Aansprakelijkheidsrecht bepaalt wie de schade moet vergoeden als er iets misgaat. Je kunt aansprakelijk zijn omdat je tekortschiet in de nakoming van een overeenkomst (artikel 6:74 BW) of omdat je een onrechtmatige daad pleegt (artikel 6:162 BW). Soms ben je ook zonder eigen schuld aansprakelijk, bijvoorbeeld voor je werknemers of je producten. Welke schade je vergoedt, volgt uit artikel 6:95 en verder BW.
Niet alles verloopt vlekkeloos. Wanneer er fouten worden gemaakt, rijst de vraag wie daarvoor aansprakelijk is. Een advocaat aansprakelijkheidsrecht kan je daarover goed adviseren. Ook vragen of er een verzekering is en wat de exacte omvang van de schade is, komen dan in beeld. Wij hebben uitstekende juristen op het gebied van het aansprakelijkheidsrecht. Het aansprakelijkheidsrecht is tamelijk breed en kent een contractuele en niet-contractuele component. Wanneer ontstaat bijvoorbeeld een vordering uit hoofde van een wanprestatie en wanneer spreken we van een onrechtmatige daad? Ons advocatenkantoor geniet een sterke reputatie op het gebied van bestuurdersaansprakelijkheid en beroepsaansprakelijkheid, zoals fouten van accountants, deurwaarders, notarissen, artsen en advocaten. Maar ook contractuele aansprakelijkheden wanneer er tekortgeschoten wordt in de nakoming van een overeenkomst, aansprakelijkheid van producenten en importeurs en kwesties met de verzekering. Onze advocaten in Amsterdam helpen je graag verder.
Wanneer ben je contractueel aansprakelijk?
Komt een partij een verbintenis uit een overeenkomst niet (goed) na, dan moet zij de schade vergoeden, tenzij de tekortkoming haar niet kan worden toegerekend (artikel 6:74 lid 1 BW). Een tekortkoming is niet toerekenbaar als zij niet te wijten is aan de schuld van de schuldenaar en ook niet krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor zijn rekening komt (artikel 6:75 BW). Dat noemt men overmacht.
Is nakoming nog mogelijk, dan heb je voor schadevergoeding in beginsel ook verzuim nodig (artikel 6:74 lid 2 BW). Verzuim treedt meestal in na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn, als nakoming binnen die termijn uitblijft (artikel 6:82 lid 1 BW). Soms is geen ingebrekestelling nodig, bijvoorbeeld als een fatale termijn verstrijkt of als de schuldenaar laat weten dat hij niet zal nakomen (artikel 6:83 BW).
Naast schadevergoeding kun je nakoming vorderen, je eigen prestatie opschorten (artikel 6:262 BW) of de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden. Ontbinding is niet mogelijk als de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, dat niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). Is nakoming nog mogelijk, dan ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas als de schuldenaar in verzuim is (artikel 6:265 lid 2 BW).
Wanneer is sprake van een onrechtmatige daad?
Wie jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, moet de schade vergoeden (artikel 6:162 lid 1 BW). Onrechtmatig is een inbreuk op een recht, een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht, of een doen of nalaten in strijd met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, tenzij er een rechtvaardigingsgrond is (artikel 6:162 lid 2 BW).
De daad moet aan de dader kunnen worden toegerekend: omdat hij schuld heeft, of omdat de oorzaak krachtens de wet of de verkeersopvattingen voor zijn rekening komt (artikel 6:162 lid 3 BW). Verder moet de geschonden norm strekken tot bescherming tegen de schade die jij hebt geleden (artikel 6:163 BW).
Wat is risicoaansprakelijkheid?
