Voer je conflictmineralen in, zoals tin, tantaal, wolfraam of goud als erts of metaal, dan gelden sinds 1 januari 2021 de plichten van de conflictmineralenverordening. Vanaf een drempel per mineraal of metaal moet je je keten controleren en er jaarlijks openbaar over rapporteren. Bij MAAK Advocaten in Amsterdam begeleiden wij importeurs bij die plichten en bij vragen van de toezichthouder.
Deze verordening hoort bij de milieuwetgeving en zorgvuldigheidseisen voor producten; het overzicht van alle regels staat bij productrecht.
Val je onder de conflictmineralenverordening?
Je valt eronder als jij de mineralen of metalen uit bijlage I aangeeft voor het vrije verkeer, of als die aangifte namens jou wordt gedaan, en je jaarvolume van dat mineraal of metaal niet onder de drempel ligt (artikel 1 lid 3 en artikel 2 sub l Verordening (EU) 2017/821).
De verordening noemt die partij de Unie-importeur. Het gaat om de goederen in bijlage I: ertsen en concentraten van tin, tantaal en wolfraam, goud, en metalen zoals tinoxiden, wolframaten, carbiden, ruw tin, tinnen staven en draad, en wolfraam- en tantaalpoeder. Ook bijproducten vallen eronder (artikel 1 lid 8). De Engelse naam is de EU Conflict Minerals Regulation; de vier metalen heten samen 3TG.
De drempel geldt per mineraal of metaal, per jaar. Ligt je volume van elk betrokken mineraal of metaal onder de drempel, dan geldt de verordening niet voor jou. Enkele drempels uit bijlage I, zoals gewijzigd door Gedelegeerde Verordening (EU) 2020/1588:
| Mineraal of metaal | GN-code | Drempel per jaar |
|---|---|---|
| Goud (beide regels in bijlage I) | ex 7108 | 100 kg |
| Ruw tin | 8001 | 100 000 kg |
| Staven, profielen en draad van tin | 8003 00 00 | 1 400 kg |
| Wolfraam draad | 8101 96 00 | 250 kg |
| Tinoxiden en tinhydroxiden | ex 2825 90 85 | 3 600 kg |
De Commissie kan de drempels elke drie jaar aanpassen (artikel 1 lid 5). Controleer dus altijd de actuele bijlage I.
Wat er niet onder valt: eindproducten waarin deze metalen verwerkt zijn, want bijlage I noemt alleen ertsen, concentraten en metalen. Ook gerecyclede metalen vallen buiten de plichten, behalve dat je je conclusie en je stappen openbaar maakt (artikel 1 lid 6 en artikel 7 lid 4). Hetzelfde geldt voor voorraden die aantoonbaar al vóór 1 februari 2013 in hun huidige vorm bestonden (artikel 1 lid 7).
“Vallen wij eronder?” Mijn eerste vraag terug is niet wat er in je producten zit, maar wat er op je douaneaangifte staat. Daarna kijken we per mineraal of metaal naar je jaarvolume ten opzichte van de drempel. Eindproducten met deze metalen erin vallen er niet onder.
Welke vier plichten gelden voor een Unie-importeur?
Een Unie-importeur boven de drempel heeft sinds 1 januari 2021 vier plichten: een beheersysteem, risicobeheer, een audit door een onafhankelijke derde en openbaarmaking. Je bewaart documentatie waaruit blijkt dat je ze naleeft (artikelen 3 tot en met 7 en artikel 20 lid 3 Verordening (EU) 2017/821).
- Beheersysteem (artikel 4). Je hebt een beleid voor je toeleveringsketen voor mineralen en metalen die mogelijk uit conflict- en hoogrisicogebieden komen, en je maakt het bekend aan leveranciers en publiek. Dat beleid volgt de normen van het modelbeleid in bijlage II bij de OESO-richtsnoeren voor passende zorgvuldigheid. Het hogere management is verantwoordelijk. Je neemt het beleid op in contracten met leveranciers, hebt een klachtenmechanisme en een systeem dat de keten traceert: bij mineralen onder meer het land van oorsprong, bij metalen de naam en het adres van de smelterijen en raffinaderijen. Gegevens van die systemen bewaar je minstens vijf jaar.
- Risicobeheer (artikel 5). Je stelt de risico’s in je keten vast aan de hand van je eigen beleid en reageert erop. Importeurs van mineralen kiezen daarbij tussen handel voortzetten met meetbare risicobeperking, handel tijdelijk opschorten of, als risicobeperking is mislukt, de relatie met de leverancier beëindigen (lid 1). Importeurs van metalen beoordelen de risico’s op basis van de auditverslagen van de smelterijen en raffinaderijen in hun keten. Ontbreken die, dan beoordelen zij de risico’s zelf in hun eigen risicobeheer en laten zij hun eigen zorgvuldigheid door een onafhankelijke derde auditen (lid 4 en 5).
