Verkoop je een vordering, dan draag je je recht op betaling over aan een koper. Die overdracht heet cessie. Je levert de vordering met een akte van cessie en een mededeling aan de schuldenaar (artikel 3:94 lid 1 BW). Bij stille cessie gebruik je een authentieke of geregistreerde onderhandse akte en volgt de mededeling later (artikel 3:94 lid 3 BW).
Een vordering vertegenwoordigt het wettelijk recht van een schuldeiser om betaling te eisen van een schuldenaar. Dit recht ontstaat wanneer een partij goederen levert, diensten verricht of anderszins een financiële claim krijgt op een ander. Een vordering is een vermogensrecht (artikel 3:6 BW) en is in beginsel overdraagbaar (artikel 3:83 lid 1 BW). De verkoop is een koop van een vermogensrecht (artikel 7:47 BW). De overdracht zelf heet cessie.
Waarom verkopen bedrijven hun vorderingen?
Ondernemers kiezen ervoor om vorderingen te verkopen wanneer zij directe liquiditeit nodig hebben of wanneer incasso te veel tijd en middelen vergt. In plaats van werknemers achter onbetaalde facturen aan te laten rennen, biedt verkoop van de vordering onmiddellijke zekerheid over het te ontvangen bedrag. Neemt de koper het debiteurenrisico over, dan ben je bovendien af van het risico dat de schuldenaar uiteindelijk helemaal niet betaalt.
De handelspraktijk kent talrijke partijen die gespecialiseerd zijn in het opkopen van vorderingen. Deze cessionarissen betalen doorgaans een bedrag onder de nominale waarde van de vordering, maar nemen daarmee ook het incassorisico over van de oorspronkelijke schuldeiser. Voor bedrijven met beperkte capaciteit voor debiteuren- en incassomanagement vormt dit een aantrekkelijke oplossing.
Bovendien biedt cessie mogelijkheden voor financiële planning. Wanneer een onderneming investeert in groei, kan verkoop van openstaande facturen zorgen voor het werkkapitaal dat nodig is zonder nieuwe schulden aan te gaan. Bedrijven die vorderingen verkopen doen dit meestal voor liquiditeit, terwijl andere vooral incassokosten en -risico’s wil reduceren.
Wat zijn de wettelijke vereisten voor een geldige cessie?
Voor de overdracht heb je een geldige titel nodig, zoals de koopovereenkomst, en een levering (artikel 3:84 lid 1 BW). Die levering gebeurt met een daartoe bestemde akte van cessie en een mededeling aan de schuldenaar (artikel 3:94 lid 1 BW). Een akte is een ondertekend geschrift dat bestemd is om tot bewijs te dienen (artikel 156 lid 1 Rv). In de praktijk ondertekenen cedent en cessionaris allebei. Een onderhandse akte kan ook elektronisch worden opgemaakt, als de inhoud ongewijzigd kan worden opgeslagen en gereproduceerd (artikel 156a lid 1 Rv).
In de praktijk neem je in de akte van cessie in ieder geval op:
- Identificatie van de cedent (verkoper) en cessionaris (koper)
- Nauwkeurige omschrijving van de over te dragen vordering(en)
- Vermelding van het verschuldigde bedrag of wijze van bepaling daarvan
- Datum van overdracht en ondertekeningen
De over te dragen vorderingen moeten in de akte voldoende bepaald zijn (artikel 3:84 lid 2 BW). Volgens vaste rechtspraak is nodig, maar ook voldoende, dat de akte zodanige gegevens bevat dat, eventueel achteraf, aan de hand van objectieve gegevens kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat. Een generieke omschrijving, zoals “alle bestaande vorderingen op derden”, kan daaraan voldoen (HR 20 september 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7842). Een omschrijving die afhangt van wat iemand wist, voldoet niet zonder meer: die bekendheid moet dan uit objectieve gegevens kunnen blijken. Dat oordeel van het hof liet de Hoge Raad in stand (HR 3 juli 2026, ECLI:NL:HR:2026:1148). Een concrete omschrijving, zoals “de vordering uit factuur 2024-001 van 15 januari 2024 van € 15.000”, voorkomt discussie.
