Non-conformiteit betekent dat een geleverde zaak niet de eigenschappen heeft die je op grond van de koopovereenkomst mocht verwachten (artikel 7:17 BW). Je kunt dan herstel of vervanging eisen (artikel 7:21 BW), de koop ontbinden of schadevergoeding vorderen, mits je op tijd klaagt (artikel 7:23 lid 1 BW). Kocht je zakelijk een machine die niet voldoet? Laat je klacht toetsen voordat de termijn verloopt.
Hieronder lees je wat onder non-conformiteit valt, welke rechten je als koper stap voor stap hebt, wie wat moet bewijzen en waar een zakelijke koop verschilt van een consumentenkoop. Ben je zelf de verkoper of fabrikant die een klacht ontvangt? Lees dan ook ons artikel over non-conformiteit als verkoper of fabrikant. Dit artikel hoort bij ons overzicht van het contractenrecht.
Wat betekent non-conformiteit?
Non-conformiteit betekent dat het geleverde niet aan de koopovereenkomst beantwoordt. De verkoper schiet dan tekort, ook als hij het gebrek zelf niet kende. Bepalend is wat jij als koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten, niet wat de verkoper bedoelde.
De wet zegt het kort: de afgeleverde zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden (art. 7:17 lid 1 BW). Daarbij tellen de aard van de zaak en de mededelingen die de verkoper erover heeft gedaan (art. 7:17 lid 2 BW). Een nieuwe productiemachine moet dus meer kunnen dan een gebruikte machine zonder revisie. Noemt de verkoper in zijn offerte een capaciteit, dan mag je op die capaciteit rekenen.
Non-conformiteit is daarmee een vorm van wanprestatie, met eigen regels voor de koop in titel 1 van Boek 7 BW. Naast die regels blijven de algemene regels over tekortkomingen gelden, en soms ook een beroep op dwaling.
Wat valt er onder non-conformiteit?
Onder non-conformiteit valt elke afwijking van wat je mocht verwachten: een zaak die niet geschikt is voor normaal gebruik, die een toegezegde eigenschap mist, een andere zaak dan besteld, of een afwijkend aantal, maat of gewicht (art. 7:17 leden 2–4 BW).
Volgens artikel 7:17 BW beantwoordt een zaak niet aan de overeenkomst als:
- zij de eigenschappen mist die nodig zijn voor normaal gebruik en waarvan je de aanwezigheid niet hoefde te betwijfelen (lid 2);
- zij ongeschikt is voor een bijzonder gebruik dat bij de overeenkomst is voorzien, bijvoorbeeld een capaciteit uit een lijst met producteisen (lid 2);
- je een andere zaak of een zaak van een andere soort krijgt, of het geleverde in getal, maat of gewicht afwijkt (lid 3);
- zij niet overeenstemt met een monster of model dat je is getoond, tenzij dat alleen als aanduiding diende (lid 4).
Er is één belangrijke grens. Je kunt je niet op non-conformiteit beroepen als je de afwijking bij het sluiten van de koop kende of redelijkerwijs kon kennen. Hetzelfde geldt als de afwijking komt door gebrekkige grondstoffen die jij zelf aanleverde, tenzij de verkoper je daarvoor had moeten waarschuwen (art. 7:17 lid 5 BW). Leg producteisen daarom vooraf vast. Bij ontwikkeltrajecten gebeurt dat in afspraken over samenwerking en research & development, en bij software met AI-functies in AI-clausules in zakelijke contracten.
Welke rechten heb je als koper bij non-conformiteit?
Als koper kun je aflevering van het ontbrekende, herstel of vervanging eisen, zonder dat de verkoper daarvoor kosten mag rekenen (art. 7:21 BW). Daarnaast kun je je betaling opschorten, de koop geheel of gedeeltelijk ontbinden en schadevergoeding vorderen.
Bij een zakelijke koop zet je die rechten meestal in deze volgorde in:
- Klaag binnen bekwame tijd bij de verkoper en omschrijf het gebrek (art. 7:23 lid 1 BW). Zonder tijdige klacht kun je je niet meer op het gebrek beroepen.
