Als opdrachtnemer moet je de zorg van een goed opdrachtnemer in acht nemen (artikel 7:401 BW). Je volgt tijdige en verantwoorde aanwijzingen op, houdt de opdrachtgever op de hoogte, legt verantwoording af en voert de opdracht zo nodig zelf uit. Daaruit volgen ook een waarschuwingsplicht en een informatieplicht. Hieronder lees je wat elke plicht inhoudt, met voorbeelden.
Wat zijn de verplichtingen van de opdrachtnemer?
De verplichtingen van de opdrachtnemer zijn vastgelegd in verschillende artikelen van het Burgerlijk Wetboek Boek 7, met name de artikelen 7:401 BW tot en met 7:404 BW. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste verplichtingen:
- Zorgplicht (Art. 7:401 BW): De opdrachtnemer moet bij het uitvoeren van de opdracht de zorg van een goed opdrachtnemer in acht nemen. Dit betekent dat hij moet handelen zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot te werk zou gaan.
- Opvolgen van aanwijzingen (art. 7:402 BW): De opdrachtnemer moet tijdig verleende en verantwoorde aanwijzingen over de uitvoering van de opdracht opvolgen. Een gezagsverhouding zoals bij een arbeidsovereenkomst is er niet. Wil de opdrachtnemer op redelijke grond niet volgens een aanwijzing werken en houdt de opdrachtgever hem daaraan, dan kan hij de overeenkomst opzeggen wegens gewichtige redenen.
- Informatieverplichting (art. 7:403 lid 1 BW): De opdrachtnemer moet de opdrachtgever op de hoogte houden van de voortgang van de werkzaamheden. Dit omvat ook de verplichting om de opdrachtgever onverwijld te informeren over de voltooiing van de opdracht, indien de opdrachtgever hiervan niet op de hoogte is.
- Rekening en verantwoording (Art. 7:403 lid 2 BW): De opdrachtnemer moet verantwoording afleggen over de wijze waarop hij de opdracht heeft uitgevoerd. Dit houdt in dat hij moet uitleggen hoe hij de opdracht heeft uitgevoerd en, indien van toepassing, hoe hij de door de opdrachtgever verstrekte gelden heeft besteed.
- Persoonlijke uitvoering (art. 7:404 BW): Is de opdracht verleend met het oog op een bepaalde persoon die met of bij de opdrachtnemer werkt, dan moet die persoon het werk zelf doen. Dat is alleen anders voor zover uit de opdracht volgt dat hij het onder zijn verantwoordelijkheid door anderen mag laten uitvoeren. De opdrachtnemer blijft in alle gevallen aansprakelijk.
Deze verplichtingen zijn belangrijk voor het waarborgen van een goede uitvoering van de opdracht en het beschermen van de belangen van de opdrachtgever.
Moet je de aanwijzingen van de opdrachtgever opvolgen?
De opdrachtgever mag aanwijzingen geven over de uitvoering van de opdracht. Jij moet die opvolgen als ze tijdig zijn gegeven en verantwoord zijn (artikel 7:402 lid 1 BW). Een onverantwoorde aanwijzing hoef je dus niet blind te volgen. Ben je op redelijke grond niet bereid volgens een aanwijzing te werken en houdt de opdrachtgever je daaraan, dan kun je de overeenkomst opzeggen wegens gewichtige redenen (artikel 7:402 lid 2 BW).
Wat houdt de waarschuwingsplicht in?
De waarschuwingsplicht volgt uit de zorg van een goed opdrachtnemer (artikel 7:401 BW). Als professional weet je vaak beter dan de opdrachtgever welke risico’s een beslissing heeft. Je moet handelen zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot, en de opdrachtgever in staat stellen goed geïnformeerd te beslissen. Of en hoe ver je moet waarschuwen, hangt af van de omstandigheden, zoals de ernst van het risico en de kans dat het zich voordoet (HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406).
Praktijkvoorbeeld
Een cliënt wil dat zijn advocaat hoger beroep instelt, terwijl de advocaat weet dat dit weinig kans van slagen heeft. De advocaat moet de cliënt dan waarschuwen voor de risico’s en kosten. Houdt de cliënt toch vast aan die aanwijzing en wil de advocaat die op redelijke grond niet uitvoeren, dan kan hij de opdracht opzeggen wegens gewichtige redenen (artikel 7:402 lid 2 BW).
Wanneer moet je waarschuwen?
- Als de instructie duidelijk onverantwoord is.
- Als de opdrachtgever onvoldoende kennis heeft om de risico’s in te schatten.
- Als er sprake is van mogelijke schade of nadelige gevolgen.
De waarschuwingsplicht kan ook betekenen dat je ongevraagd advies moet geven. Dit is vooral relevant in complexe rechtsgebieden zoals arbeidsrecht of contractenrecht, waar een opdrachtgever vaak niet alle juridische implicaties overziet.
Wat houdt de informatieplicht in?
De informatieplicht vereist dat de opdrachtnemer de opdrachtgever op de hoogte houdt van zijn werkzaamheden (artikel 7:403 lid 1 BW). Dit kan zowel gevraagd als ongevraagd zijn. Het doel is om de opdrachtgever in staat te stellen weloverwogen beslissingen te nemen.