Hoe werkt de mededelingsplicht bij cessie?
Na het opmaken van de akte van cessie doe je mededeling aan de schuldenaar, tenzij je kiest voor stille cessie. Bij openbare cessie is die mededeling een vereiste voor de levering zelf (artikel 3:94 lid 1 BW). Zonder mededeling is de vordering dus nog niet overgedragen en kan de schuldenaar bevrijdend betalen aan de oorspronkelijke schuldeiser.
De wet schrijft voor de mededeling geen vorm voor. Ze moet wel duidelijk maken dat de vordering is overgedragen en aan wie de schuldenaar voortaan moet betalen. Een schriftelijke mededeling is aan te raden, omdat je die later kunt bewijzen. De mededeling moet komen van de cedent of de cessionaris (artikel 3:94 lid 1 BW). Hoort de schuldenaar langs een andere weg van de overdracht, dan is dat geen mededeling. De schuldenaar kan een door de cedent gewaarmerkt uittreksel van de akte verlangen (artikel 3:94 lid 4 BW).
Let ook op het moment. De wet spreekt van mededeling van de levering met de akte (artikel 3:94 lid 1 BW). Een bericht vóór het opmaken van de akte, bijvoorbeeld over een voornemen tot overdracht, is daarom riskant. Stuur na ondertekening van de akte altijd een (nieuwe) mededeling.
Voor de cessionaris is het daarom van groot belang om:
- De mededeling direct na ondertekening van de cessieakte te verzenden
- Schriftelijk bewijs te behouden van verzending en ontvangst
- De schuldenaar te instrueren over het nieuwe rekeningnummer voor betaling
- Te controleren of de schuldenaar de mededeling daadwerkelijk heeft ontvangen
De wet kent geen vaste termijn voor de mededeling, maar tot de mededeling kan de schuldenaar bevrijdend aan de cedent betalen. Betaalt hij na een juiste mededeling toch aan de cedent, dan is dat in beginsel niet bevrijdend en moet hij opnieuw aan de cessionaris betalen. Dat is anders als hij op redelijke gronden mocht aannemen dat de cedent nog tot de betaling gerechtigd was (artikel 6:34 lid 1 BW). Twijfelt de schuldenaar op redelijke gronden aan wie hij moet betalen, dan mag hij de betaling opschorten (artikel 6:37 BW).
Wanneer is stille cessie toegestaan?
Bij stille cessie blijft de mededeling aan de schuldenaar voorlopig achterwege. Daarvoor is een authentieke akte (opgemaakt door een notaris) of een geregistreerde onderhandse akte nodig. Een onderhandse akte stellen partijen zelf op en laten ze registreren bij de Belastingdienst. Stille cessie kan alleen voor vorderingen die op het moment van de levering al bestaan of rechtstreeks zullen voortvloeien uit een dan al bestaande rechtsverhouding. Tegenover de schuldenaar werkt de levering pas na mededeling door de cedent of de cessionaris (artikel 3:94 lid 3 BW).
Bij stille cessie int de oorspronkelijke schuldeiser in de praktijk vaak als gevolmachtigde namens de cessionaris. De schuldenaar weet niet dat de vordering is overgedragen en blijft gewoon betalen aan de partij die hij kent. Dit voorkomt discussies over de vraag aan wie betaald moet worden en vermindert het risico op betalingsvertraging door verwarring.
Stille cessie komt regelmatig voor bij factoringconstructies waarbij een financieringsmaatschappij vorderingen opkoopt maar de relatie tussen schuldeiser en schuldenaar intact wil laten. Eveneens gebruiken bedrijven stille cessie als onderpand voor financiering zonder dat hun klanten hiervan op de hoogte raken.
