Als partner bij MAAK Advocaten in Amsterdam en advocaat octrooirecht ben ik gespecialiseerd in octrooigeschillen. Ik adviseer en procedeer voor bedrijven in een octrooigeschil, bijvoorbeeld over inbreuk, een voorlopig verbod of de geldigheid van een octrooi. In Nederland beslist daarover de rechtbank Den Haag.
Dit gaat over geschillen, niet over het aanvragen van een octrooi. Hoe een octrooigeschil en inbreuk op een octrooi verlopen, staat in onze uitleg, net als het verschil met het auteursrecht.
Welke rechter beslist over een octrooigeschil in Nederland?
Voor een Nederlands octrooi is in eerste aanleg de rechtbank Den Haag uitsluitend bevoegd, ook de voorzieningenrechter bij een kort geding (artikel 80 lid 1 en 2 ROW). Hoger beroep stel je in bij het gerechtshof Den Haag.
Daaronder vallen de handhaving van het octrooi (artikel 70 ROW), de vernietiging (artikel 75 ROW), verzoeken om bewijsbeslag (artikel 1019b Rv) en onmiddellijke voorzieningen (artikel 1019e Rv; artikel 80 lid 2 onder c ROW). De termijn voor hoger beroep is drie maanden, bij een kortgedingvonnis vier weken (artikel 339 Rv).
Wat doe je als je een sommatie of dagvaarding wegens octrooi-inbreuk ontvangt?
Kijk eerst of er een termijn loopt en reageer pas als je weet welk octrooi het is en welk product het raakt. Een octrooihouder kan optreden tegen ieder die zonder toestemming een handeling uit artikel 53 ROW verricht (artikel 70 lid 1 ROW).
Zo’n handeling is het maken, aanbieden, in het verkeer brengen, gebruiken, invoeren of in voorraad hebben van een geoctrooieerd product, of het toepassen van een geoctrooieerde werkwijze (artikel 53 ROW). Twee vragen zijn dan aan de orde: valt jouw product binnen de conclusies, en houdt het octrooi stand? Schadevergoeding kan alleen worden gevorderd van wie wist of redelijkerwijs behoorde te weten dat hij inbreuk maakte (artikel 70 lid 4 ROW).
Let op: Een octrooihouder stuurt je een sommatie met een staakverklaring en een korte termijn. Teken die niet voordat een advocaat octrooirecht heeft beoordeeld of je product binnen de conclusies valt en of het octrooi geldig is (artikel 75 ROW). Na een sommatie wordt een beroep op “niet geweten” zwakker (artikel 70 lid 4 ROW). Laat daarom eerst een gespecialiseerde advocaat meekijken.
Wat kun je zelf doen voordat je een advocaat inschakelt?
Zet de feiten op een rij: het octrooischrift, het product, de data van productie en verkoop en alle correspondentie. Een octrooigemachtigde kan de technische vergelijking voorbereiden en mag ter zitting het woord voeren, onverminderd de verantwoordelijkheid van de advocaat (artikel 82 ROW).
Hoe verloopt een inbreukprocedure bij de rechtbank Den Haag?
De procedure start met een dagvaarding of een kort geding. Bij een Nederlands octrooi moet de houder een onderzoek naar de stand van de techniek overleggen, anders is hij niet-ontvankelijk (artikel 70 lid 2 ROW); voor een Europees octrooi niet.
Naast een verbod kan hij schadevergoeding vorderen of afdracht van de genoten winst (artikel 70 lid 4 en 5 ROW). De gedaagde verweert zich met het argument dat er geen inbreuk is, of dat het octrooi niet verleend had mogen worden; dat laatste brengt hij in als vordering tot vernietiging, ook in reconventie (artikel 76 ROW).
Wanneer is een kort geding in een octrooizaak mogelijk?
Bij spoed, met name als uitstel onherstelbare schade voor de octrooihouder zou veroorzaken, kan de voorzieningenrechter een onmiddellijke voorziening geven, zo nodig zonder de vermeende inbreukmaker op te roepen (artikel 1019e lid 1 Rv).