- Audit door een onafhankelijke derde (artikel 6 lid 1). Importeurs van metalen zijn daarvan vrijgesteld als ze aantonen dat alle smelterijen en raffinaderijen in hun keten aan de verordening voldoen. Dat is in elk geval zo als ze uitsluitend kopen bij smelterijen en raffinaderijen op de lijst die de Commissie bijhoudt (artikel 6 lid 2 en artikel 9).
- Openbaarmaking (artikel 7). Je stelt de auditrapporten, of het bewijs dat je een erkende regeling naleeft, ter beschikking van de bevoegde autoriteit, alle informatie uit je zorgvuldigheid aan je directe afnemers (met oog voor vertrouwelijke bedrijfsinformatie) en je brengt jaarlijks openbaar verslag uit, ook op internet.
Conflict- en hoogrisicogebieden zijn gebieden met een gewapend conflict of een onstabiele situatie na een conflict, en gebieden met geen of zwak bestuur en geen of beperkte veiligheid waar het internationaal recht, waaronder de mensenrechten, wijdverspreid en systematisch wordt geschonden (artikel 2 sub f). De Commissie laat een indicatieve lijst bijhouden, maar koop je uit een gebied dat er niet op staat, dan blijft de plicht gewoon gelden (artikel 14 lid 2).
Hoe richt je dat in de praktijk in?
Begin bij je contracten en je keteninformatie, want daarop rust alles. Sinds oktober 2025 is het Responsible Minerals Assurance Process (RMAP) erkend als regeling voor passende zorgvuldigheid, maar alleen voor importeurs van mineralen in de Unie die het RMAP daadwerkelijk uitvoeren: in de praktijk smelterijen en raffinaderijen (Uitvoeringsbesluit (EU) 2025/2071). Voor importeurs van metalen verandert de erkenning niets aan hun plichten, en ook wie de regeling toepast, blijft zelf verantwoordelijk.
Vier dingen, en je moet ze kunnen laten zien:
- Een beleid voor je toeleveringsketen dat je aan leveranciers en publiek bekendmaakt en in je contracten opneemt.
- Een systeem waarmee je per levering weet waar het materiaal vandaan komt, en bij metalen welke smelterij of raffinaderij het heeft verwerkt.
- Een audit door een onafhankelijke derde.
- Een jaarlijks openbaar verslag. Bewaar alles minstens vijf jaar.
Voer je metalen in, dan volstaat in plaats van de audit het bewijs dat je uitsluitend koopt bij smelterijen en raffinaderijen op de lijst van de Commissie (artikel 6 lid 2).
Mijn advies is dan om zoveel mogelijk te kopen bij smelterijen en raffinaderijen op de lijst van de Commissie en aan te sluiten bij wat je leveranciers al aanleveren. Dat houdt het praktisch, al blijf je zelf verantwoordelijk.
De verordening vraagt je beleid in contracten op te nemen (artikel 4 sub d) en op risico’s te reageren (artikel 5). De drie mogelijkheden hieronder noemt artikel 5 lid 1 voor importeurs van mineralen; voer je metalen in, dan pas je na je risicobeoordeling een reactieve strategie toe volgens bijlage II bij de OESO-richtsnoeren (artikel 5 lid 4 en 5).
Maak afspraken die je bij een controle ook echt kunt gebruiken. Neem je ketenbeleid op in het contract, vraag per levering herkomstgegevens en de naam van de smelterij of raffinaderij, leg vast dat je leverancier meewerkt als de toezichthouder vragen stelt, en spreek af wat er gebeurt als een risico opduikt: eerst samen verbeteren, dan tijdelijk stoppen, en als dat niet werkt de relatie beëindigen. Dat volgt precies de stappen die de verordening van je vraagt.
Hoe werkt de conflictmineralenverordening in Nederland?
In Nederland is de inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport de bevoegde autoriteit; het toezicht ligt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De ILT kan een last onder dwangsom opleggen (artikelen 2 en 3 Uitvoeringswet Verordening conflictmineralen).
De verordening werkt rechtstreeks; de Uitvoeringswet regelt alleen wie toezicht houdt en wat er bij een overtreding gebeurt. Medewerkers van de ILT houden toezicht op de naleving van de artikelen 3 tot en met 7 en artikel 8 lid 5. De controles achteraf gaan uit van een risicoanalyse of van relevante informatie, zoals concrete aanwijzingen van derden, en omvatten ook inspecties ter plaatse, waaronder in je bedrijfsruimten. Je moet daarbij alle nodige bijstand verlenen, vooral toegang en het overleggen van documentatie (artikel 11 Verordening (EU) 2017/821).