- Eis aflevering van het ontbrekende, herstel of vervanging (art. 7:21 lid 1 BW). Herstel moet de verkoper redelijkerwijs kunnen uitvoeren; vervanging kan hij weigeren als de afwijking te gering is. De verkoper komt binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast voor jou na (art. 7:21 lid 3 BW).
- Schort zo nodig je betaling op, maar alleen voor zover de tekortkoming dat rechtvaardigt (art. 6:262 lid 2 BW). Houd dus niet de hele koopprijs vast voor een klein gebrek.
- Stel de verkoper in gebreke als herstel uitblijft. Zolang nakoming nog mogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas bij verzuim (art. 6:265 lid 2 BW). Dat doe je met een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn.
- Ontbind de koop geheel of gedeeltelijk (art. 6:265 lid 1 BW). Een gedeeltelijke ontbinding werkt in de praktijk als prijsvermindering.
- Vorder schadevergoeding, bijvoorbeeld voor productieverlies of herstelkosten door een derde. Daarvoor moet de tekortkoming de verkoper wel kunnen worden toegerekend (art. 6:74 lid 1 BW). Is herstel nog mogelijk, dan moet de verkoper eerst in verzuim zijn voordat je vervangende schadevergoeding, zoals herstelkosten door een derde, kunt vorderen; voor schade die door herstel niet meer ongedaan wordt gemaakt, is dat niet nodig (art. 6:74 lid 2 BW).
Bij een consumentenkoop is de volgorde strenger geregeld: ontbinding en prijsvermindering komen pas aan de orde als herstel en vervanging onmogelijk zijn of niet van de verkoper gevergd kunnen worden, of als de verkoper tekortschiet (art. 7:22 lid 2 BW). In de gevallen van art. 7:22 lid 5 BW mag de consument direct ontbinden of de prijs verminderen.
Wil je zekerheid dat de verkoper een eventuele schadevergoeding ook betaalt? Dan kan conservatoir beslag een optie zijn; weeg de voor- en nadelen vooraf af. Ben je zelf de verkoper en wil je je vordering op de koper aan je bank verpanden, let dan op de opheffing van het verpandingsverbod.
Werkt een geleverde machine of partij niet zoals afgesproken en reageert je leverancier niet op je klacht? MAAK Advocaten beoordeelt je positie, stelt de klachtbrief of ingebrekestelling op en voert zo nodig de procedure. Laat je non-conformiteitsclaim toetsen.
Wat is het verschil tussen een zakelijke koop en een consumentenkoop?
Bij een consumentenkoop koopt een particulier een roerende zaak van een bedrijf (art. 7:5 lid 1 BW). Die koper krijgt dwingende bescherming: een bewijsvermoeden van één jaar (art. 7:18a lid 2 BW), een vaste rangorde van rechten en geen afwijking ten nadele van de koper (art. 7:6 lid 1 BW).
| Onderwerp | Zakelijke koop (B2B) | Consumentenkoop (B2C) |
|---|---|---|
| Klachttermijn | Binnen bekwame tijd na ontdekking of na het moment waarop je het had moeten ontdekken (art. 7:23 lid 1 BW) | Binnen bekwame tijd na ontdekking; binnen twee maanden is in elk geval tijdig (art. 7:23 lid 1 BW) |
| Bewijs dat het gebrek er bij aflevering al was | Op de koper (art. 150 Rv) | Vermoeden ten gunste van de koper als het gebrek zich binnen één jaar na aflevering openbaart (art. 7:18a lid 2 BW) |
| Volgorde van de rechten | Geen vaste volgorde; ontbinding vereist meestal verzuim (art. 6:265 lid 2 BW) | Eerst herstel of vervanging, behalve in de gevallen van art. 7:22 lid 5 BW |
| Afwijken in algemene voorwaarden | Mogelijk, binnen de grenzen van redelijkheid en billijkheid | Niet ten nadele van de koper (art. 7:6 lid 1 BW) |
| Verjaring | Twee jaar na de klacht (art. 7:23 lid 2 BW) | Twee jaar na de klacht (art. 7:23 lid 2 BW) |
Sinds 27 april 2022 gelden voor consumentenkopen die vanaf die datum zijn gesloten ook objectieve eisen, bijvoorbeeld over duurzaamheid, updates en publieke mededelingen van de producent (art. 7:18 BW). Verkoop je zelf aan consumenten, controleer dan of je garanties in je algemene voorwaarden daarmee in lijn zijn.
