Misleidende reclame is reclame met onjuiste of onvolledige informatie die het besluit van een klant kan beïnvloeden. Tegenover consumenten is dat een misleidende handelspraktijk (artikel 6:193c BW), tegenover ondernemers een onrechtmatige daad (artikel 6:194 BW). Vergelijkende reclame is alleen geoorloofd als die niet misleidend is (artikel 6:194a lid 2 onder a BW). Twijfel je over je campagne? Laat die dan vooraf toetsen.
Hoe ver mag je gaan als je je product met dat van een concurrent vergelijkt? Die vraag speelde in een kort geding tussen Lotus Bakeries en Holie Foods. Holie zette met een eigen ‘Sugar-Score’ het suikergehalte van haar producten naast dat van de best verkopende ontbijtgranen en repen, waaronder die van Lotus. Op 15 augustus 2025 wees de voorzieningenrechter van de Rechtbank Amsterdam de vorderingen van Lotus af (zaak tussen Lotus Bakeries en Holie Foods, ECLI:NL:RBAMS:2025:5929). Op deze pagina lees je wanneer reclame misleidend is en hoe dat zich verhoudt tot vergelijkende reclame en de Nederlandse Reclame Code. Wil je weten wat je kunt doen als een concurrent jou in zijn reclame noemt of vergelijkt, lees dan onze pagina daarover. Bij een reclamecampagne kunnen ook het merkenrecht en het levensmiddelenrecht een rol spelen.
Reclame onrechtmatig wegens misleidende reclame?
Holie Foods, een Nederlandse onderneming die ontbijtproducten met weinig suiker maakt, bedacht de ‘Holie’s Sugar-Score’: een label met de letter A, B of C in de kleuren groen, oranje en rood. Groen-A staat voor weinig suiker, rood-C voor veel suiker. Holie gebruikte de score van 25 juni tot en met 9 juli 2025 in een reclamecampagne. Daarin labelde zij haar eigen producten en de top vijf van best verkopende ontbijtgranen en repen, waaronder de repen nākd. en TREK van Lotus Bakeries. Lotus vond de campagne misleidende en ongeoorloofde vergelijkende reclame. Zij meende ook dat Holie inbreuk maakte op haar merken en dat de score een niet-toegestane voedings- of gezondheidsclaim was. Na een sommatie op 26 juni 2025 spande Lotus een kort geding voor misleidende reclame aan, maar ving bot.
Hoe oordeelde de rechtbank over de misleidende reclame?
De voorzieningenrechter oordeelde dat de Sugar-Score geen misleidende reclame is. Hij stelde eerst vast dat Lotus zich als onderneming op artikel 6:194 BW kan beroepen. Consumenten kunnen dat niet; voor hen gelden de regels over oneerlijke handelspraktijken (r.o. 4.6). De maatstaf is of de onjuiste of onvolledige informatie de gemiddeld geïnformeerde, omzichtige en oplettende consument tot wie de reclame zich richt misleidt of kan misleiden, en daardoor zijn economische gedrag kan beïnvloeden (r.o. 4.5). Volgens de voorzieningenrechter was voor die consument voldoende duidelijk dat het label het suikergehalte scoort, door de tekst ‘Sugar Score’ en de context van de reclame. Dat de consument bij een groen A-label minder suiker verwacht en bij een rood C-label meer, klopt en is transparant, omdat de score is gebaseerd op de hoeveelheid suiker per 100 gram (r.o. 4.10). Het is een ‘sugar score’, geen ‘health score’ (r.o. 4.11).
Ook als vergelijkende reclame doorstond de campagne de toets. Partijen waren het erover eens dat het om vergelijkende reclame ging (r.o. 4.13). De bewijslast van de juistheid en volledigheid van de mededelingen lag op Holie (artikel 6:195 BW; r.o. 4.15). De vergelijking was niet misleidend, niet kleinerend en leverde geen oneerlijk voordeel op uit de bekendheid van de merken van Lotus. Het was niet betwist dat de repen van Lotus meer dan 10% suiker bevatten, enige overdrijving is in reclame toegestaan, en Holie probeerde zich juist van haar concurrenten te onderscheiden (r.o. 4.16-4.18). Omdat aan de voorwaarden van artikel 6:194a lid 2 BW was voldaan, maakte Holie volgens de voorzieningenrechter ook geen inbreuk op de merken die in de vergelijking waren betrokken (r.o. 4.20).