Bij een overtreding geeft de ILT je een mededeling met de corrigerende maatregelen die je moet nemen (artikel 16 lid 3). Nederland heeft daarvoor de last onder dwangsom gekozen; een bestuurlijke boete kent de Uitvoeringswet niet.
| Fase | Wat de ILT doet | Termijn of voorwaarde | Bron |
|---|---|---|---|
| Controle achteraf | documenten, audits en bedrijf onderzoeken | op basis van een risicoanalyse of concrete aanwijzingen van derden | art. 11 verordening |
| Overtreding | mededeling met de door de Unie-importeur te nemen corrigerende maatregelen | bij een inbreuk; de verordening noemt geen termijn | art. 16 lid 3 verordening |
| Last onder dwangsom | last opleggen ter handhaving van art. 3–7 en 8 lid 5 | dwangsom wordt verbeurd als de last niet binnen de termijn is uitgevoerd | art. 3 en 4 lid 1 Uitvoeringswet |
| Openbaarmaking | besluit tot openbaarmaking nemen en publiceren | na afloop van de hersteltermijn of bij verbeuren; niet eerder dan tien werkdagen na bekendmaking | art. 4 leden 1–3 Uitvoeringswet |
| Voorlopige voorziening | openbaarmaking opschorten | tot de uitspraak van de voorzieningenrechter | art. 4 lid 4 Uitvoeringswet |
Wil je weten of je onder de verordening valt, of staat er een controle aan? Leg je situatie voor via de pagina advocaat ESG en duurzaamheid.
Wat doe je als de ILT een controle aankondigt?
Zet je dossier compleet en geordend klaar: beleid, keteninformatie, auditrapport en jaarverslag. Meld wat ontbreekt eerlijk, met een plan en een datum. Je moet meewerken aan de controle (artikel 11 lid 4 Verordening (EU) 2017/821).
Rustig blijven en het dossier compleet maken. We lopen samen de vier onderdelen langs. Wat er al is, leggen we geordend klaar; wat ontbreekt, benoemen we eerlijk met een plan en een datum. Ik stuur daarbij zelf een korte toelichting mee met wat je hebt gedaan en wat je nog gaat doen, ook als daar niet letterlijk om wordt gevraagd. Een open en volledig dossier is de beste manier om te voorkomen dat het verder gaat dan een gesprek.
Wat doe je bij een last onder dwangsom?
Herstel binnen de termijn van de last, dan verbeur je niets. Ben je het oneens met de last, maak dan bezwaar en vraag de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening; is dat verzoek gedaan, dan wordt de openbaarmaking opgeschort tot de uitspraak (artikel 4 Uitvoeringswet Verordening conflictmineralen).
De ILT maakt een last openbaar als de termijn om de last uit te voeren is verstreken of als een dwangsom wordt verbeurd (lid 1). Daarvoor neemt de ILT eerst een besluit tot openbaarmaking met de gegevens, de wijze en de termijn (lid 2). Openbaar maken gebeurt niet eerder dan tien werkdagen na de dag waarop het besluit aan je onderneming bekend is gemaakt (lid 3). Heb je om een voorlopige voorziening gevraagd (artikel 8:81 Algemene wet bestuursrecht), dan wacht de openbaarmaking op de uitspraak (lid 4). Een bezwaar of beroep en de uitkomst daarvan maakt de ILT ook bekend (lid 6).
Er zijn dan twee sporen. Het eerste is herstellen binnen de termijn die de last noemt, want dan verbeur je niets. Het tweede is de openbaarmaking. Ben je het er niet mee eens, dan kun je bezwaar maken en de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening vragen; dan wacht de openbaarmaking op die uitspraak.
Je importeert niet zelf, maar je afnemer of klant stelt vragen?
Maak je producten met tin, tantaal, wolfraam of goud, maar voer je de metalen niet zelf in, dan ben je geen Unie-importeur. Is je directe leverancier wel Unie-importeur boven de drempel, dan moet hij de informatie uit zijn zorgvuldigheid aan jou ter beschikking stellen, met oog voor vertrouwelijke bedrijfsinformatie (artikel 7 lid 2 Verordening (EU) 2017/821).
Vraag die informatie dus actief op en leg het recht daarop in je inkoopcontract vast. Voor zorgvuldigheid in de keten buiten deze verordening, zie ook de CSDDD. Gaat het om arbeidsomstandigheden in de keten, lees dan ook over de dwangarbeidverordening. Hoe je in het algemeen een product op de Europese markt brengt, staat in een apart artikel.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Schakel een advocaat in als je twijfelt of je Unie-importeur bent of boven de drempel zit, als je contracten en beleid nog niet op de verordening aansluiten, en meteen bij een aangekondigde controle, een mededeling of een last onder dwangsom.
