Een IT-contract beëindig je door opzegging, door afloop van de looptijd of door ontbinding als de wederpartij tekortschiet (artikel 6:265 BW). Een contract voor onbepaalde tijd is in beginsel opzegbaar, maar de redelijkheid en billijkheid kunnen een zwaarwegende grond, opzegtermijn of vergoeding vereisen (artikel 6:248 BW). Bij een overeenkomst van opdracht kan de klant in beginsel te allen tijde opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW).
Hieronder lees je welke soorten IT-contracten er zijn, wat het verschil is tussen opzeggen en ontbinden, welke termijnen en vormeisen gelden, en wat de klant en de leverancier mogen. Je vindt ook twee voorbeeldbrieven.
Welke soorten IT-contracten bestaan er en wat zijn hun kenmerken?
IT-contracten omvatten SaaS-overeenkomsten, hostingcontracten, onderhoudscontracten en softwareontwikkelovereenkomsten, elk met specifieke opzegmogelijkheden.
De wet kent geen aparte regeling voor IT-contracten. Welke regels gelden, hangt af van wat partijen hebben afgesproken en van het soort overeenkomst. Een IT-dienst kan bijvoorbeeld een overeenkomst van opdracht zijn (artikel 7:400 BW); dan gelden ook de wettelijke opzegregels voor opdracht. In de praktijk zijn er vier veelvoorkomende soorten IT-contracten.
SaaS-overeenkomst (Software-as-a-Service)
Bij een SaaS-contract neem je software af als online dienst. De leverancier zorgt voor de software en de hosting; jij krijgt toegang via internet, zonder eigen installatie.
Een SaaS-contract is een duurovereenkomst met periodieke betalingen. Vaak geldt eerst een vaste looptijd, gevolgd door verlenging of door een periode waarin je per maand kunt opzeggen. Wat precies geldt, staat in het contract en de algemene voorwaarden.
Hostingovereenkomst
Een hostingcontract regelt het beschikbaar stellen van serverruimte of cloudcapaciteit, bijvoorbeeld voor een website of applicatie. Beschikbaarheid staat daarbij centraal.
Hostingcontracten worden voor bepaalde of onbepaalde tijd gesloten en bevatten vaak een service level agreement (SLA) met afspraken over beschikbaarheid. Regel ook hoe je bij het einde je data terugkrijgt (exit).
Wat kenmerkt onderhouds- en supportcontracten?
Een onderhoudscontract regelt doorlopende ondersteuning van software na oplevering, vaak met een vaste looptijd en stilzwijgende verlenging.
Met een onderhoudscontract houd je software up-to-date. De leverancier verplicht zich tot updates, bugfixes en technische ondersteuning. Dat kan een zelfstandig contract zijn of een onderdeel van een licentieovereenkomst. Lees ook hoe je een licentieovereenkomst opzegt.
Vaak geldt een vaste looptijd, bijvoorbeeld een jaar, die stilzwijgend wordt verlengd. Let dan op de opzegtermijn vóór het einde van elke periode. Zeg je te laat op, dan loopt het contract volgens zo’n verlengingsbeding een nieuwe periode door.
Softwareontwikkelovereenkomst (projectcontract)
Een ontwikkelovereenkomst gaat over maatwerksoftware die de leverancier voor je bouwt. Vaak is afgesproken dat de leverancier een bepaald resultaat oplevert. De duur hangt dan samen met de oplevering.
Zo’n project eindigt in de regel wanneer het werk is voltooid. Is het contract een overeenkomst van opdracht, dan kan de opdrachtgever wel tussentijds opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW), tenzij partijen dat hebben uitgesloten of beperkt. Hangt de betaling af van de oplevering, dan heeft de leverancier recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon. Het volle loon krijgt hij alleen als het einde aan de opdrachtgever is toe te rekenen en dat redelijk is, met aftrek van zijn besparingen (artikel 7:411 BW).
Hoe verschilt contractduur tussen bepaalde en onbepaalde tijd?
Een contract voor bepaalde tijd kun je in beginsel niet tussentijds opzeggen, tenzij het contract of de wet dat toelaat. Een contract voor onbepaalde tijd is in beginsel opzegbaar, maar de redelijkheid en billijkheid kunnen een zwaarwegende grond, een opzegtermijn of een vergoeding vereisen.
Wil je weten of en hoe je kunt opzeggen, kijk dan eerst naar de looptijd. Daarbij geldt een belangrijk onderscheid.
