Procedure opstarten tegen buitenlands bedrijf: hoe werkt dat?

Gepubliceerd · bijgewerkt

Je kunt in Nederland procederen tegen een buitenlands bedrijf als de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft: binnen de EU volgens de Brussel I bis-verordening, daarbuiten volgens artikel 1 tot en met 14 Rv. Zit de gedaagde in een EU-land, dan is de dagvaardingstermijn ten minste vier weken (artikel 115 lid 1 Rv). Ben je exporteur of inkoper, laat dan vooraf toetsen waar je procedeert.

Deze pagina is voor ondernemers met een geschil over betaling, levering of de uitvoering van een contract met een buitenlandse partij, zoals een onbetaalde factuur of een gebrekkige levering. Kun je in Nederland een procedure voeren, dan moet je wederpartij zich in Nederland verweren: bij de rechtbank in de regel via een advocaat (artikel 79 lid 2 Rv), in kort geding ook in persoon (artikel 255 lid 1 Rv).

Wanneer heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht?

Binnen de EU is in beginsel de rechter van het land van de gedaagde bevoegd (artikel 4 Brussel I bis). De Nederlandse rechter kan bevoegd zijn als goederen of diensten volgens de overeenkomst in Nederland moesten worden geleverd of verricht, tenzij anders is overeengekomen (artikel 7 lid 1 onder b), of als het geschil voortvloeit uit de exploitatie van een filiaal, agentschap of andere vestiging in Nederland (artikel 7 lid 5).

Een forumkeuzebeding in je algemene voorwaarden maakt de gekozen rechter in beginsel exclusief bevoegd. Het beding moet schriftelijk zijn gesloten of schriftelijk zijn bevestigd, of passen bij de gewoonten tussen partijen of, in de internationale handel, bij een handelsgebruik dat partijen kenden of behoorden te kennen en dat in die branche algemeen bekend is en regelmatig wordt nageleefd (artikel 25 lid 1). Een elektronische vastlegging die duurzaam is, geldt als schriftelijk (artikel 25 lid 2).

Buiten verordeningen en verdragen heeft de Nederlandse rechter onder meer rechtsmacht als de gedaagde in Nederland woont (artikel 2 Rv), als de verbintenis uit de overeenkomst in Nederland is of moet worden uitgevoerd (artikel 6 onder a Rv), Een keuze voor de Nederlandse rechter toets je ook bij een gedaagde buiten de EU aan artikel 25 Brussel I bis, dat geldt ongeacht de woonplaats van partijen (artikel 6 lid 1 en 25 lid 1); artikel 8 lid 1 Rv speelt alleen nog buiten het bereik van de verordening. Meer hierover lees je op onze pagina over de bevoegde Nederlandse rechter bij internationale geschillen.

Wat doe je eerst bij een geschil met een buitenlandse leverancier?

Leg eerst het bewijs vast en klaag op tijd. Geldt het Weens Koopverdrag, dan meld je een gebrek binnen een redelijke termijn nadat je het hebt ontdekt of had behoren te ontdekken, met opgave van de aard ervan (artikel 39 lid 1 CISG).

Bewaar contract, voorwaarden, vrachtbrieven, foto’s en correspondentie: je moet in beginsel bewijzen waarop je je beroept (artikel 150 Rv). Keur de zaken zo snel als de omstandigheden toelaten (artikel 38 lid 1 CISG). Uiterlijk twee jaar na de feitelijke afgifte vervalt je recht, tenzij die termijn niet overeenstemt met een afgesproken garantietermijn (artikel 39 lid 2 CISG). Heb je een redelijke verontschuldiging voor een klacht die niet binnen de redelijke termijn van artikel 39 lid 1 is gedaan, dan kun je nog de prijs verlagen of schadevergoeding vorderen, behalve voor gederfde winst (artikel 44 CISG). Aan de termijn van twee jaar verandert dat niets. Onder Nederlands kooprecht klaag je binnen bekwame tijd nadat je het gebrek hebt ontdekt of redelijkerwijs had behoren te ontdekken (artikel 7:23 lid 1 BW).

Geef de leverancier daarna een laatste termijn: onder het verdrag een aanvullende termijn van redelijke duur (artikel 47 CISG), naar Nederlands recht in de regel een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (artikel 6:82 lid 1 BW). Je betaling opschorten mag naar Nederlands recht als de leverancier niet nakomt, bij een gebrekkige levering alleen voor zover de tekortkoming dat rechtvaardigt (artikel 6:262 BW). Onder het verdrag mag dat als na het sluiten van de overeenkomst blijkt dat hij een wezenlijk deel van zijn verplichtingen niet zal nakomen, door een ernstig tekortschieten van zijn vermogen om na te komen of van zijn kredietwaardigheid, of door zijn gedrag bij de voorbereiding van de nakoming of bij de nakoming. Je meldt de opschorting onmiddellijk en moet alsnog nakomen als hij voldoende zekerheid stelt (artikel 71 lid 1 en 3 CISG).

