Een nietige rechtshandeling heeft van meet af aan geen rechtsgevolg; een vernietigbare geldt totdat iemand haar vernietigt. Dat verschil bepaalt of je actie moet ondernemen en binnen welke termijn. Ondernemers ontdekken dit vaak pas wanneer een beding of besluit ter discussie staat. Laat je contract of besluit toetsen voordat je erop vertrouwt.
In het materiële recht leidt nietigheid van een rechtshandeling ertoe dat het beoogde rechtsgevolg niet intreedt. Dit betekent dat de handeling vanaf het begin als ongeldig wordt beschouwd. Bijvoorbeeld, volgens artikel 3:39 BW zijn rechtshandelingen die niet in de voorgeschreven vorm zijn verricht, nietig, tenzij anders uit de wet voortvloeit.
In het burgerlijk procesrecht is de situatie complexer. Hier leidt het niet naleven van vormvoorschriften niet altijd tot nietigheid. De nietigheidssanctie wordt toegepast afhankelijk van het belang van de betrokken partijen. Bijvoorbeeld, de nietigheid van een exploot van dagvaarding wordt bepaald door de vraag of de gedaagde onredelijk in zijn belang is geschaad door het gebrek. Dit wordt geregeld in artikel 120 e.v. Rv.
Wat is het verschil met vernietigbaarheid?
Nietigheid
– Definitie: Een rechtshandeling is nietig wanneer deze in strijd is met de wet, de goede zeden of de openbare orde, of wanneer niet voldaan is aan bepaalde vormvoorschriften.
– Gevolgen: De nietigheid treedt automatisch in; partijen hoeven zich niet op de nietigheid te beroepen. Dit beschermt vooral de belangen van derden.
– Voorbeelden: Een overeenkomst die een lagere vergoeding dan het minimumloon voorschrijft, is nietig omdat deze in strijd is met de wet.
– Definitie: Bij vernietigbaarheid is de rechtshandeling aanvankelijk geldig, maar kan deze later worden vernietigd door een partij die daartoe bevoegd is. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren bij wilsgebreken zoals dwaling of bedrog.
– Gevolgen: Vernietiging vereist een expliciete actie van een partij (bijvoorbeeld een verklaring of rechterlijke uitspraak) en heeft ook terugwerkende kracht. Er geldt echter een verjaringstermijn van drie jaar voor het inroepen van vernietiging.
– Voorbeelden: Een koopovereenkomst waarbij de koper bedrogen is over de staat van het product kan worden vernietigd.
Welke soorten nietigheid zijn er?
Er zijn twee belangrijke vormen van nietigheid in het burgerlijk procesrecht:
- Substantiële nietigheid: Dit treedt op bij rechterlijke beslissingen die niet door het juiste aantal rechterlijke ambtenaren zijn gewezen. Deze vorm van nietigheid is zeldzaam en wordt alleen aangenomen als het belang van de gedaagde dat eist.
- Subjectieve nietigheid: Dit heeft betrekking op voorschriften omtrent de inhoud van het exploot van dagvaarding. Hier wordt nietigheid aangenomen als de gedaagde onredelijk in zijn belang is geschaad.
Nietigheid en vernietigbaarheid zijn beide juridische concepten die betrekking hebben op de geldigheid van rechtshandelingen, maar ze verschillen aanzienlijk in hun werking en gevolgen.
Een belangrijk aspect van nietigheid in het burgerlijk procesrecht is dat het gesloten stelsel van rechtsmiddelen meebrengt dat de nietigheid van een beslissing uitsluitend kan worden ingeroepen in het kader van een daartegen openstaand rechtsmiddel. Dit betekent dat nietigheid alleen kan worden vastgesteld door een hoger gerechtshof of in een specifieke procedure.
Samenvattend, nietigheid in de juridische context betekent dat een handeling geen rechtsgevolg heeft vanwege het niet naleven van vormvoorschriften, maar de toepassing en gevolgen hiervan verschillen tussen het materiële recht en het burgerlijk procesrecht.
Wanneer schakel je een advocaat in bij nietigheid?
MAAK Advocaten behartigt graag je belangen en onze gespecialiseerde advocaten hebben de kennis en ervaring die je zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al je vragen rondom nietigheid staan we je dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, sta je graag als eerste te woord en hij bespreekt met je de zaak en de uitdagingen die voorliggen.
Wat kan ons advocatenkantoor betekenen bij nietigheid?
Twijfel je of een contract, beding of besluit wel geldig is? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam. Wij staan ondernemers, bestuurders en aandeelhouders bij die zich op nietigheid willen beroepen, en partijen die zich juist tegen zo’n beroep moeten verweren.
Het onderscheid tussen nietig en vernietigbaar is niet academisch. Een nietige rechtshandeling heeft nooit bestaan en niemand hoeft iets te doen om dat in te roepen. Een vernietigbare rechtshandeling geldt daarentegen gewoon, totdat een gerechtigde haar vernietigt, en dat recht verjaart. Wie dat verschil verkeerd inschat, laat een termijn verlopen of onderneemt actie die niet nodig was.
In de praktijk speelt het vooral bij algemene voorwaarden die niet ter hand zijn gesteld, bij besluiten die zonder de vereiste oproeping of goedkeuring zijn genomen, en bij bedingen die in strijd zijn met dwingend recht. Wij beoordelen welke sanctie de wet aan het gebrek verbindt en wat dat voor je positie betekent.
Loopt het uit op een procedure, dan voeren onze advocaten dat verweer of die vordering voor je. Daarnaast toetsen wij je modelcontracten en besluitvormingsprocedures, zodat gebreken niet ontstaan.
Wil je weten of je contract of besluit standhoudt? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor een gesprek met een specialist contractenrecht.
