Mag een verkoper een kapot product vervangen door een refurbished (gereviseerd) exemplaar? Bij een consumentenkoop van een nieuw product oordeelde de kantonrechter in Amsterdam tot twee keer toe van niet: wie nieuw koopt, heeft bij vervanging recht op een nieuw exemplaar. Grondslag is artikel 7:21 BW: beantwoordt het product niet aan de overeenkomst, dan kan de koper herstel of vervanging eisen.
De markt voor refurbished producten groeit, ook omdat hergebruik bijdraagt aan duurzaamheid. Fabrikanten, resellers en afnemers van bijvoorbeeld elektronica vragen ons daarom vaker hoe een gebrekkig product of onderdeel moet worden vervangen: met een nieuw exemplaar, of mag het ook refurbished?
Stel je koopt een nieuwe Apple iPhone en deze blijkt binnen een paar maanden niet meer te verbinden met Wifi, hij gaat niet meer aan of heeft andere technische problemen. Kortom: het apparaat werkt niet naar behoren. Je klopt aan bij de verkoper en geeft aan dat je het product wil laten maken of vervanging ervan wenst door eenzelfde apparaat. Mag de verkoper de telefoon dan herstellen met onderdelen die refurbished zijn, of geheel vervangen door een refurbished product? Je had immers in eerste instantie een geheel nieuw product gekocht, en geen refurbished product. Het is lastig te zeggen of refurbished producten als nieuwe producten kunnen worden aangemerkt, en wat überhaupt de criteria zijn voor een product om als “nieuw” aangemerkt te worden. Onze advocaat contractenrecht bespreekt de voornaamste aandachtspunten bij refurbished producten ter vervanging van een zaak en gaat daarbij in op twee vonnissen van de kantonrechter in Amsterdam (Apple I en Apple II).
Wat is een refurbished product?
Een refurbished (gereviseerd) product is een gebruikt of geretourneerd product dat is gereinigd, zo nodig hersteld en opnieuw getest, en daarna opnieuw wordt verkocht. Het kooprecht in titel 1 van Boek 7 BW kent het begrip niet; wat een aanbieder onder refurbished verstaat, verschilt. Refurbished producten zijn goed voor de duurzaamheid, omdat bruikbare producten niet worden weggegooid. In Apple II maakte Apple bovendien onderscheid tussen refurbished toestellen, die zij als tweedehands goedkoper verkocht, en replacement-toestellen, die zij alleen ter vervanging leverde en die ook gebruikte onderdelen konden bevatten (Rb. Amsterdam 18 april 2017, ECLI:NL:RBAMS:2017:2519, r.o. 4).
Vraag rijst wat nou precies wordt aangemerkt als “nieuw” en in hoeverre die apparaten verschillen van gereviseerde apparaten. Is een product nieuw als het niet eerder op de markt is gebracht? Als het dus nog niet in handen is geweest van een consument, ook als het product volledig ongeopend is gebleven? Er bestaan geen duidelijke criteria voor wanneer een apparaat als “nieuw” kan worden aangemerkt.
Wanneer voldoen producten aan de conformiteitseisen?
Een refurbished vervanging speelt pas als het geleverde product non-conform is, zoals een iPhone of MacBook die na korte tijd defect raakt. De afgeleverde zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden (artikel 7:17 lid 1 BW). Dat doet zij niet als zij, mede gelet op de aard van de zaak en de mededelingen die de verkoper over de zaak heeft gedaan, niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. De koper mag de eigenschappen verwachten die nodig zijn voor een normaal gebruik en waarvan hij de aanwezigheid niet hoefde te betwijfelen, en de eigenschappen die nodig zijn voor een bijzonder gebruik dat bij de overeenkomst is voorzien (artikel 7:17 lid 2 BW).
