Als opdrachtgever kun je een overeenkomst van opdracht in beginsel altijd opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW). Ben je een particulier, dan kan dat recht niet ten nadele van jou worden beperkt en ben je geen schadevergoeding verschuldigd (artikel 7:408 lid 3 en 7:413 BW). Een professionele opdrachtnemer mag in beginsel alleen een opdracht voor onbepaalde duur opzeggen (artikel 7:408 lid 2 BW).
Voor een opdrachtnemer die handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf ligt het anders. Hij kan een opdracht voor bepaalde duur, of een opdracht die eindigt doordat het werk is volbracht, niet tussentijds opzeggen, behalve om gewichtige redenen (artikel 7:408 lid 2 BW). De wet noemt geen opzegtermijn. Partijen kunnen in de overeenkomst andere afspraken maken (artikel 7:400 lid 2 BW), maar niet ten nadele van een particuliere opdrachtgever. Onze advocaten contractenrecht gaan in op de voornaamste aspecten.
Wat is een overeenkomst van opdracht?
Een overeenkomst van opdracht binnen het Nederlands recht is een overeenkomst waarbij de ene partij, de opdrachtnemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt om werkzaamheden te verrichten die niet vallen onder een arbeidsovereenkomst en die bestaan uit iets anders dan het tot stand brengen van een werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, het uitgeven van werken of het vervoeren of doen vervoeren van personen of zaken. De opdrachtnemer moet gevolg geven aan tijdig verleende en verantwoorde aanwijzingen van de opdrachtgever (artikel 7:402 lid 1 BW). Is hij op redelijke grond niet bereid een opdracht volgens die aanwijzingen uit te voeren en houdt de opdrachtgever hem daar toch aan, dan kan hij de overeenkomst opzeggen wegens gewichtige redenen (artikel 7:402 lid 2 BW).
De overeenkomst van opdracht is hoofdzakelijk van regelend recht, wat betekent dat partijen in veel gevallen van de wettelijke regeling mogen afwijken. De artikelen 7:401 tot en met 7:412 van het Burgerlijk Wetboek zijn van toepassing op de overeenkomst van opdracht, onverminderd het dwingende artikel 7:413, tenzij uit de wet, de inhoud of aard van de overeenkomst, een andere rechtshandeling of de gewoonte iets anders voortvloeit.
Een overeenkomst van opdracht wordt geregeld in artikel 7:400 BW dat als volgt luidt:
1. De overeenkomst van opdracht is de overeenkomst waarbij de ene partij, de opdrachtnemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst werkzaamheden te verrichten die in iets anders bestaan dan het tot stand brengen van een werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, het uitgeven van werken of het vervoeren of doen vervoeren van personen of zaken.
2. De artikelen 401-412 zijn, onverminderd artikel 413, van toepassing, tenzij iets anders voortvloeit uit de wet, de inhoud of aard van de overeenkomst van opdracht of van een andere rechtshandeling, of de gewoonte.
Welke criteria gelden voor een overeenkomst van opdracht?
De opdrachtnemer voert bij een overeenkomst van opdracht een dienst of prestatie uit en kan hiervoor een financiële tegenprestatie vragen. Belangrijke kenmerken van een overeenkomst van opdracht zijn:
- Er is geen sprake van een gezagsverhouding tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer.
- De opdrachtnemer bepaalt in beginsel zelf hoe hij de dienst of prestatie uitvoert, maar moet gevolg geven aan tijdig verleende en verantwoorde aanwijzingen van de opdrachtgever (artikel 7:402 lid 1 BW).
- De opdrachtnemer mag de opdracht in beginsel door anderen laten uitvoeren. Is de opdracht verleend met het oog op een bepaalde persoon, dan moet die persoon het werk zelf doen, tenzij uit de opdracht volgt dat hij het onder zijn verantwoordelijkheid door anderen mag laten doen (artikel 7:404 BW).
Een overeenkomst van opdracht is niet hetzelfde als een arbeidsovereenkomst, waarbij de werknemer zich verbindt om gedurende een zekere tijd werk te verrichten in dienst van de werkgever tegen betaling van loon. Het is verstandig om een overeenkomst van opdracht op te stellen die goed aansluit bij de specifieke opdracht en omstandigheden. De overeenkomst van opdracht wordt meestal opgesteld door de opdrachtnemer, op verzoek van de opdrachtgever.
Hoe zeg je een overeenkomst van opdracht op?
Binnen het Nederlands recht kan de opdrachtgever een overeenkomst van opdracht te allen tijde opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW). Een natuurlijk persoon die de opdracht niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf heeft gegeven, is bij opzegging geen schadevergoeding verschuldigd, al moet hij wel de onkosten vergoeden (artikel 7:408 lid 3 en 7:406 BW). Van die regel over schadevergoeding kan niet worden afgeweken (artikel 7:413 lid 1 BW). Van het opzeggingsrecht zelf kan niet worden afgeweken ten nadele van zo’n particuliere opdrachtgever (artikel 7:413 lid 2 BW). Voor een opdrachtgever die als professional handelt, kan de overeenkomst het opzeggingsrecht wel beperken.
Hebben jullie in de overeenkomst een opzegtermijn of andere voorwaarden afgesproken, dan gelden die in beginsel. Voor een particuliere opdrachtgever geldt dat niet voor zover zo’n afspraak zijn opzeggingsrecht beperkt (artikel 7:413 lid 2 BW). Eindigt de opdracht voordat zij is volbracht of de afgesproken tijd is verstreken, en hangt het loon af van de volbrenging of het verstrijken van die tijd, dan heeft de opdrachtnemer recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon. Daarbij tellen onder meer het al verrichte werk, het voordeel voor de opdrachtgever en de grond van de beëindiging mee (artikel 7:411 lid 1 BW). Het volle loon krijgt de opdrachtnemer alleen als het einde aan de opdrachtgever is toe te rekenen en volle betaling redelijk is; besparingen gaan er dan af (artikel 7:411 lid 2 BW).