Hoe verloopt een procedure tegen een buitenlands bedrijf?

Je laat een inleidende dagvaarding opstellen, bij de rechtbank door een advocaat. Zit de gedaagde in een EU-land, dan verzendt een Nederlandse gerechtsdeurwaarder de dagvaarding naar de ontvangende instantie in dat land volgens Verordening (EU) 2020/1784 (artikel 56 Rv); daarbuiten loopt de betekening via het parket (artikel 55 lid 1 Rv).

Procederen tegen een buitenlandse onderneming volgt de Nederlandse procesregels. Is de dagvaarding niet gesteld in een taal die artikel 12 lid 1 van de betekeningsverordening aanwijst, dan stuurt de deurwaarder een vertaling mee (artikel 56 lid 2 Rv). Hoe dat werkt, lees je op onze pagina over betekening en tenuitvoerlegging over de grens.

Het geding is aanhangig vanaf de dag van dagvaarding (artikel 125 lid 1 Rv). Houd rekening met de langere termijn van dagvaarding: ten minste vier weken of drie maanden, afhankelijk van het land (artikel 115 Rv; zie de veelgestelde vragen). De kantonrechter behandelt onder meer vorderingen tot en met € 25.000, tenzij de rechtstitel hoger is en wordt betwist (artikel 93 onder a Rv); daar mag je in persoon procederen (artikel 79 lid 1 Rv).

Verschijnt een gedaagde uit een andere EU-lidstaat niet, dan toetst de rechter ambtshalve zijn bevoegdheid en wijst hij in beginsel geen vonnis totdat vaststaat dat de dagvaarding zo tijdig is betekend of afgegeven dat de gedaagde verweer kon voeren (artikel 28 Brussel I bis en artikel 22 van de betekeningsverordening). Verschijnt de gedaagde zonder de bevoegdheid te betwisten, dan wordt de rechter daardoor in beginsel bevoegd (artikel 26 lid 1 Brussel I bis).

Is er een Europese procedure voor kleine vorderingen?

Ja. Voor grensoverschrijdende vorderingen tot € 5.000, zonder rente en kosten, bestaat de Europese procedure voor geringe vorderingen (artikel 2 lid 1 en artikel 3 Verordening (EG) nr. 861/2007). Een advocaat is daarbij niet verplicht (artikel 10).

De procedure is schriftelijk; een mondelinge behandeling volgt alleen als de rechter die nodig vindt of een partij daarom vraagt en de rechter dat niet afwijst (artikel 5 lid 1 en 1a). Het vorderingsformulier dien je in de taal van het gerecht in (artikel 6 lid 1). Het vonnis wordt in de andere lidstaten erkend en ten uitvoer gelegd zonder verklaring van uitvoerbaarheid (artikel 20 lid 1). Voor niet-betwiste geldvorderingen bestaat daarnaast het Europees betalingsbevel (artikel 1 Verordening (EG) nr. 1896/2006).

Voor grotere of complexere zaken is de gewone procedure meestal geschikter. Wie verliest, wordt in de proceskosten veroordeeld (artikel 237 lid 1 Rv), voor de advocaatkosten in de regel volgens een vast tarief.

Wat doe je als de buitenlandse partij niet reageert of niet betaalt?

Leg zo mogelijk conservatoir beslag op vermogen in Nederland, zorg voor een correcte betekening zodat de rechter verstek kan verlenen, en laat het vonnis uitvoeren waar de wederpartij vermogen heeft. Binnen de EU kan dat zonder exequatur (artikel 39 Brussel I bis).

Heeft de schuldenaar vermogen in Nederland, dan kun je met verlof van de voorzieningenrechter conservatoir beslag leggen (artikel 700 lid 1 Rv). Is de hoofdzaak nog niet aanhangig, dan moet je die instellen binnen de termijn die de voorzieningenrechter bepaalt, ten minste acht dagen na het beslag; die termijn kan op verzoek worden verlengd (artikel 700 lid 3 Rv).

Verschijnt de buitenlandse partij niet, dan verleent de rechter verstek en wijst de vordering toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt. Dat doet hij alleen als de voorgeschreven termijnen en formaliteiten in acht zijn genomen (artikel 139 Rv). Een zorgvuldige betekening is dus essentieel. Daarna kan de gedaagde nog verzet doen, in beginsel binnen vier weken na betekening van het vonnis aan hem in persoon of na een daad waaruit volgt dat hij het vonnis of de begonnen tenuitvoerlegging kent. Heeft hij op dat moment geen bekende woonplaats in Nederland, maar wel een bekende woonplaats in het buitenland, dan is die termijn acht weken. Is er geen betekening in persoon en geen zo’n daad, dan begint de termijn op de dag dat het vonnis ten uitvoer is gelegd (artikel 143 lid 2 en 3 Rv).