Bij een consumentenkoop moet de zaak onder meer de kenmerken bezitten die voor hetzelfde type zaken normaal zijn en die de koper redelijkerwijs mag verwachten, bijvoorbeeld wat betreft duurzaamheid, functionaliteit, compatibiliteit en beveiliging (artikel 7:18 lid 2 onder d BW). Duurzaamheid is de geschiktheid van zaken om hun vereiste functies en prestaties bij normaal gebruik te behouden (artikel 7:5 lid 1 onder h BW). Van een wasmachine of tv mag je dus in de regel een langere levensduur verwachten dan van een oplaadkabel of een goedkope waterkoker. Openbaart een gebrek zich binnen één jaar na aflevering, dan wordt vermoed dat de zaak al bij aflevering niet aan de overeenkomst beantwoordde, tenzij de verkoper anders aantoont of de aard van de zaak of van de afwijking zich daartegen verzet (artikel 7:18a lid 2 BW).
Wanneer geldt de verplichting tot herstel of vervanging?
Beantwoordt het afgeleverde niet aan de overeenkomst, dan kan de koper aflevering van het ontbrekende eisen, herstel van de zaak (mits de verkoper daaraan redelijkerwijs kan voldoen) of vervanging (tenzij de afwijking te gering is om dat te rechtvaardigen, of de zaak teniet of achteruit is gegaan doordat de koper er niet zorgvuldig mee omging nadat hij met ongedaanmaking rekening moest houden) (artikel 7:21 lid 1 BW). De kosten daarvan komen niet voor rekening van de koper. De verkoper moet binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast voor de koper nakomen (artikel 7:21 lid 2 en 3 BW).
Bij een consumentenkoop heeft de koper alleen geen recht op herstel of vervanging als dat onmogelijk is of van de verkoper niet kan worden gevergd, bijvoorbeeld omdat de kosten in geen verhouding staan tot die van een ander recht van de koper (artikel 7:21 lid 4 en 5 BW). Van deze regels kan bij een consumentenkoop niet ten nadele van de koper worden afgeweken (artikel 7:6 lid 1 BW). Meld een gebrek wel op tijd: binnen bekwame tijd nadat je het hebt ontdekt of redelijkerwijs had moeten ontdekken. Ontbreekt een eigenschap die de zaak volgens de verkoper had, of gaat het om feiten die hij kende of behoorde te kennen maar niet heeft meegedeeld, dan telt de bekwame tijd vanaf de ontdekking. Bij een consumentenkoop telt de bekwame tijd ook vanaf de ontdekking, en een melding binnen twee maanden na de ontdekking is tijdig (artikel 7:23 lid 1 BW). Na de melding verjaren rechtsvorderingen en verweren wegens de non-conformiteit door verloop van twee jaar (artikel 7:23 lid 2 BW).
Herstel of vervanging moet de zaak alsnog in overeenstemming brengen met de overeenkomst. De vraag is dus of een refurbished vervanging daaraan voldoet.
Wat oordeelde de rechtbank over vervanging door refurbished producten?
De kantonrechter in Amsterdam heeft zich in twee zaken tegen Apple Retail Netherlands uitgesproken over vervanging door een refurbished exemplaar. In Apple I (8 juli 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:4197) ging een nieuwe iPhone 6 Plus van € 799 na ongeveer acht maanden onherstelbaar kapot. Apple bood een refurbished toestel aan. De koper weigerde dat en ontbond de koop. Volgens de kantonrechter moest de non-conforme iPhone worden vervangen door een nieuw exemplaar. Omdat Apple dat ondanks ingebrekestelling bleef weigeren, was de ontbinding geldig en moest Apple de koopprijs terugbetalen (r.o. 9-10 en dictum).
In Apple II (18 april 2017, ECLI:NL:RBAMS:2017:2519) ging het om een nieuwe iPad Air 2 die binnen vier maanden niet meer goed met wifi verbond. Apple bood een replacement-exemplaar aan, dat ook gebruikte onderdelen kon bevatten. De kantonrechter veroordeelde Apple om een nieuwe iPad te leveren, op straffe van een dwangsom (r.o. 11-12 en dictum). Had de koper een refurbished of replacement-exemplaar gekocht, dan had Apple dat met zo’n exemplaar mogen vervangen; wie nieuw koopt, heeft recht op een nieuw exemplaar (r.o. 11).