Tot slot beriep Lotus zich op de Europese Claimsverordening. De voorzieningenrechter oordeelde dat de Sugar-Score geen gezondheidsclaim is, omdat er geen gezondheidseffect aan wordt gekoppeld, zoals ‘Y geeft sterke botten’ (r.o. 4.23). Het is ook geen voedingsclaim, zoals ‘eiwitrijk’ of ‘suikerarm’, omdat een concrete heilzame voedingseigenschap ontbreekt (r.o. 4.24). Holie’s Sugar-Score informeerde dus alleen over het suikergehalte. Deze nuance toont het belang van precieze formulering in reclame.
De voorzieningenrechter weigerde de gevraagde voorzieningen en veroordeelde Lotus in de proceskosten. Ook de tegenvordering van Holie over duurzaamheidsclaims van Lotus werd afgewezen (r.o. 4.31-4.33). Let op: dit is een beslissing in kort geding. Zo’n beslissing bij voorraad brengt geen nadeel toe aan de zaak ten principale (artikel 257 Rv). Het vonnis laat wel zien dat een scherpe vergelijking kan, als de feiten kloppen en de consument begrijpt wat er wordt vergeleken.
Wat is het verschil tussen vergelijkende en misleidende reclame?
Vergelijkende reclame is toegestaan als aan alle voorwaarden van de wet is voldaan. De juridische basis vind je in artikel 6:194a BW, dat aansluit op Richtlijn 2006/114/EG:
Artikel 194a
- 1 Onder vergelijkende reclame wordt verstaan elke vorm van reclame waarbij een concurrent dan wel door een concurrent aangeboden goederen of diensten uitdrukkelijk of impliciet worden genoemd.
- 2 Vergelijkende reclame is, wat de vergelijking betreft, geoorloofd op voorwaarde dat deze:
- a.niet misleidend of een misleidende handelspraktijk als bedoeld in de artikelen 193c tot en met 193g is;
- b.goederen of diensten vergelijkt die in dezelfde behoeften voorzien of voor hetzelfde doel zijn bestemd;
- c.op objectieve wijze een of meer wezenlijke, relevante, controleerbare en representatieve kenmerken van deze goederen en diensten, zoals de prijs, met elkaar vergelijkt;
- d.er niet toe leidt dat op de markt de adverteerder wordt verward met een concurrent, of de merken, handelsnamen, andere onderscheidende kenmerken, goederen of diensten van de adverteerder met die van een concurrent;
- e.niet de goede naam schaadt van of zich niet kleinerend uitlaat over de merken, handelsnamen, andere onderscheidende kenmerken, goederen, diensten, activiteiten of omstandigheden van een concurrent;
- f.voor producten met een benaming van oorsprong in elk geval betrekking heeft op producten met dezelfde benaming;
- g.geen oneerlijk voordeel oplevert ten gevolge van de bekendheid van een merk, handelsnaam of andere onderscheidende kenmerken van een concurrent dan wel van de oorsprongsbenamingen van concurrerende producten; en
- h.niet goederen of diensten voorstelt als een imitatie of namaak van goederen of diensten met een beschermd merk of beschermde handelsnaam.
- 3 Elke vergelijking die verwijst naar een speciale aanbieding, moet duidelijk en ondubbelzinnig het einde en, zo de speciale aanbieding nog niet loopt, het begin aangeven van de periode gedurende welke de speciale prijs of andere specifieke voorwaarden gelden dan wel vermelden dat de speciale aanbieding loopt zo lang de voorraad strekt of de diensten kunnen worden verleend.
De vergelijking moet dus op objectieve wijze wezenlijke, relevante, controleerbare en representatieve kenmerken vergelijken (onder c). Denk aan meetbare kenmerken zoals suiker per 100 gram, de prijs per kilo of het aandeel gerecycled materiaal volgens een audit. Je mag een concurrent bij naam noemen, maar de reclame mag niet leiden tot verwarring tussen jou en de concurrent of tussen jullie merken, handelsnamen of producten (onder d). Ook mag de reclame de concurrent niet kleineren of zijn goede naam schaden (onder e).
