Bedrog bij het sluiten van een overeenkomst is opzettelijke misleiding: de wederpartij beweegt je tot de overeenkomst met een opzettelijk onjuiste mededeling, door opzettelijk een feit te verzwijgen dat zij moest meedelen, of met een andere kunstgreep. Die overeenkomst is vernietigbaar (artikel 3:44 lid 1 en 3 BW). De vordering daartoe verjaart drie jaar na ontdekking van het bedrog (artikel 3:52 lid 1 onder c BW).
Bedrog bij het sluiten van een overeenkomst is een ernstige zaak in het contractenrecht. Het wordt beschouwd als een wilsgebrek dat de geldigheid van een overeenkomst kan aantasten. Hier volgt een gedetailleerde uitleg over bedrog bij overeenkomsten door onze advocaat contractenrecht.
Wat is bedrog?
Bedrog bij het sluiten van een overeenkomst treedt op wanneer een partij de andere partij opzettelijk misleidt om de overeenkomst aan te gaan. Volgens artikel 3:44 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek kan bedrog op drie manieren plaatsvinden:
- Het opzettelijk doen van een onjuiste mededeling
- Het opzettelijk verzwijgen van informatie die men verplicht was mee te delen
- Een andere kunstgreep
Artikel 3:44 lid 3 BW luidt:
“Bedrog is aanwezig, wanneer iemand een ander tot het verrichten van een bepaalde rechtshandeling beweegt door enige opzettelijk daartoe gedane onjuiste mededeling, door het opzettelijk daartoe verzwijgen van enig feit dat de verzwijger verplicht was mede te delen, of door een andere kunstgreep. Aanprijzingen in algemene bewoordingen, ook al zijn ze onwaar, leveren op zichzelf geen bedrog op.“
Welke voorwaarden gelden voor bedrog?
Om van bedrog te kunnen spreken, moet aan enkele voorwaarden worden voldaan:
- Opzet: de misleiding moet opzettelijk zijn gedaan met het doel de andere partij tot het sluiten van de overeenkomst te bewegen. Een vergissing of slordigheid van de wederpartij is geen bedrog; dan kan wel dwaling een rol spelen (artikel 6:228 BW).
- Causaliteit: Er moet een oorzakelijk verband bestaan tussen het bedrog en het aangaan van de overeenkomst. De benadeelde partij moet aantonen dat zij de overeenkomst niet, of niet onder dezelfde voorwaarden, zou hebben gesloten zonder het bedrog.
- Geen algemene aanprijzing: aanprijzingen in algemene bewoordingen leveren op zichzelf geen bedrog op, ook als ze onwaar zijn (artikel 3:44 lid 3, tweede zin, BW). Een apart vereiste dat de misleiding een wezenlijk onderdeel van de overeenkomst betreft, kent de wet niet. Beslissend is of de misleiding je tot de overeenkomst heeft bewogen.
- Bedrog door een derde: komt het bedrog van iemand die geen partij is bij de overeenkomst, dan kun je je daarop tegenover je wederpartij alleen beroepen als die reden had het bestaan ervan te veronderstellen (artikel 3:44 lid 5 BW).
Welke vormen van bedrog zijn er?
Bedrog kan verschillende vormen aannemen:
- Actief bedrog: Het bewust verstrekken van onjuiste informatie.
- Passief bedrog: het opzettelijk verzwijgen van een feit dat de wederpartij verplicht was je mee te delen. Zonder zo’n mededelingsplicht is zwijgen geen bedrog.
- Andere kunstgrepen: Bijvoorbeeld het aannemen van een valse hoedanigheid of het manipuleren van documenten.
Een bekend voorbeeld van bedrog is het terugdraaien van de kilometerstand van een auto bij verkoop.
Wat zijn de gevolgen van bedrog?
Als bedrog wordt vastgesteld, heeft dit belangrijke juridische gevolgen:
- Vernietigbaarheid: de benadeelde partij kan de overeenkomst vernietigen (artikel 3:44 lid 1 BW), met een buitengerechtelijke verklaring of via de rechter (artikel 3:49 BW).
- Terugwerkende kracht: de vernietiging werkt terug tot het moment waarop de overeenkomst is gesloten (artikel 3:53 lid 1 BW).
