Je mag het merk van een ander noemen om aan te geven dat jouw product daarmee compatibel is, zoals “geschikt voor” of “compatibel met”, als dat nodig is om de bestemming aan te geven en de bewering juist is. Zo oordeelde de Hoge Raad in 2021 in een zaak over chipkaarten. Laat je verpakking, datasheet of webshoptekst toetsen voordat de merkhouder je sommeert.
Deze pagina is voor fabrikanten, importeurs en distributeurs van onderdelen, accessoires, verbruiksartikelen en compatibele componenten, en voor merkhouders die zulk gebruik willen tegengaan. Je leest wanneer verwijzen naar een ander merk mag, hoe de rechter de juistheid van een compatibiliteitsclaim beoordeelt, en welke stappen je zet als je een sommatie krijgt of verstuurt.
Wanneer mag je het merk van een ander noemen?
De merkhouder kan niet verbieden dat een derde zijn merk gebruikt om naar zijn waren te verwijzen, in het bijzonder als dat noodzakelijk is om de bestemming aan te duiden, zoals bij een onderdeel (artikel 2.23 lid 1 onder c BVIE).
Voor Uniemerken staat dezelfde regel in artikel 14 lid 1 onder c van de Uniemerkenverordening. In beide gevallen geldt een voorwaarde: het gebruik moet plaatsvinden volgens de eerlijke gebruiken in nijverheid en handel (artikel 2.23 lid 1 BVIE). De Hoge Raad wees erop dat de huidige tekst ruimer is dan de oude: het aanduiden van de bestemming is niet meer de enige grond voor verwijzend merkgebruik, maar één van de gevallen waarin het is toegestaan (HR 8 januari 2021, rov. 3.1.3).
| Voorwaarde | Wat het betekent in de praktijk | Bron |
|---|---|---|
| Verwijzing naar de waren van de merkhouder | Je noemt het merk om zijn product aan te duiden, niet als eigen merk | artikel 2.23 lid 1 onder c BVIE |
| Noodzakelijk bij het aanduiden van de bestemming | Er is geen andere begrijpelijke en volledige manier om te zeggen waarvoor je product dient | HR 8-1-2021, rov. 3.1.3; maatstaf HvJ Gillette (weergegeven in rov. 2.3) |
| Eerlijk gebruik | Loyaliteit tegenover de legitieme belangen van de merkhouder | HR 8-1-2021, rov. 3.2.2 |
| Juistheid van de claim | De compatibiliteit moet echt bestaan, zoals het relevante publiek de uiting opvat | HR 8-1-2021, rov. 3.2.3-3.2.4 |
Wanneer is verwijzen naar een merk “noodzakelijk”?
Als het noemen van het merk in de praktijk het enige middel is om het publiek begrijpelijke en volledige informatie te geven over de bestemming van je product. Die maatstaf komt uit het Gillette-arrest van het Hof van Justitie.
In de zaak bij de Hoge Raad beriep de producent van de chips zich uitsluitend op het aanduiden van de bestemming: zijn kaartchips konden werken in systemen van de merkhouder. Voor dat geval bleef volgens de Hoge Raad de eis gelden dat de verwijzing nodig is, en dat oordeel van het hof was juist (HR 8 januari 2021, rov. 3.1.3). In de praktijk betekent dit: gebruik het merk als woord in een beschrijvende zin (“geschikt voor …”), niet het logo of de huisstijl, en niet groter of prominenter dan nodig. Hoe meer je uiting op het merk leunt, hoe eerder de merkhouder kan stellen dat je meelift.
Hoe beoordeelt de rechter of een compatibiliteitsclaim juist is?
Een compatibiliteitsclaim moet juist zijn; als de compatibiliteit niet bestaat, is het gebruik niet eerlijk. Of de claim juist is, hangt af van hoe het relevante publiek de uiting opvat, niet alleen van een technische toets.
In de chipkaartzaak bestond het relevante publiek volgens het hof uit inkopers van kaartfabrikanten, installateurs van kaartlezers, system integrators en industriële distributeurs, met een hoge graad van vakkennis. De producent stelde dat hij jarenlang zonder klachten grote aantallen chips als “compatible” had verkocht en dat afnemers tevreden waren. Het hof ging daaraan voorbij omdat dat niets zou zeggen over de technische juistheid. De Hoge Raad vond dat te kort door de bocht: niet zonder meer beslissend is of de aanduiding technisch juist is, het komt erop aan hoe het relevante publiek haar opvat (rov. 3.2.4). Ook het oordeel van het hof dat de claim onjuist was omdat voor sommige lezers een aparte add-on nodig was, vond de Hoge Raad onvoldoende gemotiveerd (rov. 3.3.2). De Hoge Raad vernietigde het arrest en verwees de zaak terug naar het hof.
Welke stappen zet je vóór je een compatibiliteitsclaim gebruikt?
Stel vast wie je publiek is, test de compatibiliteit en leg het resultaat vast, formuleer de claim beschrijvend en zonder logo, en noem beperkingen zoals een benodigde adapter of software-update.
- Bepaal wie de uiting leest: consument, inkoper of technicus. Dat bepaalt hoe de claim wordt opgevat.
- Laat de compatibiliteit testen met de producten die je noemt en bewaar de testrapporten; de partij die de claim doet, moet die onderbouwen.