Beide vonnissen verwijzen naar de Quelle-uitspraak van het Europese Hof van Justitie. Daarin ging het om de vraag of de verkoper een vergoeding mocht vragen voor het gebruik van het non-conforme goed tot aan de vervanging (een oven waarvan de emaillelaag losliet). De kantonrechter las in het arrest dat de consument met de vervanging slechts met vertraging het goed ontvangt dat hij van meet af aan had moeten ontvangen (Apple I, r.o. 8-9). Inmiddels staat in de wet dat de consument niet hoeft te betalen voor normaal gebruik van de vervangen zaak in de periode voor de vervanging (artikel 7:21 lid 7 BW).
Let op de reikwijdte. Beide vonnissen gaan over vervanging van een nieuw gekocht product bij een consumentenkoop, niet over herstel met refurbished onderdelen. Het zijn vonnissen van de kantonrechter in eerste aanleg. Ze zijn gewezen onder de wettekst van vóór 2022, maar artikel 7:21 lid 1 BW luidt nog hetzelfde. Volgens de kantonrechter in Apple II is een replacement-iPad geen nieuwe iPad, hoe vergelijkbaar ook; Apple bood de replacement ook niet als “nieuw” aan op de markt (r.o. 11).
Er is kritiek op deze redenering, omdat het Quelle-arrest over een andere rechtsvraag ging. Apple voerde dat ook aan in Apple II. De kantonrechter erkende dat, maar vond het arrest toch belangrijk voor de uitleg van het begrip vervanging, juist omdat de wet en de richtlijn daaraan geen specifieke eisen verbinden (r.o. 10).
Wanneer is vervanging door een refurbished product toch gewenst?
Toch valt er iets te zeggen voor refurbished producten of onderdelen bij herstel of vervanging op grond van artikel 7:21 BW. De kantonrechter legde dat artikel uit in het licht van Richtlijn 1999/44, waarop het is gebaseerd (Apple I, r.o. 8). Apple voerde aan dat noch de wet noch die richtlijn voorwaarden aan vervanging verbindt, zoals de eis dat dit met “nieuwe” producten of onderdelen moet gebeuren (Apple II, r.o. 4).
Daarnaast wordt gewezen op de duurzaamheid van het product, een van de kenmerken die de koper bij een consumentenkoop redelijkerwijs mag verwachten (artikel 7:18 lid 2 onder d BW). Heeft een refurbished product of onderdeel dezelfde levensduur als een nieuw exemplaar, dan zou het volgens dit standpunt niet moeten uitmaken. Lastig is wel dat je op het eerste gezicht niet ziet hoe lang een refurbished onderdeel meegaat. Apple voerde in Apple II aan dat productie en inspectie van een replacement-exemplaar gelijk zijn aan die van een nieuw toestel. De kantonrechter vond dat niet doorslaggevend: een replacement is geen nieuwe iPad, hoe vergelijkbaar ook (r.o. 4 en 11). Tot slot weegt duurzaamheid in de zin van milieu steeds zwaarder, wat voor het gebruik van refurbished producten kan pleiten.
Wil je als verkoper met refurbished producten of onderdelen werken, dan helpt het bij een consumentenkoop niet om dat alleen vooraf in je (garantie)voorwaarden op te nemen. Je kunt niet ten nadele van de consument afwijken van zijn rechten bij non-conformiteit (artikel 7:6 lid 1 BW). In Apple I oordeelde de kantonrechter daarom dat de garantieregeling van Apple niet afdeed aan het recht op een nieuw exemplaar (r.o. 11). Een commerciële garantie komt altijd bovenop de wettelijke rechten (artikel 7:6a lid 1 BW). Wel kun je de consument na het ontdekken van het gebrek een refurbished vervanging aanbieden; hij hoeft daar niet op in te gaan.