Misleidende reclame is het spiegelbeeld. Zodra informatie onjuist is, onvolledig wordt gepresenteerd of belangrijke context ontbreekt, kan de gemiddelde consument op het verkeerde been worden gezet. Een claim als “aanzienlijk goedkoper” kan misleidend zijn als blijkt dat wordt vergeleken per portie terwijl de markt hanteert per 100 gram. Hetzelfde geldt voor suggesties van gezondheidseffecten zonder geautoriseerde claims of voor duurzaamheidsclaims zonder stevige, verifieerbare onderbouwing. Tegenover consumenten houdt de Autoriteit Consument & Markt toezicht. Bij een inbreuk die de collectieve belangen van consumenten schaadt, kan zij een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete opleggen (artikel 2.9 Wet handhaving consumentenbescherming). Een concurrent kan zelf naar de rechter stappen.
Wat is vergelijkende reclame?
Er is sprake van vergelijkende reclame zodra je in een commerciële uiting, expliciet of impliciet, naar een concurrent of diens producten verwijst. Dat kan met naam en toenaam, maar ook anoniem, zolang de gemiddelde consument de boodschap redelijkerwijze op een specifieke concurrent kan betrekken. Het is aldus van belang hoe de gemiddelde consument, de maatman, de reclame zal interpreteren. De kern: je mag vergelijken als de vergelijking objectief, controleerbaar en niet misleidend is. Daarnaast moet aan de andere voorwaarden van artikel 6:194a lid 2 BW zijn voldaan, zoals geen verwarring, geen kleinering en geen oneerlijk voordeel uit de bekendheid van een merk van de concurrent.
Wat is de definitie van misleidende reclame?
De wet geeft geen definitie van ‘misleidende reclame’. Artikel 6:194 lid 1 BW spreekt van een mededeling die ‘in een of meer opzichten misleidend is’. Wie zo’n mededeling openbaar maakt over goederen of diensten die hij in de uitoefening van een beroep of bedrijf aanbiedt, handelt onrechtmatig tegenover een ander die handelt in de uitoefening van zijn bedrijf. De wet geeft een niet-limitatieve lijst van onderwerpen, zoals de aard en samenstelling, de herkomst, de prijs, de leveringsvoorwaarden en de omvang of duur van de garantie. Ook het weglaten, verbergen of onduidelijk presenteren van essentiële informatie kan misleidend zijn (misleidende omissie, artikel 6:194 lid 2 en 3 BW).
Tegenover consumenten geldt artikel 6:193c lid 1 BW: een handelspraktijk is misleidend als informatie feitelijk onjuist is of de gemiddelde consument misleidt of kan misleiden, al dan niet door de algemene presentatie, waardoor hij een besluit over een overeenkomst neemt of kan nemen dat hij anders niet had genomen. Zet je een concurrent of zijn product zonder grond in een kwaad daglicht, bijvoorbeeld door suggestief gebruik van zijn logo, dan valt dat vooral onder de voorwaarden voor vergelijkende reclame (geen kleinering, artikel 6:194a lid 2 onder e BW) of onder de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW).
Wat is de toetsingsmaatstaf bij misleidende reclame?
Rechters toetsen aan de ‘maatman’: de gemiddeld geïnformeerde, omzichtige en oplettende consument tot wie de reclame zich richt. In de zaak Lotus/Holie formuleerde de voorzieningenrechter de maatstaf zo: de onjuiste of onvolledige informatie misleidt de maatman of kan hem misleiden, en kan door dat misleidende karakter zijn economische gedrag beïnvloeden. Daarbij telt of de mededeling van voldoende materieel belang is (r.o. 4.5). Ook de context telt: volgens de Nederlandse Reclame Code wordt gelet op alle kenmerken en omstandigheden van de reclame, de feitelijke context, de beperkingen van het medium en het publiek (artikel 8.1 NRC). Overdrijving hoort bij reclame: de gangbare en rechtmatige reclamepraktijk waarbij overdreven uitspraken worden gedaan of uitspraken die niet letterlijk dienen te worden genomen, maakt een reclame op zich niet oneerlijk (artikel 6:193b lid 4 BW).
