Voor conservatoir beslag op bv- of nv-aandelen heb je verlof van de voorzieningenrechter nodig (artikel 700 Rv). Voor een geldvordering moet je daarbij aantonen dat er gegronde vrees voor verduistering bestaat (artikel 714 en 711 lid 1 Rv). Een deurwaarder legt het beslag bij de vennootschap (artikel 715 Rv); loopt de hoofdzaak nog niet, dan begin je die binnen de termijn uit het verlof.
Het verlof vraag je met een verzoekschrift waarin je de aard van het beslag, je vordering en het bedrag daarvan vermeldt; de voorzieningenrechter beslist na summier onderzoek (artikel 700 lid 2 Rv). Het conservatoir beslag op aandelen wordt gelegd op de manier van het executoriale beslag, met het verlof in plaats van een vonnis (artikel 715 lid 1 Rv). Het beslagexploot bevat op straffe van nietigheid onder meer een aanzegging van het beslag aan de vennootschap (artikel 474c lid 1 Rv) en vermeldt waar de hoofdzaak aanhangig is of binnen welke termijn die moet worden ingesteld (artikel 715 lid 2 Rv). In het register van aandeelhouders wordt het beslag terstond aangetekend; de vennootschap moet daaraan meewerken (artikel 474c lid 4 en 5 Rv). De deurwaarder laat de schuldenaar onverwijld weten dat er beslag ligt. Binnen acht dagen moet een afschrift van het exploot aan hem worden betekend, anders vervalt het beslag (artikel 474d Rv). Ook het verlof en het verzoekschrift worden aan de beslagene betekend (artikel 702 lid 2 Rv). Voor conservatoire beslagen op aandelen op naam gelden verder artikel 474b lid 2, 474ba en 711 lid 1 en 2 Rv overeenkomstig (artikel 714 Rv).
Conservatoir beslag leggen: hoe werkt het?
Wanneer kun je conservatoir beslag leggen?
Je kunt conservatoir beslag leggen als je een vordering op iemand hebt en wilt voorkomen dat zijn vermogen verdwijnt voordat de rechter beslist. Je hebt daarvoor verlof nodig van de voorzieningenrechter, die na summier onderzoek beslist (artikel 700 lid 1 en 2 Rv). Gaat het om beslag op roerende zaken die geen registergoed zijn, rechten aan toonder of order of aandelen op naam, dan moet je ook aantonen dat er gegronde vrees voor verduistering bestaat (artikel 711 lid 1 en 714 Rv). Voor beslag onder derden, zoals bankbeslag, geldt die eis niet (artikel 718 Rv).
Hoe werkt het?
- Toestemming van de rechter: Je advocaat vraagt de rechter om toestemming om beslag te leggen. Dit kan al binnen enkele uren, afhankelijk van de urgentie.
- Uitvoering door een deurwaarder: Zodra toestemming is verkregen, voert een deurwaarder het beslag uit.
- Starten van de hoofdprocedure: Loopt de hoofdzaak nog niet, dan moet je die beginnen binnen de termijn die de voorzieningenrechter in het verlof bepaalt (ten minste acht dagen na het beslag). De voorzieningenrechter kan die termijn verlengen als je dat vraagt voordat hij verstrijkt; bij beslag op aandelen werkt de verlenging alleen als je haar binnen acht dagen na het oorspronkelijke einde van de termijn schriftelijk aan de vennootschap meedeelt. Begin je de hoofdzaak niet op tijd, dan vervalt het beslag (artikel 700 lid 3 Rv). In de hoofdzaak vraag je de rechter om een uitspraak over het conflict. Bij beslag op aandelen laat je bovendien binnen acht dagen na het instellen een afschrift van de dagvaarding aan de vennootschap betekenen (artikel 715 lid 2 Rv).
Wat gebeurt er na de uitspraak in de hoofdprocedure?
- Toewijzing van de vordering: Wijst de rechter je vordering toe, dan gaat het conservatoire beslag over in een executoriaal beslag zodra het vonnis voor tenuitvoerlegging vatbaar is en aan de beslagene is betekend (artikel 704 lid 1 Rv). Daarna kun je de beslagen goederen laten verkopen; voor aandelen gaat dat via de rechtbank (zie hieronder).
- Afwijzing van de vordering: Wijst de rechter je vordering af en wordt die afwijzing onherroepelijk (in kracht van gewijsde), dan vervalt het beslag van rechtswege (artikel 704 lid 2 Rv). Eerder kan de beslagene opheffing van het beslag vragen in kort geding (artikel 705 Rv). Bij een afgewezen vordering kun je aansprakelijk worden gesteld voor de schade die door het beslag is veroorzaakt.
Hoe leg je beslag op aandelen?
Onze beslagadvocaten dienen regelmatig verzoeken in tot het leggen van beslag op aandelen. Om beslag te leggen op aandelen, moet je de volgende stappen ondernemen:
Welke stappen volgt de deurwaarder bij beslag op aandelen?
- De deurwaarder betekent het beslagexploot aan de vennootschap waarvan de aandelen in beslag worden genomen, meestal op haar kantoor (artikel 474c lid 1 Rv).