Tussen bedrijven geldt artikel 7:6 BW niet. Daar kun je in beginsel afspreken dat vervanging met refurbished producten of onderdelen mag, binnen de grenzen van de redelijkheid en billijkheid en de regels voor algemene voorwaarden. Bij een internationale koop tussen bedrijven die in verschillende verdragsstaten zijn gevestigd, geldt in de regel het Weens Koopverdrag (artikel 1 lid 1 CISG), tenzij partijen het hebben uitgesloten (artikel 6 CISG). De koper kan dan alleen vervangende zaken eisen als de afwijking een wezenlijke tekortkoming is en hij daarom vraagt bij de kennisgeving van het gebrek of binnen een redelijke termijn daarna (artikel 46 lid 2 CISG).
Veelgestelde vragen over refurbished producten ter vervanging
Wat zijn refurbished of gereviseerde producten?
Gebruikte of geretourneerde producten die zijn gereinigd, zo nodig hersteld en opnieuw getest, en daarna opnieuw worden verkocht. Het kooprecht in Boek 7 BW kent geen aparte definitie; wat een aanbieder onder refurbished verstaat, verschilt. Koop je een refurbished product, dan moet het beantwoorden aan wat je op grond van de overeenkomst mocht verwachten (artikel 7:17 BW).
Is refurbished hetzelfde als nieuw?
Nee. In Apple II oordeelde de kantonrechter dat een replacement-iPad, die ook gebruikte onderdelen kon bevatten, geen nieuwe iPad is, hoe vergelijkbaar ook (Rb. Amsterdam 18 april 2017, ECLI:NL:RBAMS:2017:2519, r.o. 11). Wie nieuw koopt, mag dus in beginsel een nieuw product verwachten.
Mag de verkoper een kapot product vervangen door een refurbished exemplaar?
Bij een consumentenkoop van een nieuw product oordeelde de kantonrechter in Amsterdam tweemaal van niet: de koper heeft bij vervanging recht op een nieuw exemplaar (ECLI:NL:RBAMS:2016:4197 en ECLI:NL:RBAMS:2017:2519). Had je zelf refurbished gekocht, dan mag de vervanging ook refurbished zijn (Apple II, r.o. 11). Tussen bedrijven kunnen partijen hierover afspraken maken.
Wat kun je doen bij een ondeugdelijk product?
Meld het gebrek binnen bekwame tijd aan de verkoper; bij een consumentenkoop is een melding binnen twee maanden na de ontdekking tijdig (artikel 7:23 lid 1 BW). Je kunt herstel of vervanging eisen (artikel 7:21 BW). Lukt dat niet, weigert de verkoper of duurt het te lang, dan kun je als consument de koop ontbinden, tenzij de afwijking gezien haar geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt, of de prijs verminderen (artikel 7:22 lid 1 BW).
Welke garantie geldt op een vervangend product?
De wet kent geen aparte garantietermijn voor een vervangend product. Herstel of vervanging moet de zaak in overeenstemming brengen met de overeenkomst (artikel 7:17 en 7:21 BW); lukt dat niet, dan kan een consument in beginsel de koop ontbinden of de prijs verminderen (artikel 7:22 BW). Geeft de verkoper of producent een commerciële garantie, dan komt die bovenop je wettelijke rechten (artikel 7:6a lid 1 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikelen 7:5, 7:6, 7:6a, 7:17, 7:18, 7:18a, 7:21, 7:22 en 7:23
- Weens Koopverdrag (CISG), artikelen 1, 6 en 46
- Rb. Amsterdam (kantonrechter) 8 juli 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:4197 (Apple I; r.o. 8-11 en dictum)
- Rb. Amsterdam (kantonrechter) 18 april 2017, ECLI:NL:RBAMS:2017:2519 (Apple II; r.o. 4 en 9-12 en dictum)
- HvJ EG 17 april 2008, ECLI:EU:C:2008:231 (Quelle), zoals aangehaald in Apple I en Apple II
Wanneer schakel je een advocaat refurbished producten in?
Word je als fabrikant of reseller geconfronteerd met discussies over het wel of niet moeten leveren van nieuwe onderdelen of producten ter vervanging van een gebrekkige zaak? Of wil je je voorwaarden voor herstel en vervanging laten toetsen? Neem dan contact op met een van onze advocaten. Wij adviseren fabrikanten, resellers en afnemers over hun rechten en plichten bij non-conformiteit.