- Ongedaanmaking: wat al is betaald of geleverd, moet worden teruggegeven of ongedaan gemaakt als onverschuldigd betaald (artikel 6:203 BW). Zijn de gevolgen bezwaarlijk ongedaan te maken, dan kan de rechter op verzoek de vernietiging geheel of ten dele haar werking ontzeggen (artikel 3:53 lid 2 BW).
- Schadevergoeding: bedrog kan ook een onrechtmatige daad opleveren. Dan kun je daarnaast vergoeding van je schade vorderen (artikel 6:162 BW).
Wat is het verschil tussen bedrog, dwaling en onrechtmatige daad?
Bij dwaling hoeft de wederpartij niet opzettelijk te hebben gehandeld. Een overeenkomst die onder invloed van dwaling tot stand kwam en bij een juiste voorstelling van zaken niet zou zijn gesloten, is vernietigbaar als de dwaling te wijten is aan een inlichting van de wederpartij, tenzij die mocht aannemen dat de overeenkomst ook zonder die inlichting zou worden gesloten; als de wederpartij je had moeten inlichten, gelet op wat zij over de dwaling wist of behoorde te weten; of als jullie allebei van dezelfde onjuiste veronderstelling uitgingen, tenzij de wederpartij ook bij een juiste voorstelling van zaken niet had hoeven begrijpen dat je daardoor van het sluiten van de overeenkomst zou worden afgehouden (artikel 6:228 lid 1 BW). De vernietiging kan niet worden gegrond op een dwaling over een uitsluitend toekomstige omstandigheid, of op een dwaling die in verband met de aard van de overeenkomst, de in het verkeer geldende opvattingen of de omstandigheden van het geval voor jouw rekening behoort te blijven (artikel 6:228 lid 2 BW).
Twijfel je of je het opzet van de wederpartij kunt bewijzen, dan kun je je naast bedrog ook op dwaling beroepen, als aan de eisen daarvan is voldaan. Er is wel een verschil. Bij dwaling kan de wederpartij vernietiging voorkomen door tijdig een wijziging van de gevolgen van de overeenkomst voor te stellen die het nadeel dat je bij instandhouding van de overeenkomst lijdt, afdoende opheft (artikel 6:230 lid 1 BW). Ook kan de rechter op verlangen van een partij de gevolgen van de overeenkomst wijzigen in plaats van de vernietiging uit te spreken (artikel 6:230 lid 2 BW). Voor bedrog kent de wet zo’n regeling niet. Voor beide gronden verjaart de rechtsvordering tot vernietiging drie jaar na de ontdekking (artikel 3:52 lid 1 onder c BW).
Vernietiging en schadevergoeding zijn verschillende rechtsgevolgen. Vernietiging maakt de overeenkomst ongedaan. Schadevergoeding vorder je op grond van onrechtmatige daad, als de misleiding onrechtmatig is, aan de wederpartij kan worden toegerekend en je daardoor schade lijdt (artikel 6:162 BW). Die vordering verjaart vijf jaar nadat je met de schade en de aansprakelijke persoon bekend bent geworden, en in ieder geval twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (artikel 3:310 lid 1 BW). Levert het bedrog ook een strafbaar feit op waarop de Nederlandse strafwet van toepassing is, dan verjaart de vordering tegen de dader niet zolang het recht tot strafvordering niet is vervallen (artikel 3:310 lid 4 BW).
Hoe toon je bedrog aan?
Het aantonen van bedrog kan complex zijn. Wie zich op bedrog beroept, draagt in beginsel de bewijslast (artikel 150 Rv). Als benadeelde partij moet je dan bewijzen:
- Dat er sprake was van opzettelijke misleiding
- Dat deze misleiding je tot het aangaan van de overeenkomst heeft bewogen (artikel 3:44 lid 3 BW)
- Dat zij bij een juiste voorstelling van zaken de overeenkomst niet of niet onder dezelfde voorwaarden zou hebben gesloten
Welke juridische stappen zet je?
Als je meent slachtoffer te zijn van bedrog bij het sluiten van een overeenkomst, kun je de volgende stappen overwegen:
- Verzamel bewijsmateriaal: Documenteer alle relevante communicatie en informatie.
- Raadpleeg een advocaat: Een gespecialiseerde advocaat kan je adviseren over de sterkte van je zaak en de te volgen strategie.