Wanneer mag je eenzijdig opzeggen?
De opdrachtgever kan de overeenkomst van opdracht te allen tijde opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW). De opdrachtnemer die de overeenkomst is aangegaan in de uitoefening van een beroep of bedrijf, kan alleen opzeggen als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet eindigt doordat de opdracht is volbracht. Bij gewichtige redenen kan hij wel altijd opzeggen (artikel 7:408 lid 2 BW). Dat geldt bijvoorbeeld als de opdrachtgever hem houdt aan aanwijzingen die hij op redelijke grond niet wil uitvoeren (artikel 7:402 lid 2 BW). In de overeenkomst kunnen partijen hiervan afwijken (artikel 7:400 lid 2 BW).
Wanneer kun je de overeenkomst ontbinden?
Ontbinden van een overeenkomst van opdracht kan als de wederpartij tekortschiet in de nakoming, tenzij de tekortkoming door haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). De tekortkoming hoeft niet toerekenbaar te zijn; dat is alleen van belang voor schadevergoeding (artikel 6:74 BW). Is nakoming nog mogelijk, dan moet de wederpartij eerst in verzuim zijn, meestal na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (artikel 6:265 lid 2 en 6:82 BW). Daarna ontbind je met een schriftelijke verklaring (artikel 6:267 BW). Opzeggen is iets anders: daarvoor is geen tekortkoming nodig. Je kunt een opdracht ook beëindigen met een beëindigingsregeling in onderling overleg.
Veelgestelde vragen over opzeggen van een overeenkomst van opdracht
Kan een opdrachtgever een opdracht voor bepaalde tijd tussentijds opzeggen?
Ja. De opdrachtgever kan de overeenkomst te allen tijde opzeggen, ook als die voor bepaalde tijd is aangegaan (artikel 7:408 lid 1 BW). Voor een professionele opdrachtgever kan de overeenkomst dat recht beperken. Ten nadele van een particuliere opdrachtgever kan dat niet (artikel 7:413 lid 2 BW).
Ben je schadevergoeding verschuldigd als je een opdracht opzegt?
Als particuliere opdrachtgever niet: een natuurlijk persoon die niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf handelt, is bij opzegging geen schadevergoeding verschuldigd (artikel 7:408 lid 3 BW), en daarvan kan niet worden afgeweken (artikel 7:413 lid 1 BW). Wel moet hij de gemaakte onkosten vergoeden (artikel 7:406 BW). Voor een professionele opdrachtgever sluit de wet schadevergoeding niet uit; dat hangt af van de overeenkomst en de omstandigheden.
Wanneer mag een opdrachtnemer de overeenkomst opzeggen?
Een opdrachtnemer die handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf mag alleen opzeggen als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet door volbrenging eindigt, of als er gewichtige redenen zijn (artikel 7:408 lid 2 BW). Een voorbeeld van een gewichtige reden is dat de opdrachtgever hem houdt aan aanwijzingen die hij op redelijke grond niet wil uitvoeren (artikel 7:402 lid 2 BW). In de overeenkomst kunnen partijen andere afspraken maken (artikel 7:400 lid 2 BW).
Welk loon krijgt de opdrachtnemer als de opdracht tussentijds eindigt?
Hangt het loon af van het volbrengen van de opdracht of het verstrijken van de afgesproken tijd, dan krijgt de opdrachtnemer een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon (artikel 7:411 lid 1 BW). Het volle loon krijgt hij alleen als het einde aan de opdrachtgever is toe te rekenen en dat redelijk is, minus zijn besparingen (artikel 7:411 lid 2 BW). Ten nadele van een particuliere opdrachtgever kan van deze regel niet worden afgeweken (artikel 7:413 lid 2 BW).
Geldt er een wettelijke opzegtermijn voor een overeenkomst van opdracht?
Nee. Artikel 7:408 BW noemt geen opzegtermijn. Kijk daarom naar wat in de overeenkomst of de algemene voorwaarden is afgesproken. Een afspraak die het opzeggingsrecht van een particuliere opdrachtgever beperkt, geldt niet ten nadele van die opdrachtgever (artikel 7:413 lid 2 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikelen 6:74, 6:82, 6:265 en 6:267
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikelen 7:400, 7:402, 7:404, 7:406, 7:408, 7:411 en 7:413
Wanneer schakel je een advocaat in bij opzegging?
Wanneer je advies wilt inwinnen over de opzegging van een overeenkomst van opdracht, dan biedt ons kantoor daartoe mogelijkheden. Ons team van contractenrecht advocaten staat voor je klaar en we zijn binnen heel Nederland actief voor onze cliënten. Onze advocaat commercial law Remko Roosjen geeft leiding aan dit team en we horen graag hoe we je het beste kunnen ondersteunen. Ben je op zoek naar andere praktijkgebieden, dan kunnen onze advocaten in Amsterdam je mogelijk ook ondersteunen, of aan een geschikte partner doorverwijzen. Je belang staat bij ons te allen tijde voorop en we zoeken graag naar praktische oplossingen en snel resultaat. Neem contact op met onze advocaat contractenrecht in Amsterdam en ontdek je mogelijkheden.