De voorzieningenrechter kan zekerheidstelling vragen. Is het bevel gegeven zonder dat je was opgeroepen, dan kun je herziening vorderen (artikel 1019e lid 2 en 3 Rv). Bij een voorlopige voorziening bepaalt de rechter een termijn voor de hoofdzaak; start die niet, dan vervalt de voorziening op verklaring van de gedaagde, zonder termijn na ten minste 31 dagen, waarvan ten minste 20 werkdagen (artikel 1019i Rv).
Let op: Een concurrent toont op een beurs een machine die volgens jou je octrooi schendt en je overweegt een verbod in kort geding. Een voorlopig verbod dat achteraf ten onrechte blijkt, kan je de schade van de wederpartij kosten (artikel 1019g Rv). Laat een gespecialiseerde advocaat octrooirecht meekijken voordat je het verzoek indient, of zodra een verbod tegen jou wordt gevraagd.
Staat jouw bedrijf voor een van deze stappen? Leg je situatie aan mij voor via mijn profiel als advocaat intellectueel eigendomsrecht.
Wat is bewijsbeslag in een octrooizaak en wanneer komt het in beeld?
Met bewijsbeslag laat een octrooihouder bewijs van inbreuk veiligstellen, zo nodig zonder dat de wederpartij wordt gehoord. De voorzieningenrechter geeft daarvoor verlof als de verzoeker voldoende aannemelijk maakt dat er inbreuk is of dreigt (artikel 1019b Rv).
Het gaat om conservatoir bewijsbeslag, gedetailleerde beschrijving en monsterneming van de vermeend inbreukmakende zaken, de materialen en werktuigen en de documenten over de inbreuk; een deurwaarder voert dat uit (artikel 1019d Rv). Het verlof wordt niet gegeven voor zover de bescherming van vertrouwelijke informatie niet is gewaarborgd (artikel 1019b lid 4). Wie door een ten onrechte gelegd beslag wordt getroffen, kan schadevergoeding vorderen (artikel 1019g Rv).
Hoe een verzoek om verlof wordt opgebouwd en hoe je je tegen beslag verweert, hangt af van het dossier. Meer over het beslag zelf staat bij bewijsbeslag.
Let op: Een deurwaarder meldt zich met verlof van de voorzieningenrechter en wil je productiedocumenten beschrijven of monsters meenemen. Dat kan zonder dat je vooraf bent gehoord (artikel 1019b lid 3 Rv). Bel direct een advocaat octrooirecht, voordat je documenten overhandigt of iets toezegt; vertrouwelijke bedrijfsinformatie en de schade bij een onterecht beslag (artikel 1019g Rv) vragen dan om een juridische beoordeling.
Kun je een octrooi laten vernietigen als je wordt aangesproken?
Ja, de rechter vernietigt een octrooi voor zover het niet vatbaar was voor octrooi, onvoldoende duidelijk is beschreven, niet wordt gedekt door de aanvrage, na verlening in beschermingsomvang is uitgebreid of aan een houder zonder aanspraak is verleend (artikel 75 lid 1 ROW).
Ieder kan de vordering instellen voor de gronden onder a tot en met d (lid 3), bij de rechtbank Den Haag (artikel 80 lid 1 onder a ROW). Bij een Nederlands octrooi, niet bij een Europees octrooi, moet je bij de dagvaarding een advies van het bureau dat octrooien verleent overleggen, anders is de vordering niet-ontvankelijk (artikel 76 lid 1 ROW); dat advies vraag je schriftelijk aan (artikel 84 ROW). De dagvaarding moet binnen acht dagen in het octrooiregister worden ingeschreven (artikel 75 lid 4).
Welke rol speelt het Eengemaakt Octrooigerecht bij een Europees octrooi?