Bij risicoaansprakelijkheid ben je aansprakelijk voor schade die door een ander of door een zaak, dier of product wordt veroorzaakt, ook als jou persoonlijk niets te verwijten valt. Bij een aantal vormen kun je je onder voorwaarden wel bevrijden. De belangrijkste vormen in het Burgerlijk Wetboek zijn:
- ouders en voogden voor een als doen te beschouwen gedraging van kinderen onder de veertien jaar; voor kinderen van veertien en vijftien jaar tenzij hun niet kan worden verweten dat zij de gedraging niet hebben belet (artikel 6:169 BW);
- de werkgever voor fouten van een ondergeschikte, als de kans op de fout door de opdracht is vergroot en de werkgever zeggenschap had over de gedragingen waarin de fout lag (artikel 6:170 lid 1 BW);
- de opdrachtgever voor fouten van een niet-ondergeschikte die in zijn opdracht werkzaamheden verricht ter uitoefening van zijn bedrijf, als die niet-ondergeschikte zelf aansprakelijk is (artikel 6:171 BW);
- de bezitter van een roerende zaak waarvan bekend is dat zij een bijzonder gevaar voor personen of zaken oplevert als zij niet voldoet aan de eisen die men eraan mag stellen, en de bezitter van een gebrekkige opstal of van een dier (artikelen 6:173, 6:174 en 6:179 BW);
- degene die in zijn beroep of bedrijf een gevaarlijke stof gebruikt of onder zich heeft (artikel 6:175 BW);
- de producent voor schade door een gebrek in zijn product (artikel 6:185 BW). Die aansprakelijkheid dekt alleen schade door dood of lichamelijk letsel en schade aan een andere zaak dan het product zelf die gewoonlijk voor privégebruik is bestemd en door de benadeelde ook hoofdzakelijk privé is gebruikt, met een franchise van € 500 (artikel 6:190 lid 1 BW). Meer hierover lees je op onze pagina over aansprakelijkheid van de verkoper bij schade door een product.
Bij de artikelen 6:173, 6:174, 6:175, 6:179 en 6:185 BW gelden wettelijke uitzonderingen en voorwaarden. Lees daarom altijd het hele artikel.
Welke schade moet worden vergoed?
Te vergoeden schade bestaat uit vermogensschade en ander nadeel, dit laatste voor zover de wet daarop recht geeft (artikel 6:95 lid 1 BW). Vermogensschade omvat geleden verlies en gederfde winst, en daarnaast redelijke kosten om schade te voorkomen of te beperken, om schade en aansprakelijkheid vast te stellen en om buiten rechte betaling te krijgen (artikel 6:96 lid 1 en 2 BW).
Voor vergoeding komt alleen schade in aanmerking die zo met de gebeurtenis samenhangt dat zij als gevolg daarvan aan de aansprakelijke kan worden toegerekend (artikel 6:98 BW). Heb je zelf bijgedragen aan de schade, dan wordt de vergoedingsplicht in beginsel verdeeld naar de mate waarin ieders omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen; de billijkheid kan wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden een andere verdeling eisen, of dat de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft (artikel 6:101 lid 1 BW).
Immateriële schade (smartengeld) wordt alleen vergoed in de gevallen van artikel 6:106 BW, bijvoorbeeld bij lichamelijk letsel, aantasting in eer of goede naam of als je op andere wijze in je persoon bent aangetast. Leidt volledige vergoeding tot kennelijk onaanvaardbare gevolgen, dan kan de rechter de vergoeding matigen, maar niet tot een lager bedrag dan waarvoor de aansprakelijke verzekerd is of had moeten zijn (artikel 6:109 lid 1 en 2 BW).
Hoe lang kun je iemand aansprakelijk stellen?
Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar na de dag volgend op die waarop je zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend bent geworden, en in ieder geval twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (artikel 3:310 lid 1 BW). Bij letsel- en overlijdensschade geldt die termijn van twintig jaar niet (artikel 3:310 lid 5 BW). Bij schade door verontreiniging van lucht, water of bodem, door een gevaarlijke stof als bedoeld in artikel 6:175 BW of door bodembeweging als bedoeld in artikel 6:177 lid 1 onder b BW is die lange termijn dertig jaar in plaats van twintig (artikel 3:310 lid 2 BW). Je stuit de verjaring onder meer met een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin je je recht op nakoming ondubbelzinnig voorbehoudt (artikel 3:317 lid 1 BW). Hoe je dat doet, lees je op onze pagina over iemand aansprakelijk stellen.
Veelgestelde vragen over aansprakelijkheidsrecht
Wat is het verschil tussen wanprestatie en onrechtmatige daad?
Wanprestatie is een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een verbintenis, meestal uit een overeenkomst (artikel 6:74 BW). Een onrechtmatige daad is een inbreuk op een recht of een handelen in strijd met de wet of met wat maatschappelijk betaamt, zonder dat er een overeenkomst nodig is (artikel 6:162 BW).
Wanneer ben je aansprakelijk voor schade?