- Vernietig de overeenkomst: met een buitengerechtelijke verklaring aan alle partijen bij de overeenkomst, bijvoorbeeld per brief, of via de rechter (artikel 3:49 en 3:50 lid 1 BW). Gaat het om een registergoed, zoals een woning, en is al een akte van levering opgemaakt of een inschrijving gedaan? Dan werkt je verklaring alleen als alle partijen in de vernietiging berusten. Anders heb je de rechter nodig (artikel 3:50 lid 2 BW).
- Let op de termijn: de rechtsvordering tot vernietiging verjaart drie jaar nadat je het bedrog hebt ontdekt (artikel 3:52 lid 1 onder c BW). Daarna kun je ook niet meer buitengerechtelijk vernietigen (artikel 3:52 lid 2 BW). Als verweer tegen een vordering die op de overeenkomst steunt, kun je je wel te allen tijde op het bedrog beroepen (artikel 3:51 lid 3 BW). Bevestig de overeenkomst niet nadat je het bedrog hebt ontdekt, want dan vervalt je bevoegdheid om te vernietigen (artikel 3:55 lid 1 BW).
Wat betekent dit voor je zaak?
Bedrog bij het sluiten van een overeenkomst is een ernstige zaak die de rechtsgeldigheid van de overeenkomst kan ondermijnen. Het is belangrijk om alert te zijn op mogelijke misleiding en bij twijfel professioneel juridisch advies in te winnen. De wet biedt bescherming tegen bedrog, maar het aantonen ervan vereist vaak een zorgvuldige aanpak en gedegen bewijsvoering.
Veelgestelde vragen over bedrog bij het sluiten van een overeenkomst
Wat is bedrog bij het sluiten van een overeenkomst?
Bedrog is aanwezig als iemand je tot een overeenkomst beweegt door een opzettelijk onjuiste mededeling, door het opzettelijk verzwijgen van een feit dat hij verplicht was mee te delen, of door een andere kunstgreep (artikel 3:44 lid 3 BW). De overeenkomst is dan vernietigbaar (artikel 3:44 lid 1 BW).
Is het verzwijgen van informatie bedrog?
Alleen als de wederpartij verplicht was het feit mee te delen en het opzettelijk heeft verzwegen om je tot de overeenkomst te bewegen (artikel 3:44 lid 3 BW). Ontbreekt dat opzet, maar had de wederpartij je wel moeten inlichten, dan kan een beroep op dwaling slagen (artikel 6:228 lid 1 onder b BW).
Hoe lang kun je een overeenkomst vernietigen wegens bedrog?
De rechtsvordering tot vernietiging verjaart drie jaar nadat je het bedrog hebt ontdekt (artikel 3:52 lid 1 onder c BW). Daarna kun je ook niet meer met een brief vernietigen (artikel 3:52 lid 2 BW). Word je om nakoming gevraagd, dan kun je je als verweer wel op het bedrog blijven beroepen (artikel 3:51 lid 3 BW).
Wat is het verschil tussen bedrog en dwaling?
Bij bedrog heeft de wederpartij je opzettelijk misleid (artikel 3:44 lid 3 BW). Bij dwaling is opzet niet nodig. Dan gaat het om een onjuiste voorstelling van zaken die bijvoorbeeld te wijten is aan een inlichting van de wederpartij of aan een schending van haar mededelingsplicht (artikel 6:228 BW). Bij dwaling kan de wederpartij vernietiging voorkomen met een tijdig voorstel tot wijziging van de gevolgen van de overeenkomst dat je nadeel afdoende opheft (artikel 6:230 lid 1 BW).
Kun je bij bedrog schadevergoeding eisen?
Ja, als het bedrog ook een onrechtmatige daad oplevert die aan de wederpartij kan worden toegerekend (artikel 6:162 BW). Die vordering verjaart in de regel vijf jaar nadat je met de schade en de aansprakelijke persoon bekend bent geworden (artikel 3:310 lid 1 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:44, 3:49, 3:50, 3:51, 3:52, 3:53, 3:55 en 3:310
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:162, 6:203, 6:228 en 6:230
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 150
Wanneer schakel je een advocaat in bij bedrog?
Ons advocatenkantoor helpt je graag verder bij al je vragen rondom bedrog bij het sluiten van een overeenkomst, of een ander wilsgebrek. Wij zijn in heel Nederland actief en bieden ook support bij internationale vraagstukken. Ons team van advocaten richt zich op contractenrecht. Onze advocaat commercial law Remko Roosjen geeft leiding aan dit team en we horen graag hoe we je het beste kunnen ondersteunen.