- Via een exploot (gerechtelijke aanzegging) wordt aangekondigd dat de aandelen op naam van de schuldenaar in beslag worden genomen.
- In het register van aandeelhouders wordt terstond een aantekening van het beslag geplaatst, ondertekend namens de vennootschap en door de deurwaarder. De vennootschap en iedereen die toegang heeft tot de ruimte waar het register ligt, moeten daaraan meewerken. Bestaat er geen register, dan vermeldt de deurwaarder dat in zijn proces-verbaal (artikel 474c lid 4 en 5 Rv). Werkt de vennootschap niet mee, dan kan zij worden veroordeeld tot betaling van het bedrag van de vordering, met rente en kosten (artikel 474c lid 7 en artikel 444b Rv).
- Voor het verlof moet je aantonen dat er gegronde vrees bestaat voor verduistering (artikel 714 en 711 lid 1 Rv). Onderbouw dat in het verzoekschrift met concrete feiten.
Hoe worden in beslag genomen aandelen verkocht?
- Om de aandelen te laten verkopen, verzoek je de rechtbank van de plaats van vestiging van de vennootschap te bepalen dat en binnen welke termijn verkoop en overdracht mogelijk zijn. Bij executoriaal beslag doe je dat binnen één maand na het beslag, anders vervalt het beslag (artikel 474g lid 1 Rv). Bij conservatoir beslag eindigt die termijn pas één maand nadat de onherroepelijke executoriale titel aan de vennootschap is betekend (artikel 715 lid 3 Rv).
- De rechtbank roept de deurwaarder, de beslaglegger, de schuldenaar, de vennootschap en zo nodig andere belanghebbenden op om te worden gehoord (artikel 474g lid 2 Rv). Bij conservatoir beslag doet de vennootschap vóór de beschikking ook verklaring van de baten uit de aandelen (artikel 716 Rv).
- In de beschikking bepaalt de rechtbank op welke wijze en onder welke voorwaarden de aandelen worden verkocht en overgedragen. Wettelijke en statutaire regels over de overdracht, zoals een aanbiedingsregeling, blijven gelden; de deurwaarder oefent daarbij de rechten van de aandeelhouder uit. De rechtbank mag er alleen van afwijken voor zover die regels de executoriale verkoop onmogelijk zouden maken (artikel 474g lid 3 en 4 Rv). De deurwaarder verkoopt de aandelen en maakt daarvan proces-verbaal op (artikel 474h lid 1 Rv).
Het leggen van beslag op aandelen kan een effectieve manier zijn om druk uit te oefenen op de schuldenaar om tot betaling over te gaan, ook al is de daadwerkelijke verkoop van de aandelen een omslachtige procedure.
Wat zijn de voorwaarden voor conservatoir beslag op aandelen?
De belangrijkste voorwaarden voor het leggen van conservatoir beslag op aandelen zijn:
- Er moet een geldvordering bestaan op de aandeelhouder (schuldenaar) waarop het beslag wordt gelegd.
- In het verzoekschrift vermeld je de aard van het beslag, je vordering en het bedrag daarvan. De voorzieningenrechter beslist na summier onderzoek en stelt het bedrag vast waarvoor hij verlof geeft, met inbegrip van de kosten (artikel 700 lid 2 Rv). Blijkt later summierlijk dat de vordering ondeugdelijk is, dan kan het beslag worden opgeheven (artikel 705 lid 2 Rv).
- Er moet gegronde vrees voor verduistering worden aangetoond: een reële kans dat de aandelen waarop beslag wordt gelegd, aan je verhaal worden onttrokken (artikel 714 en 711 lid 1 Rv).
- De rechter moet verlof verlenen voor het leggen van het beslag op de aandelen. Dit verlof wordt verleend door de voorzieningenrechter na een verzoekschrift van de advocaat.
- De rechter kan als voorwaarde stellen dat je tot een door hem bepaald bedrag zekerheid stelt voor schade die door het beslag kan worden veroorzaakt (artikel 701 lid 1 Rv).
- Na het verkrijgen van het verlof moet de deurwaarder het daadwerkelijke beslag leggen op de aandelen.
- Het gevolg van het beslag is dat de aandeelhouder de aandelen niet meer ten nadele van de beslaglegger kan vervreemden, bezwaren of onder bewind stellen (artikel 474e Rv). Zijn stemrecht houdt hij wel (artikel 474ba Rv).
Dus naast een geldvordering en vrees voor verduistering, is het verkrijgen van rechterlijk verlof een belangrijke voorwaarde om conservatoir beslag op aandelen te kunnen leggen.
Wat zijn de voordelen van een beslag op aandelen?
De voordelen van het leggen van beslag op aandelen zijn:
- Het beperkt de beschikkingsbevoegdheid van de schuldenaar: de aandelen kunnen niet meer ten nadele van de beslaglegger (schuldeiser) worden vervreemd, bezwaard of onder bewind gesteld (artikel 474e Rv).
- Het beslag omvat ook de baten van de aandelen, zoals dividend dat nog niet is uitgekeerd (artikel 474b lid 1 Rv). Bij conservatoir beslag geldt het beslag voor die baten als een beslag onder de vennootschap; zij doet daarvan verklaring aan de rechtbank voordat die over de verkoop beslist (artikel 716 Rv).
