Wat zijn opschortende voorwaarden?

Gepubliceerd · bijgewerkt

Blog delen

WhatsAppLinkedIn

Een opschortende voorwaarde is een afspraak dat een verbintenis uit een overeenkomst pas gaat werken als een toekomstige, onzekere gebeurtenis plaatsvindt, zoals het krijgen van een financiering of een vergunning (artikel 6:21 en 6:22 BW). De overeenkomst is dan wel gesloten, maar nakoming kun je pas vragen na vervulling. Die vervulling werkt niet terug (artikel 3:38 lid 2 BW).

Wat is een voorbeeld van een opschortende voorwaarde?

Een voorbeeld is een kort geding bij het Gerechtshof Amsterdam (Hof Amsterdam 16 januari 2024, ECLI:NL:GHAMS:2024:82). Een koopovereenkomst voor bouwgrond werd volgens de tekst “aangegaan onder de opschortende voorwaarde” dat de koper vóór een bepaalde datum overeenstemming bereikte met een beoogde exploitant en eindbelegger. Die voorwaarde werd niet op tijd vervuld en de verkoper kon niet aantonen dat de koper er afstand van had gedaan. Omdat partijen hadden afgesproken dat de overeenkomst pas “zal worden aangegaan” onder die voorwaarde, ging het hof er voorlopig van uit dat geen overeenkomst tot stand was gekomen, zodat de koper niet hoefde af te nemen. Normaal is de overeenkomst wel gesloten en gaan alleen de voorwaardelijke verbintenissen niet werken (artikel 6:22 BW).

Ook een levering kan onder voorwaarde plaatsvinden. Wordt geleverd ter uitvoering van een voorwaardelijke verbintenis, dan krijgt de verkrijger een recht onder dezelfde voorwaarde (artikel 3:84 lid 4 BW). Is de levering al voltooid, dan hoeft na vervulling niets meer te gebeuren. Is de levering bij faillietverklaring van de vervreemder nog niet voltooid, dan kan die niet meer geldig plaatsvinden (artikel 35 lid 1 Faillissementswet).

De wet bepaalt dat een opschortende voorwaarde de werking van de verbintenis pas laat beginnen als de gebeurtenis plaatsvindt (artikel 6:22 BW). Tot dat moment kan de wederpartij geen nakoming vorderen. Heb je toch al gepresteerd voordat de voorwaarde is vervuld, dan kun je die prestatie terugvorderen zolang de voorwaarde niet in vervulling is gegaan (artikel 6:25 BW).

Wordt een opschortende voorwaarde niet vervuld, dan gaan de voorwaardelijke verbintenissen nooit werken. Dat zag je ook in een zaak waarin de goedkeuring door alle mede-eigenaren een opschortende voorwaarde was: die goedkeuring kwam er niet, zodat de koop geen doorgang vond.

Samenvattend zijn opschortende voorwaarden belangrijk in overeenkomsten omdat zij bepalen of en wanneer de verplichtingen uit de overeenkomst van kracht worden. Wordt de voorwaarde niet vervuld, dan gaan de voorwaardelijke verbintenissen niet werken en hoeft bijvoorbeeld een goed niet te worden overgedragen.

Opschortende voorwaarden zijn bepalingen in een overeenkomst die ervoor zorgen dat de verplichtingen van partijen pas ingaan als aan deze voorwaarden is voldaan. De overeenkomst is wel al gesloten; alleen de werking van de voorwaardelijke verbintenissen is uitgesteld. Dit type voorwaarden wordt vaak gebruikt in koop- en aannemingsovereenkomsten, zoals bij de aankoop van een nieuwbouwwoning.

Welke opschortende voorwaarden komen vaak voor?

Bij een opschortende voorwaarde hoeven partijen pas na te komen als aan de voorwaarde is voldaan. Voorbeelden van opschortende voorwaarden zijn:

  • Vergunningen: het verkrijgen van een onherroepelijke omgevingsvergunning. De Wet natuurbescherming is per 1 januari 2024 ingetrokken; vergunningen voor gevolgen voor de natuur vallen sindsdien onder de Omgevingswet.
  • Financiering: Het verkrijgen van een financiering of lening door de koper.
  • Verkoop van een minimum aantal woningen: vaak moet een bepaald percentage of aantal woningen in een project verkocht zijn voordat de bouw begint.
  • Bouwrijpe grond: Het terrein moet bouwrijp zijn en in eigendom zijn van de verkopende partij.
  • Waarborgfonds: Het verkrijgen van een planregistratienummer van een waarborgfonds zoals Woningborg.

Wat gebeurt er als de voorwaarde niet op tijd is vervuld?

De termijn voor het vervullen van een opschortende voorwaarde spreken partijen zelf af. Verlengen kan alleen als beide partijen daarmee instemmen. Verstrijkt de termijn zonder dat de voorwaarde is vervuld, dan gaan de voorwaardelijke verbintenissen niet werken; de overeenkomst hoeft daarvoor niet te worden beëindigd.

Heeft de partij die belang had bij niet-vervulling de vervulling belet, dan geldt de voorwaarde als vervuld, als redelijkheid en billijkheid dat verlangen (artikel 6:23 lid 1 BW). Andersom geldt de voorwaarde als niet vervuld als de partij die belang had bij vervulling die zelf heeft teweeggebracht en redelijkheid en billijkheid dat verlangen (artikel 6:23 lid 2 BW). Wie bijvoorbeeld bewust geen financiering aanvraagt, kan zich dus niet zomaar op het uitblijven ervan beroepen.