Welke beperkingen gelden voor de overdracht van vorderingen?
Niet alle vorderingen zijn vrij overdraagbaar. Een vordering is overdraagbaar, tenzij de wet of de aard van het recht zich daartegen verzet (artikel 3:83 lid 1 BW). Schuldeiser en schuldenaar kunnen de overdraagbaarheid ook bij beding uitsluiten (artikel 3:83 lid 2 BW). Sinds 1 juli 2025 kan dat niet meer voor een geldvordering op naam die voortkomt uit de uitoefening van een beroep of bedrijf, zoals een handelsfactuur. Een beding dat de overdracht of verpanding daarvan uitsluit of tegengaat, is nietig (artikel 3:83 lid 3 BW). Voor bedingen die al bestonden, geldt die nietigheid vanaf drie maanden na de inwerkingtreding, dus vanaf 1 oktober 2025 (artikel 85a Overgangswet nieuw BW). Uitzonderingen gelden onder meer voor vorderingen uit een betaal- of spaarrekening en voor bepaalde kredietovereenkomsten met meerdere kredietgevers (artikel 3:83 lid 4 BW).
Valt een vordering niet onder die nietigheid, bijvoorbeeld een vordering van een particulier, dan blijft een beding mogelijk. Het komt dan aan op de uitleg. Volgens de Hoge Raad heeft een beding dat overdracht uitsluit in beginsel alleen verbintenisrechtelijke werking: de cessie is geldig, maar de cedent pleegt wanprestatie tegenover de schuldenaar. Blijkt uit de naar objectieve maatstaven uitgelegde formulering dat goederenrechtelijke werking is bedoeld, dan is de vordering onoverdraagbaar. Een cessie zonder toestemming leidt dan niet tot een geldige overdracht, ook niet als de koper het beding niet kende (HR 21 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:682 (Coface/Intergamma)).
Daarnaast verzet de wet zich soms tegen overdracht. Zo is overdracht van loon door een werknemer alleen geldig voor zover beslag op dat loon geldig zou zijn (artikel 7:633 lid 1 BW). Of een vordering naar haar aard onoverdraagbaar is, hangt af van de omstandigheden, bijvoorbeeld bij een recht dat sterk aan de persoon van de schuldeiser is verbonden.
Kun je een vordering verkopen tijdens een procedure?
Een vordering kun je ook verkopen terwijl er al een procedure loopt of als er al een vonnis is. Een schuldeiser die een vonnis heeft maar niet wil wachten op de executie, kan de vordering bijvoorbeeld aan een incassopartij verkopen, meestal tegen een korting. Met de vordering gaan de nevenrechten mee, waaronder de bevoegdheid om het vonnis ten uitvoer te leggen (artikel 6:142 lid 1 BW). Verplichtingen gaan bij cessie niet over. Wil de koper ook schulden of de hele overeenkomst overnemen, dan is schuldoverneming (artikel 6:155 BW) of contractsoverneming nodig, steeds met medewerking van de wederpartij (artikel 6:159 lid 1 BW).
Cessie kan dus ook in vergevorderde procedures worden toegepast. Zelfs hangende een procedure bij de rechtbank of het gerechtshof kan een schuldeiser besluiten zijn vordering te verkopen. Hoe de nieuwe schuldeiser de procedure voortzet, hangt af van de stand van de zaak. Regel dat processueel zorgvuldig.
Wat zijn de gevolgen voor de schuldenaar?
De schuldenaar is geen partij bij de cessie-overeenkomst tussen cedent en cessionaris. Desondanks heeft de overdracht belangrijke gevolgen voor de schuldenaar. Na mededeling van de cessie moet de schuldenaar voortaan betalen aan de cessionaris. Betaling aan de oorspronkelijke schuldeiser is vanaf dat moment in beginsel niet meer bevrijdend.