Het Eengemaakt Octrooigerecht (Unified Patent Court, UPC) is exclusief bevoegd voor inbreuk, vernietiging en voorlopige maatregelen bij Europese octrooien (artikel 32 lid 1 UPC-verdrag). Tijdens een overgangsperiode kan een Europees octrooi nog bij de nationale rechter (artikel 83 lid 1).
Een houder van een Europees octrooi kan zich uit de exclusieve bevoegdheid van het UPC terugtrekken (opt-out), uiterlijk één maand voor het einde van de overgangsperiode en zolang er geen zaak bij het UPC loopt (artikel 83 lid 3). In Nederland blijft de rechtbank Den Haag bevoegd, onverminderd de rechtsmacht van het Eengemaakt Octrooigerecht (artikel 79a ROW). Bij oppositie bij het Europees Octrooibureau of een zaak bij het UPC kan de Nederlandse rechter de behandeling schorsen (artikel 83 lid 4 ROW). Welk forum past, hangt af van het octrooi, de landen waarin het geldt en een eventuele opt-out.
Wie draagt de kosten van een octrooigeschil?
De kosten hangen af van de complexiteit en het aantal procedures. De in het ongelijk gestelde partij wordt op vordering veroordeeld in redelijke en evenredige gerechtskosten en andere kosten, tenzij de billijkheid zich daartegen verzet (artikel 1019h Rv).
De rechtbank Den Haag publiceert voor octrooizaken indicatietarieven (vanaf 1 februari 2026). Over de kosten van jouw zaak maak je vooraf afspraken met je advocaat.
Wanneer schakel je een advocaat octrooirecht in?
Schakel een advocaat in zodra je een sommatie of dagvaarding wegens octrooi-inbreuk ontvangt, zodra je een verbod of bewijsbeslag overweegt, of zodra je octrooi wordt aangevallen. Bij de rechtbank procedeer je niet in persoon (artikel 79 lid 2 Rv).
| Situatie | Wat er op het spel staat | Waarom een advocaat (en niet alleen een octrooigemachtigde) | Wat een advocaat in de eerste dagen doet |
|---|---|---|---|
| Je ontvangt een sommatie of dagvaarding wegens inbreuk | Verbod, schadevergoeding of winstafdracht (art. 70 lid 4 en 5 ROW) en een lopende termijn | Procederen gaat via een advocaat (art. 79 lid 2 Rv); een octrooigemachtigde kan de techniek voorbereiden | Beoordeelt de stukken, zet termijnen veilig en bespreekt of verweer op niet-inbreuk, nietigheid of beide past |
| Je overweegt een verbod in kort geding | Voorlopig verbod, zekerheidstelling en schadeplicht als het ten onrechte blijkt (art. 1019e en 1019g Rv) | De afweging tussen spoed en risico is juridisch en moet snel | Toetst spoed en bewijs en bespreekt of kort geding of bodemprocedure past |
| Je wilt bewijs veiligstellen, of er is beslag gelegd | Bewijsbeslag, vertrouwelijke informatie en schade bij onterecht beslag (art. 1019b en 1019g Rv) | Het verlof, de uitvoering door de deurwaarder en de verweermiddelen zijn procesrecht | Bespreekt of een verzoek om verlof past, of hoe je reageert op een gelegd beslag |
| Je octrooi wordt aangevallen, of je wilt een octrooi aanvallen | Vernietiging, geacht van de aanvang af (art. 75 lid 5 ROW) | Gronden, bij een Nederlands octrooi het advies van het bureau, en inschrijving binnen acht dagen (art. 75, 76 ROW) | Brengt de nietigheidsgronden en de procesroute in kaart |
| Je hebt een Europees octrooi of een zaak raakt meerdere landen | Welke rechter beslist en of een opt-out is gedaan (art. 32 en 83 UPC-verdrag) | Het gekozen forum bepaalt de procedure en de risico’s | Beoordeelt per octrooi welk forum past voordat je een stap zet |
Hoe kan een octrooigeschil beginnen? Een fictief voorbeeld
Stel: een Nederlandse machinebouwer krijgt een sommatie van een octrooihouder die de verkoop van een nieuwe machine wil stoppen. De bouwer legt de route voor aan een advocaat: een staakverklaring, verweer op niet-inbreuk, een nietigheidsvordering of een licentie. Dit voorbeeld is verzonnen.