Wat is het verschil met een ontbindende voorwaarde?

Ontbindende voorwaarden werken andersom. Bij een ontbindende voorwaarde werkt de verbintenis direct, maar zij vervalt zodra de gebeurtenis plaatsvindt (artikel 6:22 BW). Wat al is gepresteerd, moet dan ongedaan worden gemaakt, tenzij uit de inhoud of strekking van de afspraak iets anders volgt (artikel 6:24 lid 1 BW).

Wat is het verschil met een opschortingsrecht?

Een opschortende voorwaarde is iets anders dan een opschortingsrecht. Een opschortende voorwaarde spreek je vooraf af en bepaalt wanneer een verbintenis gaat werken. Een opschortingsrecht ontstaat later, als de andere partij tekortschiet: je mag dan jouw eigen prestatie tijdelijk inhouden.

  • Bij een wederkerige overeenkomst mag je je eigen verplichting opschorten als de wederpartij haar verbintenis niet nakomt. Bij gedeeltelijke of niet behoorlijke nakoming mag dat alleen voor zover de tekortkoming dat rechtvaardigt (artikel 6:262 BW).
  • Meer algemeen mag een schuldenaar met een opeisbare vordering op zijn schuldeiser zijn eigen verbintenis opschorten, als er voldoende samenhang is tussen beide (artikel 6:52 BW).

Hoe formuleer je een opschortende voorwaarde?

Het effectief formuleren van een opschortende voorwaarde is doorslaggevend om duidelijkheid en zekerheid te bieden in een overeenkomst. Hier zijn enkele belangrijke punten om in overweging te nemen:

Duidelijke Beschrijving van de Voorwaarde

  • Toekomstige en Onzekere Gebeurtenis: De voorwaarde moet afhankelijk zijn van een toekomstige en onzekere gebeurtenis, zoals het verkrijgen van een financiering of een vergunning.
  • Precise Formulering: Zorg ervoor dat de voorwaarde zo precies mogelijk wordt omschreven. Bijvoorbeeld, als het gaat om een financieringsvoorbehoud, specificeer dan het bedrag en de banken waarbij de financiering moet worden aangevraagd.

Objectieve Vaststelling

  • Meetbaarheid: Het moet objectief vastgesteld kunnen worden of aan de voorwaarde is voldaan. Dit voorkomt discussies over de interpretatie van de voorwaarde.

Termijn en Verplichtingen

  • Tijdslimiet: Specificeer een duidelijke tijdslimiet waarbinnen de voorwaarde moet zijn vervuld. Dit voorkomt onnodige vertragingen en onzekerheid.
  • Verplichtingen: Maak duidelijk welke verplichtingen partijen hebben als de voorwaarde niet wordt vervuld, zoals het informeren van de andere partij over de status van de financiering.

Formulering van de Overeenkomst

  • Inwerkingtreding: formuleer duidelijk welke verplichtingen pas ingaan als de opschortende voorwaarde is vervuld. Bijvoorbeeld: “De verplichtingen van partijen uit deze overeenkomst gaan pas in zodra de koper de financiering heeft verkregen.”

Documentatie en Communicatie

  • Schriftelijke bevestiging: zorg ervoor dat alle communicatie over de voorwaarde schriftelijk gebeurt om misverstanden te voorkomen.
  • Bewijs van vervulling: specificeer hoe de vervulling van de voorwaarde moet worden aangetoond, zoals door middel van documenten of getuigenissen.

Door deze punten in acht te nemen, kan een opschortende voorwaarde effectief worden geformuleerd en kan de overeenkomst duidelijkheid en zekerheid bieden voor alle betrokken partijen.

Veelgestelde vragen over opschortende voorwaarden

Is een overeenkomst onder opschortende voorwaarde al gesloten?

Ja. De overeenkomst is gesloten, maar de werking van de voorwaardelijke verbintenis begint pas als de gebeurtenis plaatsvindt (artikel 6:22 BW). Tot dat moment kan nakoming niet worden gevorderd. Afspraken die niet onder de voorwaarde vallen, gelden wel direct.

Wat als de andere partij de vervulling van de voorwaarde tegenwerkt?

Heeft de partij die belang had bij niet-vervulling de vervulling belet, dan geldt de voorwaarde als vervuld, als redelijkheid en billijkheid dat verlangen (artikel 6:23 lid 1 BW). Of dat zo is, hangt af van de omstandigheden.

Kan ik terugvorderen wat ik al heb betaald voordat de voorwaarde is vervuld?

Ja. Een prestatie die je vóór de vervulling van een opschortende voorwaarde hebt verricht, kun je terugvorderen zolang de voorwaarde niet in vervulling is gegaan (artikel 6:25 BW).

Werkt de vervulling van een voorwaarde terug?

Nee. De vervulling van een voorwaarde heeft geen terugwerkende kracht (artikel 3:38 lid 2 BW). Bij een ontbindende voorwaarde moet wel ongedaan worden gemaakt wat al is gepresteerd, tenzij uit de inhoud of strekking van de afspraak iets anders volgt (artikel 6:24 lid 1 BW).

Gelden de gewone regels ook voor een voorwaardelijke verbintenis?

In beginsel wel. De bepalingen voor onvoorwaardelijke verbintenissen zijn van toepassing, voor zover het voorwaardelijke karakter van de verbintenis zich daartegen niet verzet (artikel 6:26 BW).

Primaire bronnen

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
Wie ben je?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?