Echter, totdat de cessie wordt medegedeeld, mag de schuldenaar wel bevrijdend betalen aan de cedent. Dit beschermt de schuldenaar tegen onzekerheden over aan wie hij moet betalen. De overgang laat de verweermiddelen van de schuldenaar onverlet (artikel 6:145 BW). Zijn de gefactureerde diensten niet of gebrekkig geleverd, dan kan hij dat ook tegen de cessionaris aanvoeren. Verrekenen met een tegenvordering op de cedent mag alleen als die tegenvordering uit dezelfde rechtsverhouding voortvloeit, of al vóór de overgang is ontstaan en opeisbaar is geworden (artikel 6:130 lid 1 BW).
Betaalt een schuldenaar na een juiste mededeling per ongeluk toch aan de cedent, dan is die betaling in beginsel niet bevrijdend, tenzij hij op redelijke gronden mocht aannemen dat de cedent tot de betaling gerechtigd was (artikel 6:34 lid 1 BW). Hij moet dan opnieuw aan de cessionaris betalen en kan het bedrag van de cedent terugvorderen als onverschuldigd betaald (artikel 6:203 BW).
Wil je zekerheid over de juridische positie bij de verkoop van een vordering? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren je situatie en adviseren over de optimale strategie voor cessie, factoringconstructies en incassoprocedures.
Hoe verhoudt cessie zich tot factoring?
Factoring is een specifieke vorm van cessie waarbij een onderneming haar debiteuren-portefeuille of individuele facturen verkoopt aan een factoringmaatschappij. Bij factoring gaat het doorgaans om lopende handelsvorderingen die nog niet opeisbaar zijn. De factoringmaatschappij betaalt direct een deel van de factuurwaarde uit en zorgt vaak voor de administratie en de incasso.
Het belangrijkste verschil met gewone cessie ligt in de structurele aard van factoring. Waar cessie vaak betrekking heeft op specifieke, individuele vorderingen, gaat factoring meestal over een doorlopende overeenkomst waarbij vorderingen op bepaalde debiteuren steeds opnieuw worden geleverd, bijvoorbeeld met periodieke akten. Toekomstige vorderingen kun je bij voorbaat leveren (artikel 3:97 lid 1 BW), bij stille cessie alleen als ze rechtstreeks voortvloeien uit een al bestaande rechtsverhouding (artikel 3:94 lid 3 BW). Daarnaast biedt factoring vaak aanvullende diensten zoals debiteurenbeheer, kredietbewaking en bescherming tegen oninbaarheid.
Bij factoring onderscheiden we ‘open factoring’ waarbij debiteuren worden geïnformeerd over de cessie, en ‘stille factoring’ waarbij dit niet gebeurt. Stille factoring vereist een authentieke of geregistreerde onderhandse akte (artikel 3:94 lid 3 BW). Open factoring daarentegen vereist mededeling aan iedere schuldenaar afzonderlijk, wat administratief belastend kan zijn bij veel debiteuren.
Wat zijn de fiscale aspecten van cessie?
De btw-gevolgen van een verkoop hangen af van de omstandigheden. Koopt iemand op eigen risico oninbare vorderingen onder de nominale waarde, en weerspiegelt het verschil de werkelijke economische waarde van de vorderingen, dan verricht de koper volgens het Hof van Justitie geen dienst tegen vergoeding en geen economische activiteit (HvJ EU 27 oktober 2011, C-93/10, GFKL). Bij factoring, waarbij de factor tegen een vergoeding de incasso en het debiteurenrisico op zich neemt, ligt dat anders; het Hof maakt dat onderscheid uitdrukkelijk (GFKL, punten 20 tot en met 22). Let op: ook bij stille cessie gaat de vordering zelf over, niet alleen een economisch belang (artikel 3:94 lid 3 BW).