- Gebruik het merk als woord in een zin (“geschikt voor …”), niet als logo en niet in je productnaam.
- Vermeld beperkingen, zoals modellen waarvoor het niet werkt of een add-on die nodig is.
- Voorkom de indruk van een commerciële band met de merkhouder, bijvoorbeeld met de zin dat het merk eigendom is van de houder.
- Leg in je contracten met leveranciers vast dat zij de compatibiliteit garanderen en je vrijwaren.
Gebruik je het merk van een concurrent in een vergelijking, dan gelden daarnaast de regels voor vergelijkende reclame: de vergelijking mag niet misleiden, niet tot verwarring leiden en geen oneerlijk voordeel trekken uit de bekendheid van het merk (artikel 6:194a lid 2 BW). Twijfel je over een concrete tekst of verpakking? Laat die toetsen door een advocaat merkenrecht van MAAK.
Wat doe je als je een sommatie van de merkhouder krijgt?
Reageer niet direct met een toezegging. Laat eerst beoordelen of je gebruik verwijzend, noodzakelijk en juist is, en verzamel je testgegevens en de manier waarop afnemers de claim begrijpen.
- Noteer de termijn in de sommatie en vraag zo nodig uitstel.
- Verzamel testrapporten, klachten (of het ontbreken daarvan) en verklaringen van afnemers over hoe zij de claim opvatten.
- Beoordeel of je de uiting kunt aanpassen zonder je verkoop te schaden, bijvoorbeeld door het logo te verwijderen of een beperking toe te voegen.
- Onderhandel over een aangepaste tekst of een overgangstermijn voor bestaande verpakkingen.
- Bereid je voor op een kort geding als de merkhouder een verbod eist; zorg dat je bewijs dan klaarligt.
Ben je zelf merkhouder en zie je een concurrent die jouw merk gebruikt op een manier die niet juist is of meelift? Lees dan meer over handhaving van je merkenrecht.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Als je een nieuwe compatibiliteitsclaim op verpakking of website wilt zetten, als je een sommatie ontvangt of wilt versturen, of als een verbod in kort geding dreigt. Dan bepalen formulering en bewijs de uitkomst.
| Situatie | Wat er juridisch op het spel staat | Wat MAAK doet |
|---|---|---|
| Je lanceert een compatibel onderdeel of verbruiksartikel | Merkinbreuk of toelaatbaar verwijzend gebruik (artikel 2.23 BVIE) | Uitingen toetsen, formulering voorstellen |
| Je ontvangt een sommatie van de merkhouder | Verbod, schadevergoeding, terughalen van voorraad | Verweer opstellen, onderhandelen, kort geding voorbereiden |
| Een concurrent noemt jouw merk onjuist | Merkinbreuk (artikel 2.20 BVIE, met de uitzondering van artikel 2.23) en misleidende reclame (artikel 6:194 BW) | Sommatie, onderhandeling, procedure |
| Een leverancier levert minder compatibel dan beloofd | Non-conformiteit en vrijwaring in de keten | Contract beoordelen, verhaal halen |
Praktijkvoorbeeld: een producent van printercartridges
Stel: een Nederlandse producent verkoopt navulcartridges met de tekst “geschikt voor” en de merknaam van een printerfabrikant. De fabrikant sommeert hem om de merknaam te verwijderen.
Dit voorbeeld is geanonimiseerd en vereenvoudigd. De producent laat zien dat zonder de merknaam niet duidelijk is voor welke printers de cartridges zijn, en hij heeft testrapporten per printermodel. Op de verpakking staat het merk alleen als woord, kleiner dan de eigen merknaam, met de modellen waarvoor de cartridge werkt. Voor twee modellen bleek een firmware-update nodig; die beperking zet hij er alsnog bij. De partijen spreken een aangepaste tekst af en een overgangstermijn voor de voorraad.
Veelgestelde vragen over compatibiliteit en merkgebruik
Mag ik “compatibel met” en een ander merk op mijn product zetten?
Ja, als dat nodig is om de bestemming van je product aan te geven, het gebruik eerlijk is en de compatibiliteit juist is (artikel 2.23 lid 1 onder c BVIE; HR 8 januari 2021, ECLI:NL:HR:2021:37).
Wie moet bewijzen dat een product compatibel is?
Volgens het hof in de chipkaartzaak moet de partij die de compatibiliteit claimt, die voldoende onderbouwen en zo nodig bewijzen. Leg je testresultaten daarom vast voordat je de claim gebruikt.
Wat betekent “het relevante publiek” bij een compatibiliteitsclaim?
De kring van afnemers voor wie de uiting bedoeld is, zoals inkopers en technici. Hoe zij de claim opvatten, bepaalt of die juist is (HR 8 januari 2021, rov. 3.2.4).
Mag ik het logo van het andere merk gebruiken?
Dat is meestal niet nodig om de bestemming aan te geven en vergroot het risico dat je meelift. Gebruik het merk als woord in een beschrijvende zin.
Wanneer schakel ik een advocaat in bij een compatibiliteitsclaim?
Vóór je de claim op verpakking of website zet, als je een sommatie ontvangt of wilt sturen, en als een verbod in kort geding dreigt.
Primaire bronnen
Laatst gecontroleerd op 28 oktober 2026.
