Een SaaS-overeenkomst regelt hoe je software via internet afneemt: de beschikbaarheid, wie eigenaar blijft van data en intellectueel eigendom, en hoe je eruit komt. De wet kent geen aparte regeling voor SaaS; in elk geval gelden de algemene regels van Boek 6 BW, zoals ontbinding bij een tekortkoming (artikel 6:265 BW). Verwerkt de leverancier persoonsgegevens voor je, dan is een verwerkersovereenkomst nodig (artikel 28 lid 3 AVG).
Wat is een SaaS-overeenkomst?
Een SaaS-overeenkomst (Software as a Service) is het contract waarin leverancier en klant vastleggen hoe de klant software via internet gebruikt, tegen welke vergoeding en met welke serviceniveaus. Anders dan bij een klassieke licentie draait de software namelijk op de systemen van de leverancier. Daardoor verschuift het zwaartepunt van het contract naar beschikbaarheid, dataveiligheid en exit. Verwante afspraken staan vaak in een softwarelicentiecontract.
Een sluitende SaaS-overeenkomst schept daarom wederzijds vertrouwen en voorkomt misverstanden. Bovendien biedt zij partijen houvast zodra er een conflict ontstaat, omdat dan vaststaat wat er is beloofd.
Een degelijke SaaS-overeenkomst bevat in elk geval de volgende onderdelen:
- Dienstbeschrijving: een heldere omschrijving van de software, inclusief functionaliteiten én uitdrukkelijke beperkingen.
- Beschikbaarheid en onderhoud: afspraken over uptime, bijvoorbeeld 99,5% of hoger, over onderhoudsvensters en over incidentafhandeling.
- Databeveiliging en back-ups: bepalingen over de bescherming van persoonsgegevens en over structurele back-ups. Verwerkt de leverancier persoonsgegevens voor je, dan moet dat zijn geregeld in een verwerkersovereenkomst (artikel 28 lid 3 AVG). Een subverwerker mag de leverancier alleen inschakelen met jouw voorafgaande schriftelijke toestemming (artikel 28 lid 2 AVG).
- Gebruik en intellectueel eigendom: de klant krijgt een gebruiksrecht, terwijl het intellectuele eigendom bij de leverancier blijft.
- Vergoedingen en betaling: tarieven, indexering, facturatie en betalingstermijnen, zodat prijsverhogingen niet uit de lucht komen vallen.
- Looptijd, verlenging en exit: de duur, de opzegtermijn en vooral de vraag hoe je je data bij vertrek terugkrijgt en in welk formaat. Voor persoonsgegevens moet de verwerkersovereenkomst bepalen dat de leverancier ze na afloop naar jouw keuze wist of aan je teruggeeft (artikel 28 lid 3 onder g AVG).
Regel je deze punten zorgvuldig, dan beperk je risico’s en juridische onzekerheid. De exitbepaling wordt in de praktijk vaak vergeten, terwijl je die juist nodig hebt op het moment dat de verhouding al is bekoeld.
Waarom kiezen voor een gespecialiseerde SaaS-advocaat?
Een gespecialiseerde advocaat kent de bedingen waarover in de praktijk wordt geprocedeerd: serviceniveaus, aansprakelijkheidsbeperkingen, dataeigendom en exit. Standaardmodellen van internet dekken die punten echter zelden goed af. Veel geschillen ontstaan namelijk doordat partijen onvolledige of voor tweeërlei uitleg vatbare bepalingen overnemen. Daarom loont het om iemand met ervaring in SaaS-contracten mee te laten kijken voordat je tekent.
Onze advocaat contractenrecht doet daarbij het volgende:
- heldere bepalingen formuleren over prestaties, responstijden en escalatieprocedures, zodat beide partijen weten wat zij mogen verwachten
- maatwerk juridisch vastleggen: wordt de software voor je aangepast, dan beschrijft het contract wie welke rechten op die aanpassing heeft
- de AVG-kant dichttimmeren via een verwerkersovereenkomst, met afspraken over subverwerkers en over de locatie waar je data staan
- zekerheid inbouwen met serviceniveaus en sancties: een uptimebelofte is ook zonder boete afdwingbaar, maar met een boetebeding hoef je de omvang van je schade niet te bewijzen (artikel 6:91 en 6:92 lid 2 BW)
- de aansprakelijkheid zorgvuldig begrenzen, zodat een uitval niet uitmondt in een onbeperkte claim
Wat gebeurt er bij downtime op een piekmoment?