Contract voor bepaalde tijd
Een contract voor bepaalde tijd, bijvoorbeeld drie jaar, bindt partijen in beginsel voor die periode. Eerder eruit kan als het contract een tussentijdse opzegmogelijkheid geeft, of als de wet dat toelaat. Zo kan de opdrachtgever bij een overeenkomst van opdracht te allen tijde opzeggen, tenzij partijen dat hebben uitgesloten (artikel 7:408 lid 1 BW).
Schiet de wederpartij tekort, dan kun je de overeenkomst mogelijk ontbinden (artikel 6:265 BW, zie hieronder). Bij onvoorziene omstandigheden kan de rechter op vordering van een partij de overeenkomst wijzigen of geheel of gedeeltelijk ontbinden (artikel 6:258 lid 1 BW). Dat kan alleen als de omstandigheden zo zijn dat de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding niet mag verwachten. Komen de omstandigheden krachtens de aard van de overeenkomst of de verkeersopvattingen voor rekening van wie zich erop beroept, dan gebeurt het niet (lid 2). Je kunt het contract op deze grond dus niet zelf beëindigen; de lat ligt hoog.
Contract voor onbepaalde tijd
Een contract zonder einddatum is in beginsel opzegbaar, ook als het geen opzegregeling bevat. Dat is vaste rechtspraak van de Hoge Raad in het contractenrecht (HR 28 oktober 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ9854, r.o. 3.5.1).
De redelijkheid en billijkheid kunnen, gelet op de aard en inhoud van het contract en de omstandigheden van het geval, wel meebrengen dat opzegging alleen mogelijk is met een voldoende zwaarwegende grond, dat je een bepaalde opzegtermijn moet aanhouden of dat je een (schade)vergoeding moet aanbieden (artikel 6:248 lid 1 BW).Bevat het contract wel een opzegregeling, dan kun je in beginsel volgens die regeling opzeggen. Voor zover wet en contract daarvoor ruimte laten, kunnen de redelijkheid en billijkheid ook dan nadere eisen stellen. Daarnaast kan een beroep op de opzegbevoegdheid onaanvaardbaar zijn (artikel 6:248 lid 2 BW). Een overeengekomen opzegtermijn kan niet op grond van alleen de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid worden vervangen door een langere termijn. Wel kan de opzeggende partij onder omstandigheden een (schade)vergoeding moeten aanbieden (HR 16 mei 2025, ECLI:NL:HR:2025:763, r.o. 3.2 en 3.4). Meer hierover lees je in ons artikel over de contractuele opzegregeling in een duurovereenkomst.
Op welke gronden kun je een IT-contract beëindigen?
Opzeggen beëindigt een contract voor de toekomst, zonder dat de wederpartij hoeft te zijn tekortgeschoten. Ontbinden kan als de wederpartij tekortschiet in de nakoming.
Het Nederlandse recht kent meer manieren om een contract te beëindigen: opzegging, ontbinding, het aflopen van de looptijd en beëindiging met wederzijds goedvinden. Het onderscheid tussen opzegging en ontbinding is belangrijk, omdat de voorwaarden en de gevolgen verschillen.
Contractuele opzeggingsmogelijkheden
Veel IT-contracten regelen wanneer en hoe partijen kunnen opzeggen. Opzeggen betekent dan: het contract beëindigen volgens die afspraken, zonder dat de wederpartij hoeft te zijn tekortgeschoten.
Voorbeeld: een SaaS-contract heeft een looptijd van 24 maanden. Daarna kan iedere partij opzeggen tegen het einde van een kalendermaand, met een opzegtermijn van drie maanden.
Hoe werkt ontbinding wegens wanprestatie?
Iedere tekortkoming geeft de wederpartij de bevoegdheid het contract geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Meestal moet de tekortschietende partij eerst in verzuim zijn.
Komt de andere partij haar verplichtingen niet na, dan biedt artikel 6:265 lid 1 BW de mogelijkheid tot ontbinding. Ontbinding verschilt van opzegging: het is een middel bij een tekortkoming.
Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas als de wederpartij in verzuim is (artikel 6:265 lid 2 BW). Meestal stel je haar daarvoor schriftelijk in gebreke met een redelijke termijn voor de nakoming; het verzuim treedt in als nakoming binnen die termijn uitblijft (artikel 6:82 lid 1 BW). Soms treedt het verzuim zonder ingebrekestelling in, bijvoorbeeld als een fatale termijn verstrijkt of als je uit een mededeling van de wederpartij moet afleiden dat zij zal tekortschieten (artikel 6:83 BW). Je ontbindt door een schriftelijke verklaring, of je vraagt de rechter de ontbinding uit te spreken (artikel 6:267 BW). Ontbinding bevrijdt partijen van de getroffen verbintenissen. Voor zover die al zijn nagekomen, moeten partijen de ontvangen prestaties ongedaan maken (artikel 6:271 BW).