- Het kan druk uitoefenen op de schuldenaar om tot betaling over te gaan, ook al is de daadwerkelijke verkoop van de aandelen een omslachtige procedure. Vaak wordt in zo’n geval alsnog betaald om de verkoop te voorkomen.
- Komt het tot verkoop, dan kan die een opbrengst opleveren als er belangstelling voor de aandelen is, bijvoorbeeld binnen een concern of in de branche.
- Let op: het stemrecht en de andere bevoegdheden die aan de aandelen verbonden zijn, blijven tijdens het beslag bij de schuldenaar (artikel 474ba Rv). Het beslag geeft je dus geen zeggenschap in de vennootschap.
Het belangrijkste voordeel is dus dat het een krachtig pressiemiddel is om de schuldenaar tot betaling te bewegen, ook al is de daadwerkelijke verkoop van de aandelen een langdurig traject.
Veelgestelde vragen over conservatoir beslag op aandelen
Wat is conservatoir beslag?
Conservatoir beslag is een voorlopig beslag dat je legt voordat de rechter over je vordering heeft beslist. Het voorkomt dat de schuldenaar zijn vermogen intussen aan je verhaal onttrekt. Je hebt verlof van de voorzieningenrechter nodig (artikel 700 Rv). Krijg je later een uitvoerbaar vonnis en laat je dat betekenen, dan gaat het beslag over in een executoriaal beslag (artikel 704 lid 1 Rv).
Wat zijn de voorwaarden voor conservatoir beslag?
Je hebt een vordering en vraagt verlof met een verzoekschrift waarin je de aard van het beslag en het bedrag van je vordering vermeldt (artikel 700 lid 2 Rv). Bij beslag op aandelen op naam, roerende zaken die geen registergoederen zijn en rechten aan toonder of order moet je in de regel gegronde vrees voor verduistering aantonen (artikel 711 lid 1 en 714 Rv). De rechter kan zekerheid verlangen (artikel 701 Rv), en loopt de hoofdzaak nog niet, dan begin je die binnen de termijn uit het verlof (artikel 700 lid 3 Rv).
Wat is het verschil tussen conservatoir en executoriaal beslag?
Conservatoir beslag leg je met verlof van de voorzieningenrechter, vóór er een vonnis is (artikel 700 Rv). Executoriaal beslag leg je op grond van een executoriale titel, zoals een vonnis, om de goederen te laten verkopen (artikel 430 en 474c lid 1 Rv). Bij aandelen verloopt de verkoop via de rechtbank (artikel 474g Rv). Bij conservatoir beslag kan dat pas als het beslag executoriaal is geworden (artikel 704 lid 1 Rv); de termijn voor het verkoopverzoek eindigt dan één maand nadat de onherroepelijke titel aan de vennootschap is betekend (artikel 715 lid 3 Rv).
Wat gebeurt er als er beslag wordt gelegd op aandelen?
Het beslag wordt aangetekend in het register van aandeelhouders (artikel 474c lid 4 Rv). De aandeelhouder kan de aandelen daarna niet meer ten nadele van de beslaglegger vervreemden, bezwaren of onder bewind stellen (artikel 474e Rv), maar houdt zijn stemrecht (artikel 474ba Rv). De vennootschap laat binnen acht dagen weten welke rechten van derden al op de aandelen rusten (artikel 474f Rv).
Kan een conservatoir beslag worden opgeheven?
Ja. De voorzieningenrechter kan het beslag in kort geding opheffen op vordering van elke belanghebbende, onder meer bij verzuim van vormen die op straffe van nietigheid zijn voorgeschreven, als summierlijk blijkt dat de vordering ondeugdelijk of het beslag onnodig is, of als voor een geldvordering voldoende zekerheid wordt gesteld (artikel 705 lid 1 en 2 Rv).
Primaire bronnen
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: artikel 430, 444b, 474b, 474ba, 474c, 474d, 474e, 474f, 474g, 474h, 700, 701, 702, 704, 705, 711, 714, 715, 716 en 718
Hoe helpt ons advocatenkantoor bij beslag op aandelen?
Ons advocatenkantoor helpt je graag verder bij al je vragen rondom het leggen van beslag op aandelen. Wanneer je juridisch advies wilt inwinnen, dan biedt ons kantoor daartoe mogelijkheden. Wij zijn in heel Nederland actief en bieden ook support bij internationale vraagstukken. Ons team van advocaten staat je hierin graag bij. Onze advocaat commercial law Remko Roosjen geeft leiding aan dit team en we horen graag hoe we je het beste kunnen ondersteunen. Ben je op zoek naar andere praktijkgebieden, dan kunnen onze advocaten in Amsterdam je mogelijk ook ondersteunen, of aan een geschikte partner doorverwijzen. Je belang staat bij ons te allen tijde voorop en we zoeken graag naar praktische oplossingen en snel resultaat. Neem contact op met onze advocaat contractenrecht in Amsterdam en ontdek je mogelijkheden.