Heb je betaald zonder dat daarvoor een rechtsgrond bestond, dan kun je dat bedrag terugvorderen; artikel 6:203 BW geeft die aanspraak. Ondernemers treffen dit aan bij een dubbele betaling, een betaling na ontbinding of een overboeking naar een verkeerd rekeningnummer. Laat beoordelen of terugvordering nog mogelijk is.
In welke situaties betaal je onverschuldigd?
Er zijn verschillende situaties waarin onverschuldigde betaling kan ontstaan:
- Geen rechtsgrond bij betaling: De betaling of prestatie is verricht zonder dat er een juridische verplichting was (art. 6:203 BW).
- Vervallen rechtsgrond: Er was aanvankelijk een rechtsgrond, maar deze is later komen te vervallen, bijvoorbeeld door de vernietiging van een overeenkomst met terugwerkende kracht
- Rechterlijke uitspraak: Een betaling verricht ter uitvoering van een rechterlijke uitspraak die later in hoger beroep wordt vernietigd, wordt beschouwd als onverschuldigd vanaf het moment van de oorspronkelijke prestatie (HR 3 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1052).
Het begrip ‘betaling’ wordt hierbij breed opgevat en kan gaan om:
– Een geldsom
– Het geven van een goed
– Het verrichten van een dienst of andere prestatie
Wat zijn de gevolgen?
Als vastgesteld wordt dat er sprake is van onverschuldigde betaling:
– Ontstaat er een verbintenis tot terugbetaling of teruggave
– Heeft de betaler het recht om het betaalde terug te vorderen
– Is de ontvanger verplicht het ontvangene terug te geven
Bij onverschuldigde betaling kan de betaler de prestatie terugvorderen. Dit kan leiden tot een vordering tot teruggave van het betaalde bedrag of de ongedaanmaking van de verrichte prestatie.
Welke verjaringstermijn geldt?
Voor het terugvorderen van een onverschuldigde betaling geldt:
– Een verjaringstermijn van 5 jaar
– De termijn begint te lopen zodra de schuldeiser weet van de onverschuldigde betaling en de ontvanger
– Een absolute verjaringstermijn van 20 jaar na de betaling
De verjaringstermijn voor een dergelijke vordering is vijf jaar vanaf het moment dat de schuldeiser bekend is met zowel de vordering als de persoon van de ontvanger, en in ieder geval twintig jaar na het ontstaan van de vordering (art. 3:309 BW).
Welke uitzonderingen zijn er?
In sommige gevallen kan een onverschuldigde betaling niet (volledig) worden teruggevorderd:
– Als de ontvanger te goeder trouw was, kunnen bepaalde kosten voor rekening van de betaler komen (art. 6:206 BW)
– Bij prestaties die niet kunnen worden teruggedraaid (zoals het schilderen van een huis) moet de ontvanger, voor zover dat redelijk is, de waarde van de prestatie op het moment van ontvangst vergoeden: als hij erdoor is verrijkt, als het aan hem is toe te rekenen dat de prestatie is verricht, of als hij een tegenprestatie had toegezegd (art. 6:210 lid 2 BW)
Een belangrijk aspect is de kwade trouw van de ontvanger. Heeft de ontvanger de betaling te kwader trouw aangenomen, dan is hij zonder ingebrekestelling in verzuim en is hij vanaf dat moment wettelijke rente verschuldigd (art. 6:119 BW en art. 6:205 BW).
Welke voorbeelden zijn er?
Veelvoorkomende situaties van onverschuldigde betaling zijn:
– Per ongeluk een factuur dubbel betalen
– Geld overmaken naar een verkeerd rekeningnummer
– Betalen op basis van een overeenkomst die later vernietigd wordt
Daarnaast kan onverschuldigde betaling samenlopen met andere juridische concepten zoals onrechtmatige daad en ongerechtvaardigde verrijking. Bijvoorbeeld, als een betaling wordt gedaan op basis van een vonnis dat later wordt vernietigd, kan de betaler ook een vordering uit onrechtmatige daad instellen, wat kan leiden tot verzuim en wettelijke rente vanaf de datum van ontvangst.
