Ontdek je als zakelijke koper een gebrek in een gekochte zaak, dan moet je de verkoper daarvan binnen bekwame tijd op de hoogte brengen (artikel 7:23 lid 1 BW). Klaag je te laat en beroept de verkoper zich daarop, dan verlies je je rechten, ook als het gebrek vaststaat. Laat je klachtbrief en je positie toetsen voordat je de verkoper aanspreakt of een claim afwijst.
Wat houdt de klachtplicht bij koop in?
De klachtplicht betekent dat je als koper de verkoper binnen bekwame tijd laat weten dat de geleverde zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt. Doe je dat niet, dan kun je je niet meer op het gebrek beroepen (artikel 7:23 lid 1 BW). Voor andere overeenkomsten geldt een vergelijkbare regel (artikel 6:89 BW).
De termijn begint als je het gebrek hebt ontdekt of redelijkerwijs had behoren te ontdekken. Je moet een levering dus ook onderzoeken. Er is één uitzondering in je voordeel: ontbreekt een eigenschap die de verkoper heeft toegezegd, of verzweeg hij feiten die hij kende of behoorde te kennen, dan loopt de termijn pas vanaf de werkelijke ontdekking. Of er überhaupt een gebrek is, lees je op de pagina over non-conformiteit en je rechten als koper.
Wanneer heb je op tijd geklaagd?
Tussen bedrijven geldt geen vaste termijn: de rechter weegt alle omstandigheden van het geval. Daarbij kijkt hij naar je belang bij het behoud van je rechten en naar de concrete belangen van de verkoper die door een late klacht zijn geschaad, zoals zijn bewijspositie of de kans om schade te beperken (HR 12 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3593, r.o. 5.6.1).
De tijd tussen ontdekking en klacht is daarbij een belangrijke factor, maar niet doorslaggevend. Gaat een zaak snel achteruit of verergert het gebrek bij gebruik, denk aan machines, voertuigen of bederfelijke goederen, dan wordt eerder van je verwacht dat je direct klaagt. Bij een consumentenkoop is een klacht binnen twee maanden na de ontdekking in elk geval tijdig (artikel 7:23 lid 1 BW, slotzin).
Wie moet bewijzen dat er te laat is geklaagd?
De klachtplicht speelt pas als de verkoper zich erop beroept. Doet hij dat, dan moet jij als koper stellen en zo nodig bewijzen dat en wanneer je hebt geklaagd (r.o. 5.6.2). De verkoper moet vervolgens stellen en zo nodig bewijzen wanneer je het gebrek ontdekte of had behoren te ontdekken, en dat de tijd tot je klacht te lang was (r.o. 5.6.3). Het is een bevrijdend verweer van de verkoper.
Voor jou als koper volgt daaruit één praktische les: zorg dat je klacht aantoonbaar is. Een telefoontje of een opmerking bij een bezoek is achteraf lastig te bewijzen. Bevestig iedere klacht daarom schriftelijk, met datum.
Mag de rechter zelf vaststellen dat je te laat klaagde?
Nee. Voert de verkoper niet het verweer dat je te laat hebt geklaagd, dan kan de rechter artikel 7:23 BW niet toepassen. Zo oordeelde de Hoge Raad in een zaak over een bestelauto die tot camper was omgebouwd (HR 22 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:582, r.o. 3.2-3.3).
Het gerechtshof Amsterdam had geoordeeld dat de koper over een aantal gebreken te laat had geklaagd. Volgens het hof mocht de bouwer erop vertrouwen dat een latere, door hem opgevraagde gebrekenlijst volledig was; gebreken die daarin ontbraken, kwamen pas maanden later weer op tafel. De bouwer had zich in de procedure echter niet op de klachtplicht beroepen. De Hoge Raad vernietigde het arrest en verwees de zaak naar het gerechtshof Den Haag.
Wat moet er in je klacht staan?
De wet eist alleen dat je de verkoper laat weten dat de zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt. In de praktijk voorkom je discussie als je klacht deze punten bevat:
- welke zaak het betreft, met ordernummer en leverdatum;
- welke gebreken je hebt vastgesteld, zo concreet mogelijk en met foto’s of een rapport;
- wanneer en hoe je de gebreken hebt ontdekt;
- wat je van de verkoper verlangt, zoals herstel, vervanging of een prijsvermindering, of dat je je rechten voorbehoudt.
Volledigheid telt ook om een andere reden. In de camperzaak oordeelde het hof dat de verkoper mocht aannemen dat een later opgevraagde gebrekenlijst de eerste klacht verving. De Hoge Raad vernietigde dat arrest, maar alleen omdat de verkoper zich niet op de klachtplicht had beroepen. Stuur je na een eerste klacht een nieuwe lijst met gebreken, neem daarin dan ook de eerder gemelde punten op, zodat de verkoper niet kan betogen dat je die hebt laten vallen. Twijfel je over de oorzaak, laat dan een deskundige het gebrek onderzoeken, maar wacht met je klacht niet op het rapport.
Wil je weten of je klacht of de afwijzing door de verkoper standhoudt? MAAK Advocaten beoordeelt je correspondentie en de termijnen en adviseert over herstel, vervanging, ontbinding of schadevergoeding. Meer over onze ondersteuning bij koopgeschillen lees je bij advocaat koopovereenkomst.