Wie heeft de bewijslast bij non-conformiteit?
In een zakelijke koop bewijst de koper dat de zaak niet aan de overeenkomst beantwoordde en dat het gebrek er bij aflevering al was (art. 150 Rv). Bij een consumentenkoop wordt dat vermoed als het gebrek zich binnen één jaar na aflevering openbaart.
Het vermoeden van art. 7:18a lid 2 BW geldt niet als de verkoper anders aantoont, of als de aard van de zaak of van de afwijking zich ertegen verzet. Denk aan een gebrek dat duidelijk door een val is ontstaan. Tussen bedrijven bestaat dit vermoeden niet; daar draag je als koper zelf de bewijslast.
Leg daarom direct bij ontdekking vast wat er mis is: foto’s, meetwaarden, storingsmeldingen en het afleverbewijs. Bij technische zaken beslist vaak een deskundigenrapport over de vraag of het gebrek al bij aflevering bestond. Bewaar ook je klachtbrief en het bewijs van verzending, want je moet kunnen aantonen dat en wanneer je hebt geklaagd.
Wat houdt de klachtplicht in bij non-conformiteit?
De klachtplicht houdt in dat je de verkoper binnen bekwame tijd laat weten dat het geleverde niet voldoet, gerekend vanaf het moment waarop je het gebrek ontdekte of had moeten ontdekken. Klaag je te laat, dan kun je je niet meer beroepen op het gebrek en verlies je de rechten die je daaraan ontleent (art. 7:23 lid 1 BW).
“Had moeten ontdekken” betekent dat je de zaak na levering redelijkerwijs moet onderzoeken. Een partij onderdelen controleer je dus bij ontvangst, en niet pas als je ze maanden later inbouwt. Hoe snel je moet onderzoeken en klagen, hangt af van de aard van de zaak, de ingewikkeldheid van het onderzoek en de vraag of de verkoper door het wachten is benadeeld (HR 25 maart 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP8991). Mist de zaak een eigenschap die de verkoper had toegezegd, of gaat het om feiten die hij kende of behoorde te kennen maar niet meedeelde? Dan loopt de termijn pas vanaf de werkelijke ontdekking. Bij een consumentenkoop telt ook alleen de ontdekking, en is een klacht binnen twee maanden daarna altijd op tijd. Voor de verkoper is een te late klacht een sterk verweer. Klagen is vormvrij, maar klaag altijd schriftelijk en met een goede onderbouwing. Meer hierover lees je in ons artikel over de klachtplicht bij een gebrekkige koopovereenkomst.
Koop je als bedrijf roerende zaken van een bedrijf in een ander land, dan geldt vaak het Weens Koopverdrag: als beide landen verdragsstaat zijn of het recht van een verdragsstaat van toepassing is (art. 1 lid 1 Weens Koopverdrag). De koper moet de zaken dan binnen een zo kort mogelijke termijn keuren (art. 38 lid 1) en binnen een redelijke termijn klagen, met opgave van de aard van het gebrek (art. 39 lid 1). Uiterlijk twee jaar na de feitelijke afgifte vervalt het recht om te klagen, tenzij een contractuele garantietermijn anders bepaalt (art. 39 lid 2). Partijen kunnen de toepassing van het verdrag uitsluiten (art. 6 Weens Koopverdrag). Lees meer over de klachtplicht onder het Weens Koopverdrag.
Wanneer verjaart je vordering?