Als je toerekenbaar tekortschiet in de nakoming van een verbintenis (artikel 6:74 BW), als je een onrechtmatige daad pleegt die jou kan worden toegerekend (artikel 6:162 BW) of als de wet je risicoaansprakelijk maakt, bijvoorbeeld voor ondergeschikten, kinderen, dieren of producten (artikelen 6:169-6:185 BW). Daarnaast moet er schade zijn die met de gebeurtenis in verband staat (artikel 6:98 BW).
Is een werkgever aansprakelijk voor fouten van een werknemer?
Ja, tegenover derden, als de kans op de fout door de opdracht is vergroot en de werkgever zeggenschap had over de gedragingen waarin de fout lag (artikel 6:170 lid 1 BW). In de onderlinge verhouding hoeft de werknemer in beginsel niet bij te dragen, tenzij de schade een gevolg is van zijn opzet of bewuste roekeloosheid (artikel 6:170 lid 3 BW).
Heb je recht op smartengeld?
Alleen in de gevallen die de wet noemt, onder meer bij lichamelijk letsel, aantasting in eer of goede naam, of als je op andere wijze in je persoon bent aangetast. Het bedrag wordt naar billijkheid vastgesteld (artikel 6:106 BW).
Wat als ik zelf ook schuld heb aan de schade?
Dan wordt de schade in beginsel verdeeld naar de mate waarin de omstandigheden aan beide kanten tot de schade hebben bijgedragen. Eist de billijkheid dat, dan kan de rechter de schade anders verdelen of de vergoedingsplicht geheel laten vervallen of volledig in stand laten (artikel 6:101 lid 1 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:310 en 3:317
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:74, 6:75, 6:82, 6:83, 6:95, 6:96, 6:98, 6:101, 6:106, 6:109, 6:162, 6:163, 6:169, 6:170, 6:171, 6:173, 6:174, 6:175, 6:179, 6:185, 6:190, 6:262 en 6:265
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:401
Wanneer schakel je een advocaat aansprakelijkheidsrecht in?
Onze advocaten aansprakelijkheidsrecht hebben een uitmuntende kennis op het gebied van het aansprakelijkheidsrecht. Wanneer een partij toerekenbaar tekortschiet, inventariseren onze advocaten welke remedies daartegen kunnen worden ingezet. Denk aan nakoming vorderen, je eigen prestatie opschorten, de overeenkomst (gedeeltelijk) ontbinden of, bij een duurovereenkomst, opzeggen. Daarbij kan ook een schadevergoeding worden gevorderd voor bijvoorbeeld gederfde winst of voor schade aan een zaak. Samen met je begroten we de schade en kiezen we de vorm van de gevorderde schadevergoeding (bijvoorbeeld betaling van een geldsom). Onze advocaten hebben een grondige kennis van het Nederlandse procesrecht en zullen, wanneer de andere partij niet (goed) reageert – een vordering bij de civiele rechter instellen. We zullen dan namens je een vordering in stellen, zoals een vordering tot schadevergoeding of nakoming van de contractuele afspraken.
Wanneer een partij een onrechtmatige daad pleegt, welke aan hem of haar kan worden toegerekend, is deze partij verplicht de schade die de andere partij daardoor lijdt, te vergoeden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer iemand door een gebrekkig product letsel oploopt. Ontstaat schade in de relatie tussen producent en importeur of distributeur, dan speelt meestal hun overeenkomst de hoofdrol. Een belangrijk deel van de praktijk van onze advocaten ziet ook op het thema beroepsaansprakelijkheid. Dit kan ook opspelen wanneer een professional niet de zorgvuldigheid heeft betracht die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht. Wettelijk uitgangspunt is dat een opdrachtnemer de zorg van een goed opdrachtnemer in acht neemt (artikel 7:401 BW). Deze zorgvuldigheidsplicht brengt onder meer mee dat een professional die een cliënt adviseert in het kader van een door een cliënt te nemen beslissing over een bepaalde kwestie, de cliënt in staat stelt goed geïnformeerd te beslissen. Ook aansprakelijkheid bij opstallen, gevaarlijke stoffen of aansprakelijkheid voor ondergeschikten zijn terugkerende thema’s voor onze advocaten aansprakelijkheidsrecht.
“Wij werken al enkele jaren
samen met MAAK en zijn zeer
tevreden.
Wat opvalt is het snelle advies
en de competente expertise op het
gebied van aansprakelijkheids-
kwesties” – D. Oberth (DK Trade BV)