Hoe werk ik in octrooigeschillen?
Ik ben gespecialiseerd in octrooigeschillen en procedeer en adviseer daarin. Mijn praktijk bestaat uit complexe, vaak grensoverschrijdende geschillen voor nationale en internationale gerechten; daarnaast adviseer ik over bescherming en handhaving van intellectuele eigendomsrechten, ook via (licentie)overeenkomsten.
Enkele jaren werkte ik voor een beursgenoteerde multinational in Londen; die ervaring gebruik ik om pragmatisch te adviseren, met oog voor commerciële en strategische belangen. Voor merken-, auteurs- en modellenrecht zie intellectueel eigendomsrecht.
Veelgestelde vragen over octrooigeschillen
Bij welke rechter voer je een octrooigeschil?
Voor een Nederlands octrooi is in eerste aanleg alleen de rechtbank Den Haag bevoegd, ook voor het kort geding (artikel 80 lid 1 en 2 ROW). Bij een Europees octrooi kan ook het Eengemaakt Octrooigerecht bevoegd zijn (artikel 79a ROW).
Kun je zelf procederen in een octrooizaak?
Nee. In zaken voor de rechtbank, behalve die voor de kantonrechter, kunnen partijen niet in persoon procederen, maar slechts bij advocaat (artikel 79 lid 2 Rv). Een octrooigemachtigde mag ter zitting wel het woord voeren, onverminderd de verantwoordelijkheid van de advocaat (artikel 82 ROW).
Welke schade kun je vorderen bij octrooi-inbreuk?
Schadevergoeding kan alleen worden gevorderd van wie wist of redelijkerwijs behoorde te weten dat zijn handelingen inbreuk maken. Daarnaast kan de octrooihouder afdracht van de genoten winst vorderen; in passende gevallen kan de rechter de schade forfaitair vaststellen (artikel 70 lid 4 en 5 ROW).
Kun je een verleend octrooi laten vernietigen?
Ja, op de gronden van artikel 75 lid 1 ROW. De vordering gaat naar de rechtbank Den Haag (artikel 80 lid 1 ROW) en vraagt bij een Nederlands octrooi om een advies van het bureau dat octrooien verleent (artikel 76 lid 1 ROW).
Wat gebeurt er met een voorlopige voorziening als de hoofdzaak niet start?
De voorzieningenrechter bepaalt een termijn voor de hoofdzaak. Wordt die niet ingesteld en dient de gedaagde een verklaring in, dan verliest de voorziening haar kracht. Zonder termijn geldt dat na ten minste 31 dagen, waarvan ten minste 20 werkdagen (artikel 1019i Rv).
Wanneer heb je een advocaat nodig bij een octrooigeschil?
Zodra je een sommatie of dagvaarding ontvangt, een verbod of bewijsbeslag overweegt of je octrooi wordt aangevallen. Laat dan een advocaat het octrooi, de termijnen en de route beoordelen, ook omdat procederen bij de rechtbank via een advocaat gaat (artikel 79 lid 2 Rv).
Wettelijk kader en bronnen
- Rijksoctrooiwet 1995: artikel 53, 70, 75, 76, 79a, 80, 82, 83 en 84
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 79, 339, 1019b, 1019d, 1019e, 1019g, 1019h en 1019i
- Agreement on a Unified Patent Court (UPC-verdrag), PB C 175 van 20.6.2013, CELEX 42013A0620(01): artikel 32 en 83
- Indicatietarieven octrooi rechtbank Den Haag, vanaf 1 februari 2026 (rechtspraak.nl)
Heb je te maken met een octrooigeschil, of verwacht je er een? Leg je situatie aan mij voor via mijn profiel als advocaat intellectueel eigendomsrecht. — Jan Jacobi