Wat zijn de gevolgen van te laat klagen?
Klaag je te laat en beroept de verkoper zich daarop, dan kun je je niet meer op het gebrek beroepen. Herstel, vervanging, prijsvermindering, ontbinding en schadevergoeding vallen dan weg, ook als het gebrek vaststaat (artikel 7:23 lid 1 BW). Daarom is aantoonbaar tijdig klagen de eerste stap in elk koopgeschil.
Heb je wel op tijd geklaagd, let dan op een tweede termijn. Vorderingen en verweren die op het gebrek steunen, verjaren twee jaar na je klacht (artikel 7:23 lid 2 BW). Vraagt de verkoper daarna nog betaling van de prijs, dan mag je je recht op prijsvermindering of schadevergoeding wel tegenwerpen. Zolang je door opzet van de verkoper je rechten niet kunt uitoefenen, loopt de termijn niet (lid 3).
Hoe het goed kan gaan, laat een zaak van de kantonrechter in Amsterdam zien, al ging het om een koop tussen particulieren. De koper van een paard met een botcyste had kort na het bericht van haar verzekeraar geklaagd bij de persoon die de verkoop had begeleid. De kantonrechter rekende die klacht toe aan de verkopers, oordeelde dat de termijn van artikel 7:23 BW niet was overschreden en verklaarde voor recht dat de koop was ontbonden (Rb. Amsterdam 21 januari 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:214, r.o. 3.2).
Wat geldt bij een consumentenkoop?
Verkoop je aan consumenten, dan is de klachtplicht milder voor de koper. De termijn loopt pas vanaf de ontdekking, en een klacht binnen twee maanden is tijdig (artikel 7:23 lid 1 BW). Je kunt daar in de overeenkomst of in je voorwaarden niet ten nadele van de consument van afwijken (artikel 7:6 lid 1 BW). Bovendien wordt vermoed dat een gebrek dat zich binnen een jaar na aflevering openbaart, al bij aflevering bestond, tenzij de verkoper anders aantoont of de aard van de zaak of van de afwijking zich daartegen verzet (artikel 7:18a lid 2 BW).
Wat geldt bij een internationale koop?
Koop je roerende zaken van een bedrijf in een ander verdragsland, dan geldt meestal het Weens Koopverdrag. Je moet de zaken dan binnen een zo kort mogelijke termijn keuren en de verkoper binnen een redelijke termijn inlichten, met opgave van de aard van het gebrek (artikel 38 en 39 lid 1 CISG). Uiterlijk twee jaar na de feitelijke afgifte van de zaken vervalt je recht in elk geval, tenzij dat niet strookt met een afgesproken garantietermijn (artikel 39 lid 2). Meer daarover lees je bij klachtplicht en verjaringstermijnen onder het Weens Koopverdrag.
Veelgestelde vragen over de klachtplicht bij koop
Hoe snel moet ik klagen over een gebrek in een gekochte zaak?
Binnen bekwame tijd nadat je het gebrek hebt ontdekt of had behoren te ontdekken (artikel 7:23 lid 1 BW). Tussen bedrijven is er geen vaste termijn; de rechter weegt alle omstandigheden. Bij een consumentenkoop is een klacht binnen twee maanden na ontdekking tijdig.
Moet ik schriftelijk klagen?
De wet eist geen vorm, maar jij moet bewijzen dat en wanneer je hebt geklaagd als de verkoper zich op de klachtplicht beroept. Een e-mail of brief met datum, een omschrijving van de gebreken en foto’s is daarom verstandig.
Wat gebeurt er als ik te laat heb geklaagd?
Beroept de verkoper zich erop, dan kun je je niet meer op het gebrek beroepen en vervallen je rechten op herstel, vervanging, ontbinding of schadevergoeding. Voert de verkoper dat verweer niet, dan mag de rechter de klachtplicht niet zelf toepassen (HR 22 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:582).
Hoe lang kan ik na mijn klacht nog een procedure starten?
Vorderingen en verweren die op het gebrek steunen, verjaren twee jaar na je klacht (artikel 7:23 lid 2 BW). Wel kun je je recht op prijsvermindering of schadevergoeding blijven tegenwerpen als de verkoper betaling van de prijs vraagt.
Geldt de klachtplicht ook als de verkoper het gebrek kende?
Ja, maar als de afwijking feiten betreft die de verkoper kende of behoorde te kennen en niet heeft meegedeeld, begint de termijn pas bij de werkelijke ontdekking. Dat geldt ook als een toegezegde eigenschap ontbreekt (artikel 7:23 lid 1, tweede zin, BW). Kon je door opzet van de verkoper je rechten niet uitoefenen, dan loopt de verjaringstermijn niet (lid 3).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek, artikel 6:89, artikel 7:6, artikel 7:18a en artikel 7:23
- Weens Koopverdrag (CISG), artikel 38 en artikel 39
- HR 12 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3593 (FAR Trading/Edco: maatstaf en bewijslast)
- HR 22 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:582 (Dutch Campers: geen ambtshalve toepassing)
- Rb. Amsterdam 21 januari 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:214 (tijdige klacht bij koop van een paard)