Is het vonnis in Nederland uitvoerbaar, dan is het in de andere EU-lidstaten uitvoerbaar zonder verklaring van uitvoerbaarheid, als de procedure op of na 10 januari 2015 is ingesteld (artikel 39 en 66 lid 1 Brussel I bis). Je hebt daarvoor een certificaat nodig van het gerecht dat het vonnis gaf (artikel 42 lid 1 en 53). Buiten de EU hangt het af van het recht en de verdragen van dat land; onderzoek dat vóór je procedeert.

Welk recht is van toepassing op je geschil?

Het toepasselijke recht hangt af van een rechtskeuze of van internationale regels. Bij internationale koop van roerende zaken geldt vaak het Weens Koopverdrag. Een keuze voor Nederlands recht sluit het verdrag niet vanzelf uit; wil je het niet toepassen, dan moet je het uitsluiten (artikel 6 CISG).

Het verdrag geldt voor koop van roerende zaken tussen partijen in verschillende staten, als die staten allebei verdragsluitende staten zijn of als het internationaal privaatrecht het recht van een verdragsluitende staat aanwijst (artikel 1 lid 1 CISG). Omdat het ook in Nederland geldt, valt een koop onder Nederlands recht in die gevallen in beginsel onder het verdrag. Je kunt het CISG ook contractueel uitsluiten.

Rente onder het Weens Koopverdrag

Op grond van artikel 78 van het Weens Koopverdrag heb je recht op rente over een te laat betaalde koopprijs, naast schadevergoeding. Het verdrag noemt geen rentepercentage. Is aanvullend Nederlands recht van toepassing, dan ligt de wettelijke handelsrente voor de hand (artikel 6:119a BW). Die is gelijk aan de herfinancieringsrente van de Europese Centrale Bank vóór het begin van het halfjaar, vermeerderd met acht procentpunten (artikel 6:120 lid 2 BW). Van 1 juli tot en met 31 december 2026 is dat 10,4% per jaar. De rente loopt vanaf de dag na de overeengekomen uiterste betaaldag. Is er geen betaaldag afgesproken, dan loopt zij in de regel vanaf 30 dagen na ontvangst van de factuur (artikel 6:119a lid 2 BW).

Kies in je contract of algemene voorwaarden zo mogelijk zelf het recht. De keuze moet uitdrukkelijk zijn gedaan of duidelijk blijken uit de bepalingen van de overeenkomst of de omstandigheden van het geval (artikel 3 lid 1 Rome I-verordening). Hoe je dat goed vastlegt, lees je op onze pagina over rechtskeuze in een contract naar Nederlands recht.

Wanneer moet je kiezen voor arbitrage in plaats van rechtspraak?

Arbitrage kan alleen als je dat met je wederpartij afspreekt, vooraf met een arbitraal beding of achteraf met een compromis (artikel 1020 lid 1 en 2 Rv). Arbiters, vaak deskundigen op het vakgebied, beslissen dan in plaats van de rechter. Je kiest zelf het instituut, zoals de International Chamber of Commerce (ICC), de taal en de plaats. Een advocaat is niet verplicht (artikel 1038 lid 1 Rv). Staat er een arbitrageclausule in het contract en begin je toch bij de Nederlandse rechter, dan verklaart die zich onbevoegd als de wederpartij zich vóór alle weren op die clausule beroept, tenzij zij ongeldig is (artikel 1022 Rv; bij arbitrage buiten Nederland artikel 1074 Rv).

Hoe voorkom je geschillen met een buitenlandse handelspartner?

Maak duidelijke afspraken vooraf

Leg vooraf in het contract of je algemene voorwaarden vast hoe en waar wordt geleverd, bijvoorbeeld met ICC Incoterms zoals EXW, FOB of CIF, en hoe wordt betaald en verzekerd.

Leg forumkeuze en rechtskeuze vast

Neem in elk contract met een buitenlandse partij een forumkeuzebeding op waarin je de Nederlandse rechtbank als bevoegde rechter aanwijst. Voeg ook een rechtskeuze toe voor Nederlands recht. Die twee clausules voorkomen veel discussie bij een geschil. Laat je algemene voorwaarden vertalen in de taal van je handelspartner en zorg dat deze uitdrukkelijk worden aanvaard bij contractsluiting. Let op: tussen bedrijven die niet allebei in Nederland gevestigd zijn, gelden de Nederlandse regels over algemene voorwaarden (afdeling 6.5.3 BW) niet, ongeacht het recht dat de overeenkomst beheerst (artikel 6:247 lid 2 BW). Bepalend is waar een partij haar hoofdvestiging heeft, of, als de prestatie volgens de overeenkomst door een andere vestiging moet worden verricht, waar die vestiging ligt (artikel 6:247 lid 3 BW).