Heb je als ondernemer btw voldaan over een factuur die niet wordt betaald, dan krijg je die btw terug. Dat recht ontstaat uiterlijk één jaar nadat de vergoeding opeisbaar is geworden (artikel 29 lid 1 en 2 Wet op de omzetbelasting 1968). Wordt de vergoeding na de teruggaaf alsnog ontvangen, dan ben je over dat bedrag weer btw verschuldigd (artikel 29 lid 5). Draag je de vordering over aan een andere ondernemer, dan treedt die voor deze regeling op het moment van de overdracht in jouw plaats (artikel 29 lid 6). Laat de btw-gevolgen van een verkoop vooraf toetsen.
Welke rol speelt de advocaat bij cessie?
Procesrechtadvocaten spelen een doorslaggevende rol bij zowel de totstandkoming als de uitvoering van cessies. Bij het opstellen van de cessieakte waarborgt juridische expertise dat alle wettelijke vereisten worden nageleefd en dat de over te dragen vorderingen voldoende bepaald zijn omschreven. Daarnaast adviseren advocaten over de vraag of stille cessie mogelijk is of dat mededeling aan de schuldenaar noodzakelijk is.
Wanneer cessie plaatsvindt tijdens een lopende juridische procedure, kunnen procedurele complicaties ontstaan. Een veelgemaakte fout is dagvaarden namens de verkeerde partij. Bijvoorbeeld wanneer een moedervennootschap een procedure start voor vorderingen die eigenlijk toebehoren aan een dochtervennootschap. Dergelijke omissies kunnen echter worden hersteld door tijdig een cessieakte op te maken waarbij de vordering wordt overgedragen aan de eisende partij in de procedure.
Rechtbanken en gerechtshoven stellen strenge eisen aan het bewijs van cessie. In geschillen over de vraag aan wie betaald moet worden of wie bevoegd is een procedure te voeren, moet de cessionaris kunnen aantonen dat een geldige cessieakte bestaat en dat de schuldenaar correct is geïnformeerd. Advocaten verzamelen dit bewijs en voeren dit aan in procedures.
Een specialist in procesrecht onderkent direct:
- Of de cessieakte aan alle wettelijke vereisten voldoet
- Wanneer en hoe mededeling aan de schuldenaar moet plaatsvinden
- Welke verweren de schuldenaar kan voeren tegen de cessionaris
- Hoe cessie tijdens een lopende procedure moet worden uitgevoerd
- Welke bewijsstukken nodig zijn om cessie in rechte aannemelijk te maken
Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor persoonlijk juridisch advies over de verkoop van vorderingen, cessieconstructies en de juridische aspecten van factoringovereenkomsten in je specifieke situatie.
Wat zijn veelvoorkomende valkuilen bij cessie?
De praktijk laat zien dat verschillende fouten regelmatig voorkomen bij de verkoop van vorderingen. Een veelvoorkomende vergissing is het ontbreken van een schriftelijke cessieakte. Mondelinge afspraken over overdracht van vorderingen zijn onvoldoende en leiden niet tot een geldige cessie. Eveneens moet de akte worden opgemaakt vóór de mededeling aan de schuldenaar plaatsvindt.
Daarnaast onderschatten partijen vaak het belang van een goede omschrijving van de over te dragen vorderingen. Een generieke omschrijving kan volstaan, maar alleen als je aan de hand van de akte, eventueel achteraf, met objectieve gegevens kunt vaststellen om welke vorderingen het gaat (HR 20 september 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7842; HR 3 juli 2026, ECLI:NL:HR:2026:1148). Verwijs daarom naar factuurgegevens, overeenkomsten of een debiteurenlijst.
Ook de timing van de mededeling vormt een risico. Wanneer te lang wordt gewacht met informeren van de schuldenaar, kan deze inmiddels bevrijdend hebben betaald aan de cedent. De cessionaris loopt dan het risico dat hij het bedrag moet terugvorderen van de cedent, wat problematisch wordt als deze ondertussen failliet is gegaan of het geld al heeft uitgegeven.