Holie’s Sugar-Score doorstond de toets omdat duidelijk was wat werd gescoord. Op de website sugarscore.info stond wat de letters betekenen: A is 0-5% suiker, B 5-10% en C meer dan 10%. Op het label zelf stond dat niet; daarvoor moest de consument doorklikken naar de website (r.o. 4.8). Toch was volgens de voorzieningenrechter voldoende duidelijk dat het label het suikergehalte weergeeft, met name door de tekst ‘Holie’s Sugar Score’ op het label; dat bleek ook uit de context van de reclame, waarin werd benoemd dat het over suiker ging (r.o. 4.10).
Wie moet bewijzen dat reclame juist en volledig is?
In een procedure over misleidende of vergelijkende reclame tussen ondernemers draait de bewijslast om. Wordt een vordering op grond van artikel 6:194 of 6:194a BW ingesteld tegen iemand die inhoud en inkleding van de mededeling geheel of ten dele heeft bepaald, dan moet hij de juistheid of volledigheid bewijzen van de feiten die in de mededeling staan of daardoor worden gesuggereerd en waarop de misleiding of de ongeoorloofdheid zou berusten (artikel 6:195 lid 1 BW). Bij vergelijkende reclame moet hij die bewijzen binnen korte termijn aandragen. Dat is een bijzondere regel naast de hoofdregel dat wie zich beroept op rechtsgevolgen van gestelde feiten, die feiten moet bewijzen (artikel 150 Rv). Tegenover consumenten rust de bewijslast van de materiële juistheid en volledigheid op de handelaar als dat passend lijkt, gelet op de omstandigheden van het geval (artikel 6:193j lid 1 BW).
De regel geldt zodra een toetsbare mededeling wordt gedaan, bijvoorbeeld over prijs, samenstelling, duurzaamheid of prestaties. Ook impliciete, maar verifieerbare claims vallen hieronder. Zuivere waardeoordelen die niet te controleren zijn, vallen daar doorgaans buiten. De maatstaf blijft steeds wat de gemiddelde consument in de context van de uiting begrijpt.
Wat zijn de gevolgen van misleidende reclame?
Misleidende reclame is onrechtmatig tegenover consumenten (artikel 6:193b BW) en tegenover ondernemers (artikel 6:194 BW). Ongeoorloofde vergelijkende reclame is onrechtmatig op grond van artikel 6:194a BW. Heeft een misleidende mededeling als bedoeld in artikel 6:194 BW of een ongeoorloofde vergelijkende reclame een ander schade toegebracht of dreigt zij dat te doen, dan kan de rechter op vordering van die ander de reclame verbieden en de adverteerder veroordelen tot een rectificatie op een door de rechter aangegeven wijze (artikel 6:196 lid 1 BW). Voor een verbod of rectificatie is dreigende schade dus voldoende. Voor schadevergoeding moet wel schade zijn ontstaan. Wie inhoud en inkleding van de reclame bepaalde, is daarvoor aansprakelijk, tenzij hij bewijst dat de schade niet aan zijn schuld te wijten is en ook niet op andere grond voor zijn rekening komt (artikel 6:195 lid 2 BW). Daarnaast kan onrechtmatige reclame leiden tot reputatieschade en verlies aan vertrouwen bij klanten en partners in de keten.
Wat zegt de Nederlandse Reclame Code over misleidende reclame?
Naast de wet geldt de Nederlandse Reclame Code (NRC) van de Stichting Reclame Code. Die code is geen wet, maar zelfregulering van de reclamebranche. Volgens artikel 8.2 NRC is misleidend elke reclame die gepaard gaat met onjuiste informatie of voor de gemiddelde consument onduidelijk of dubbelzinnig is, bijvoorbeeld over de aard, de voornaamste kenmerken of de prijs van het product, en die de gemiddelde consument ertoe brengt of kan brengen een besluit over een transactie te nemen dat hij anders niet had genomen. Artikel 13 NRC neemt de voorwaarden voor vergelijkende reclame over, met als eerste eis dat de reclame niet misleidend is in de zin van de code.