Een vordering wegens non-conformiteit verjaart twee jaar na de klacht bij de verkoper, dus niet twee jaar na de levering (art. 7:23 lid 2 BW). De klachtplicht en de verjaring zijn twee aparte termijnen die je allebei moet halen.
Wordt de verjaring voltooid terwijl de koopprijs nog openstaat? Dan mag je je recht op prijsvermindering of schadevergoeding toch nog tegenwerpen als de verkoper betaling vordert (art. 7:23 lid 2 BW). Kon je je rechten niet uitoefenen door opzet van de verkoper, dan loopt de termijn niet (art. 7:23 lid 3 BW).
Je kunt de verjaring stuiten. Voor een vordering tot nakoming, zoals herstel, vervanging of schadevergoeding, volstaat een schriftelijke aanmaning of een brief waarin je ondubbelzinnig je recht op nakoming voorbehoudt (art. 3:317 lid 1 BW). Voor andere rechtsvorderingen, zoals een vordering tot ontbinding, moet je de aanmaning binnen zes maanden laten volgen door bijvoorbeeld een dagvaarding (art. 3:317 lid 2 BW). Na stuiting begint een nieuwe termijn van gelijke lengte, dus opnieuw twee jaar (art. 3:319 BW).
Hoe verloopt een non-conformiteitsclaim in de praktijk?
Een claim verloopt meestal in vier stappen: het gebrek vastleggen, schriftelijk klagen, herstel of vervanging eisen met een redelijke termijn, en pas daarna ontbinden of schade vorderen. Het voorbeeld hieronder is fictief en dient alleen ter illustratie.
Een metaalbewerker koopt een lasrobot. De offerte noemt een capaciteit van 60 lasnaden per uur. Na installatie haalt de robot er 40. De koper legt dit vast met productierapporten en klaagt binnen een week per e-mail en aangetekende brief. De leverancier stuurt twee keer een monteur, zonder resultaat. Daarop stelt de koper de leverancier schriftelijk in gebreke met een laatste termijn voor herstel of vervanging. Blijft dat uit, dan kan de koper de koop (gedeeltelijk) ontbinden en de schade vorderen die hij door de lagere capaciteit lijdt.
Wanneer geldt productaansprakelijkheid in plaats van non-conformiteit?
Productaansprakelijkheid gaat over schade die een gebrekkig product veroorzaakt, zoals letsel of schade aan andere zaken. De producent is daarvoor aansprakelijk, ook zonder overeenkomst met de benadeelde (art. 6:185 BW). Non-conformiteit gaat over de zaak zelf: je krijgt niet wat je kocht. Productaansprakelijkheid bij een gebrekkig product is een apart leerstuk, waarin ook de presentatie van het product, zoals de gebruiksaanwijzing en waarschuwingen, meeweegt (art. 6:186 BW). Bij een consumentenkoop kun je de verkoper aanspreken voor schadevergoeding volgens de gewone regels (art. 7:24 lid 1 BW). Voor schade die onder de productaansprakelijkheid valt, is de verkoper dan alleen aansprakelijk als hij het gebrek kende of behoorde te kennen, de afwezigheid ervan heeft toegezegd, of het gaat om zaakschade onder de wettelijke franchise (art. 7:24 lid 2 BW). Lees meer over een gebrekkig product en over een gebrekkig product door een ontbrekende CE-markering. De producent is aansprakelijk, tenzij (art. 6:185 lid 1 BW):
a. de fabrikant het product niet in het verkeer heeft gebracht;
b. het, gelet op de omstandigheden, aannemelijk is dat het gebrek dat de schade heeft veroorzaakt, niet bestond op het tijdstip waarop hij het product in het verkeer heeft gebracht, dan wel dat dit gebrek later is ontstaan;
c. het product noch voor de verkoop of voor enige andere vorm van verspreiding met een economisch doel van de producent is vervaardigd, noch is vervaardigd of verspreid in het kader van de uitoefening van zijn beroep of bedrijf;
d. het gebrek een gevolg is van het feit dat het product in overeenstemming is met dwingende overheidsvoorschriften;
e. het op grond van de stand van de wetenschappelijke en technische kennis op het tijdstip waarop hij het product in het verkeer bracht, onmogelijk was het bestaan van het gebrek te ontdekken;
f. wat de producent van een grondstof of fabrikant van een onderdeel betreft, het gebrek is te wijten aan het ontwerp van het product waarvan de grondstof of het onderdeel een bestanddeel vormt, dan wel aan de instructies die door de fabrikant van het product zijn verstrekt.