Praktijkvoorbeeld
Een advocaat is verplicht om zijn cliënt (particulier) te informeren over de mogelijkheid van gefinancierde rechtsbijstand. Dit geldt ook voor andere professionals, zoals artsen die patiënten moeten inlichten over het voorgenomen onderzoek en de voorgestelde behandeling (artikel 7:448 lid 1 BW).
Hoe ver reikt de informatieplicht?
De mate van informatieplicht hangt af van het soort opdracht en de kennis van de opdrachtgever. Een beroepsbeoefenaar (zoals een arts) zal doorgaans meer informatie moeten verstrekken dan een opdrachtnemer bij een eenmalige, specifieke opdracht (zoals een kapper).
Wanneer moet je melden dat de opdracht klaar is?
De mededelingsplicht houdt in dat je de opdrachtgever onverwijld laat weten dat de opdracht klaar is, als hij dat zelf nog niet weet (artikel 7:403 lid 1 BW). Dit is vooral belangrijk als de opdrachtgever niet kan inschatten wanneer de taak is afgerond.
Praktijkvoorbeeld
Een kunsthandelaar heeft een specifiek kunstwerk in opdracht gevonden. De opdrachtgever weet echter niet dat het kunstwerk al in bezit is van de handelaar. In dit geval is de handelaar verplicht om de opdrachtgever hierover te informeren, zodat deze niet onnodig kosten blijft maken.
Waarom is deze plicht belangrijk?
De mededelingsplicht voorkomt misverstanden en zorgt ervoor dat de opdrachtnemer niet ten onrechte aanspraak blijft maken op vergoedingen. Het draait hierbij om transparantie en duidelijkheid.
Waarom zijn deze verplichtingen belangrijk?
De verplichtingen van de opdrachtnemer zijn niet alleen juridisch bindend, maar vormen ook de basis voor een goede werkrelatie. Door de instructiebevoegdheid, waarschuwingsplicht, informatieplicht en mededelingsplicht na te leven, bescherm je zowel de belangen van de opdrachtgever als je eigen professionele reputatie.
Praktische tips voor opdrachtnemers
- Documenteer alle communicatie: Zo kun je aantonen dat je aan je verplichtingen hebt voldaan.
- Wees proactief: Geef ongevraagd advies als je denkt dat dit nodig is.
- Houd het simpel: Zorg ervoor dat de opdrachtgever je informatie begrijpt, ook als deze geen juridische achtergrond heeft.
Veelgestelde vragen over de verplichtingen van de opdrachtnemer
Mag de opdrachtgever een overeenkomst van opdracht altijd opzeggen?
In beginsel wel. De opdrachtgever kan de overeenkomst te allen tijde opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW). Is de opdrachtgever een particulier, dan kan daarvan niet ten nadele van hem worden afgeweken (artikel 7:413 lid 2 BW); tussen professionele partijen kan het opzeggingsrecht wel contractueel worden beperkt of uitgesloten. Een particulier die de opdracht niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf heeft gegeven, is voor de opzegging geen schadevergoeding verschuldigd (artikel 7:408 lid 3 BW). Daarvan kan niet worden afgeweken (artikel 7:413 lid 1 BW).
Mag een opdrachtnemer de opdracht tussentijds opzeggen?
Een opdrachtnemer die de opdracht in de uitoefening van een beroep of bedrijf heeft aangenomen, kan alleen opzeggen wegens gewichtige redenen. Zonder gewichtige reden kan dat alleen als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet eindigt doordat de opdracht is volbracht (artikel 7:408 lid 2 BW).
Heeft een opdrachtnemer recht op loon als er niets is afgesproken?
Ja, als je de opdracht in de uitoefening van je beroep of bedrijf hebt aangenomen (artikel 7:405 lid 1 BW). Is de hoogte niet afgesproken, dan is het gebruikelijke loon verschuldigd en anders een redelijk loon (artikel 7:405 lid 2 BW). Eindigt de opdracht voortijdig, dan heb je in de regel recht op een redelijk deel van het loon (artikel 7:411 lid 1 BW).
Wanneer is een opdrachtnemer aansprakelijk voor schade?
Als hij niet de zorg van een goed opdrachtnemer heeft betracht (artikel 7:401 BW) en de opdrachtgever daardoor schade lijdt, is hij tekortgeschoten en moet hij die schade vergoeden, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend (artikel 6:74 lid 1 BW). Bij een beroepsbeoefenaar is de maatstaf wat een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot zou hebben gedaan (HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406).
Hoe lang kan de opdrachtgever zijn stukken terugvragen?
Een vordering tot afgifte van de stukken die de opdrachtnemer voor de opdracht onder zich heeft gekregen, verjaart vijf jaar na de dag volgend op die waarop zijn werkzaamheden zijn geëindigd (artikel 7:412 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:400, 7:401, 7:402, 7:403, 7:404, 7:405, 7:408, 7:411, 7:412, 7:413 en 7:448
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:74
- HR 29 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1406 (zorgplicht advocaat, waarschuwingsplicht)
Vragen of meer juridisch advies nodig als opdrachtnemer?
MAAK Advocaten ondersteunt opdrachtnemers bij alle juridische vragen. Of dat nu gaat over het opstellen van een overeenkomst van opdracht, contractuele bepalingen, of het beëindigen van een overeenkomst van opdracht.