Redelijkheid en billijkheid zijn fundamentele beginselen in het Nederlandse burgerlijk recht die zowel aanvullende als beperkende werking kunnen hebben op de rechten en verplichtingen van partijen bij een verbintenis. Deze beginselen zijn vastgelegd in verschillende artikelen van het Burgerlijk Wetboek, zoals art. 6:2 BW en art. 6:248 BW.
Functies redelijkheid en billijkheid bij contracten
Redelijkheid en billijkheid hebben twee hoofdfuncties:
1. Aanvullende werking: Het kan aanvullende verplichtingen creëren tussen partijen, naast de bestaande wettelijke of contractuele verplichtingen.
2. Beperkende werking: Het kan de toepassing van bepaalde regels of afspraken
De redelijkheid en billijkheid kunnen de uit de wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeiende rechten en verplichtingen aanvullen of beperken. Dit betekent dat zij kunnen leiden tot meer of andere rechten en verplichtingen dan oorspronkelijk voorzien, of juist bepaalde rechten en verplichtingen kunnen inperken als deze naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn.
Toepassing redelijkheid en billijkheid
Een belangrijk aspect van de redelijkheid en billijkheid is dat zij een open norm vormen, wat inhoudt dat de eisen ervan afhankelijk zijn van de specifieke omstandigheden van het geval. Bij de vaststelling van wat redelijkheid en billijkheid eisen, moet rekening worden gehouden met algemeen erkende rechtsbeginselen, in Nederland levende rechtsovertuigingen en de maatschappelijke en persoonlijke belangen die bij het concrete geval betrokken zijn (art. 3:12 BW).
In het rechtspersonenrecht speelt art. 2:8 BW een cruciale rol. Dit artikel bepaalt dat de verhoudingen binnen een rechtspersoon, zoals tussen bestuurders en aandeelhouders, mede worden bepaald door de eisen van redelijkheid en billijkheid. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat statuten of besluiten van een rechtspersoon naar redelijkheid moeten worden uitgelegd.
De redelijkheid en billijkheid kunnen ook een rol spelen in andere rechtsgebieden, zoals het erfrecht, waar zij kunnen leiden tot een andere verdeling van de nalatenschap dan strikt volgens de wet zou gebeuren.
Een bekend voorbeeld van de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid is de rechtsverwerking. Dit houdt in dat een rechthebbende zijn recht of bevoegdheid niet meer kan uitoefenen als hij zich heeft gedragen op een wijze die daarmee onverenigbaar is.
Belang van redelijkheid en billijkheid in het rechtsverkeer
Redelijkheid en billijkheid spelen een cruciale rol in het Nederlandse rechtsverkeer:
- Ze zorgen voor flexibiliteit in de toepassing van wetten en contracten
- Ze helpen oneerlijke uitkomsten te voorkomen in uitzonderlijke gevallen
- Ze vullen leemtes in overeenkomsten aan waar partijen niet alle mogelijke scenario’s hebben kunnen voorzien
Beoordeling van redelijkheid en billijkheid
Bij het bepalen wat redelijk en billijk is, moet rekening worden gehouden met:
- Algemeen erkende rechtsbeginselen
- In Nederland levende rechtsovertuigingen
- Maatschappelijke en persoonlijke belangen in het specifieke geval
Tot slot, de naleving van de redelijkheid en billijkheid kan in rechte worden gevorderd, en handelen in strijd met deze beginselen kan zelfs een onrechtmatige daad opleveren (art. 6:162 BW).
Advocatenkantoor in Amsterdam gespecialiseerd in redelijkheid en billijkheid
MAAK Advocaten behartigt graag uw belangen en onze gespecialiseerde advocaten hebben de kennis en ervaring die u zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al uw vragen rondom redelijkheid en billijkheid staan we u dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, staat u graag als eerste te woord en hij bespreekt met u de zaak en de uitdagingen die voorliggen.