Valt een voorraad- of bestelsysteem uit tijdens een verkooppiek, dan is de schade meteen zichtbaar, maar niet altijd eenvoudig te verhalen. Zonder boetebeding vorder je schadevergoeding wegens een tekortkoming (artikel 6:74 BW). Je moet dan bewijzen dat de leverancier tekortschoot én welke omzet je daardoor misliep. Een boetebeding per uur downtime maakt dat eenvoudiger: de vergoeding staat vooraf vast en treedt in de plaats van de wettelijke schadevergoeding (artikel 6:92 lid 2 BW). De downtime zelf moet je nog wel aantonen. De boete is niet verschuldigd als de tekortkoming de leverancier niet kan worden toegerekend (artikel 6:92 lid 3 BW), en de rechter kan een boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 lid 1 BW). Zo’n beding geeft de leverancier daarnaast een prikkel om de afgesproken uptime werkelijk te halen. Spreek daarom af wat er gebeurt bij uitval voordat de eerste storing zich voordoet. We behandelen dit uitgebreid in Wat moet ik doen bij een IT-conflict.
Wanneer kun je een SaaS-overeenkomst tussentijds opzeggen?
Bij een overeenkomst voor bepaalde tijd kan tussentijds opzeggen in beginsel alleen als het contract die mogelijkheid biedt. Een overeenkomst voor onbepaalde tijd zonder opzegregeling is in beginsel wel opzegbaar, maar de redelijkheid en billijkheid kunnen een opzegtermijn, een zwaarwegende grond of het aanbod van een vergoeding vereisen (HR 2 februari 2018, ECLI:NL:HR:2018:141, r.o. 3.6.2). SaaS-overeenkomsten kennen namelijk meestal een vaste looptijd. Die moet je in beginsel uitdienen. Schiet de leverancier tekort, dan kun je de overeenkomst wel ontbinden. Iedere tekortkoming geeft dat recht, tenzij de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). Is nakoming nog mogelijk, dan moet de leverancier eerst in verzuim zijn (artikel 6:265 lid 2 BW). Dat verzuim treedt in de regel in na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn, als nakoming binnen die termijn uitblijft (artikel 6:82 lid 1 BW). Loopt het contract vast, dan lees je meer in ons artikel over het oplossen van een IT-geschil. Hierbij speelt ook wijziging overeenkomst redelijkheid billijkheid een rol.
Waarop let je bij de looptijd?
- Zonder afwijkende afspraak moet je de overeenkomst nakomen tot het einde van de looptijd, ook wanneer je de software niet meer gebruikt.
- Bij een tekortkoming van de leverancier kun je de overeenkomst ontbinden (artikel 6:265 BW). Het faillissement van de leverancier is op zichzelf geen grond om de overeenkomst te beëindigen; regel daarom een beëindigingsrecht in het contract. Anders kun je de curator schriftelijk een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij de overeenkomst nakomt; verklaart hij zich niet bereid, dan kan hij van jou geen nakoming meer vorderen (artikel 37 lid 1 Faillissementswet).
- Let op automatische verlenging: die clausule komt veel voor. Zet de opzegtermijn daarom in je agenda zodra je tekent.
Wat als de opzegging onterecht is?
