per ontbrekend kilogram brutogewicht, plus vracht, douanerechten en andere vervoerskosten (artikel 23 lid 3, 4 en 7 CMR). Bij binnenlands wegvervoer is de grens € 3,40 per kilogram (artikel 8:1105 BW en artikel 1 van het bijbehorende Besluit). De beperking geldt niet bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 29 CMR), en bij binnenlands vervoer niet als de vervoerder met opzet handelde of roekeloos en met de wetenschap dat de schade waarschijnlijk zou ontstaan (artikel 8:1108 BW).
Hoe snel moet je transportschade melden bij de vervoerder?
Onder het CMR meld je zichtbare schade uiterlijk bij de aflevering en onzichtbare schade schriftelijk binnen zeven dagen na de aflevering, zon- en feestdagen niet meegerekend. Anders word je behoudens tegenbewijs geacht de goederen te hebben ontvangen in de staat die in de vrachtbrief staat (artikel 30 lid 1 CMR). Voor vertragingsschade geldt een schriftelijk voorbehoud binnen 21 dagen (artikel 30 lid 3).
Wanneer verjaart een vordering tegen de vervoerder?
Onder het CMR na één jaar, en na drie jaar bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 32 lid 1 CMR). Een schriftelijke vordering bij de vervoerder schorst de verjaring tot hij die schriftelijk afwijst en de stukken terugstuurt (artikel 32 lid 2). Bij binnenlands vervoer verjaart een vordering uit de vervoerovereenkomst in beginsel na één jaar (artikel 8:1711 BW).
Primaire bronnen
- Verdrag betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg (CMR): artikel 1, 17, 23, 29 en 30, 32
- Burgerlijk Wetboek Boek 8: artikel 8:1090, 8:1095, 8:1098, 8:1105, 8:1108 en 8:1711
- Besluit ex artikel 1105 van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 1
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:225
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 150
- Weens Koopverdrag (CISG): artikel 1, 6 en 19
“Ik werk al een aantal jaar met
veel plezier samen met MAAK
Advocaten. Kan ze zonder
aarzeling aanbevelen!”
A. de Bruin – Straetus International