Wat zijn de opzegtermijnen en formele eisen?
Welke opzegtermijn geldt, staat in de eerste plaats in het contract. Ontbreekt een termijn, dan kan de redelijkheid en billijkheid een bepaalde termijn vereisen. Een vormvereiste geldt alleen als dat is afgesproken.
Lees het contract en de algemene voorwaarden goed na: de opzegtermijn, de datum waartegen je kunt opzeggen en de vorm. Zeg je te laat op bij een contract met stilzwijgende verlenging, dan kan het een nieuwe periode doorlopen.
Welke opzegtermijn is redelijk?
Is geen termijn afgesproken, dan hangt het van de aard en inhoud van het contract en de omstandigheden van het geval af of je een bepaalde opzegtermijn moet aanhouden, en hoe lang (HR 28 oktober 2011, r.o. 3.5.1). Een vaste wettelijke termijn bestaat niet. De Hoge Raad noemt als mogelijke omstandigheden onder meer investeringen die nog moeten worden terugverdiend en de tijd en kosten van de omschakeling (r.o. 3.6.2). Ook de afhankelijkheid van de wederpartij en de duur van de relatie kunnen een langere opzegtermijn of een vergoeding rechtvaardigen (HR 14 juni 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ4163, r.o. 3.7).
Een vaste tabel met opzegtermijnen die voor alle IT-contracten geldt, bestaat niet. Bij een geschil beoordeelt de rechter de termijn aan de hand van de omstandigheden van het geval.
Moet je een IT-contract schriftelijk opzeggen?
Zonder afspraak is een opzegging vormvrij: een verklaring kan in iedere vorm worden gedaan (artikel 3:37 lid 1 BW). Veel IT-contracten eisen wel een schriftelijke opzegging, soms per aangetekende post.
Of een e-mail voldoet aan een eis van “schriftelijk”, hangt af van de uitleg van het contract; regel dit daarom uitdrukkelijk. Een opzegging werkt pas als zij de wederpartij heeft bereikt. Dat is anders als het niet bereiken komt door de ontvanger zelf, door personen voor wie hij aansprakelijk is, of door andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en rechtvaardigen dat hij het nadeel draagt (artikel 3:37 lid 3 BW). Zorg dat je de ontvangst kunt bewijzen en volg een afgesproken vorm precies, anders kan de wederpartij betwisten dat je geldig hebt opgezegd.
Welke verschillen bestaan tussen opzegging door klant versus leverancier?
Is het IT-contract een overeenkomst van opdracht, dan kan de klant als opdrachtgever in beginsel altijd opzeggen. Een leverancier die het contract in de uitoefening van zijn bedrijf is aangegaan, kan dat buiten gewichtige redenen alleen als het contract voor onbepaalde duur geldt en niet door volbrenging eindigt.
Of de wettelijke regels voor opdracht gelden, hangt af van de inhoud van het contract (artikel 7:400 BW). Gelden ze, dan is de positie van klant en leverancier verschillend. Tussen bedrijven kunnen partijen van die regels afwijken. Alleen ten nadele van een particuliere opdrachtgever kan niet worden afgeweken van het opzegrecht van de opdrachtgever (artikel 7:413 lid 2 BW).
Hoe kan de klant opzeggen?
Bij een IT-dienst is de klant juridisch vaak de opdrachtgever. Volgens artikel 7:408 lid 1 BW kan de opdrachtgever de overeenkomst te allen tijde opzeggen, ook als die voor bepaalde tijd is aangegaan. Veel IT-contracten sluiten dat recht uit of beperken het; tussen bedrijven mag dat.
Opzeggen kan wel geld kosten. Hangt het loon af van de oplevering of van het verstrijken van de looptijd, dan heeft de leverancier recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon. Het volle loon krijgt hij alleen als het einde aan de klant is toe te rekenen en dat gelet op alle omstandigheden redelijk is, met aftrek van zijn besparingen (artikel 7:411 BW). Een particuliere opdrachtgever is wegens opzegging geen schadevergoeding verschuldigd, onverminderd zijn plicht om onkosten en schade door een bijzonder gevaar te vergoeden (artikel 7:408 lid 3 en 7:406 BW). Voor een zakelijke opdrachtgever regelt de wet dat niet uitdrukkelijk; dat hangt af van het contract en de omstandigheden.
Wanneer mag de leverancier opzeggen?