Wordt je reclame gemotiveerd aangevochten, dan moet je op verzoek van de Reclame Code Commissie of het College van Beroep de juistheid of eerlijkheid ervan aannemelijk maken (artikel 15 NRC). Zowel bedrijven als consumenten kunnen bij de Reclame Code Commissie een klacht indienen over schending van de code (artikel 18 NRC). Wijst de commissie een klacht toe, dan beveelt zij de adverteerder in de regel aan om niet meer op die wijze reclame te maken. Dat is iets anders dan een verbod van de rechter op grond van artikel 6:196 BW.
Veelgestelde vragen over misleidende en vergelijkende reclame
Wat is misleidende reclame?
Reclame met onjuiste informatie, of reclame die de afnemer door de presentatie of door het weglaten van essentiële informatie op het verkeerde been kan zetten, waardoor hij een besluit kan nemen dat hij anders niet had genomen. Tegenover consumenten is dat een misleidende handelspraktijk (artikel 6:193c BW), tegenover ondernemers een onrechtmatige mededeling (artikel 6:194 BW).
In welk artikel staat misleidende reclame?
Tegenover ondernemers in artikel 6:194 BW en tegenover consumenten in artikel 6:193c BW (misleidende handelspraktijk). Vergelijkende reclame staat in artikel 6:194a BW, de bewijslast in artikel 6:195 BW en het verbod en de rectificatie in artikel 6:196 BW. Daarnaast bevat de Nederlandse Reclame Code eigen regels (artikel 8 en 13 NRC).
Wanneer is vergelijkende reclame misleidend?
Als de vergelijking onjuiste of onvolledige informatie geeft waardoor de gemiddelde afnemer op het verkeerde been kan worden gezet, bijvoorbeeld over prijs of samenstelling. Dan is niet voldaan aan de eerste voorwaarde van artikel 6:194a lid 2 BW (onder a). Een vergelijking die verwarring schept met producten, merken of handelsnamen van een concurrent, is tegenover consumenten ook een misleidende handelspraktijk als de gemiddelde consument daardoor een besluit over een overeenkomst neemt of kan nemen dat hij anders niet had genomen (artikel 6:193c lid 2 onder a BW).
Wat is een voorbeeld van misleidende reclame?
Een prijsclaim als ‘aanzienlijk goedkoper’ terwijl per portie wordt vergeleken en de markt per 100 gram rekent, kan misleidend zijn; de prijs en de wijze van berekening noemt de wet uitdrukkelijk (artikel 6:193c lid 1 onder d en 6:194 lid 1 onder d BW). In de zaak Lotus/Holie was een suikerlabel volgens de voorzieningenrechter juist niet misleidend, omdat het klopte en duidelijk was wat werd gescoord (ECLI:NL:RBAMS:2025:5929).
Waar kun je misleidende reclame melden?
Bedrijven en consumenten kunnen een klacht indienen bij de Reclame Code Commissie (artikel 18 NRC). Als concurrent kun je ook de rechter vragen de reclame te verbieden en een rectificatie te bevelen (artikel 6:196 BW), zo nodig in kort geding. Tegenover consumenten houdt de ACM toezicht en kan zij bij een inbreuk een last onder dwangsom of boete opleggen (artikel 2.9 Wet handhaving consumentenbescherming).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:162, 6:193b, 6:193c, 6:193j, 6:194, 6:194a, 6:195 en 6:196
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 150 en 257
- Wet handhaving consumentenbescherming, artikel 2.9 (en artikel 1.1, begrip inbreuk)
- Voorzieningenrechter Rechtbank Amsterdam 15 augustus 2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:5929 (Lotus Bakeries/Holie Foods)
- Nederlandse Reclame Code, Algemeen Deel, artikel 8, 13, 15 en 18 (Stichting Reclame Code)
Advocaat reclamerecht en oneerlijke concurrentie in Amsterdam
Twijfel je of je uiting toelaatbaar vergelijkende reclame is of het risico loopt als misleidend te worden gezien? Meen je dat er een inbreuk wordt gemaakt op je merk door misleidende of vergelijkende reclame? Ons team advocaten reclamerecht en oneerlijke concurrentie staat voor je klaar. Je belang staat bij ons te allen tijde voorop en we zoeken graag naar praktische oplossingen en snel resultaat. Neem contact op met onze advocaten in Amsterdam en ontdek de mogelijkheden.