Zegt een partij het contract zonder geldige grond op en stopt zij met presteren, dan schiet zij in beginsel tekort. De wederpartij kan dan nakoming vorderen, of vergoeding van de schade die daaruit volgt (artikel 6:74 BW), zoals:
- implementatiekosten die daardoor hun waarde verliezen
- de meerkosten van alternatieve software
- aantoonbaar omzetverlies in de overgangsperiode
Soms aanvaardt de rechter toch een tussentijdse beëindiging. Hij kan een overeenkomst bijvoorbeeld wijzigen of ontbinden als onvoorziene omstandigheden zo zwaar wegen dat de wederpartij ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet mag verwachten (artikel 6:258 lid 1 BW). Dat is een uitzondering, en de uitkomst hangt sterk af van de omstandigheden. Juist daarom is de contractuele regeling zo belangrijk.
Wat moet je concreet regelen?
Concreet regel je met name drie dingen dicht: de looptijd, de prestaties en de gegevensverwerking. Laat daarbij niets aan het toeval over:
- Duur en beëindiging: wanneer eindigt het contract, hoe voorkom je stilzwijgende verlenging en hoe krijg je je data terug?
- Prestaties en ondersteuning: welke serviceniveaus gelden, en met welke sanctie garandeert de leverancier die?
- Privacy en gegevensverwerking: is er een verwerkersovereenkomst, en liggen de verantwoordelijkheden en subverwerkers vast?
Dek je deze punten af, dan beperk je de kans op juridische problemen én versterk je de samenwerking. Weet je wat er met je data gebeurt als je huidige leverancier morgen omvalt?
Veelgestelde vragen over de SaaS-overeenkomst
Is een SaaS-overeenkomst wettelijk geregeld?
Niet als aparte overeenkomst. Wat partijen afspreken is leidend, aangevuld met wat uit de wet, de gewoonte en de redelijkheid en billijkheid volgt (artikel 6:248 lid 1 BW). Voor tekortkomingen gelden de algemene regels over schadevergoeding en ontbinding (artikel 6:74 en 6:265 BW).
Heb ik een verwerkersovereenkomst nodig bij SaaS?
Ja, als de leverancier persoonsgegevens voor jou verwerkt. Die verwerking moet zijn geregeld in een overeenkomst of andere rechtshandeling met onder meer het onderwerp, de duur, het doel en de soorten persoonsgegevens (artikel 28 lid 3 AVG).
Kan ik een SaaS-contract tussentijds opzeggen?
Bij een contract voor bepaalde tijd in beginsel alleen als het contract dat toestaat. Schiet de leverancier tekort, dan kun je de overeenkomst ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis dat niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW).
Wat gebeurt er met mijn SaaS-contract als de leverancier failliet gaat?
Het contract eindigt niet vanzelf. Je kunt de curator schriftelijk een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij de overeenkomst nakomt. Verklaart hij zich niet bereid, dan kan hij van jou geen nakoming meer vorderen (artikel 37 lid 1 Faillissementswet). Regel daarom vooraf hoe je je data terugkrijgt.
Wat kan ik doen als de leverancier de afgesproken uptime niet haalt?
Je kunt nakoming of schadevergoeding vorderen (artikel 6:74 BW). Meestal moet je de leverancier eerst schriftelijk in gebreke stellen met een redelijke termijn (artikel 6:82 lid 1 BW). Is er een boetebeding, dan treedt de boete in de plaats van de wettelijke schadevergoeding (artikel 6:92 lid 2 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:74, 6:82, 6:91, 6:92, 6:94, 6:248, 6:258 en 6:265
- Faillissementswet, artikel 37
- Algemene verordening gegevensbescherming (Verordening (EU) 2016/679), artikel 28
Waar helpt onze advocaat SaaS-overeenkomst je mee?
Ons advocatenkantoor in Amsterdam begeleidt softwareleveranciers en afnemers bij het opstellen, herzien en beëindigen van SaaS-overeenkomsten. Wij toetsen serviceniveaus, aansprakelijkheidsbeperkingen en exitbepalingen, stellen de verwerkersovereenkomst op en procederen wanneer een leverancier zijn uptime niet haalt. Wij werken in heel Nederland en begeleiden tevens internationale trajecten. Meer over onze contractpraktijk lees je op de pagina contractenrecht. Leg je je SaaS-contract liever vooraf even voor? Neem contact op met onze advocaat contractenrecht.