Voor de leverancier ligt het anders. Een leverancier die het contract in de uitoefening van zijn bedrijf is aangegaan, kan het behoudens gewichtige redenen alleen opzeggen als het voor onbepaalde duur geldt en niet door volbrenging eindigt (artikel 7:408 lid 2 BW). Ook van deze regel kunnen partijen afwijken.
Bij een contract voor bepaalde tijd of een project dat eindigt door oplevering kan de leverancier dus in beginsel niet zonder gewichtige reden stoppen, tenzij het contract dat toelaat. Of er een gewichtige reden is, hangt af van de omstandigheden van het geval.
Wat zijn de gevolgen van onregelmatige opzegging?
Zeg je op terwijl het contract of de wet dat niet toelaat, of met een te korte termijn, dan kan dat een tekortkoming zijn. Dat kan leiden tot schadevergoeding of tot het verbeuren van een contractuele boete.
Een opzegging die niet past binnen het contract of de wet, kan zelf een tekortkoming zijn, bijvoorbeeld als je de afgesproken termijn niet aanhoudt of opzegt terwijl tussentijdse opzegging geldig is uitgesloten. Je moet dan de schade vergoeden, tenzij de tekortkoming jou niet kan worden toegerekend (artikel 6:74 lid 1 BW).
Mogelijke gevolgen bij onterecht opzeggen
Schadevergoeding: zeg je op met een te korte termijn, dan gaat het in de regel om de schade over de periode waarmee de termijn te kort was. Sluit een onderhoudscontract voor vijf jaar tussentijdse opzegging geldig uit en zegt de klant toch na twee jaar op, dan kan de leverancier vergoeding vorderen van zijn schade, waaronder gederfde winst (artikel 6:96 lid 1 BW).
Contractuele boete: veel IT-contracten bevatten een boetebeding. Valt een onregelmatige opzegging daaronder, dan kan de opzeggende partij de boete verbeuren. De rechter kan de boete op verlangen van de schuldenaar matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist, maar niet tot minder dan de wettelijke schadevergoeding (artikel 6:94 lid 1 BW).
Ontbinding zonder grond: een ontbindingsverklaring heeft alleen effect als aan de voorwaarden van artikel 6:265 BW is voldaan. Is dat niet zo, dan blijven beide partijen aan het contract gebonden, en kan wie dan stopt met presteren zelf tekortschieten.
Welke best practices gelden voor opzegclausules?
Maak onderscheid tussen opzegging en ontbinding, definieer termijnen duidelijk en regel exit-procedures voor soepele overdracht.
Een goede opzegregeling voorkomt veel discussie. Let bij het opstellen van een IT-contract op de volgende punten.
Onderscheid opzegging en ontbinding
Gebruik niet alleen de term “beëindiging”. Leg vast wanneer partijen kunnen opzeggen en wanneer ontbinden, en wat de gevolgen zijn. Zo voorkom je misverstanden.
Definieer opzegtermijnen duidelijk
Leg vast welke opzegtermijn geldt, tegen welke datum kan worden opgezegd en of tussentijdse opzegging bij een contract voor bepaalde tijd mogelijk is. Houd er rekening mee dat de redelijkheid en billijkheid onder omstandigheden een aanbod van een (schade)vergoeding kunnen vereisen, ook als je de afgesproken termijn aanhoudt (HR 16 mei 2025, ECLI:NL:HR:2025:763, r.o. 3.4).
Exit-plan en overgangsbepalingen
Een belangrijk onderdeel is de exit-regeling: hoe verloopt de overgang na het einde van het contract? Leg bijvoorbeeld vast dat de leverancier je data in een bruikbaar formaat teruggeeft en helpt bij de migratie naar een nieuwe leverancier.
Hoe formuleer je een opzegbrief?
Een professionele opzegbrief bevat contractreferentie, opzegtermijn, einddatum en concrete afhandelingspunten.
Voorbeeld reguliere opzegging
Betreft: Opzegging SaaS-overeenkomst d.d. [datum]
Geachte [naam],
Overeenkomstig artikel [X] van de SaaS-overeenkomst zegt [Bedrijf] de overeenkomst hierbij op tegen [einddatum], met inachtneming van de contractuele opzegtermijn van drie maanden.
Graag ontvang ik een bevestiging van deze opzegging. Conform onze afspraken verzoeken wij je per de einddatum te zorgen voor de overdracht van onze data en de verwijdering van vertrouwelijke gegevens.
Voorbeeld ontbinding wegens wanprestatie
Betreft: Ingebrekestelling en ontbinding software-ontwikkelovereenkomst
Geachte [naam],
Module X is niet per [datum] opgeleverd, zoals afgesproken in artikel [Y] van de overeenkomst. Hierbij stel ik je namens [Bedrijf] in gebreke. Ik geef je een termijn van [redelijke termijn, bijvoorbeeld 14 dagen] na ontvangst van deze brief om module X alsnog op te leveren.