Aanvullend vergeten partijen soms te controleren of cessie contractueel is uitgesloten. Voor geldvorderingen op naam uit beroep of bedrijf is zo’n beding sinds 1 juli 2025 (voor bestaande bedingen sinds 1 oktober 2025) in de regel nietig (artikel 3:83 lid 3 en 4 BW). Bij andere vorderingen hangt het af van de uitleg: heeft het beding goederenrechtelijke werking, dan gaat de vordering bij cessie zonder toestemming niet over en kan de schuldenaar bevrijdend aan de cedent blijven betalen; heeft het alleen verbintenisrechtelijke werking, dan gaat de vordering wel over, maar is de cedent tegenover de schuldenaar aansprakelijk.
Veelgestelde vragen over de verkoop van een vordering
Moet de schuldenaar toestemming geven voor de verkoop van een vordering?
Nee, in beginsel niet. Een vordering is overdraagbaar, tenzij de wet of de aard van het recht zich daartegen verzet (artikel 3:83 lid 1 BW). Partijen kunnen overdracht wel bij beding uitsluiten (artikel 3:83 lid 2 BW), maar voor een geldvordering op naam uit de uitoefening van een beroep of bedrijf is zo’n beding nietig (artikel 3:83 lid 3 BW), met uitzonderingen onder meer voor betaal- en spaarrekeningen (artikel 3:83 lid 4 BW).
Wat is het verschil tussen openbare en stille cessie?
Bij openbare cessie lever je met een akte en een mededeling aan de schuldenaar (artikel 3:94 lid 1 BW). Bij stille cessie lever je met een authentieke of geregistreerde onderhandse akte, zonder mededeling. Tegenover de schuldenaar werkt de overdracht dan pas na de mededeling, en tot dat moment kan hij bevrijdend aan de cedent betalen (artikel 3:94 lid 3 BW).
Gaan zekerheden en een vonnis mee met de verkochte vordering?
Ja. De koper krijgt de nevenrechten, zoals pand, hypotheek, borgtocht en voorrechten, en de bevoegdheid om bestaande executoriale titels ten uitvoer te leggen (artikel 6:142 lid 1 BW). Bedongen rente die op het moment van de overgang al opeisbaar was, en een al verbeurde boete of dwangsom, gaan niet automatisch mee; die kun je zo nodig apart overdragen (artikel 6:142 lid 2 BW).
Kan de schuldenaar zijn verweren ook tegen de koper inroepen?
Ja. De overgang van een vordering laat de verweermiddelen van de schuldenaar onverlet (artikel 6:145 BW). Verrekenen met een tegenvordering op de oorspronkelijke schuldeiser kan als die uit dezelfde rechtsverhouding voortvloeit of al vóór de overgang is ontstaan en opeisbaar is geworden (artikel 6:130 lid 1 BW).
Is een cessieverbod in algemene voorwaarden nog geldig?
Voor een geldvordering op naam uit de uitoefening van een beroep of bedrijf niet: zo’n beding is sinds 1 juli 2025 nietig (artikel 3:83 lid 3 BW), en voor bestaande bedingen geldt dat sinds 1 oktober 2025 (artikel 85a Overgangswet nieuw BW). Er zijn uitzonderingen, onder meer voor betaal- en spaarrekeningen (artikel 3:83 lid 4 BW). Voor andere vorderingen kan een cessieverbod wel werken.
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikelen 3:6, 3:83, 3:84, 3:94 en 3:97
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikelen 6:34, 6:37, 6:130, 6:142, 6:145, 6:159 en 6:203
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikelen 7:47 en 7:633
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikelen 156 en 156a
- Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek, artikel 85a
- Wet op de omzetbelasting 1968: artikel 29
- HvJ EU 27 oktober 2011, C-93/10 (GFKL Financial Services), ECLI:EU:C:2011:700
- HR 20 september 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE7842
- HR 21 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:682 (Coface/Intergamma)
- HR 3 juli 2026, ECLI:NL:HR:2026:1148