Wat ik vaak verkeerd zie gaan: een bedrijf denkt dat het niet onder de regels valt omdat het “maar” handelaar is, terwijl het zelf de aangifte doet. En men telt de drempel op in plaats van per mineraal of metaal te kijken. Het derde is het jaarverslag: dat moet openbaar zijn, ook op internet. Juist dat ziet een toezichthouder of een afnemer als eerste.
Praktijkvoorbeeld: een groothandel in tin
Stel: een Nederlandse groothandel koopt ruw tin in bij een handelaar buiten de EU en laat het in Rotterdam op eigen naam inklaren, zo’n 150 000 kg per jaar. Daarmee is de groothandel Unie-importeur en zit hij boven de drempel van 100 000 kg voor ruw tin.
De groothandel stelt een ketenbeleid op en neemt het op in het inkoopcontract. Hij vraagt per levering de naam en het adres van de smelterij. Kan hij aantonen dat hij uitsluitend koopt bij smelterijen op de lijst van de Commissie, dan is hij vrijgesteld van de audit (artikel 6 lid 2). Hij beoordeelt de risico’s aan de hand van de auditverslagen van die smelterijen, richt een klachtenmechanisme in, geeft zijn directe afnemers de informatie die hij heeft verzameld en zet het jaarverslag op zijn website. Als de ILT later vragen stelt, kan hij elk van de vier plichten met stukken onderbouwen.
Hoe werkt MAAK Advocaten bij de conflictmineralenverordening?
Wij toetsen eerst of je Unie-importeur bent en boven welke drempels je zit. Daarna zetten we beleid, contractclausules en het dossier op, en bereiden we je voor op een controle. Bij een mededeling of last onder dwangsom beoordelen we eerst de stukken en de termijnen, maken we waar nodig bezwaar en vragen we zo nodig een voorlopige voorziening tegen openbaarmaking. We procederen in eerste aanleg en hoger beroep.
Veelgestelde vragen over conflictmineralen
Sinds wanneer geldt de conflictmineralenverordening?
De plichten voor Unie-importeurs gelden sinds 1 januari 2021 (artikel 20 lid 3 Verordening (EU) 2017/821). De verordening zelf is van 17 mei 2017. In Nederland geldt de Uitvoeringswet Verordening conflictmineralen, die de ILT als bevoegde autoriteit aanwijst.
Valt een fabrikant van elektronica onder de verordening?
Niet als hij alleen eindproducten met tin, tantaal, wolfraam of goud invoert of maakt. De verordening geldt voor wie de ertsen, concentraten en metalen uit bijlage I aangeeft voor het vrije verkeer. Is zijn directe leverancier zelf Unie-importeur boven de drempel, dan moet die zijn informatie uit de ketenzorgvuldigheid aan hem ter beschikking stellen, met oog voor vertrouwelijke bedrijfsinformatie (artikel 7 lid 2).
Wie controleert de conflictmineralenverordening in Nederland?
De inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport is de bevoegde autoriteit; het toezicht ligt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De ILT kan een last onder dwangsom opleggen en maakt die onder voorwaarden openbaar (artikelen 2 tot en met 4 Uitvoeringswet Verordening conflictmineralen).
Moet elke importeur een audit laten doen?
In beginsel wel (artikel 6 lid 1). Importeurs van metalen zijn vrijgesteld als ze aantonen dat alle smelterijen en raffinaderijen in hun keten voldoen. Wie uitsluitend koopt bij smelterijen en raffinaderijen op de lijst van de Commissie, voldoet daaraan (artikel 6 lid 2).
Wanneer heb je een advocaat nodig bij de conflictmineralenverordening?
Als je twijfelt of je Unie-importeur bent, als je contracten en beleid nog niet aansluiten, of zodra de ILT een controle, mededeling of last aankondigt. Bij MAAK Advocaten in Amsterdam bereiden wij het dossier voor, maken we bezwaar en vragen we zo nodig een voorlopige voorziening.
Primaire bronnen
- Verordening (EU) 2017/821 (conflictmineralen), PB L 130 van 19 mei 2017: artikelen 1 tot en met 7, 9, 11, 14, 16 en 20, bijlage I
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2020/1588: drempels in bijlage I
- Uitvoeringsbesluit (EU) 2025/2071: erkenning van het RMAP als regeling voor passende zorgvuldigheid
- Uitvoeringswet Verordening conflictmineralen: artikelen 2, 3 en 4
Laatst gecontroleerd op 6 november 2026 · volgende relevante datum: 30 juni 2027 (jaarverslag van de lidstaten aan de Commissie, artikel 17 lid 1)
Voer je tin, tantaal, wolfraam of goud in en wil je weten waar je staat? Leg je situatie aan mij voor: bel 020 210 31 38 of stuur je vraag via de pagina advocaat ESG en duurzaamheid. — Annemetje Koburg