Kom je niet binnen deze termijn na, dan ben je in verzuim en zullen wij de overeenkomst door een schriftelijke verklaring ontbinden (artikel 6:265 en 6:267 BW) en vergoeding van onze schade vorderen.
Veelgestelde vragen over het beëindigen van IT-contracten
Hoe zeg je een SaaS-overeenkomst op?
Volg de opzegregeling in de overeenkomst en de algemene voorwaarden: de termijn, de datum waartegen je kunt opzeggen en de vorm. Zeg ondubbelzinnig op tegen een einddatum en zorg dat je de ontvangst kunt bewijzen (artikel 3:37 lid 3 BW). Is de SaaS-overeenkomst een overeenkomst van opdracht en is niets anders afgesproken, dan kan je als klant te allen tijde opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW).
Mag een IT-leverancier een contract tussentijds opzeggen?
Alleen als het contract dat toelaat of de wet dat toestaat. Bij een overeenkomst van opdracht kan een professionele leverancier behoudens gewichtige redenen alleen opzeggen als het contract voor onbepaalde duur geldt en niet door volbrenging eindigt (artikel 7:408 lid 2 BW). Bij een contract voor onbepaalde tijd kunnen de redelijkheid en billijkheid een opzegtermijn of vergoeding vereisen (artikel 6:248 lid 1 BW).
Kun je een IT-contract per e-mail opzeggen?
Zonder afspraak wel: een opzegging is vormvrij (artikel 3:37 lid 1 BW). Eist het contract een schriftelijke opzegging, dan hangt het van de uitleg van het contract af of een e-mail voldoet. Volg een afgesproken vorm, zoals aangetekende post, precies.
Is stilzwijgende verlenging van een zakelijk contract toegestaan?
In beginsel wel, als het is afgesproken. De wettelijke regel die stilzwijgende verlenging in algemene voorwaarden aan banden legt, geldt voor contracten met een consument (artikel 6:236 onder j BW), niet rechtstreeks tussen bedrijven. Let daarom goed op de datum waarop je uiterlijk moet opzeggen.
Wat gebeurt er met een IT-contract bij faillissement of een Whoa-akkoord?
Faillissement beëindigt een IT-contract niet vanzelf. Is een wederkerig contract bij de faillietverklaring door beide partijen niet of slechts gedeeltelijk nagekomen, dan kan de wederpartij de curator schriftelijk een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij het contract gestand doet. Verklaart de curator zich niet binnen die termijn daartoe bereid, dan verliest hij het recht nakoming te vorderen; doet hij dat wel, dan moet hij zekerheid stellen voor de nakoming (artikel 37 lid 1 en 2 Faillissementswet). Biedt een schuldenaar die redelijkerwijs niet zal kunnen blijven betalen een akkoord buiten faillissement aan (Whoa, artikel 370 lid 1 Faillissementswet), dan kan hij een contract waarvan de wederpartij een voorstel tot wijziging of beëindiging afwijst, alleen tussentijds opzeggen als de rechtbank het akkoord homologeert en daarvoor toestemming geeft; de wederpartij heeft dan recht op vergoeding van de schade die zij door de beëindiging lijdt, maar het akkoord kan dat toekomstige recht op schadevergoeding wijzigen (artikel 373 lid 1 en 2 Faillissementswet). Het voorbereiden van zo’n akkoord is op zichzelf geen grond voor ontbinding of opschorting (artikel 373 lid 3 Faillissementswet).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:37
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:74, 6:82, 6:83, 6:94, 6:96, 6:236, 6:248, 6:258, 6:265, 6:267 en 6:271
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:400, 7:408, 7:411 en 7:413
- Faillissementswet: artikel 37, 370 en 373
- HR 28 oktober 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ9854
- HR 14 juni 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ4163
- HR 16 mei 2025, ECLI:NL:HR:2025:763
Wat betekent dit voor je organisatie?
Wil je een IT-contract beëindigen, ga dan eerst na wat voor contract het is, voor welke looptijd het geldt en wat het over opzegging en ontbinding zegt. Houd je aan de opzegtermijn en de vormeisen, en stel de wederpartij in gebreke voordat je ontbindt.
Een advocaat kan helpen bij complexe beëindigingen van IT-contracten, bijvoorbeeld bij internationale contracten of als onduidelijk is of de wederpartij is tekortgeschoten. Een correcte beëindiging voorkomt kostbare procedures.