Veelgestelde vragen over non-conformiteit
Hoe snel moet je klagen over non-conformiteit?
Binnen bekwame tijd nadat je het gebrek hebt ontdekt of redelijkerwijs had moeten ontdekken (artikel 7:23 lid 1 BW). Hoe lang dat is, hangt af van de omstandigheden, zoals de aard van de zaak en de vraag of de verkoper door het wachten is benadeeld (HR 25 maart 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP8991). Bij een consumentenkoop telt de ontdekking, en is een klacht binnen twee maanden daarna altijd tijdig.
Mag je de betaling inhouden als het geleverde niet voldoet?
Ja, maar alleen voor zover het gebrek dat rechtvaardigt (artikel 6:262 lid 2 BW). Houd je meer in, dan loop je het risico dat de verkoper jou op zijn beurt aanspreekt. Ben je zelf de verkoper en houdt je afnemer ten onrechte betaling in, lees dan over onbetaalde facturen incasseren met een advocaat.
Kan een verkoper non-conformiteit uitsluiten in zijn algemene voorwaarden?
Tegenover een consument niet: van de wettelijke regels mag niet ten nadele van de koper worden afgeweken (artikel 7:6 lid 1 BW). Tussen bedrijven kan het in beginsel wel, maar een beding blijft buiten toepassing als een beroep erop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (artikel 6:248 lid 2 BW).
Is de verkoper aansprakelijk als hij het gebrek niet kende?
Voor herstel, vervanging en ontbinding maakt dat niet uit. Voor schadevergoeding moet de tekortkoming de verkoper wel kunnen worden toegerekend (artikel 6:74 lid 1 BW). Dat is niet zo als de tekortkoming niet aan zijn schuld te wijten is en ook niet krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor zijn rekening komt (artikel 6:75 BW). Daarover gaat in de praktijk vaak de discussie.
Geldt non-conformiteit ook bij tweedehands zaken?
Ja. Wat je mag verwachten, hangt wel af van de aard van de zaak (artikel 7:17 lid 2 BW). Van een gebruikte machine mag je minder verwachten dan van een nieuwe, tenzij de verkoper bijvoorbeeld een volledige revisie heeft toegezegd. Het woord niet-conformiteit betekent overigens hetzelfde als non-conformiteit.
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:5, 7:6, 7:17, 7:18, 7:18a, 7:21, 7:22, 7:23 en 7:24
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:74, 6:75, 6:185, 6:186, 6:248, 6:262 en 6:265
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:317 en 3:319
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 150
- Weens Koopverdrag: artikel 1, 38 en 39
- HR 25 maart 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP8991 (Ploum/Smeets)
Wanneer schakel je een advocaat in bij non-conformiteit?
Schakel een advocaat in zodra de verkoper je klacht afwijst, herstel blijft mislukken of je overweegt de koop te ontbinden. Ben je zelf de leverancier die een claim ontvangt, dan geldt hetzelfde. MAAK Advocaten adviseert fabrikanten, distributeurs, resellers en andere handelspartijen en procedeert bij de rechtbank en in hoger beroep bij het gerechtshof. Onze advocaten contractenrecht en productregelgeving kennen ook de CE-markeringseisen. Onze advocaat commercial law Remko Roosjen geeft leiding aan dit team. Zoek je hulp op andere praktijkgebieden? Dan helpen onze advocaten in Amsterdam je verder of verwijzen ze je door.
Heb je een partij goederen of een machine ontvangen die niet voldoet, of loopt de klachttermijn bijna af? Neem contact op over je non-conformiteitszaak.