Wil je zekerheid over je rechtspositie bij internationale geschillen?

Onze advocaten voor handelsgeschillen in Amsterdam analyseren je situatie en adviseren over de aanpak, van klachtbrief tot executie. Voor advies over buitenlands recht werken we samen met collega’s binnen het Euravocat-netwerk.

Veelgestelde vragen over een procedure tegen een buitenlands bedrijf

Hoe lang is de dagvaardingstermijn als de gedaagde in het buitenland zit?

Zit de gedaagde in een EU-land of in een Europees land dat partij is bij het Haags Betekeningsverdrag van 1965, dan is de termijn ten minste vier weken. In andere gevallen is hij ten minste drie maanden. Wordt de dagvaarding in Nederland aan de gedaagde in persoon of op een voor de zaak gekozen woonplaats gedaan, dan geldt ten minste een week (artikel 115 Rv).

Wat moet je weten als je in Duitsland moet procederen?

Zit je wederpartij in Duitsland en is er niets anders afgesproken, dan is in beginsel de Duitse rechter bevoegd (artikel 4 Brussel I bis). De procedure verloopt in beginsel in het Duits (§ 184 GVG); alleen bij daarvoor aangewezen kamers kan onder voorwaarden in het Engels worden geprocedeerd (§ 184a GVG). Gaat het om meer dan € 10.000, dan is in de regel het Landgericht bevoegd en moet je je laten vertegenwoordigen door een advocaat (§ 23 en § 71 GVG, § 78 ZPO).

Wat doe je als je bent gedagvaard voor een Franse rechter?

Neem de termijnen in de dagvaarding serieus; de procedure volgt het Franse procesrecht. Is het stuk niet gesteld in of vertaald in een taal die je begrijpt of de officiële taal van de plaats van betekening, dan mag je het bij de betekening of binnen twee weken daarna weigeren (artikel 12 lid 1 en 3 Verordening (EU) 2020/1784). Vind je de Franse rechter niet bevoegd, betwist dat dan meteen: verschijn je zonder dat te doen, dan wordt hij in beginsel bevoegd (artikel 26 lid 1 Brussel I bis). Laat je bijstaan door een advocaat die in Frankrijk mag optreden.

Kun je een buitenlandse dienstverrichter in Nederland dagvaarden?

Ja, als de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft. Binnen de EU is dat onder meer zo als de diensten volgens de overeenkomst in Nederland zijn of hadden moeten worden verricht, tenzij anders is overeengekomen (artikel 7 lid 1 onder b Brussel I bis), of als jullie de Nederlandse rechter hebben gekozen (artikel 25). Daarbuiten geldt een vergelijkbare regel (artikel 6 onder a en 6a onder b Rv). Het Weens Koopverdrag geldt niet als het belangrijkste deel van de verplichtingen van de leverende partij bestaat uit arbeid of andere diensten (artikel 3 lid 2 CISG).

Kun je in Nederland procederen tegen een bedrijf buiten de EU?

Ja, als de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft. Buiten verordeningen en verdragen bijvoorbeeld als de verbintenis in Nederland moest worden uitgevoerd (artikel 6 onder a Rv) of als jullie de Nederlandse rechter hebben gekozen; die keuze valt ook dan onder artikel 25 Brussel I bis. De dagvaarding gaat dan via het parket en het Ministerie van Buitenlandse Zaken (artikel 55 Rv). Een Nederlands vonnis is buiten Nederland niet vanzelf uitvoerbaar; dat hangt af van het recht en de verdragen van het andere land.

Primaire bronnen

Wanneer schakel je een advocaat in bij een exportgeschil?

Schakel een advocaat in zodra duidelijk is dat de wederpartij het probleem niet zelf oplost, en in elk geval voordat je ontbindt, je betaling opschort, een klachttermijn laat verlopen of dagvaardt. Een advocaat beoordeelt welke rechter bevoegd is, welk recht geldt en of een vonnis in het land van de wederpartij uitvoerbaar is. Een procedure die op een formele fout strandt, betekent dat je opnieuw moet beginnen.

Wat een concrete zaak kost, hangt af van de omvang, de complexiteit en het verloop van de procedure. Wij maken vooraf een prijsafspraak.

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?