Ontdek je een onverschuldigde betaling, vraag het bedrag dan schriftelijk terug en noem de datum, het bedrag en waarom er geen rechtsgrond was. Zo’n brief of sommatiebrief stuit bovendien de verjaring (artikel 3:317 lid 1 BW).
Veelgestelde vragen over onverschuldigde betaling
Wat staat er in artikel 6:203 BW?
Artikel 6:203 BW bepaalt dat wie een ander zonder rechtsgrond iets heeft gegeven, dat als onverschuldigd betaald kan terugvorderen. Ging het om een geldsom, dan moet een gelijk bedrag worden terugbetaald; bij een prestatie van andere aard heb je recht op ongedaanmaking.
Hoe lang kun je een onverschuldigde betaling terugvorderen?
De vordering verjaart vijf jaar na de dag waarop je zowel van de vordering als van de ontvanger op de hoogte bent geraakt, en in ieder geval twintig jaar nadat de vordering is ontstaan (artikel 3:309 BW). Met een schriftelijke aanmaning stuit je de verjaring (artikel 3:317 lid 1 BW).
Wat doe je als je geld naar een verkeerd rekeningnummer hebt overgemaakt?
Vraag je bank eerst om een terugboekingsverzoek aan de bank van de ontvanger. Lukt terugboeken niet, dan heb je tegen de ontvanger een vordering uit onverschuldigde betaling (artikel 6:203 BW), die je schriftelijk en zo nodig via de rechter afdwingt.
Moet de ontvanger rente betalen over een onverschuldigde betaling?
Wie de betaling te kwader trouw heeft aangenomen, is zonder ingebrekestelling in verzuim (artikel 6:205 BW) en daardoor wettelijke rente verschuldigd (artikel 6:119 BW). Was de ontvanger te goeder trouw, dan gaat de rente pas lopen nadat je hem in gebreke hebt gesteld.
Is een betaling onverschuldigd als een vonnis later wordt vernietigd?
Wordt een vonnis in hoger beroep vernietigd, dan ontvalt de rechtsgrond aan wat ter uitvoering ervan is betaald. De vordering tot terugbetaling ontstaat volgens de Hoge Raad op het moment van de betaling zelf (HR 3 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1052).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:119, 6:203, 6:205, 6:206 en 6:210
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:309 en 3:317
- HR 3 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1052
Wanneer schakel je een advocaat onverschuldigde betaling in?
MAAK Advocaten behartigt graag je belangen en onze advocaten hebben de kennis en ervaring die je zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al je vragen rondom onverschuldigde betaling staan we je dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, sta je graag als eerste te woord en hij bespreekt met je de zaak en de uitdagingen die voorliggen.
Wat kan ons advocatenkantoor betekenen bij onverschuldigde betaling?
Heb je te veel, dubbel of ten onrechte betaald? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam. Wij staan ondernemers en organisaties bij die een betaling willen terugvorderen, en ook partijen die worden aangesproken op een bedrag dat zij naar eigen zeggen wel degelijk toekwam.
De vordering zelf is eenvoudig van opzet: ontbreekt een rechtsgrond, dan moet het betaalde terug. De praktijk is weerbarstiger. De ontvanger stelt vaak dat er wél een grondslag was, bijvoorbeeld een mondelinge afspraak of verrekening met een andere openstaande post. Wij brengen in kaart wat er feitelijk is overeengekomen en wie wat moet bewijzen.
Let daarbij op de termijn. Een vordering uit onverschuldigde betaling verjaart, en die termijn begint te lopen zodra je met de vordering bekend bent geworden. Wie een fout jaren later ontdekt in de administratie, kan te laat zijn. Wij toetsen dat vroeg in het dossier en stuiten waar nodig.
Blijft betaling uit, dan vorderen onze advocaten het bedrag in rechte terug, zo nodig met beslag om verhaal veilig te stellen. Daarnaast helpen wij herhaling voorkomen door je betalings- en factuurcontroles aan te scherpen.
Wil je weten of je je geld kunt terughalen? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor een gesprek met een specialist verbintenissenrecht.
